Tekst źródłowy strony Banowie Dalmacji i Chorwacji

{{Uwaga|
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Horv%C3%A1t_b%C3%A1nok_list%C3%A1ja
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Horv%C3%A1t_b%C3%A1nok_list%C3%A1ja&action=history
|nota    = węgierski
}}

{|
|
|}

Od 1225 do 1476 r. obowiązywały równoległe Banaty: Chorwacji i Dalmacji oraz „Całej Slawonii”. Poniżej znajduje się lista tych pierwszych, te drugie są wymienione w artykule [[Banowie Slawonii]]. W okresie oddzielnych tytułów Bana kilka osób posiadało oba tytuły, co wskazano w uwagach.

Po śmierci króla Węgier [[I. Lajos|Ludwika I]] jego tron objęła córka [[I. Mária|Maria]], co kwestionowali zarówno [[Karol III]] i [[Władysław Neapolitański[[ twierdząc, że są [[królami Węgier|Władcy Węgier]]. Wybuchła wojna między siłami lojalnymi wobec Maryi, a później jej męża i następcy [[Zygmunta Luksemburskiego]], a tymi lojalnymi wobec Władysława.

W tym czasie Zygmunt mianował [[Mikołaja Garai]] (który był również hrabią [[palatynem]]) Banem Chorwacji i Dalmacji w 1392 r., Butko Kurjaković w 1394 r., a następnie ponownie Garai w okresie od 1394 r. Do 1397 r. Mikołaj II Garai również był w tym czasie Banem Slawonii, a po nim Ladislav Grđevački (1402–1404), Paul Besenyő (1404), Pavao Peć (1404–1406), [[Hermann II z Celje]] (1406–1408).

Z kolei Władysław ustanowił własnych banów, w tym [[Hrvoje Vukčić Hrvatinić]]. W 1409 r. Ta dynastyczna walka została zakończona z chwilą, gdy Władysław sprzedał swoje prawa do Dalmacji [[Republice Weneckiej]] za 100 000 złotych<ref>Dragutin Pavličević: ''Historia Chorwacji''. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2004. ISBN 83-232-1357-7.</ref>.

== XIII wiek ==

{| class="wikitable" style="text-align:center" width="100%" 
! width="5%" | Portret
! width="20%" | Nazwisko<small><br />(Urodziny–Śmierć)</small>
! width="12%" | Początek
! width="12%" | Koniec
! width="30%" |Uwagi
! width="15%" |Monarcha<br /><small>(Lata panowania)</small>
|-
| 
|'''Voinc'''<ref>Pisownia węgierska</ref><br>Vojink<ref>Pisownia chorwacka</ref>
| 1225
|
| align="left" |ban Pobrzeża
|rowspan="2" bgcolor=#EEEEEE| '''[[II. András]]'''<br />[[File:Andrew II of Hungary th.jpg|frameless|90x90px]]<br>(Andrzej II)<br /><small>(1205–1235)</small>
|-
| 
|'''[[Valeginus]]'''<br>[[Valegin]]
| 1226
|
|
|-
| 
|'''[[István]]'''<br>[[Stjepan II. Babonić]]
| 1243
| 1251/59 ?<ref>Data niepewna</ref>
| align="left" |ban Pobrzeża
| rowspan="3" bgcolor=#EEEEEE|'''[[Béla IV]]'''<br />[[File:Kk_ivb.jpg|frameless|90x90px]]<br />(Bela IV)<br><small>(1235–1270)</small>
|-
| 
|'''[[Butheco]]'''<br>[[Butko]]
| 1259
|
| align="left" |ban Pobrzeża
|-
| ??
|'''[[István z Klis]]''' ?<br>[[Stjepan z Klisa]]<ref>Wersja chorwacka nienana</ref>
| 1263
| 1266
|
|-
| ??
|'''[[Mór]]'''<br>YYY
| 1273
|
| align="left" |ban Pobrzeża
| rowspan="2" bgcolor=#EEEEEE|'''[[IV. László]]<br>Kun'''<br />[[File:Kun_L_szl_Thuroczy.jpg|frameless|90x90px]]<br>(Władysław IV<br>Kumańczyk)<br /><small>(1272–1290)</small>

