Admin: 1 wersja

2025-10-07T17:11:44Z

1 wersja

← poprzednia wersja

Wersja z 19:11, 7 paź 2025

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus: Utworzono nową stronę "Kategoria:0 Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii {{Uwaga polska| |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/El%C5%BCbieta_z_Turyngii |autorzy = https:..."

2020-08-04T06:27:54Z

Utworzono nową stronę "Kategoria:0 Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii {{Uwaga polska| |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/El%C5%BCbieta_z_Turyngii |autorzy = https:..."

Nowa strona

[[Kategoria:0]]
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
{{Uwaga polska|
|strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/El%C5%BCbieta_z_Turyngii
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=El%C5%BCbieta_z_Turyngii&action=history
|nota = polski
}}

{|
|
|}

{|
|-style="vertical-align:top;"
|

'''Szent Erzsébet''' (pol. ''Elżbieta Węgierska'', także ''Elżbieta z Turyngii''<ref>H. Fros, F. Sowa, Księga imion i świętych, t. 2, Kraków 1997, kolumna 143.</ref>, chor. ''Elizabeta Ugarska'', słow. ''Alžbeta Uhorská'', cz. ''Alžběta Durynská'') (* 1207 w [[Bratysława|Pożoniu]] lub w [[Sárospatak]], † 17 listopada 1231 w [[Marburg]]u) − królewna węgierska, [[Franciszkański Zakon Świeckich|tercjarka franciszkańska]]<ref>Lázaro Iriarte OFMCap, Józef Salezy Kafel OFMCap, Andrzej Józef Zębik OFMCap, Krystyna Kuklińska OSC: ''Historia franciszkanizmu''. Kraków: Bracia Mniejsi Kapucyni, 1998, s. 569. ISBN 83-910410-0-X.</ref>, [[święci i błogosławieni Kościoła katolickiego|święta Kościoła katolickiego]].

[[Plik:Złoty relikwiarz- Elisabethkirche.jpg|mały|240px|left|Relikwiarz św. Elżbiety w kościele w Marburgu]]

== Biografia ==
Elżbieta Węgierska była trzecim dzieckiem [[władcy Węgier|króla Węgier]] [[Andrzej II węgierski|Andrzeja II]] z dynastii [[Arpadowie|Arpadów]] i [[Gertruda z Meran|Gertrudy z Meran]] (siostry św. [[Jadwiga Śląska|Jadwigi Śląskiej]] i [[Agnieszka z Meran|Agnieszki]], królowej Francji).

W wieku 4 lat ówczesnym zwyczajem została zaręczona z [[Ludwik IV Święty|Ludwikiem IV]], synem [[Herman I (landgraf Turyngii)|Hermana]], [[palatynat saski|hrabiego-palatyna saskiego]] i [[władcy Turyngii|landgrafa Turyngii]]. Udała się wtedy do [[Turyngia|Turyngii]] i zamieszkała na zamku w [[Wartburg (zamek)|Wartburgu]]. Ślub obojga odbył się dopiero 10 lat później, kiedy Elżbieta miała zaledwie 14 lat. W następnych latach urodziła troje dzieci: [[Herman II (landgraf Turyngii)|Hermana]], [[Zofia z Turyngii|Zofię]] i [[Gertruda z Altenbergu|Gertrudę]].

Od 1225, zgodnie z życzeniem męża, spowiednikiem i kierownikiem duchowym Elżbiety został [[Konrad z Marburga]], kaznodzieja i [[Inkwizycja|inkwizytor]]. Duchowny z jednej strony kładł pewne granice uczynkom miłosierdzia świętej. Obawiał się także jej praktyk ubóstwa, inspirowanych życiem współczesnych jej świętych Franciszka i Klary. Przypominały mu jednak zbytnio ascezę grup [[Herezja|heretyckich]] ([[Gnostycyzm|gnostyckich]]). Z drugiej strony oczekiwał, że nie będzie jadła potraw dworskich, pochodzących z niepewnego źródła, tzn. z danin niesprawiedliwie ściąganych od chłopów. Elżbieta praktykowała z tego powodu wiele postów. Blisko zamku zbudowała szpital, w którym sama usługiwała chorym i ubogim, często spłacając ich długi<ref>Por. A.M.Sicari, ''Santa Elisabetta d'Ungheria (1207-1231) w Il nono libro dei ritratti di santi'', Milano: Jaca Books, 2006, ISBN 88-16-30427-8, str.17-19.</ref>.

Po 6 latach małżeństwa w 1227 zmarł jej mąż podczas [[wyprawy krzyżowe]]j do [[Ziemia Święta|Ziemi Świętej]]. Elżbieta została odsunięta od życia dworskiego przez regenta jej małoletniego syna, [[Henryk Raspe|Henryka Raspe]], opuściła zamek w Wartburgu i przeniosła się do [[Eisenach]].

