Admin: 1 wersja

2025-10-07T17:11:28Z

1 wersja

← poprzednia wersja

Wersja z 19:11, 7 paź 2025

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus o 13:03, 5 paź 2020

2020-10-05T13:03:32Z

Nowa strona

[[Kategoria:0]]
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
{{Uwaga polska|
|strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Andegawe%C5%84ski
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrzej_Andegawe%C5%84ski&action=history
|nota = polski
}}

{|
|
|}

{|
|-style="vertical-align:top;"
|

'''András''' ''calabriai herceg'' (pol. ''Andrzej Andegaweński'', wł. ''Andrea d'Ungheria'') (ur. [[30 listopada]] [[1327]], zm. [[18 września|18]]/[[19 września]] [[1345]]) – książę [[Kalabria|Kalabrii]].

Pochodził z rodu [[Andegawenowie (Kapetyngowie)|Andegawenów]] (gałąź [[Kapetyngowie|Kapetyngów]]) – [[Dynastia|dynastii]] rządzącej [[Węgry|Węgrami]] od 1308 do 1382. Był czwartym synem króla Węgier [[Karol Robert|Karola Roberta]], matką była [[Elżbieta Łokietkówna]], córka króla Polski [[Władysław I Łokietek|Władysława I Łokietka]] i siostra [[Kazimierz III Wielki|Kazimierza III Wielkiego]].

== Życiorys ==
W roku [[1334]] został zaręczony ze swoją kuzynką '''[[Joanna I|Joanną]]''', córką nieżyjącego już wtedy '''[[Karol Kalabryjski|Karola]]''', księcia [[Kalabria|Kalabrii]]. Małżeństwo zaaranżował dziad Joanny, król [[Królestwo Neapolu|Neapolu]], [[Robert I Mądry]]. Chciał tym samym zapobiec objęciu tronu przez wrogich mu krewnych, jak też zadowolić ewentualne roszczenia węgierskich [[Andegawenowie|Andegawenów]] do władzy nad półwyspem, do której zgodnie z zasadą [[primogenitura|primogenitury]] mieli większe prawa. Po ślubie w roku [[1342]] uczynił Andrzeja [[Książę Kalabrii|księciem Kalabrii]], który to tytuł zwyczajowo należał się następcy tronu, a także oficjalnie ogłosił młodą parę dziedzicami korony.

Jednakże w chwili śmierci króla okazało się, że Andrzej nie cieszy się poparciem wśród ludu i możnych [[Królestwo Neapolu|Neapolu]]; także Joanna nie miała zamiaru dzielić się władzą. Dzięki poparciu papieża [[Klemens VI|Klemensa VI]] Joanna została koronowana jako jedyny władca. Andrzej zaczął obawiać się o własne życie, w listach do matki pisał, że zamierza uciec z Neapolu. [[Elżbieta Łokietkówna|Elżbieta]] udała się do Italii, wyekspediowała też poselstwo do [[Awinion]]u, do [[Klemens IV|Klemensa VI]], próbując bogatymi darami nakłonić go do wymuszenia koronacji Andrzeja ([[królestwo Neapolu]] było uważane za papieskie [[lenno]]). Osiągnęła swój cel i papież [[19 stycznia]] [[1344]] roku wyraził zgodę na koronację [[Książę Kalabrii|księcia Kalabrii]]. Sądząc, że udało jej się zapewnić synowi bezpieczeństwo, powróciła na [[Węgry]].

== Spisek i śmierć ==
Kilku możnych postanowiło za wszelką cenę nie dopuścić do ewentualnej koronacji Andrzeja, w tym celu zawiązali spisek mający na celu zgładzenie księcia. Mimo podejrzeń, nigdy nie udowodniono udziału w nim królowej Joanny. Do zamachu doszło w czasie polowania w [[Aversa|Awersie]], Andrzej został zaatakowany w nocy z 18 na 19 września roku [[1345]], po krótkiej walce uduszonego sznurem księcia wyrzucono przez okno.

Dla wielu udział w spisku Joanny był oczywisty, wśród nich znajdował się brat zamordowanego [[Ludwik I Wielki|Ludwik Wielki]], król [[Węgry|Węgier]]. Najechał on [[królestwo Neapolu]] w roku [[1348]], udało mu się zająć jego stolicę, po czym rozpoczął represje skierowane przeciwko członkom spisku; wśród skazanych na śmierć znajdował się między innymi [[Karol III z Durazzo|Karol z Durazzo]]. Ludwik musiał jednak opuścić Neapol, do którego powróciła Joanna; następna wyprawa z roku [[1350]] przyniosła jedynie uznanie dziedzictwa węgierskiej linii Andegawenów w wypadku bezpotomnej śmierci Joanny.

Joanna po śmierci Andrzeja jeszcze trzykrotnie wyszła za mąż.

== Potomstwo Andrzeja i Joanny ==

* Karol Martel ([[25 grudnia]] [[1345]] – [[10 maja]] [[1348]]), zmarł młodo na Węgrzech.

== Bibliografia ==
* Dąbrowski Jan, ''Andegawenowie węgierscy'', w: ''Ostatnie lata Ludwika Wielkiego. 1370-1382'', Kraków 2009.
* Kontler László, ''The Angevin monarchy'', w: ''A History of Hungary'', New York 1999.
* [[Stanisław A. Sroka|Sroka Stanisław]], ''Królowa jako pielgrzym'', w: ''Elżbieta Łokietkówna'', Bydgoszcz 1999.

|
{{Dynasta infobox
|dynasta = András (węg.) Andrzej Andegaweński (pol.) Andrea d'Ungheria (wł.)
|imiona =
|tytulatura =
|grafika = Coa_Hungary_Country_History_Charles_I_(1310-1342).svg
|opis grafiki =
|herb =
|opis herbu =
|faksymile =
|opis faksymile =
|dewiza =
|1. tytuł = książę Kalabrii
|1. od = 19 stycznia 1344
|1. do = 18 września 1345
|1. koronacja =
|1. poprzednik =
|1. następca =
|dynastia = [[Kapetyngowie]]
|gałąź = [[Andegawenowie]]
|linia = [[węgiersko-polska]]
|pochodzenie = węgiersko-bośniackie
|państwo = [[Królestwo Węgier]]
|data urodzenia = 30 listopada 1327
|miejsce urodzenia =
|data śmierci = 18/19 września 1345
|miejsce śmierci = [[Neapol]]
|przyczyna śmierci =
|miejsce spoczynku =
|ojciec = [[Carlo Roberto d'Angiò|Károly Róbert]]
|matka = [[Elżbieta Łokietkówna]]
|rodzeństwo = Károly László [[I. Lajos]] [[Plik:Crown of Saint Stephen.svg|16px]] ([[Ludwik Węgierski|Ludwik I]]) [[Andrzej Andegaweński|András]] [[Stefan Andegaweński|István]]
|1. związek = żona
|1. związek z = [[Giovanna I di Napoli|Giovanna]]
|1. związek od = 1334
|1. związek do = 18/19 września 1345
|1. dzieci = [[Carlo Martello]] Caterina Francesca
|dokonania =
|odznaczenia =
|commons =
|wikiźródła =
|wikicytaty =
}}
|}

{{SORTUJ:Andegawenowie, Andras herceg]]

[[Kategoria:Andegawenowie węgierscy]]
[[Kategoria:Dynasta]]
[[Kategoria:Węgierscy królewicze]]
[[Kategoria:Zamordowani monarchowie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1327]]
[[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w 1345]]
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]

András calabriai herceg - Historia wersji

Admin: 1 wersja

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus o 13:03, 5 paź 2020