|-
| '''??'''
|'''[[Gutkeled II. István]]'''<ref>Pisownia węgierska nieznana</ref><br>[[YYY]] '''??'''
| 1275
| 
|align="left"|Son of Amadeus Aba Gutkeled nembeli István fia Miklós (1275)<br>Miklós syn István Gutkeled (1275) '''??
'''
|-
| '''NIE'''
|[[Gutkeled II. Miklós]]<ref>Pisownia węgierska nieznana</ref><br>[[Nikola Gut-Keled od Gacke]]
| 1275
| 
|align="left"|Son of Amadeus Aba Gutkeled nembeli István fia Miklós (1275)<br>Miklós syn István Gutkeled (1275)
|-
|  
| '''[[Šubić Pál]]'''<br>[[Pavao I. Šubić Bribirski]]
| 1278/90 ?
| 1300/12
| 
| rowspan="1" bgcolor=#EEEEEE|'''[[III. András]]'''<br />[[File:III_Andras_Thuroczy.jpg|frameless|90x90px]]<br>(Andrzej III)<br /><small>(1290–1301)</small><br>'''[[I. Károly]]<br>Róbert'''<br />[[File:Chronicon Pictum I Karoly Robert.jpg|frameless|90x90px]]<br>(Karol I Robert)<br /><small>(1301–1342)</small>
|}

B1. [[Maróti Endre Németi, Bán of Croatia, † 1289/92

== XIV wiek ==

C1 '''[[Bebek  I. Imre]]''' Országbíró (1386-92), [[Ban Chorwacji i Dalmacji]] Bán of Croatia and Dalmatia (1380-83), Vajda of Halicz (1383-85), [[Ban Slawonii]] Bán of Slavonia (1386), [[Tárnokmester]], Főispán of Torna, Sáros, Szepes, Bereg, Liptó, Turóc and Borsod, fl 1370-95 -> 


E1. '''[[Hahót Miklós]]''' ??, Ban Dalmacji i Chorwacji (1345-1346)+(1353-1356), Ban Slawonii (1343-1346)+(1353-1356), Zalai ispán (1324-1343)+(1349-1351), Királynéi lovászmester (1333-1343), Királynéi tárnokmester (1357-1359), Segesdi ispán (1357-1359), fl 1319, +1359; m.N, a dau.of Dénes Pécz, Palatine 

{| class="wikitable" style="text-align:center" width="100%" 
! width="5%" | Portret
! width="20%" | Nazwisko<small><br />(Urodziny–Śmierć)</small>
! width="12%" | Początek
! width="12%" | Koniec
! width="30%" |Uwagi
! width="15%" |Monarcha<br /><small>(Lata panowania)</small>
|-
|
|'''[[Šubić Mladen]]'''<br>[[Mladen II. Šubić Bribirski]]
| '''1310''' 1312
| 1322
|
| rowspan="2" bgcolor=#EEEEEE|'''[[III. András]]'''<br />[[File:III_Andras_Thuroczy.jpg|frameless|90x90px]]<br>(Andrzej III)<br /><small>(1290–1301)</small><br>'''[[I. Károly]]<br>Róbert'''<br />[[File:Chronicon Pictum I Karoly Robert.jpg|frameless|90x90px]]<br>(Karol I Robert)<br /><small>(1301–1342)</small>
|-
|
|''' [[Babonić I. János]]'''<br>[[Ivan I. Babonić]]<br>(†1334)
| 1322
| '''1323 ??'''
| align="left" |Także Ban Slavonii (1316–22)

|-
| 
|'''[[Hahót Lendvai Miklós]]'''<br>[[Nikola I. Bánffy]]
| 1345
| 1346
|
|-
| 
|'''[[Szécsi I. Miklós]]'''<br>[[Nikola I. Széchy]] '''??'''
| 1346
| 1349
|
|-
| 
|'''[[Ugali Pál]]'''<br>[[Pavao Ugal]]
| 1350
| 
| '''István ??'''

|-
| ??
|'''[[Lackfi I. István ]]<br>???
| 1350
| 1352
|
| rowspan="11" bgcolor=#EEEEEE|'''[[I. Lajos]]'''<br />[[File:Nuremberg_Chronicles_f_235r_2_Ladislaus_rex.jpg|frameless|90x90px]]<br>(Ludwik Wielki)<br /><small>(1342–1383)</small>
|-
| ??
|'''[[Hahót Lendvai Miklós]]'''<br>[[Nikola I. Bánffy]]
| 1353
| 1356
|

|-
|
|'''[[Csúz János]]<br>[[Csúz Johann]]'''<br>[[Ivan Ćuz]]
| 1356 '''1357 ??'''
| 1358
|
|-
| 
|'''[[Szécsi I. Miklós]]'''<br>[[Nikola I. Széchy]]
| '''1358''' to jest ok
| 1366
|  align="left" |Także Ban Slavonii (1346–49, 1366–68, 1372–73)[3]

