Tekst źródłowy strony Blagajski

Źródło: [http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=977 ]

{| align=right style="margin: 0 0 0 0; text-align: center; border:1px solid #aaaaaa; font-size: 85%; width: 250px;" class=box
|-
|
{{Dynastia infobox
 |dynastia               = Blagajski
 |herb                   = 
 |kraj                   = [[Królestwo Węgier]]
 |tytuły                 = 
 |założyciel             = Dujam
 |ostatni władca         = Ludwig
 |obecny władca          = ???
 |rok założenia          = XIV wiek
 |rok rozwiązania        = 1898
 |rok złożenia z funkcji = 
 |etniczność             = chorwackie ?
 |dynastia macierzysta   = [[Babonić]]
 |gniazda                =
 |gałęzie                = [[Blagajski]]
}}
|}

Synowie Radoslava II, Mikołaja III i Dujama ponownie rozbudowali posiadłości rodzinne. Szczególnie znaczący był Nikola, gdy uratował życie Karla Roberta w walce z księciem Basarab. Z wdzięcznością władca rozszerzył następnie majątki na niektóre wioski królewskie wzdłuż rzeki Una do miasta Krupa, naprzeciwko Blagaja. Ale podczas gdy Szczepan IV był jeszcze w 1336 roku, nazywał go „de Stenischnach”, który nosił także jego synowie, jego brat Radoslav II, a następnie synowie Radoslava Nikola i Dujam, mieli przymiotnik „de Blagay”. Gdy Mikołaj zmarł bez potomków,

Dujam został założycielem rodziny Blagajsky. W dużym stopniu poszerzając swój feud w parafii Sana Dujam, który zmarł przed 1370 r., Pozostawił swoim synom Janowi III, Mikołajowi IV, Szczepanowi VII, Babonegowi III i Tomaszowi, z tytułem „de Blagay”, bezpłatny dostęp do dworu królewskiego, wielkiego własność i reputacja. Za stopami Duomo podążył jego syn Nicholas. Próbując uwolnić się od zakazu, udało mu się zapewnić Ludwikowi I 26. II 1352 sfałszowaną kartę z 1218 r. I uzupełnić ją o nowe przywileje za zasługi synów Duomo, książąt Mikołaja IV i Jana III „mil” i „mgr inż. ”, Nabyty pod Zadarem, Canossą i Aversą (gdzie Peter, syn Jana, poległ w bitwie). W ten sposób Blagaj stał się wasalami, podlegającymi bezpośrednio władzy samego króla. Po zarządzaniu wspólnie ogromnym bogactwem ojca Blagajski powiększa swoje posiadłości w archidiecezji Dubickiej, która należała do diecezji zagrzebskiej. Tam ich brat Stephen był kanonem, bardzo wpływowym i niezwykle zręcznym prawnikiem. - Za wielki ruch węgierskich i chorwackich feudałów przeciwko tak zwanym żeńskie królowe Królowej Marii, a następnie króla Zygmunta Luksemburskiego (1387–1437), Blagayski uznają ich za prawowitych władców. Na ich politykę wpłynął również ich brat, kanonista Stephen, przeciwnik biskupa zagrzebskiego, Paul Horvat, jeden z liderów ruchu. Stephen pilnował posiadłości rodzinnych, a jego brat Mikołaj walczył na Wołoszczyźnie o interesy Zigmunda. Mimo to bracia Zigmund musieli oddać Ostrogac i Krupę (pierwsze miasto odzyskano po 40 latach, a drugie nigdy więcej). Synowie Nicoli, Ladislav, Antun I i Ivan IV, podążali śladami ojca i wuja. Książę Władysław Błagajski walczył o Zygmunta w Turcji, Bośni, Włoszech, Niemczech i Czechach. Walczy również z Hrvojem Vukčiciem Hrvatiniciem, który splądrował majątek książąt Blagaj. Kupił schwytanego brata Jana IV z dużej sumy pieniędzy. Po udanej wojnie