Po śmierci męża, z obawy przed rozrzutną wdową, próbowano pozbyć się jej z zamku, nie było dla niej i jej dzieci miejsca także w Wartburgu. Dopiero, gdy towarzysze męża wrócili z wyprawy krzyżowej, ujęli się za nią. Rodzina proponowała jej nowe, korzystne małżeństwo. Elżbieta jednak w [[Wielki Piątek]] 1229. w kaplicy zamku w Wartburgu, do którego wróciła na jakiś czas, złożyła na ręce franciszkanów ślub wyrzeczenia się własnej woli, w służbie ubogich i chorych. Następnie, wbrew woli Konrada, przeniosła się do Marburga, gdzie zbudowała nowy szpital, pod wezwaniem [[Franciszek z Asyżu|św. Franciszka]], niedawno kanonizowanego. Konrad próbował wprowadzić ład w jej żywiołową posługę, ograniczając ilość rozdawanej jałmużny i liczbę chorych, którym sama usługiwała. Chciał ją uchronić przed zarażeniem, co niestety stało się faktem, wcześniej niż myślał. 17 listopada 1231 zmarła w wieku zaledwie 24 lat. Jej ostatnie słowa przed śmiercią, gdy zbliżała się północ, brzmiały: "''Oto godzina, kiedy Dziewica porodziła swe Dzieciątko!''"<ref>Por. A.M.Sicari, ''Santa Elisabetta d'Ungheria'' (1207-1231), str.20-23.</ref>.

Za sugestią Konrada, i z polecenia papieskiego, przeprowadzono badania tych, którzy zostali uzdrowieni przy jej grobie pomiędzy sierpniem 1232. i styczniem 1235. Wyniki badań zostały uzupełnione krótkim [[żywoty świętych|żywotem]] przyszłej świętej i świadectwami służebnic i towarzyszek Elżbiety (''Libellus de dictis quatuor ancillarum s. Elizabeth confectus''). Została kanonizowana przez papieża [[Grzegorz IX|Grzegorza IX]].

Jej ciało złożono w złotym grobowcu, zachowanym do dziś dnia w Marburgu w kościele pod jej wezwaniem.
W okresie Reformacji jej własny potomek, [[Filip Wielkoduszny|Landgraf Filip I  "Wielkoduszny"]] z [[Hesja|Hesji]], wyjął i rozrzucił jej doczesne szczątki. ''Elizabeth Kirche'' jest obecnie kościołem protestanckim, kaplica Elżbiety z relikwiarzem jest dostępna dla modlitwy katolickiej.

Marburg stał się centrum [[Zakon krzyżacki|Zakonu krzyżackiego]], który przyjął Świętą za swą drugorzędną patronkę.

W 1228. złożyła śluby jako jedna z pierwszych [[Franciszkański Zakon Świeckich|tercjarek franciszkańskich]]. Oddała się całkowicie modlitwie, pokucie i uczynkom miłosierdzia. Sprowadziła z rodzinnych Węgier do Turyngii [[Zakon Rycerzy św. Łazarza|zakonników św. Łazarza]]. W Marburgu ufundowała przytułek dla opuszczonych, gdzie codziennie posługiwała ubogim, prowadząc jednocześnie bardzo surowy tryb życia.

Została ogłoszona świętą przez [[papież]]a [[Grzegorz IX|Grzegorza IX]] [[27 maja]] [[1235]].

Patronka zgromadzenia [[Elżbietanki|elżbietanek]] oraz [[Elżbietanki cieszyńskie|elżbietanek cieszyńskich]].

== Kult po śmierci ==
Na jej grobie Zakon Krzyżacki wzniósł [[Kościół św. Elżbiety w Marburgu]], który jest jednym z najstarszych gotyckich kościołów w Niemczech. Sława jej świętości była tak wielka, że jej grób zaraz po jej śmierci stał się celem licznych pielgrzymek. W związku z tym, że Marburg stał się miastem protestanckim, w XIX wieku szczątki św. Elżbiety przeniesiono do [[Andechs (gmina)|Andechs]] w katolickiej Bawarii.

We Wrocławiu znajduje się '''kościół pod wezwaniem św. Elżbiety Węgierskiej, który został [[Poświęcenie kościoła|konsekrowany]] 19 listopada 1257 roku przez biskupa [[Tomasz I (biskup wrocławski)|Tomasza I]] ('''zwany '''Farą Elżbietańską''' lub '''kościołem Garnizonowym). W styczniu 1991 Jan Paweł II dekretem Kongregacji ds. Biskupów, przywrócił w Polsce, po przeszło pięćdziesięcioletniej przerwie [[Ordynariat Polowy Wojska Polskiego]]. [[Parafia cywilno-wojskowa św. Elżbiety we Wrocławiu]] została erygowana 15 marca 1998, a 31 maja 2003 roku [[Jan Paweł II]] nadał mu status [[Bazylika mniejsza|bazyliki mniejszej]].'''<ref>''[http://www.elzbieta.archidiecezja.wroc.pl/?page_id=246 Historia św. Elżbiety « Kościół Garnizonowy. Bazylika Mniejsza pw. św. Elżbiety]'', www.elzbieta.archidiecezja.wroc.pl [dostęp 2019-11-16].</ref>

2007 został ogłoszony przez Kościół katolicki "Rokiem św. Elżbiety Węgierskiej" (osiemsetna rocznica narodzin). W [[Niemcy|Niemczech]] obchody były organizowanie wspólnie przez kościoły katolicki i ewangelicki. Rok jubileuszowy zainaugurował w [[Bazylika św. Piotra na Watykanie|Bazylice św. Piotra]] w [[Rzym]]ie [[prymas]] Węgier – kardynał [[Péter Erdő]]<ref>opr. Błażej Tobolski, ''Rok św. Elżbiety'', w: ''[[Przewodnik Katolicki]]'', nr 48/2006, s.9</ref>.

