Admin: 1 wersja

2025-10-07T17:10:59Z

1 wersja

← poprzednia wersja

Wersja z 19:10, 7 paź 2025

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus o 10:04, 11 sty 2021

2021-01-11T10:04:17Z

Nowa strona

[[Kategoria:0]]
{{Uwaga|
|strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/%C3%81kos_Ernye
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%81kos_Ernye&action=history
|nota = węgierski
}}

{|
|
|}

{|
|-style="vertical-align:top;"
|

{{Redoslijed|
|poprzednik = [[Hahót I. Csák]]
|gl_članak_funkcija = [[Koniuszy królewski]] (1248-1251)
|następca = [[Majs]] ???
}}

{{Redoslijed|
|poprzednik = [[I. Lőrinc]]
|gl_članak_funkcija = [[Wojewoda Siedmiogrodu]] (1252-1260)
|współrządzący =
|następca = [[Hahót I. Csák]] ?
}}

{{Redoslijed|
|poprzednik = [[Lőrinc, syn Kemény|Lőrinc]]
|gl_članak_funkcija = [[Sędzia królewski]] (1267-1270)
|współrządzący =
|następca = [[Monoszló III. Miklós]]
}}

{{Redoslijed|
|poprzednik = [[Pok II. Móric]]
|gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]] (1272)
|współrządzący =
|następca = [[Gutkeled Joakim]]
}}

{{Redoslijed|
|poprzednik = [[Gutkeled II. Miklós]]
|gl_članak_funkcija = [[Sędzia królewski]] (1274)
|współrządzący =
|następca = [[Gutkeled II. Miklós]]
}}

{{Redoslijed|
|poprzednik = [[Gutkeled II. Miklós]]
|gl_članak_funkcija = [[Sędzia królewski]] (1274) powtórnie
|współrządzący =
|następca = [[Péc Dénes]]
}}

{{Redoslijed|
|poprzednik = [[Kőszegi I. Henrik]]
|gl_članak_funkcija = [[Ban Ozora]] (1273-1275)
|współrządzący =
|następca = [[Stefan Dragutin]]
}}

{{Redoslijed|
|poprzednik = [[Matej Ninoslav]]
|gl_članak_funkcija = [[Ban Só]] (1273-1275) ?
|współrządzący =
|następca = [[Stefan Dragutin]]
}}

{|
|
|}

'''Ákos Ernye''' lub '''''Erne''''' († po styczniu 1275), węgierski szlachcic, trzykrotny [[sędzia królewski]] (styczeń 1267 - maj 1270; czerwiec 1274; wrzesień 1274 - styczeń 1275), [[koniuszy królewski]] (1248-1251), [[wojewoda Siedmiogrodu]](1252-1260) i [[mistrz skarbu]] (1272)

== Życiorys ==

[[Plik:Bela menekul.jpg|thum|left||280px|IV. Béla 1250 júliusában Ernye főlovászmester számára kiállított oklevelében ez áll: ''„a saját menekülésére szánt lovat személyünk megmentése érdekében átadta nekünk”'' (illusztráció, ''[[Képes krónika]]'' 125. oldal)]]

Syn [[Ákos Erdő|Erdő]]. Miał dwoje rodzeństwa. Z nieznaną z imienia żoną miał jedynego syna, palatyna [[Ákos István|Stefana]]. Źródła historyczne pochodzą z 1241 r. Brał udział w [[Mohi|bitwie pod Muhi]] 11 kwietnia 1241 r. Pomógł uciekającemu z bitwy królowi [[IV. Béla|Beli IV]], gdyż walcząc dalej z Tatarami zatrzymał na chwilę prześladowców i, choć poważnie ranny, uratował się. Po wyzdrowieniu poszedł za królem i szpiegował pod obozem tatarskim pod zamkiem [[Trogir]].

W 1243 r. (?) po śmierci bana [[Miskolc Domokos|Domokosa Miskolca]] odziedziczył po nim:

* w komitacie [[Borsod]]: Vadna, Ivánka i obecnie Harnócz, Barcza i Christmas Village;
* w komitacie [[Gömör]] wsie majątku Pelsőczi powstałe ze starego majątku Tornac: Pelsőc, Ardo, Lekenye, Kún-Taplócza, Somkút, Csetnek i nieznanego Mirka;
* w komitacie [[Sopron]]: posiadłość, która została przekazana na rzecz opactwa Borsmonostor;
* w komitacie [[Moson]]: 2 wioski: Flancendorf (na południe od Pozsony) i Seveser;
* w komitacie [[Komárom]]: do 1233 r. posiadał Szomód, Usztancs i Dunaszél koło Tata;
* w komitacie [[Vas]]: przez pewien czas był właścicielem Bors, Ivanc i Visacs oraz 6 innych wiosek w nieznanych lokalizacjach.

i w ten sposób pozostawił ''małe królestwo'' swojemu synowi Stefanowi.

W 1246 roku brał udział w wojnie z księciem Austrii [[Fryderyk II Bitny|Fryderykiem II]]. W 1250 roku ponownie walczył z Austriakami, w 1270 uczestniczył w wojnie z czeskim królem [[Ottokar II|Ottokarem II]].