z Wenecją w północnych Włoszech Zygmunt zastosował się do jego apelu i zmusił Chorwata do powrotu z rodzinnej parafii San. Ladislav towarzyszył Zygmuntowi na soborze kościelnym w Konstancji, a następnie z powodzeniem walczył przeciwko husytom w Czechach i we Wlachu przeciwko księciu radulskiemu. Zmarł bez potomków w 1437 r. I, zgodnie z legendą, został pochowany u podnóża miejscowości Blagaj. Jego bracia Antun I i Jan IV, broniąc swojego dziedzictwa przed Turkami i dążąc do zwiększenia znaczenia politycznego, sfałszowali (1432) czartery, w których podkreślali swoje rzekome pokrewieństwo z rzymską rodziną Orsini i wykluczenie z władz Ban. Miało to służyć im w bitwie z hrabiami Celje i książętami Krka, a samo fałszowanie odbywa się w duchu humanistycznego XV. św. Podrobione dokumenty nie były zbyt często używane przez Blagajskich, a ponieważ nie dawali już wybitnym ludziom, stopniowo gniły i zajmowały drugie miejsce wśród chorwackiej szlachty. Za panowania Macieja Korwina (1458–1490) Blagajski był po jego stronie, a potem skłonili się Władysławowi II (1490–1516). Dr. W 1493 r. Dwóch braci Blagaj zginęło w bitwie pod Krbavsko Polje. Następnie, aby zachować swój dobytek, negocjują Blagajskiego z tureckimi przejściami granicznymi i zwalniają armię turecką. Dr. 1503 Antoni II i Grzegorz, synowie Szczepana VIII z Blagaja, w obecności księcia Iwanisa Korwina zostali oskarżeni w Zagrzebiu o sfałszowanie niektórych dokumentów i skazani na utratę mienia. Wśród skonfiskowanych nieruchomości był Blagaj, następnie Brubno, Ostrožac i inne miejsca. Wkrótce dochodzi do kłótni między braćmi, którą zakończył sam król (1507). Dr. 1512/1513. Turcy poważnie spustoszyli majątek Blagajsky, i wtedy miasto Blagaj zostało najpierw zniszczone. W tych trudnych czasach wyróżnia się syn Grzegorza Stephen IX, który zgadza się z arcyksięciem Ferdynandem Habsburgiem, pretendentem do tronu węgiersko-chorwackiego. Brał także udział w wyborze Ferdynanda na króla Chorwacji w Cetingradzie (1. i 1527). Dr. W 1543 r. Pokonał Turków pod Otočac z książętami Frankapan ze Slunja, a od Iwana Ungnada kupił Kočevje i Friedrichsteina w Carnioli. Kiedy zmarł Stefan IX (1547), jego syn Franciszek, człowiek bardzo wykształcony i ekspert językowy, zastąpił go. Wyróżniał się w walce z Turkami, którzy stopniowo zajmowali majątki Blagaj, a po ślubie opuścił swoje majątki w Slawonii i przeniósł się do Carnioli. Od 1582 r. Franciszek, syn Georga Błagajskiego (zm. 1590 r.), Jest jednym z zapasów karolińskich. Drugi syn Szczepana, Stefan, uczestniczył w bitwie z Turkami pod Sisakiem (23 czerwca 1593 r.) I zmarł pod Karlovacem (1598 r.). Tak więc z historii Chorwacji zniknęła rodzina, która wpłynęła na nią przez prawie trzy stulecia, nie tylko w życiu politycznym, ale także kulturalnym. Ich siła polityczna i typowe zachowanie feudalne, blask ich dworów i wysokie wykształcenie niektórych członków sprawiają, że Babonic jest jedną z najbardziej szanowanych chorwackich rodzin szlacheckich. Ostatnim potomkiem Babonic był hrabia Ludwig Blagajski (zmarł w Lublanie 26 lutego 1898 r.). Bogate archiwum Babonic, zakupione przez Węgierskie Muzeum Narodowe w Budapeszcie, jest znanym źródłem zapaśnika

