Admin: 1 wersja

2025-10-07T17:10:52Z

1 wersja

← poprzednia wersja

Wersja z 19:10, 7 paź 2025

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus o 04:42, 13 wrz 2020

2020-09-13T04:42:55Z

Nowa strona

[[Kategoria:0]]
{{Uwaga|
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_II_Aba
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lawrence_II_Aba&action=history
|nota = angielski
}}

{|
|
|}

{|
|-style="vertical-align:top;"
|

{{Redoslijed|
|poprzednik = [[Csák III. Ugrin]]
|gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]] (1279-1280)
|współrządzący =
|następca = [[Csák III. Ugrin]]
}}

{{Redoslijed|
|poprzednik = [[Csák III. Ugrin]]
|gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]] (1280-1281)
|współrządzący =
|następca = [[Aba Péter]]
}}

{{Redoslijed|
|poprzednik = [[Aba Péter]]
|gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]] (1284-1285)
|współrządzący =
|następca = [[Kőszegi Iván]]
}}

{|
|
|}

'''Aba II. Lőrinc''' (* nieznana, † po 1290), węgierski szlachcic, trzykrotny [[Mistrz skarbu]] na dworze króla Węgier [[IV. László|Władysława IV]]. Przodek rodziny szlacheckiej [[Atyinai]], która funkcjonowała do połowy XV wieku.
==Rodzina==

Urodził się w Atyina–Gagy (lub także Nyék), gałęzi potężnego i rozbudowanego klanu [[Aba]]. W genealogii gałąź została nazwana na cześć Atyiny (dzisiejszy Voćin, Chorwacja), tytułowego majątku synów Lőrinca. Jest jedynym znanym synem ojca także o imieniu Lőrinc, który był wiernym stronnikiem króla Węgier [[IV. Béla|Beli IV]].<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Genus Aba 3. Atyina-Gagy branch 1. Atyinai)</ref> Za swoją lojalność i służbę wojskową Lőrinc uzyskał rozległe nadania ziemi w komitacie [[Sopron]].<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1969). "A locsmándi várispánság és felbomlása [''Zamek Królewski ispánatu w Locsmánd i jego rozwiązanie'']". Soproni Szemle (po węgiersku). Soproni Városszépítő Egyesület. '''23''' (2): str. 131, 142-143.</ref>

== Kariera ==

Przez współczesna mu dokumenty był także nazywany jako ''Lőrinc z Nyék'' lub ''Lőrinc z Sopronu'' (od nazwy jego rezydencji).<ref name="engel" /> Po raz pierwszy pojawia się w źródłach w 1279 r., gdy podarował majątek Limpach opactwu cystersów Klostermarienberg (Borsmonostor, dziś część Mannersdorf an der Rabnitz, Austria) z intencją na duchowe zbawienie zmarłego ojca, który został pochowany w klasztorze<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1969). "A locsmándi várispánság és felbomlása [''Zamek Królewski ispánatu w Locsmánd i jego rozwiązanie'']". Soproni Szemle (po węgiersku). Soproni Városszépítő Egyesület. '''23''' (2): str. 131, 142-143.</ref>. Lőrinc był uważany za bliskiego powiernika [[IV. László|Władysława IV]] i jego matki, wdowy królowej [[Kun Erzsébet|Elżbiety Kumańskiej]]. Zgodnie z listą zasług wydaną przez nią w 1290 r. Lőrinc „zwykle bezinteresownie udostępniał swoją własność królowi” i kilkakrotnie negocjował za granicą na własny koszt jako wysłannik króla<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [Wielcy urzędnicy państwa na Węgrzech od króla Świętego Stefana do naszych dni: ''Encyklopedia biograficzna'']. Helikon Kiadó. str. 348.</ref>. Został [[Mistrz skarbu|mistrzem skarbu]] w grudniu 1279 r.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). '''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 64, 189, 324</ref>, gdy Władysław IV uwięził legata papieskiego Filipa z Fermo i zreorganizował radę królewską, aby wypełnić ją swoimi lojalnymi zwolennikami. Jednak później i sam Władysław został schwytany przez niektórych spośród baronów W niespełna dwa miesiące zarówno legat, jak i król zostali uwolnieni. Jest prawdopodobne, że Lőrinc zachował swoją godność do wiosny 1280 r., gdy [[Csák III. Ugrin]] zajął stanowisko zgodnie z umową i pojednaniem między królem a najpotężniejszymi baronami<ref name="Zsoldos1997">Zsoldos, Attila (1997). "Téténytől a Hód-tóig. Az 1279 és 1282 közötti évek politikatörténetének vázlata [''Od Tétény do jeziora Hód: Zarys historii politycznej lat od 1279 do 1282'']". ''Történelmi Szemle''. Hungarian Academy of Sciences. '''39''' (1): str. 85, 90.</ref>. Gdy Władysław IV odzyskał swobodę manewru, Lőrinc ponownie pełnił funkcję mistrza skarbu od ok. 1280 r. do kwietnia 1281 r.<ref name="Zsoldos2011" />, ale ostatecznie został zastąpiony przez swojego dalekiego krewnego, [[Aba Péter|Piotra Abę]] z bardziej wpływowej gałęzi [[Széplak]].<ref name="Zsoldos1997" />