== Kariera ==

Między 1248 a 1251 r. był [[Koniuszy|koniuszym królewskim]] i ''[[ispán]]em'' [[Szolgagyőr]], w drugiej połowie 1251 r. ''[[ispán]]em'' komitatu [[Varasd]], między sierpniem 1252 r. [[Wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]], w 1254 r. ''[[ispán]]em'' komitatu [[Borsod]], w 1256 r. ''[[ispán]]em'' komitatu [[Bács]], w 1262–1267 był [ban Ozora|banem Ozory]] i [[ban Só|banem Só]]. W 1264 roku król IV. Béla wysłał go przeciwko księciu, który przejął tron, przyszłemu [[V. István|Stefanowi V]], ale Ernye został pokonany i schwytany przez armię ksiecia Stefana i odzyskał wolność dopiero po ugodzie króla i syna. Od 1270 do 1272 r. był [[Mistrz skarbu|mistrzem skarbu]], w 1272 r. był ''[[ispán]]em'' komitatu [[Somogy]], w 1274 r. był ''[[ispán]]em'' komitatu [[Szatmár]] (obecnie Satu Mare). Centrum jego majętności znajdowało się w komitacie [[Borsod]], gdzie zbudował swój zamek [[Dédest]].

== Pamięć ==

* Powieść „''Zúgó nyilak''” (''Ryczące strzały''), autor: György Karczag − powieść historyczna przedstawiająca pełne przygód życie bana Ernye, uzupełniając znane fakty historyczne narzędziami wyobraźni pisarza. Książka została wydana w 1970 roku przez wydawnictwo Ferenc Móra.
* Powieśc „''Sárga vihar''” (''Żółta burza''), autor: Sándor Makkai − w rozdziałach romantycznej powieści historycznej o bitwie pod Muhi i powrocie króla opisuje działania Ákosa Ernye (Szépirodalmi Könyvkiadó, 1980).

== Bibliografia ==

* [[Markó László (lexikonszerkesztő)|Markó László]]: A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig. {{ISBN|9632089707}}
* [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00003/00140.htm Életrajza a Magyar Életrajzi Lexikonban]
* Szilágyi Sándor:A Magyar Nemzet Története, V. fejezet, [http://mek.oszk.hu/00800/00893/html/doc/c300198.htm A tatárjárás], Budapest, 1894.

|
{{Urzędnik infobox
|urzędnik = Ákos Ernye
|imiona =
|tytulatura = Koniuszy królewski Wojewoda Siedmiogrodu Sędzia królewski Mistrz skarbu [[Ban Ozora]] [[Ban Só]]
|grafika = Bela menekul.jpg
|opis grafiki = Certyfikat Béli IV z 1250 r.
|herb =
|opis herbu =
|faksymile =
|opis faksymile =
|dewiza =
|1. tytuł = [[Koniuszy królewski]]
|1. od = 1248
|1. do = 1252
|1. powołanie =
|1. poprzednik = [[Hahót I. Csák]]
|1. następca = [[Majs]] ???

|2. tytuł = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]
|2. od = 1252
|2. do = 1260
|2. powołanie =
|2. poprzednik = [[I. Lőrinc]]
|2. następca = [[Kán II. László]]

|3. tytuł = [[Sędzia królewski]]
|3. od = 1267
|3. do = 1270
|3. powołanie =
|3. poprzednik = [[Lőrinc, syn Kemény|Lőrinc]]
|3. następca = [[Gutkeld Miklós]] ???

|4. tytuł = [[Mistrz skarbu]]
|4. od = 1272
|4. do = 1272
|4. powołanie =
|4. poprzednik = [[Pok II. Móric]]
|4. następca = [[Gutkeled Joakim]]

|5. tytuł = [[Ban Ozora]]
|5. od = 1273
|5. do = 1275
|5. powołanie =
|5. poprzednik = [[Kőszegi I. Henrik]]
|5. następca = [[Stefan Dragutin]]

|6. tytuł = [[Ban Só]]
|6. od = 1273
|6. do = 1275
|6. powołanie =
|6. poprzednik = [[Matej Ninoslav]]
|6. następca = [[Stefan Dragutin]]

|klan = [[Ákos]]
|ród =
|rodzina =
|pochodzenie = węgierskie
|państwo = [[Królestwo Węgier]]
|data urodzenia = ok. 1225
|miejsce urodzenia =
|data śmierci = po styczniu 1275
|miejsce śmierci =
|przyczyna śmierci =
|miejsce spoczynku =
|ojciec = I. Erdő
|matka = nieznana
|rodzeństwo =
|1. związek =
|1. związek z =
|1. związek od =
|1. związek do =
|1. dzieci = [[Ákos István|István]]

|dokonania =
|odznaczenia =
|commons =
|wikiźródła =
|wikicytaty =
}}
|}

{{SORTUJ:Akos, Ernye}}

[[Kategoria:Ákos]]
[[Kategoria:Koniuszy królewscy]]
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
[[Kategoria:Mistrzowie skarbu]]
[[Kategoria:Urodzeni w XII wieku]]
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
[[Kategoria:Wojewodowie Siedmiogrodu]]
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w 1275]]
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]]

Ákos Ernye - Historia wersji

Admin: 1 wersja

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus o 10:04, 11 sty 2021