Admin: 1 wersja

2025-10-07T17:11:45Z

1 wersja

← poprzednia wersja

Wersja z 19:11, 7 paź 2025

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus o 10:57, 15 sty 2021

2021-01-15T10:57:53Z

Nowa strona

[[Kategoria:0]]
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
{{Uwaga polska|
|strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Gejza
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Gejza&action=history
|nota = polski
}}

{|
|
|}

{|
|-style="vertical-align:top;"
|

[[Plik:Nte-kir-geza.jpg|thumb|left|300px|Pomnik Gejzy.]]

'''Géza''' (pol. ''Gejza'', chor. ''Gejza'', słow. ''Gejza'', cz. ''Gejza'') (* ok. [[949]], † 1 lutego [[997]]) – książę [[Węgry|węgierski]] z dynastii [[Arpadowie|Arpadów]], panował od ok. 970 roku. Był synem [[Taksony]]a, ojcem [[Stefan I Święty|św. Stefana]] i bratem [[Michał węgierski|Michała]]. W 974 roku<ref>Sroka, ''Historia Węgier do 1526 roku'', s. 129.</ref> przyjął chrzest w [[Kościół łaciński|obrządku łacińskim]]<ref>Praca zbiorowa pod redakcją naukową Macieja Salamona, 2005, ''Wielka Historia Świata Tom 4 Kształtowanie średniowiecza'', Oficyna Wydawnicza FOGRA, ss. 141, ISBN 83-85719-85-7.</ref> wraz z całą swoją rodziną.

== Małżeństwo ==
Żoną Gejzy była [[Sarolta]], córka księcia transylwańskiego, Gyuli.

W starszej historiografii utrzymywał się pogląd, że był żonaty z polską księżniczką [[Adelajda Biała Knegini|Adelajdą Białą Kneginią]]; dziś ten pogląd został raczej definitywnie zarzucony przez naukę historyczną.

== Potomstwo ==
Z małżeństwa [[Sarolta|Sarolty]] i Gejzy pochodzili:
* [[Stefan I Święty]], ur. ok. 975, zm. 1038 – książę Węgier od 997, król od 1001;
* nieznana z imienia córka, żona [[Gabriel Radomir|Gabriela Radomira]], cara [[Bułgaria|Bułgarii]], oddalona przez męża około 1010 roku<ref>G. Györffy, ''Święty Stefan I'', s. 342-344.</ref>,
* nieznana z imienia córka (w starszych opracowaniach pojawia się hipoteza, że mogła nosić imię Maria<ref name=autonazwa2>W. Dworzaczek, ''Genealogia'', tabl. 84.</ref>), od 1009 roku żona [[Otton Orseolo|Ottona Orseolo]], [[doża|doży]] [[Wenecja|weneckiego]],
* nieznana z imienia córka, według starszej literatury była żoną [[Samuel Aba|Samuela Aby]], króla [[Węgry|Węgier]] w latach 1041–1044<ref name=autonazwa2 />; obecnie większą popularnością cieszy się pogląd, że była matką Samuela Aby<ref>S. A. Sroka, ''Historia Węgier do 1526 roku'', s. 22; G. Györffy, ''Święty Stefan I'', s. 124.</ref>.

Za córkę Gejzy i Sarolty w starszej historiografii uchodziła [[Judyta Gejzówna|nieznana z imienia Węgierka]], druga żona [[Bolesław I Chrobry|Bolesława I Chrobrego]]<ref>O. Balzer, ''Genealogia Piastów'', Kraków 1895; W. Dworzaczek, ''Genealogia'', tabl. 84.</ref>; obecnie ten pogląd zdaje się być porzucony przez badaczy<ref>Zob. K. Jasiński, ''Rodowód pierwszych Piastów'', Wrocław-Warszawa (1992).</ref>.<ref>'''Uwaga 1: '''Obecnie coraz częściej pojawia się wśród badaczy tematu przekonanie, że drugą żoną Bolesława Chrobrego mogła być siostrą Sarolty, czyli szwagierką Gejzy. Jej imię prawdopodobnie brzmiało Karolda.</ref>

Istniała też hipoteza, że córką Gejzy była żona hrabiego Sizza z Turyngii i matka [[Gunter z Dobrowody|Guntera z Dobrowody]]<ref name=autonazwa1>''Europäische Stammtafeln'', II 153</ref>. Obecnie przyjmuje się, że Gunter urodził się około 955 roku (a więc był mniej więcej rówieśnikiem Gejzy i Sarolty) i był krewnym bawarskiej księżniczki [[Gizela Bawarska|Gizeli]], żony Stefana I<ref>G. Györffy, ''Święty Stefan I'', s. 389.</ref>. Podobnie też za córkę Gejzy uchodziła [[Scholastyka (opatka)|Scholastyka]], pierwsza opatka św. Lamberta w Somlóvásárhely<ref name=autonazwa1 />; obecnie przyjmuje się, że była jego daleką krewną<ref>G. Györffy, ''Święty Stefan I'', s. 391.</ref>.

== Przypisy ==
{{izvori}}

|
{{Władca infobox
|władca = Géza (węg.) Gejza (pol.) Gejza (chor.) Gejza (słow.) Gejza (cz.)
|imiona =
|tytulatura = książę Węgier
|grafika = Geza-ChroniconPictum.jpg
|opis grafiki =
|herb =
|opis herbu =
|faksymile =
|opis faksymile =
|dewiza =
|1. tytuł = [[Władcy Węgier|Książę Węgier]]
|1. od = [[970]]
|1. do = [[997]]
|1. koronacja =
|1. poprzednik = [[Taksony]]
|1. następca = [[Stefan I Święty]]
|dynastia = [[Arpadowie]]
|państwo = [[Księstwo Węgier]]
|data urodzenia = ok. [[949]]
|miejsce urodzenia =
|data śmierci = [[1 lutego]] [[997]]
|miejsce śmierci =
|przyczyna śmierci =
|miejsce spoczynku =
|ojciec = [[Taksony]]
|matka =
|rodzeństwo =
|1. związek = żona
|1. związek z = [[Sarolta]]
|1. związek od =
|1. związek do =
|1. dzieci = [[Stefan I Święty]], [[Grimalda]], Nn
|odznaczenia =
|commons = Category:Géza of Hungary
|wikiźródła =
|wikicytaty =
}}
|}

{{SORTUJ:Arpadowie, Geza 00}}

[[Kategoria:Arpadowie]]
[[Kategoria:Dynasta]]
[[Kategoria:Władcy Węgier]]
[[Kategoria:Książęta Węgier]]
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
[[Kategoria:Urodzeni w X wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w 997]]
[[Kategoria:Zmarli w X wieku]]

Géza - Historia wersji

Admin: 1 wersja

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus o 10:57, 15 sty 2021