Admin: 1 wersja

2025-10-07T17:11:52Z

1 wersja

← poprzednia wersja

Wersja z 19:11, 7 paź 2025

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus o 09:05, 14 cze 2020

2020-06-14T09:05:48Z

Nowa strona

[[Kategoria:0]]
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
{{Uwaga polska|
|strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awi%C4%99ty_Emeryk
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Awi%C4%99ty_Emeryk&action=history
|nota = polski
}}

{|
|
|}

{|
|-style="vertical-align:top;"
|

'''Szent Imre''' (pol. ''Święty Emeryk, królewicz'', chor. ''Sveti Emerik'', słow. ''Imrich'', cz. ''Svatý Emerich'') (* 1000 albo 1007, † 2 września 1031), węgierski następca tronu, syn [[Stefan I Święty|Stefana I Świętego]] i jego żony [[Gizela Bawarska|Gizeli]], [[święty]] [[Kościół katolicki|Kościoła katolickiego]].

== Życiorys ==
Data urodzin Emeryka nie jest pewna. Rok [[1000]] podaje spisany kodeks w języku węgierskim zamieszczony w ''Kodeksie Érdy'' (1527), z kolei według jezuickich badaczy [[György Pray|Györgya Praya]] i [[István Katona|Istvána Katony]], królewicz w chwili śmierci miał 24 lata, co wskazywałoby na rok [[1007]].

Obie daty przekazane przez późne źródła, zdaniem części badaczy, ''nie budzą zbytniego zaufania, zwłaszcza że żywoty z przełomu XI i XII w. nie zawierają dat''<ref>G. Györffy, ''Święty Stefan I'', s. 447.</ref>. Mimo to, rok 1007, przyjął się w literaturze historycznej<ref>Tak węgierscy badacze M. Wertner, a za nim B. Hóman (zob. W. Swoboda, ''Emeryk'', Słownik Starożytności Słowiańskich, t. 8, cz. 1, 1998, s. 112). Tak też W. Dworzaczek, ''Genealogia'', tabl. 84.</ref>.

Według węgierskich źródeł narracyjnych Emeryk zmarł w stanie bezżennym. Na podstawie innych źródeł część autorów przyjmuje, że Emeryk był jednak żonaty. Co do osoby jego żony, istnieją rozbieżności w literaturze naukowej. Według jednych żoną Emeryka była córka króla [[Chorwacja|Chorwacji]] [[Krzesimir III|Krzesimira III]] Patricissa, według innych Irena Monomachina, córka cesarza bizantyjskiego<ref>W. Swoboda, ''Emeryk'', s. 113, podaje, że jest to pogląd ostatnio dominujący w literaturze.</ref>.

Hipotezy o rzekomym małżeństwie Emeryka z polską księżniczką zostały ostatecznie obalone w [[1895]] roku przez [[Oswald Balzer|Oswalda Balzera]].

== Enkolpion ==
Z jego osobą związane jest podanie o przekazaniu [[Świętokrzyskie relikwie drzewa krzyża świętego|relikwii Krzyża Świętego]] ([[enkolpion]]) [[benedyktyni|benedyktynom]] na [[Łysa Góra (Góry Świętokrzyskie)|Łysej Górze]]. Fakt założenia klasztoru został ujęty w poetyckie opowiadanie o Św. Emeryku<ref>[http://www.swietykrzyz.pl/index1.php?go=historia Święty Krzyż-historia] na stronie [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bazylika_na_%C5%9Awi%C4%99tym_Krzy%C5%BCu Sanktuarium Relikwii Krzyża Świętego]</ref>.