[[File:Lánzsér légifotó2.jpg|thumb|right|Aerialphotography of [[Burgruine Landsee]] (Lánzsér), today in Austria]]

Od wczesnych lat 80. XIII wieku potężna rodzina [[Kőszegi]] stopniowo rozszerzyła swoje wpływy na komitat [[Sopron]], w tym region Locsmánd, gdzie położona była większość ziem Lőrinca. Według historyka [[Kristó Gyula|Gyuli Kristó]], [[Kőszegi Iván|Iwan Kőszegi]] przejął cały komitat [[Sopron]] pod swoją jurysdykcją do 1285 r. i przyłączył go do swojej powstającej prowincji oligarchicznej (kilku lokalnych szlachcicach określiło się jako ''familiaris'' rodziny Iwana). Gdy [[Kőszegi I. Miklós|Mikołaj I Kőszegi]] podarował ziemię opactwu Klostermarienberg w 1285 roku, Lőrinc pojawił się między innymi jako świadek wydarzenia i został określony jako „nasz drogi”, co odzwierciedliło jego polityczną lojalność, gdyż zapewne był zmuszony przejść na służbę [[Kőszegi]]ch.<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1969). "A locsmándi várispánság és felbomlása [''Zamek Królewski ispánatu w Locsmánd i jego rozwiązanie'']". Soproni Szemle (po węgiersku). Soproni Városszépítő Egyesület. '''23''' (2): str. 131, 142-143.</ref> W 1284 r. Kőszegi ponownie zajęli swoje stanowiska w radzie królewskiej. W tym czasie Lőrinc po raz trzeci pełnił funkcję mistrza skarbu, prawdopodobnie między 1284 a 1285 r., aż do ostatniego buntu [[Kőszegi]]ch przeciwko Władysławowi IV.<ref name="Zsoldos2011" /> Poza tym w 1285 r. pełnił także funkcję [[ispán]]a komitatu [[Sáros]]<ref name="Zsoldos2011" />.

Ciągłe rabunki [[Kőszegi Iván |Iwana Kőszegi]]ego w Austrii i [[Styria|Styrii]] doprowadziły do wojny na dużą skalę („Güssing Feud”; niem. ''Güssinger Fehde''). W 1289 r. [[Albrecht I. (HRR)|Albert I]], książę Austrii, rozpoczął potężną kampanię królewską przeciwko liczącej 15.000 żołnierzy armii Iwana i jego rodziny. Austriacy zdobyli co najmniej 30 fortec i osad wzdłuż zachodnich granic, w tym trzy zamki Lőrinca: Lánzsér, Nyék i Locsmánd (obecnie Landsee, Neckenmarkt i Lutzmannsburg w Austrii), ponieważ Lőrinc i jego sojusznicy odmówili przyłączenia się do armii austriackiej, by pokonać rodzinę Kőszegi.<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1969). "A locsmándi várispánság és felbomlása [''Zamek Królewski ispánatu w Locsmánd i jego rozwiązanie'']". Soproni Szemle (po węgiersku). Soproni Városszépítő Egyesület. '''23''' (2): str. 131, 142-143.</ref> Najemnicy księcia Alberta całkowicie spalili i zdewastowali twierdzę Nyék, rezydencję Lőrinc, podczas gdy jej mieszkańcy zostali wiosną 1289 roku uwięzieni i wysłani do Austrii. Zamek w Nyéku nigdy nie został odbudowany.<ref name="Markó" /> Za jego lojalność królowa Elżbieta, za zgodą swojego syna Władysława IV, przekazała opactwo św. Marcinowi w [[żupa|żupanii]] [[Virovitica]] w 1290 r.<ref name="Markó" /> Gdy [[IV. László|Władysław IV]] został zamordowany kilka miesięcy później, Lőrinc przyrzekł lojalność wobec nowego króla Węgier [[III. András|Andrzeja III]] i otrzymał od nowego węgierskiego monarchy ziemie w żupanii [[Križevci]]. Przejęcia w Slawonii stały się podstawą do ekspansji jego potomków, a także udanego powrotu rodziny z Lánzsér do królewskiej wojennej kampanii Andrzeja przeciwko Austrii<ref name="Markó" />. Lőrinc zmarł jakiś czas po 1290 r.<ref name="Zsoldos2011" />

