Tekst źródłowy strony II. András

{{Uwaga polska|
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_II_w%C4%99gierski
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrzej_II_w%C4%99gierski&action=history
|nota    = polski
}}

{|
|
|}

{|
 |-style="vertical-align:top;"
 |

[[Plik:Andreas Getrude Ungarn.jpg|thumb|left|220px|Andrzej II z królową Gertrudą z Meran. karta z ''Landgrafenpsalter'' 1211-1213]]

'''Andrzej II''', [[język węgierski|węg.]] ''II. András magyar király'' (ur. [[1176]], zm. [[26 października]] [[1235]]) – od [[1205]] [[władcy Węgier|król Węgier i Chorwacji]] i od 1206 król [[Księstwo halicko-wołyńskie|halicko-włodzimierski]] ([[łacina|łac.]] ''rex Galiciae et Lodomeriae'').

== Życiorys ==

Młodszy syn króla [[Bela III|Beli III]] i [[Agnieszka z Châtillon|Agnieszki de Châtillon]]. Młodszy brat króla [[Emeryk węgierski|Emeryka]].

W 1211 roku ściągnął do [[Siedmiogród|Siedmiogrodu]] [[Zakon krzyżacki|Krzyżaków]], osadzając ich w [[Burzenland]]zie z zadaniem obrony królestwa przed pogańskimi [[Połowcy|Połowcami]]. Jednak już po kilkunastu latach, w 1225 roku wygnał ich z kraju, gdy zorientował się, iż Krzyżacy bardziej zainteresowani są stworzeniem u niego własnego, odrębnego państwa niż walką z poganami. Wypędzając Krzyżaków z Siedmiogrodu przyznał liczne przywileje [[Sasi siedmiogrodzcy|Sasom siedmiogrodzkim]] (tzw. ''[[Diploma Andreanum]]'' z 1224 r.)<ref>[http://www.sibiweb.de/geschi/7b-history.htm Konrad Gündisch, The History of Transylvania and the Transylvanian Saxons, p. 2.3.2-2.3.3.]</ref>.

Węgrzy nie byli zadowoleni z rządów króla, dlatego władca, chcąc pozyskać rycerstwo i możnych, wydał w 1222 [[Złota Bulla Andrzeja II|Złotą bullę]] – przywilej zwalniający ich z podatków, a także gwarantujący im nietykalność osobistą, prawo wyboru urzędników ziemskich oraz kontrolę rządów przez sejm zwoływany raz do roku. Obiecał też nie rozdawać [[lenno|lenn]] i urzędów obcym.

W latach 1217–1218 brał udział w [[V wyprawa krzyżowa|V wyprawie krzyżowej]], uczestniczył wówczas w obronie [[Akka|Akki]]. Zmarł 26 października 1235 r. i został pochowany w katedrze w Wielkim Waradynie (obecnie [[Oradea]]).

== Przodkowie ==

{{Tree
 |osoba = Andrzej II
 |matka = [[Agnieszka z Châtillon]]
 |ojciec = [[Bela III]]
 |matka_matki = [[Konstancja z Antiochii]]
 |ojciec_matki = [[Renald z Châtillon|Renald z Chatillon]]
 |matka_ojca = [[Eufrozyna Mścisławówna|Eufrozyna]]
 |ojciec_ojca = [[Gejza II]]
}}

== Małżeństwa ==

Około roku 1200 Andrzej ożenił się z [[Gertruda z Meran|Gertrudą z Meran]] (siostrą [[Agnieszka z Meran|Agnieszki]] i [[Jadwiga Śląska|Jadwigi]]). Mieli 5 dzieci:
* [[Anna Maria węgierska|Annę Marię]] (1204-1237),
* [[Bela IV|Belę IV]] (1206-1270), następcę Andrzeja,
* [[Elżbieta z Turyngii|Elżbietę]] (1207-1231), świętą, żonę [[Ludwik IV Święty|Ludwika IV Świętego]] – landgrafa [[Turyngia|Turyngii]],
* [[Koloman Halicki|Kolomana]] (1208-1241),
* Andrzeja (zm. 1234).