== Św. Emeryk w legendzie ==
Polska legenda o św. Emeryku zachowała wiadomość o pobycie królewicza w [[Gniezno|Gnieźnie]] na dworze [[Bolesław I Chrobry|Bolesława Chrobrego]]. Legendę wykorzystała w poemacie pt. „Tomira. Misterjum” [[Jadwiga Łuszczewska]], o czym pisał [[felietonista]] [[Dawid Jung]]: ''Tradycja wspomina, iż jako nastolatek Emeryk odbył pielgrzymkę do grobu św. [[Święty Wojciech|Wojciecha]] i był goszczony przez swojego wuja, Bolesława Chrobrego. Ponoć młodzieniec zauroczony bogactwem ówczesnego Gniezna postanowił zostać w piastowskim grodzie nieco dłużej. I tutaj pojawia się legenda, którą w 1855 r. spopularyzowała licząca wtedy zaledwie 21. lat poetka, Jadwiga Łuszczewska (1834-1908), słynna swego czasu jako Deotyma.'' W literackiej wizji Łuszczewskiej zachwycony św. Emeryk przepychem Gniezna, „stolicy, / co nad mgłą jezior skroń z modrzewiu chyli”, w grodzie Bolesława Chrobrego zamieszkał na kilka lat. W tym czasie miał udzielać się na turniejach, monarszych biesiadach, być wzorem dla gnieźnieńskiego rycerstwa i młodzieży. Św. Emeryk miał również, co opisała poetka, rozstrzygać sprawy na sądach, czym w Gnieźnie mądrością wzbudzał podziw wśród starców i kapłanów. Z Gniezna Bolesław Chrobry wraz z orszakiem dworzan odprowadził królewicza aż do [[Kielce|Kielc]], a w okolicach [[Łysa Góra (Góry Świętokrzyskie)|Łysej Góry]] wyprawił mu polowanie<ref>Dawid Jung, ''[http://www.informacjelokalne.pl/felietony/item/4382-%C5%9Bw-emeryk-by%C5%82-gnie%C5%BAnianinem Informacjelokalne - Św. Emeryk był... Gnieźnianinem?]'' [dostęp 2016-09-13].</ref>.

== Kanonizacja ==
Emeryk został [[kanonizacja|kanonizowany]] przez [[Grzegorz VII (papież)|papieża Grzegorza VII]], wraz ze swym ojcem [[Stefan I Święty|Stefanem]] [[5 listopada]] [[1083]] roku, na prośbę króla węgierskiego [[Władysław I Święty|Władysława I]], jego ojca [[Bela I|króla Béli]] oraz nauczyciela [[Gerard Sagredo|Gerarda Sagredo]]<ref>[http://www.opoka.org.pl/biblioteka/T/TS/swieci/rajski-emeryk.html Święty Emeryk] na [https://pl.wikipedia.org/wiki/Opoka.org.pl opoka.org.pl] (autor: Kajetan Rajski)</ref>.

== Patronat ==
Na Węgrzech św. Emeryk jest [[patron (chrześcijaństwo)|patronem]] młodzieży.

== Relikwie ==
[[Relikwie]] św. Emeryka znajdują się w [[Melk (miasto)|Melku]], [[Pasawa|Pasawie]], [[Wiedeń|Wiedniu]] i w dzisiejszym [[Ostrzyhom]]iu na Węgrzech, (''Esztergom'', dawniej ''Gran'').

== Ikonografia ==
W [[ikonografia chrześcijańska|ikonografii]] przedstawiany jest jako młody mężczyzna w zbroi rycerskiej lub w stroju królewskim, najczęściej bez zarostu, z lilią, mieczem, herbem Węgier, w chwili, gdy objawia się mu Maryja z Dzieciątkiem Jezus.

== Dzień obchodów ==
[[Wspomnienie liturgiczne]] w Kościele katolickim obchodzone jest [[4 listopada|4]] lub [[5 listopada]]<ref> zob. źródło: opoka.org.pl</ref>, w [[Eisenstadt]] - [[3 listopada]]<ref>[http://www.heiligenlexikon.de/BiographienI/Imre_Emmerich_von_Ungarn.htm Imre (Emmerich, Heinrich) von Ungarn] - Ökumenisches Heiligenlexikon (niem.)</ref>.

Na Węgrzech [[Translacja (kult świętych)|translacja relikwii]] wspominana jest 2 września.

