Admin: 1 wersja

2025-10-07T17:11:55Z

1 wersja

← poprzednia wersja

Wersja z 19:11, 7 paź 2025

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus: Zastępowanie tekstu - " - " na " – "

2020-08-17T05:17:15Z

Zastępowanie tekstu - " - " na " – "

Nowa strona

[[Kategoria:0]]
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
{{Uwaga polska|
|strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_III_w%C4%99gierski
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Stefan_III_w%C4%99gierski&action=history
|nota = polski
}}

{|
|
|}

{|
|-style="vertical-align:top;"
|

{{Redoslijed|
|poprzednik =
|gl_članak_funkcija = [[Plik:SzentKorona_elől.jpg|28px]] [[Król Węgier]] & [[Król Chorwacji]] [[Plik:Coat_of_arms_of_Croatia.svg|28px]]
|współrządzący =
|następca =
}}

{|
|
|}

'''III. István''' (pol. ''Stefan III'', chor. ''Stjepan III.'', słow. ''Štefan III.'', cz. ''Štěpán III. Uherský'') (* [[1147]] w [[Ostrzyhom]]iu, † 4 marca [[1172]]) – [[władcy Węgier|król Węgier i Chorwacji]] z dynastii [[Arpadowie|Arpadów]] w latach [[1162]] i [[1163]]-[[1172]].

== Wywód przodków ==
{{Tree|ojciec_ojca=[[Bela II Ślepy]] |matka_ojca=Helena serbska 
|ojciec_matki=[[Mścisław I Harald]]|matka_matki=NN|ojciec=[[Gejza II]] |matka=[[Eufrozyna Mścisławówna|Eufrozyna kijowska]] |osoba=Stefan III }}

== Biogram ==
Był najstarszym synem Gejzy II i Eufrozyny; bratem [[Bela III|Beli III]] i Gejzy. Urodził się w [[1147]]. Jego ojcem chrzestnym był [[Ludwik VII Młody|Ludwik VII]], król Francji, który w czasie [[II wyprawa krzyżowa|II wyprawy krzyżowej]] maszerował przez Węgry.

[[31 maja]] [[1162]] zmarł Gejza II. Stefan III objął tron zgodnie z zasadą primogenitury. Zaraz po śmierci ojca został koronowany. Mimo iż miał wtedy 15 lat i znajdował się w tzw. latach sprawnych, rządy miała sprawować rada regencyjna. W jej skład weszli królowa-matka Eufrozyna, arcybiskup ostrzyhomski [[Łukasz Banffi]] oraz prawdopodobnie palatyn królestwa Henryk.

Pretensje do korony zgłosił [[Władysław II węgierski|Władysław II]], młodszy brat zmarłego Gejzy II, popierany przez Bizancjum. W lipcu 1162 został koronowany na króla przez arcybiskupa Kalocsy. W rzeczywistości był antykrólem, gdyż aby koronacja była ważna musiał jej dokonać arcybiskup ostrzyhomski. Stefan III po przegranej bitwie pod Kapuvár wraz z matką i rodzeństwem schronił się w Austrii. W jego rękach pozostała jedynie [[Bratysława]] z okolicą.

Władysław II zmarł [[14 lutego]] [[1163]], a rządy po nim objął kolejny stryj Stefana III – [[Stefan IV węgierski|Stefan IV]]. Nowy władca został koronowany przez arcybiskupa Kalocsy, więc także z punktu widzenia prawa był antykrólem. Stefan IV, popierany przez cesarza bizantyjskiego [[Manuel I Komnen|Manuela I Komnena]], nie cieszył się w kraju popularnością. Za sprawą Łukasza Banffiego na Węgrzech wybuchł bunt przeciwko uzurpatorowi – na jego czele stanął przywódca rodu Csáków. Początkowo Stefan IV odnosił sukcesy w walce z buntownikami; poczuł się tak pewnie, że odesłał nawet bizantyjski korpus posiłkowy.

[[19 czerwca]] 1163 pod Székesfehérvárem Stefan IV został pokonany i dostał się do niewoli. Stefan III odzyskał tron. Stefan IV po uwolnieniu zbiegł do Bizancjum. Jesienią 1163 próbował bezskutecznie odzyskać tron.

W takiej sytuacji Manuel I Komnen zaoferował Stefanowi III – za pośrednictwem Jerzego Paleologa – sojusz. Postawił też pewne warunki: na dwór cesarski trafi młodszy brat Stefana III, Bela, który otrzyma od brata w zarząd Sirmium, Chorwację i Dalmację; Manuel ze swej strony zobowiązywał się uczynić Belę swoim następcą i oddać mu rękę swojej córki Marii. Stefan III w porozumieniu z matką zgodził się na bizantyjską propozycję. W efekcie pod koniec 1163 Bela przybył do [[Konstantynopol]]a, przyjął chrzest w obrządku wschodnim wraz z imieniem Elek (Aleksy) i został narzeczonym Marii. W [[1164]] Stefan III oddał młodszemu brat Sirmium, Chorwację i Dalmację.

Jednocześnie Stefan III, przeczuwając nietrwałość porozumienia z Manuelem I Komnenem, szukał sojuszników w obliczu konfrontacji z Bizancjum. Odnowił kontakty z Austrią. Cesarzowi Fryderykowi I Barbarossie obiecał 5000 grzywien srebra rocznie w zamian za poparcie. Sojusz z [[Jarosław Ośmiomysł|Jarosławem Ośmiomysłem]], księciem halickim, umocniły zaręczyny córki tego ostatniego ze Stefanem III. Nastąpiło zacieśnienie współpracy z Władysławem II, królem Czech.