== Rodzina ==

Z małżeństwa z niezidentyfikowaną szlachcianką Lőrinc II miał czterech synów:

* I. Miklósa;
* I. Jánosa;
* Jakaba;
* I. Pétera.<ref name="engel" />

Podczas ''[[Interregnum]]'' poparli oni roszczenia [[I. Károly|Karola Roberta]].
Mikołaj poślubił jedną z córek potężnego niegdyś barona [[Monoszló Egyed]]a. Dzieki temu ślubowi bracia nabyli prawa do [[Darnóc]] (dziś Slatinski Drenovac w Chorwacji) i [[Atyinę]], a po gwałtownych walkach z Kőszegimi zostali przodkami rodziny [[Atyinai]] (ok.1317)<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1969). "A locsmándi várispánság és felbomlása [''Zamek Królewski ispánatu w Locsmánd i jego rozwiązanie'']". Soproni Szemle (po węgiersku). Soproni Városszépítő Egyesület. '''23''' (2): str. 131, 142-143.</ref>, która była aktywna aż do lat 30. XV wieku.<ref name="engel" />

==Przypisy==
{{izvori}}

== Źródła ==
* Kristó, Gyula (1969). "A locsmándi várispánság és felbomlása [''Zamek Królewski ispánatu w Locsmánd i jego rozwiązanie'']". Soproni Szemle (po węgiersku). Soproni Városszépítő Egyesület. '''23''' (2): 131–144.

* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [Wielcy urzędnicy państwa na Węgrzech od króla Świętego Stefana do naszych dni: Encyklopedia biograficzna] (po węgiersku). Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1.

* Zsoldos, Attila (1997). "Téténytől a Hód-tóig. Az 1279 és 1282 közötti évek politikatörténetének vázlata [''Od Tétény do jeziora Hód: Zarys historii politycznej lat od 1279 do 1282'']". Történelmi Szemle (po węgiersku). Hungarian Academy of Sciences. '''39''' (1): 69–98. ISSN 0040-9634.

* Zsoldos, Attila (2011). '''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.

|
{{Urzędnik infobox
|urzędnik = Aba II. Lőrinc
|imiona =
|tytulatura = [[Mistrz skarbu]]
|grafika =
|opis grafiki =
|herb =
|opis herbu =
|faksymile =
|opis faksymile =
|dewiza =
|1. tytuł = [[Mistrz skarbu]]
|1. od = (1) 1279, (2) 1280, (3) 1284
|1. do = (1) 1280, (2) 1281, (3) 1285
|1. powołanie =
|1. poprzednik = 1. [[Csák III. Ugrin]] 2. [[Csák III. Ugrin]] 3. [[Aba Péter]]
|1. następca = 1. [[Csák III. Ugrin]] 2. [[Aba Péter]] 3. [[Kőszegi Iván]]

|klan = [[Aba]]
|ród = [[Atyinai]]
|rodzina =
|pochodzenie = węgierskie
|państwo = [[Królestwo Węgier]] w unii personalnej z [[Królestwem Chorwacji]]
|data urodzenia = data nieznana
|miejsce urodzenia =
|data śmierci = po 1290
|miejsce śmierci =
|przyczyna śmierci =
|miejsce spoczynku =
|ojciec = [[Aba I. Lőrinc|I. Lőrinc]]
|matka = nieznana
|rodzeństwo =
|1. związek = żona
|1. związek z = nieznana
|1. związek od =
|1. związek do =
|1. dzieci = [[Atyinai I. Miklós|I. Miklós]] [[Atyinai I. János|I. János]] [[Atyinai Jakab|Jakab]] [[Atyinai I. Péter|I. Péter]]
|dokonania =
|odznaczenia =
|commons =
|wikiźródła =
|wikicytaty =
}}
|}

{{SORTUJ:Aba, Lorinc 02}}

[[Kategoria:Aba]]
[[Kategoria:Klan]]
[[Kategoria:Mistrzowie skarbu]]
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]]
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]

Aba II. Lőrinc - Historia wersji

Admin: 1 wersja

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus o 04:42, 13 wrz 2020