== Zobacz też ==
* [[kult świętych]]
* [[wstawiennictwo świętych]]
* [[święci i błogosławieni Kościoła katolickiego]]

== Przypisy ==
{{izvori}}

== Bibliografia ==
* [[Włodzimierz Dworzaczek|Dworzaczek W.]], ''Genealogia'', Warszawa 1959, tablica 84.
* [[György Györffy|Györffy G.]], ''Święty Stefan I. Król Węgier i jego dzieło'', Warszawa 2003, s. 447.

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.swietykrzyz.pl/index1.php?go=aktualnosci&id=167 Tysiąclecie urodzin św. Emeryka] na stronie ''Sanktuarium Relikwii Krzyża Świętego''
* [http://www.opoka.org.pl/pda/news.php?id=17749&s=opoka Uroczystości 1000-lecia klasztoru na Św. Krzyżu]. opoka.org.pl, 11 czerwca 2006. [dostęp 2016-04-25].

|
{{Dynasta infobox
|dynasta = Imre (węg.) Emeryk (pol.) Sveti Emerik (chor.) Imrich (słow.) Svatý Emerich (cz.)
|imiona =
|tytulatura = królewicz węgierski [[Następca tronu Węgier]]
|grafika =
|opis grafiki =
|herb =
|opis herbu =
|faksymile =
|opis faksymile =
|dewiza =

|1. tytuł = [[Następca tronu Węgier]]
|1. od = 1000 albo 1007
|1. do = 2 września 1031
|1. koronacja =
|1. poprzednik =
|1. następca =

|dynastia = [[Arpadowie]]
|gałąź =
|linia =
|pochodzenie = węgierskie
|państwo = [[Królestwo Węgier]]
|data urodzenia = 1000 albo 1007
|miejsce urodzenia =
|data śmierci = 2 września 1031
|miejsce śmierci =
|przyczyna śmierci =
|miejsce spoczynku =
|ojciec = [[I. István]]
|matka = [[Gizela Bawarska]]
|rodzeństwo = [[Ottó magyar királyi herceg|Otto]]
|1. związek =
|1. związek z =
|1. związek od =
|1. związek do =
|1. dzieci =
|dokonania =
|odznaczenia =
|commons =
|wikiźródła =
|wikicytaty =
}}
{{Święty infobox
|rodzaj = Święty
|imię = Emeryk
|imię oryginalne = Imre
|tytuły = królewicz węgierski
|grafika = Saint Emeric of Hungary by Johan Ignaz Cimbal.jpg
|podpis grafiki = Święty Emeryk, królewicz (obraz Johana Ignaza Cimbala, malowany na zamówienie bpa Ignacego Kollera z [[Veszprém]].)
|data urodzenia = [[1000]] lub [[1007]]
|miejsce urodzenia =
|data śmierci = 2 września [[1031]]
|miejsce śmierci =
|kościół = [[Kościół katolicki]]
|data beatyfikacji =
|miejsce beatyfikacji =
|beatyfikujący =
|data kanonizacji = 5 listopada [[1083]]
|miejsce kanonizacji =
|kanonizujący = [[Grzegorz VII (papież)|Grzegorza VII]]
|wspomnienie = 4 lub 5 listopada
|atrybuty =
|patron = [[młodzież]]y
|miejsce kultu = Węgry
|faksymile =
|opis faksymile =
|commons = Category:Saint Emeric of Hungary
|wikiźródła =
|wikicytaty =
}}
|}

{{SORTUJ:Arpadowie, Imre}}

[[Kategoria:Arpadowie]]
[[Kategoria:Dynasta]]
[[Kategoria:Węgierscy królewicze]]
[[Kategoria:Węgierscy święci katoliccy]]
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
[[Kategoria:Urodzeni w XI wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w 1031]]
[[Kategoria:Zmarli w XI wieku]]
[[Kategoria:Następcy tronu Węgier]]
[[Kategoria:Zabici przez zwierzęta]]

Szent Imre - Historia wersji

Admin: 1 wersja

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus o 09:05, 14 cze 2020