|-
| ??
|'''[[XXX]]'''<br>[[Stjepan Kaniški]] '''??'''
| 1362
| 1366
|

|-
| ??
|''''[[Szécsi I. Miklós]]'''<br>[[Nikola I. Széchy]] '''??'''
| 1366
| 1368 
|

|-
| 
|'''[[Szécsényi Kónya]]'''<br>[[Konja Széchényi]]
| 1366
| 1367
|
|-
| 
|'''[[Lackfi I. Imre]]'''<br>[[Emerik I. Lacković]]
| '''1367'''
| 1368
|-
| 
|'''[[Meggyesi Simon]]'''<br>[[Šimun Mauricijev]]
| 1369
| 1371
|
|-
| 
|'''[[Lackfi II. István]]'''<br>[[Stjepan II. Lacković]]
| 1371
| 1372
| 
|-
|[[File:Charles III of Naples (head).jpg|frameless|90x90px]]
| '''[[II. Károly]]'''<br> Karlo II. Drački
| 1371
| 1376 ?
| 
|-
| 
|'''[[Szécsi I. Miklós]]'''<br>[[Nikola I. Széchy]]
| 1374
| '''1375'''
| align="left" |Drugi raz

|-
| '''nowe'''
|'''[[Szécsi I. Miklós]]'''<br>[[Nikola I. Széchy]]
| '''1376'''
| 1380 
| align="left" |Drugi raz

|-
| 
|'''[[Bebek I. Imre]]'''<br>[[Emerik I. Bubek]]
| 1380
| 1383
|
|-
| 
|'''[[Lackfi II. István]]'''<br>[[Stjepan II. Lacković]]
| 1383
| 1384
| align="left" |Drugi raz
| rowspan="1" bgcolor=#EEEEEE |'''[[I. Mária]]<br>Anjou'''<br />[[File:Mária_Thuróczy.jpg|frameless|90x90px]]<br>(Maria I)<br /><small>(1382–1395)</small>
|-
| 
|'''[[Szentgyörgyi Tamás]]'''<br>[[Toma od Sv. Jurja]]
| 1384
| 1385
|
| rowspan="1" bgcolor=#EEEEEE |'''[[II. Károly]]<br>Kis'''<br />[[File:Kis_Karoly_TK.jpg|frameless|90x90px]]<br>(Karol II)<br /><small>(1385–1386)</small>

|-
| 
|'''[[Garai Miklós]]'''<br>[[YYY]]
| 1385
| 1386
|
| 

|-
| 
|'''[[Cudar Péter]]'''<br>[[YYY]]
| 1365
| 1387
|
| 


|-
| 
|'''[[Lackfi II. István]]'''<br>[[Stjepan II. Lacković]]
| 1387
| align="left" |Trzeci raz
|
| rowspan="3" bgcolor=#EEEEEE |'''[[I. Mária]]<br>Anjou'''<br />[[File:Mária_Thuróczy.jpg|frameless|90x90px]]<br>(Maria I)<br /><small>(1382–1395)</small>
|-
| ?? '''NIE'''
|'''XXX'''<br>[[Ivan od Paližne]] '''??'''
| 1385/ '''86''' ??
| 1386/ '''91''' ??
| align="left" |razem z Ivanem Horvat. Także Ban Slavonii.
|-
| ?? '''NIE'''
|'''[[Horváti János]]'''<br>[[Ivan Horvat]]<br>Anjou
| 1385
| 1386
| align="left" |Co-ruled z Ivanem od Paližne.
|-
| 
|'''[[Losonci I. László]]'''<br>[[Ladislav I. od Lučenca]]
| 1387
|
| ifjabb, Tomaj nemzetség), szlavón bán (1387–89)[3]
| rowspan="6" bgcolor=#EEEEEE |'''[[Zsigmond]]<br>Luxemburgi'''<br />[[File:Sigismund (Chronica Hungarorum).jpg|frameless|90x90px]]<br>(Zygmunt<br>Luksemburski)<br /><small>(1387–1437)</small>
|-
| 
|'''[[Losonci II. Dénes]]'''<br>[[Dionizij II. od Lučenca]]
| 1387
| 1389
|
|-
| '''NIE'''
|'''[[Horváti János]]'''<br>[[Ivan Horvat]]<br>Anjou
| 1389
| 1392
| [[Ivan Horvat (ban)|Ivan Horvat]] 1389. - 1392. / [[Vuk Vukčić Hrvatinić]] 1391. - 1394. ??