[[Wspomnienie liturgiczne]] obchodzone jest w ''[[dies natalis]]''.

== Przypisy ==
{{izvori}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.nowezycie.archidiecezja.wroc.pl/stara_strona/numery/112000/03.html Artykuł o Świętej Elżbiecie]

|
{{Władca infobox
|władca = Szent Erzsébet (węg.) Elżbieta Węgierska Elżbieta z Turyngii (pol.) Elizabeta Ugarska (chor.) Alžbeta Uhorská (słow.) Alžběta Durynská (cz.)
|imiona =
|tytulatura = królewna wegierska landgrafini Turyngii hrabina palatynowa Saksonii
|grafika =
|opis grafiki =
|herb = Arpad.png
|opis herbu = Herb Arpadów
|faksymile =
|opis faksymile =
|dewiza =
|1. tytuł = landgrafini Turyngii hrabina palatynowa Saksonii
|1. od = 1221
|1. do = 11 września 1227
|1. koronacja =
|1. jako = żona
|1. kogo = [[Ludwik IV Święty|Ludwika IV]]
|1. poprzednik =
|1. następca =
|dynastia = [[Arpadowie]]

|data urodzenia = 7 lipca 1207
|miejsce urodzenia = [[Bratysława|Pozsony, Slowacja]] lub w [[Sárospatak]], [[Węgry]]
|data śmierci = 17 listopada 1231
|miejsce śmierci = [[Marburg]], [[Niemcy]]

|przyczyna śmierci =
|miejsce spoczynku =
|ojciec = [[Andrzej II węgierski]]
|matka = [[Gertruda z Meran]]
|rodzeństwo = [[Anna Maria węgierska|Anna Maria]] [[Bela IV]] [[Plik:Crown of Saint Stephen.svg|16px]] [[Koloman Halicki|Koloman]]
|1. związek = mąż
|1. związek z = [[Ludwik IV Święty]]
|1. związek od = 1221
|1. związek do = 11 września 1227
|1. dzieci = [[Herman II (landgraf Turyngii)|Herman]] [[Zofia z Turyngii|Zofia]] [[Gertruda z Altenbergu|Gertruda]]
|odznaczenia =
|commons =
|wikiźródła =
|wikicytaty =
}}
{{Święty infobox
|rodzaj = Święta
|imię = Elżbieta Węgierska (Elżbieta z Turyngii)
|imię oryginalne =
|tytuły =
|grafika = Bratyslawa Elzbieta Wegierska.jpg
|podpis grafiki = Mozaika na fasadzie [[Kościół św. Elżbiety w Bratysławie|Niebieskiego kościółka w Bratysławie]] przedstawiająca Elżbietę Węgierską
|data urodzenia =
|miejsce urodzenia =
|data śmierci =
|miejsce śmierci =
|kościół = [[Kościół katolicki]]
|data beatyfikacji =
|miejsce beatyfikacji =
|beatyfikujący =
|data kanonizacji = 27 maja 1235
|miejsce kanonizacji =
|kanonizujący = [[Grzegorz IX|Grzegorza IX]]
|wspomnienie = 17 listopada
|atrybuty =
|patron = [[Elżbietanki|elżbietanek]]
|miejsce kultu =
|faksymile =
|opis faksymile =
|commons = Category:Elisabeth of Hungary
|wikiźródła =
|wikicytaty =
}}

{{Galeria
| Nazwa = Święta Elżbieta|Plik:2014 Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety w Nysie 04.jpg|Figura świętej w [[Nysa|Nysie]]|Plik:Praga, most Karola, figura św. Elżbiety z Turyngii(Aw58).JPG|Figura świętej na [[Most Karola w Pradze|moście Karola w Pradze]]
}}
|}

{{SORTUJ:Arpadowie, Erzsebet Szent}}

[[Kategoria:Arpadowie]]
[[Kategoria:Dynasta]]
[[Kategoria:Węgierskie królewny]]
[[Kategoria:Święci katoliccy]]
[[Kategoria:Tercjarki franciszkańskie (biografie)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1207]]
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w 1231]]
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]]

Szent Erzsébet - Historia wersji

Admin: 1 wersja

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus: Utworzono nową stronę "Kategoria:0 Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii {{Uwaga polska| |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/El%C5%BCbieta_z_Turyngii |autorzy = https:..."