W [[1165]] znowu wybuchła wojna węgiersko-bizantyjska. Wiosną tego roku Stefan III zajął część Sirmium i rozpoczął oblężenie Zimony (Zemun). Działań wojennych nie przerwała nawet śmierć Stefana IV, który zmarł [[11 kwietnia]] 1165. Według bizantyjskich historyków Jana Kinnamosa i Niketasa Choniatesa został otruty na polecenia Stefana III. Zemun padł, a całe Sirmium znalazło pod władzą węgierską. W [[1166]] wojska węgierskie najechały Dalmację i zajęły kilka tamtejszych miast. 6 lub 8 lipca 1167 Węgrzy zostali rozbici w [[bitwa pod Sirmium|bitwie pod Zemunem]]; mimo to zdołali utrzymać Dalmację i Chorwację.

Stefan III nawiązał przyjazne stosunku z Wenecją; jego siostra stryjeczna – córka Władysława II – została wydana za mąż za Mikołaja, syna doży Vitale Michiele.

Tymczasem w Konstantynopolu uległa zmiana sytuacja Beli. W [[1169]] roku Manuelowi urodził się syn Aleksy; w efekcie zerwano zaręczyny węgierskiego królewicza z Marią Komneną i dano mu za żonę Agnieszkę-Marię de Chatillon, księżniczkę antiocheńską i szwagierkę cesarza. W [[1170]] nastąpiła stabilizacja stosunków węgiersko-bizantyjskich na zasadzie ''status quo'' z 1167 roku: Sirmium pozostało w rękach bizantyjskich, zaś Dalmacja w węgierskich.

W [[1170]] na Węgry zbiegł Biedrzech (Fryderyk), syn czeskiego króla Władysława II, co oznaczało zapewne pogorszenie stosunków czesko-węgierskich.

== Małżeństwo i potomstwo ==
Stefan III zaręczył się z nieznaną z imienia córką [[Jarosław Ośmiomysł|Jarosława Ośmiomysła]], księcia halickiego. Zaręczyny zostały zerwane w [[1166]] roku. Pod koniec 1166 poślubił Agnieszkę, najstarszą córkę [[Henryk II Jasomirgott|Henryka II Jasomirgotta]].

Polska literatura historyczna podaje, że Stefan III zmarł bezpotomnie<ref>W. Dworzaczek, ''Genealogia'', tabl. 84; W. Swoboda, ''Stefan III'', s. 576: "małżeństwo to [Agnieszki i Stefana III] pozostało bezdzietne"; S. A. Sroka, ''Historia Węgier do 1526 roku'', s. 34: "nie pozostawił po sobie dzieci".</ref>. Z kolei zdaniem innych Agnieszka i Stefan III doczekali się syna Beli, zmarłego jeszcze za życia ojca<ref>Miroslav Marek, ''Arpad 2'', Genealogy.euweb.cz [http://www.genealogy.euweb.cz/arpad/arpad2.html] (ostatni dostęp 3.05.2007).</ref>.

== Bibliografia ==
* [[Włodzimierz Dworzaczek|Dworzaczek Włodzimierz]], ''Genealogia'', Warszawa 1959, tablica 84.
* [[Stanisław A. Sroka|Sroka Stanisław A.]], ''Historia Węgier do 1526 roku'', Bydgoszcz 2000, s. 32-34.
* [[Wincenty Swoboda|Swoboda Wincenty]], ''Stefan III'', (w:) Słownik Starożytności Słowiańskich, s. 576-577.

== Linki zewnętrzne ==
* Michał Kozłowski, ''Węgier na tronie w Konstantynopolu?'' [http://histmag.org/?id=6847]

== Przypisy ==
{{izvori}}

|
{{Władca infobox
|władca = III. István (węg.) Stefan III (pol.) Stjepan III. (chor.) Štefan III. (słow.) Štěpán III. Uherský (cz.)
|imiona =
|tytulatura =
|grafika = Chronicon Pictum P121 III. István koronázása.JPG
|opis grafiki = Koronacja Stefana III. Miniatura z ''Kroniki Ilustrowanej''
|herb =
|opis herbu =
|faksymile =
|opis faksymile =
|dewiza =
|1. tytuł = [[Władcy Węgier|Król Węgier i Chorwacji]]
|1. od = [[1162]]
|1. do = [[1162]]
|1. koronacja =
|1. poprzednik = [[Gejza II]]
|1. następca = [[Władysław II]]
|2. tytuł =
|2. od = [[1163]]
|2. do = [[1172]]
|2. koronacja =
|2. poprzednik = [[Stefan IV]]
|2. następca = [[Bela III]]
|dynastia = [[Árpádowie]] (Arpadowie)
|data urodzenia = [[1147]]
|miejsce urodzenia = [[Ostrzyhom]]
|data śmierci = [[4 marca]] [[1172]]
|miejsce śmierci =
|przyczyna śmierci =
|miejsce spoczynku =
|ojciec = [[Gejza II]]
|matka = [[Eufrozyna Mścisławówna|Eufrozyna]]
|rodzeństwo =
|1. związek = żona
|1. związek z = [[Agnieszka austriacka]]
|1. związek od =
|1. związek do =
|1. dzieci =
|odznaczenia =
|commons = Category:Stephen III of Hungary
|wikiźródła =
|wikicytaty =
}}
|}

{{SORTUJ:Arpadowie, Istvan 03}}

[[Kategoria:Arpadowie]]
[[Kategoria:Dynasta]]
[[Kategoria:Królowie Węgier]]
[[Kategoria:Władcy Węgier]]
[[Kategoria:Węgierscy monarchowie]]
[[Kategoria:Węgierscy władcy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1147]]
[[Kategoria:Urodzeni w XII wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w 1172]]
[[Kategoria:Zmarli w XII wieku]]

III. István - Historia wersji

Admin: 1 wersja

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus: Zastępowanie tekstu - " - " na " – "