|-
| ?? '''NIE''' a może tak
|'''[[Frankapan V. Ivan]]'''<br>[[Ivan V. Krčki]] '''??'''
| 1391
| 1393
|

|-
| '''nowe'''
|'''[[Bebek Detre]]'''<br>[[YYY]] 
| 1391
| 1392
|

|-
| 
| '''wakat'''
| 1393
| 
|

|-
| 
|'''[[Korbáviai Budiszló]] – Gušić'''<br>[[Butko Kurjaković]]
| 1394
| 
|

|-
| '''sprawdzić'''
|'''[[Garai II. Miklós]]'''<br>[[Nikola II. Gorjanski]]
| 1394
| 1402
| align="left" | Powtórnie
|}

== XV wiek ==
{| class="wikitable" style="text-align:center" width="100%" 
! width="5%" | Portret
! width="20%" | Nazwisko<small><br />(Urodziny–Śmierć)</small>
! width="12%" | Początek
! width="12%" | Koniec
! width="30%" |Uwagi
! width="15%" |Monarcha<br /><small>(Lata panowania)</small>
|-
| ??
|'''[[Albeni Eberhard]]'''<br>YYY
| 1402
| 
|
| rowspan="16" bgcolor=#EEEEEE |'''[[Zsigmond]]<br>Luxemburgi'''<br />[[File:Sigismund (Chronica Hungarorum).jpg|frameless|90x90px]]<br>(Zygmunt<br>Luksemburski)<br /><small>(1387–1437)</small>
|-
| ??
|'''[[Fáncs László]]'''<br>[[Ladislav Grđevački]]
| 1402
| 1404
| align="left" |Także Ban Slavonii (1402–04).
|-
| ??
|'''[[Besenyő Pál]]'''<br>[[Pavao Bessenyö]]
| 1404
| 1404
| align="left" |Także Ban Slavonii (1402–06).
|-
| ??
|'''[[Pécsi Pál]]'''<br>[[Pavao Pecz]]
| 1404
| 1406
| align="left" |Także Ban Slavonii (1404–06).
|-
| ??
|'''[[Cillei II. Hermann]]'''<br>[[Herman II. Celjski]]
| 1406
| 1408
| align="left" |Także Ban Slavonii (1406-07, 1423-35)
|-
|
|'''[[Korbáviai Károly]]'''<br>[[Karlo Kurjaković]]
| 1409
| 1411
|  align="left" |Tylko ban Chorwacji<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Kurjakovi%C4%87_family Genealogia]</ref>
|-
| '''NIE'''
|'''XXX'''<br>[[Ivan Kurjaković]]
| 1410
| 1411
|
|-
|'''NIE'''
|'''XXX'''<br>[[Pavao Kurjaković]]
| 1410
| 1411
| align="left" |Co-ruled z Ivanem Kurjaković'em.
|-
|
|'''[[Albeni Péter]]'''<br>(Medvei Péter)<br>[[Petar de Alben]]
| 1412 '''1411'''
| 1419 '''1414'''
|
|-
| 
|'''[[Albeni János]]'''<br>(Medvei János) ???
| 1414
| 1419
| ???
|-
| '''NIE'''
|'''XXX'''<br>[[Dionizije Lacković]] ???
| 1416
| 1418
|
|-
| 
|'''[[Nelipčić János]]'''<br>'''Ivani''' Nelipčić<ref>[http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=43320 Nelipčići]</ref> ???
| 1419
| 
|
|-
|
|'''[[Nagymihályi Albert]]'''<br>[[Albert de Ungh]]<ref>[http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=1399 Albert de Ungh]</ref>
| 1419
| 1426
|
|-
| 
|'''[[Frangepán IV. Miklós]]'''<br>[[Nikola IV. Frankapan]]
| 1426
| 1432
| align="left"|Syn bana Ivana Frankopana
|-
| '''NIE''' ??
| '''[[Frangepán VI. János]]'''<br>[[Ivan VI. Frankapan]]
| 1434 
| 1436 
| align="left" | Razem z Frangepánem III. Istvánem/Stjepan III. Frankapan
|-
|
|'''[[Frangepán III. István]]'''<br>[[Stjepan III. Frankapan]]
| 1433
| 1437
| align="left" | Razem z Frangepánem VI. Jánosem/Ivanem VI. Frankapanem
|-
|  
| '''[[Tallóci Péter]]'''<br>[[Petar Talovac]]
| 1438 '''1436'''
| 1452/53
| 
| rowspan="1"  bgcolor=#EEEEEE| '''[[Albert]]<br>Habsburg'''<br />[[File:Albrecht_II._von_Habsburg.jpg|frameless|90x90px]]<br>(Albrecht I)<br /><small>(1437–1439)</small><br>'''[[I. Ulászló]]<br>Várnai'''<br />[[File:Jagelló_Ulászló.jpg|frameless|90x90px]]<br>Władysław I<br /><small>(1440–1444)</small>