W lutym 1215 Andrzej ożenił się z Jolantą de Courtenay, córkę z drugiego małżeństwa [[Piotr II de Courtenay|Piotra II]], cesarza łacińskiego. Miał z nią jedynie córkę:
* [[Jolanta węgierska|Jolandę (Jolantę)]] (1215–1251), żonę [[Jakub I Zdobywca|Jakuba I Aragońskiego]], matkę królowej [[Francja|Francji]] – [[Izabela Aragońska (królowa Francji)|Izabeli Aragońskiej]].

14 maja 1234 trzecią żoną Andrzeja została Beatrycze d’Este, córka Aldobrandina I d’Este. Urodziła Andrzejowi pogrobowego syna:
* [[Stefan Pogrobowiec|Stefana Pogrobowca]] (1236–1271), ojca króla [[Andrzej III|Andrzeja III]].

== Przypisy ==
{{izvori}}

|
{{Władca infobox
 |władca            = Andrzej II
 |imiona            = 
 |tytulatura        = Król Węgier i Chorwacji<br>Król Halicko-Włodzimierski 
 |grafika           = Andrew II of Hungary.jpg
 |opis grafiki      = 
 |herb              = 
 |opis herbu        = 
 |faksymile         = 
 |opis faksymile    = 
 |dewiza            = 
 |1. tytuł          = [[Władcy Węgier|Król Węgier i Chorwacji]]
 |1. od             = [[1205]]
 |1. do             = [[1235]]
 |1. koronacja      = 
 |1. poprzednik     = [[Władysław III]]
 |1. następca       = [[Bela IV]]
 |2. tytuł          = Król Halicko-Włodzimierski
 |2. od             = [[1227]]
 |2. do             = [[1230]]
 |2. koronacja      = 
 |2. poprzednik     = [[Mścisław II Udały]]
 |2. następca       = [[Daniel Halicki]]
 |dynastia          = [[Árpádowie]] (Arpadowie)
 |data urodzenia    = [[1176]]
 |miejsce urodzenia = 
 |data śmierci      = [[26 października]] [[1235]]
 |miejsce śmierci   = 
 |przyczyna śmierci = 
 |miejsce spoczynku = 
 |ojciec            = [[Bela III]]
 |matka             = [[Agnieszka z Châtillon]]
 |rodzeństwo        = 
 |1. związek        = żona
 |1. związek z      = [[Gertruda z Meran]]
 |1. związek od     = ok. [[1200]]
 |1. związek do     = [[28 września]] [[1213]]
 |1. dzieci         = [[Anna Maria węgierska|Anna Maria]]<br />[[Bela IV]] [[Plik:Crown of Saint Stephen.svg|16px]]<br />[[Elżbieta z Turyngii|Elżbieta]]<br />[[Koloman Halicki|Koloman]]
 |2. związek        = żona
 |2. związek z      = [[Jolanta de Courtenay]]
 |2. związek od     = [[1215]]
 |2. związek do     = czerwca [[1233]]
 |2. dzieci         = [[Árpád-házi Jolán|Jolanta]]
 |3. związek        = żona
 |3. związek z      = [[Beatrycze d'Este]]
 |3. związek od     = [[14 maja]] [[1234]]
 |3. związek do     = [[26 października]] [[1235]]
 |3. dzieci         = [[András magyar királyi herceg|Andrzej]]<br />[[Stefan Pogrobowiec]]
 |odznaczenia       = 
 |commons           = Category:Andrew II of Hungary
 |wikiźródła        = 
 |wikicytaty        = 
}}
|}

[[Kategoria:Arpadowie]]
[[Kategoria:Władcy Węgier]]
[[Kategoria:Władcy Rusi Halicko-Włodzimierskiej]]
[[Kategoria:Uczestnicy piątej wyprawy krzyżowej]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1176]]
[[Kategoria:Zmarli w 1235]]
[[Kategoria:Importowane]]