Admin: 1 wersja

2025-10-07T17:12:29Z

1 wersja

← poprzednia wersja

Wersja z 19:12, 7 paź 2025

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus o 09:12, 1 mar 2021

2021-03-01T09:12:14Z

Nowa strona

[[Kategoria:0]]
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
{{Uwaga polska|
|strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Taksony
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Taksony&action=history
|nota = polski
}}

{|
|
|}

{|
|-style="vertical-align:top;"
|

'''Taksony''' (pol. ''Taksony'', łac. ''Toxun'', gr. ''Taxis'', niem. ''Taksony'', chor. ''Takšonj'', slow. ''Taksony Madžarski'', cz. ''Takšoň'') (* ok.[[931]], † ok.[[970]]) – wódz [[Węgry|węgierski]] z dynastii [[Arpadowie|Arpadów]], [[władcy Węgier|książę Węgier]] od [[955]] roku.

Był synem [[Zoltán]]a. W [[955]] roku został władcą Węgier, zmieniając dotychczasową politykę. Zrezygnował z najazdów na ościenne państwa, zawarł pokój z [[Ruś Kijowska|Rusią]], [[Pieczyngowie|Pieczyngami]] i [[Bułgaria|Bułgarią]]. Włączył swój kraj w obieg międzynarodowego handlu. Starał się o sprowadzenie łacińskich misjonarzy, jednak wyświęcony przez papieża [[Papież Jan XII|Jana XII]] biskup Węgier, ze względu na opór króla [[Otto I Wielki|Ottona I Wielkiego]], nie dotarł do swojej diecezji. Jego synem i następcą był [[Gejza]], ojciec pierwszego węgierskiego króla [[Stefan I Święty|Stefana I Świętego]]; drugim synem był [[Michał węgierski|Michał]].

== Pochodzenie i losy do objęcia rządów ==
Był synem [[Zoltán]]a, najmłodszego z synów [[Arpad]]a.

W [[947]] roku brał udział w wyprawie na Włochy.

== Okoliczności objęcia rządów przez Taksonyego ==
[[Plik:Taksony.jpg|thumb|260px|left|Pomnik Taksonya]]
W latach 40. X wieku węgierscy książęta powoli przekonywali się o konieczności przyjęcia chrztu. Nie chcieli jednak czynić tego za pośrednictwem Niemiec, z którymi znajdowali się w konflikcie. Zdecydowali się, wzorem [[Bułgaria|Bułgarii]], na pośrednictwo [[Cesarstwo Bizantyńskie|Cesarstwa Bizantyjskiego]]. W [[948]] roku w [[Konstantynopol]]u zostali ochrzczeni ''harka'' (trzeci dostojnik na Węgrzech) [[Bulcsú]] oraz książę Tormás, prawnuk [[Arpad]]a. W [[953]] roku chrzest przyjął ''[[gyula (tytuł)|gyula]]'' (drugi dostojnik na Węgrzech), zapewne Zombor.

Ówczesny książę Węgier, [[Fajsz]], w [[954]] roku zdecydował się poprzeć bunt niemieckich możnowładców przeciwko królowi [[Otton I Wielki|Ottonowi I Wielkiemu]]. Jednak [[10 sierpnia]] [[955]] roku w [[Bitwa nad rzeką Lech|bitwie na Lechowym Polu]] koło [[Augsburg]]a Otto I rozgromił węgierską armię; dowodzący nią ''harka'' [[Bulcsú]] i książę [[Lehel (wódz węgierski)|Lehel]] zostali pojmani i powieszeni.

Klęska spowodowała zmianę polityki prowadzonej przez dynastię Arpadów. Odpowiedzialnością za dotychczasowe niepowodzenia obarczono potomków [[Jutas]]a i [[Üllő]], synów [[Arpad]]a. Do głosu doszły dwa pozostałe odgałęzienia wywodzące się od [[Tarhos]]a i [[Zoltán]]a. Wielkim księciem, zgodnie z zasadą senioratu, obrano najstarszego w rodzie Taksonyego.

== Małżeństwo i potomstwo ==
Żona Taksonyego pochodziła, jak podaje Anonymus, ''z kraju Kumanów''<ref>Cyt. za: G. Györffy, ''Święty Stefan I'', str. 61.</ref>. Przypuszcza się, że była córką Tonuzaby, wodza [[Pieczyngowie|Pieczyngów]]. Wiąże się ten fakt z przeprowadzką Tonuzaby i jego szczepu na Węgry; sam Tonuzaba otrzymał włości w [[Komitat Heves|Heves]], niedaleko posiadłości Taksonyego.

Ze wspomnianego małżeństwa pochodziło dwóch synów:
* [[Gejza]], zm. [[997]], książę Węgier,
* [[Michał węgierski|Michał]].

== Przypisy ==
{{izvori}}

== Bibliografia ==
* [[Włodzimierz Dworzaczek|Dworzaczek W.]], ''Genealogia'', Warszawa 1959, tablica 84.
* [[Stanisław A. Sroka|Sroka S. A.]], ''Historia Węgier w zarysie do 1526 roku'', Bydgoszcz 2000, ISBN 83-87933-75-9, str. 16.

|
{{Władca infobox
|władca = Taksony (węg.) Taksony (pol.) Toxun (łac.) Taxis (gr.) Taksony (niem.) Takšonj (chor.) Taksony Madžarski (slow.) Takšoň (cz.)
|imiona =
|tytulatura = wódz węgierski
|grafika = Taksony KK.jpg
|opis grafiki = Wizerunek Taksonya w ''[[Kronika Ilustrowana|Kronice Ilustrowanej]]''
|herb =
|opis herbu =
|faksymile =
|opis faksymile =
|dewiza =
|1. tytuł = [[Władcy Węgier|Wódz Węgrów]]
|1. od = [[955]]
|1. do = [[970]]
|1. koronacja =
|1. poprzednik = [[Fajsz]]
|1. następca = [[Gejza]]
|dynastia = [[Arpadowie]]
|państwo = [[Księstwo Węgier]]
|data urodzenia = ok. [[931]]
|miejsce urodzenia =
|data śmierci = ok. [[970]]
|miejsce śmierci =
|przyczyna śmierci =
|miejsce spoczynku =
|ojciec = [[Zoltán]]
|matka =
|rodzeństwo =
|1. związek z =
|1. związek od =
|1. związek do =
|1. dzieci = [[Géza|Gejza]] [[Michał węgierski|Michał]]
|odznaczenia =
|commons =
|wikiźródła =
|wikicytaty =
}}
|}

{{SORTUJ:Arpadowie, Taksony}}

[[Kategoria:Arpadowie]]
[[Kategoria:Dynasta]]
[[Kategoria:Władcy Węgier]]
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
[[Kategoria:Urodzeni w X wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w X wieku]]
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]

Taksony - Historia wersji

Admin: 1 wersja

https://natusiewicz.pl/europa/>Natus o 09:12, 1 mar 2021