|-
| '''nowy'''
| '''[[Tallóci Matkó]]'''<br>[[Petar Talovac]]
| 1436
| 1445
| 

|-
| ??
|'''[[Székely János]]'''<br>YYY
| 1446
| 1448
| align="left" |Także Ban Slavonii (1446–48)[3]
| rowspan="4" bgcolor=#EEEEEE|'''[[V. László]]<br>Utószülött'''<br />[[File:VLaszlo.gif|frameless|90x90px]]<br /><br>(Władysław<br>Pogrobowiec)<br><small>(1444–1457)</small>
|-
| ??
|'''[[Tallóci Frank]]'''<br>YYY
| 1446
| 1448
| align="left" |Także Ban Slavonii (1446–48)[3]
|-
| 
|'''[[Hunyadi László]]'''<br>[[Ladislav Hunjadi]]
| 1453
| '''16 marca 1457 ??'''
|

|-
| 
| wakat
| 1453
| 1458
|

|-
| '''??'''
|'''[[Újlaki V. Miklós]]'''<br>[[Nikola V. Iločki]]
| 1457
| 1463
| align="left" |Także Ban Slavonii (1457–1463)
|-
| '''??'''
|'''[[Sperancsics Pál]]'''<br>[[Pavao Špirančić]]
| 1459
| 1463
|
| rowspan="9" bgcolor=#EEEEEE|'''[[I. Mátyás]]'''<br />[[File:Matei_Corvin_Johannes_de_Thurocz_f137.jpg|frameless|90x90px]]<br>(Maciej I)<br /><small>(1458–1490)</small>
|-
| 
| '''[[Szobi Péter]]'''<br>YYY
| 1459
| 1463
| 

|-
| '''nowe'''
| '''[[Horvát Pál]]'''<br>YYY
| 1459
| 1463
| 

|-
| '''nowe'''
| '''[[Dombai Miklós]]'''<br>YYY
| 1462
| 
| 

|-
| '''NIE'''
|'''[[Frangepán III. István]]'''<br>[[Stjepan III. Frankapan]]
| 1463
| 1464
|
|-
|
|'''[[Szapolyai Imre]]'''<br>[[Emerik Zapolja]]
| 1464 '''1463'''
 |1465
| align="left" |Także Ban Slavonii  (1464–66)[3]
|-
| 
|'''[[Szobi Péter]]'''<br>YYY
| 1465
| 1466
| 

|-
| 
|'''[[Disznósi László]]'''<br>YYY
| 1465
| 1466
| 

|-
| ??
|'''[[Túz János]]'''<br>[[Ivan Thuz od Laka]]
| 1466
| 1467 '''1468'''
| align="left" |Także Ban Slavonii  (1466–70) [3]

|-
| 
| '''wakat'''
| 1469
| 
| 

|-
| 
|'''[[Magyar Balázs]]'''<br>[[Blaž Podmanicki]]
| 1470
| 1472
| align="left" |Także Ban Slavonii  (1470–71, 1483) [3]

|-
| '''nowy'''
|'''[[Horvát Damján]]'''<br>[[Damjan Horvat od Litve]]
| 1470
| 1472
| align="left" |Także Ban Slavonii (1471–73) [3]

|-
| 
|'''[[De Surdis János]]'''<br>YYY
| 1472
|
| align="left" |szlavón helytartó (1471–72)

|-
| 
| '''wakat'''
| 1473
| 1474
| 
|-
| '''nowy'''
| '''[[Dánfi Adrás]]'''<br>[[YYY]]
| 1475
| 1476
| 
|-
| 
| '''wakat'''
| 1477
| 1482
| 

|-
| '''nowe'''
|'''[[Magyar Balázs]]'''<br>[[Blaž Podmanicki]]
| 1483
| 
|

|-
| 
| '''wakat'''
| 1484
| 1489
| 

|-
| '''nowe'''
| '''[[Egevári Lászlo]]'''<br>[[YYY]]
| 1490
| 1493
| 

|-
| 
| '''wakat'''
| 1494
| 1497
| 

|-
| '''nowe'''
| '''[[Kanizsai György]]'''<br>[[YYY]]
| 1498
| 1500
| 

|}

==Źródło==
* https://hr.wikipedia.org/wiki/Dodatak:Popis_hrvatskih_banova
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Ban_of_Croatia Ban of Croatia]

[[Kategoria:Importowane]]
[[Kategoria:Tłumaczone]]