Sinovi Radoslava II, Nikola III i Dujam, ponovno su proširili obiteljske posjede. Napose se istaknuo Nikola kad je u borbi protiv vlaškog vojvode Basaraba spasio život Karlu Robertu. U znak zahvalnosti vladar je tada Babonićima proširio posjede nekim kraljevskim selima duž rijeke Une do grada Krupe, nasuprot Blagaju. Ali dok je Stjepan IV još 1336, nosio naziv »de Stenischnach«, što su nosili i njegovi sinovi, njegov brat Radoslav II, a onda i Radoslavovi sinovi Nikola i Dujam, imali su pridjevak »de Blagay«. Kako je Nikola umro bez potomaka, 

Dujam je postao osnivač obitelji Blagajskih. Proširivši uvelike svoj feud u Sanskoj župi, Dujam, koji je umro prije 1370, svojim je sinovima Ivanu III, Nikoli IV, Stjepanu VII, Babonegu III i Tomi, uz titulu »de Blagay«, ostavio u nasljedstvo slobodan pristup na kraljevski dvor, veliki imetak i ugled. Dujmovim stopama pošao je njegov sin Nikola. Nastojeći se osloboditi podložnosti banu, on je uspio da mu Ludovik I potvrdi 26. II 1352. falsificiranu povelju iz 1218. i da mu je dopuni novim privilegijima za zasluge koje su Dujmovi sinovi, knezovi Nikola IV i Ivan III »miles« i »magister«, stekli pod Zadrom, Canossom i Aversom (gdje je u bitki pao Ivanov sin Petar). Tako su Blagajski postali vazali, podložni izravno vlasti samoga kralja. Upravljajući nakon smrti svoga oca zajednički golemim imetkom, Blagajski proširuju svoje posjede u Dubičkom arhiđakonatu, koji je pripadao Zagrebačkoj biskupiji. Tu je njihov brat Stjepan bio kanonik, vrlo utjecajan i neobično spretan pravnik. — Za velikoga pokreta ugarskih i hrvatskih feudalaca protiv tzv. ženske vladavine kraljice Marije i zatim kralja Žigmunda Luksemburgovca (1387–1437), Blagajski su uz ove priznajući ih zakonitim vladarima. Na takvu njihovu politiku utjecao je i njihov brat kanonik Stjepan, protivnik zagrebačkog biskupa Pavla Horvata, jednoga od vođa toga pokreta. Stjepan je pazio na obiteljske posjede, dok je njegov brat Nikola ratovao po Vlaškoj za Žigmundove interese. Unatoč tome, morala su braća Žigmundu izručiti Ostrožac i Krupu (prvi su grad dobili natrag nakon 40 godina, a drugi nikada više). Nikolini sinovi Ladislav, Antun I i Ivan IV, nastavili su očevim i stričevim tragom. Knez Ladislav Blagajski ratovao je za Žigmunda u Turskoj, Bosni, Italiji, Njemačkoj i Češkoj. Bori se i protiv Hrvoja Vukčića Hrvatinića, koji je pljačkao posjede knezova Blagajskih. Od Hrvoja je za veliku svotu novaca otkupio zarobljena brata Ivana IV. Nakon uspješna ratovanja protiv Venecije u sjevernoj Italiji, Žigmund udovoljava njegovoj žalbi i prisili Hrvoja da vrati njegovu rodu Sansku župu. Ladislav je Žigmunda pratio na crkveni sabor u Konstancu, a zatim se uspješno borio protiv husita u Češkoj te u Vlaškoj protiv vojvode Radula. Umro je bez potomaka 1437. i pokopan je, prema predaji, u podnožju grada Blagaja. Njegova braća Antun I i Ivan IV, branila su svoju baštinu od Turaka, a želeći povećati političko značenje, krivotvore (1432) povelje u kojima ističu svoje tobožnje rodbinske veze s rimskom obitelji Orsini i izuzimanje od banske vlasti. To im je imalo poslužiti u borbi s grofovima Celjskim i knezovima Krčkim, a samo krivotvorenje je u duhu humanističkoga XV. st. Krivotvorene listine nisu Blagajskima mnogo koristile i oni, budući da više nisu dali istaknutih ljudi, postupno propadaju i među hrvatskim plemstvom imaju sporedno mjesto. Za vladavine Matijaša Korvina (1458–1490) Blagajski su na njegovoj strani, a zatim se priklanjaju Vladislavu II (1490–1516). God. 1493. dva su brata Blagajska pala u bitki na Krbavskom polju. Poslije toga, da bi sačuvali svoje posjede, pregovaraju Blagajski s pograničnim turskim begovima i puštaju tursku vojsku preko svojih posjeda. God. 1503. Antun II i Grgur, sinovi Stjepana VIII Blagajskoga, u prisutnosti vojvode Ivaniša Korvina optuženi su u Zagrebu za krivotvorenje nekih dokumenata i osuđeni na gubitak svojih posjeda. Među oduzetim imanjima bio je i Blagaj, zatim Brubno, Ostrožac i druga mjesta. Uskoro među braćom dolazi do svađe koju je okončao sam kralj (1507). God. 1512/1513. Turci silno poharaše imanja Blagajskih, a tada je i grad Blagaj bio prvi put razoren. U tim teškim vremenima ističe se Grgurov sin Stjepan IX, koji pristaje uz nadvojvodu Ferdinanda Habsburgovca, pretendenta na ugarsko-hrvatsko prijestolje. On je sudjelovao i pri izboru Ferdinanda za hrvatskoga kralja u Cetingradu (1. I 1527). God. 1543. sa slunjskim knezovima Frankapanima, svojim rođacima, pobjeđuje Turke kod Otočca i od Ivana Ungnada kupuje Kočevje i Friedrichstein u Kranjskoj. Kad je Stjepan IX umro (1547), naslijedio je njegove posjede sin jedinac Franjo, vrlo obrazovan čovjek i poznavalac jezika. On se istaknuo u borbama s Turcima, koji su postupno zauzimali posjede Blagajskih, a nakon ženidbe napustio je svoje posjede u Slavoniji i odselio se u Kranjsku. Od 1582. Franjin sin Georg Blagajski (umro 1590) ubraja se u red kranjskih staleža. Drugi Franjin sin Stjepan sudjelovao je u bitki s Turcima kod Siska (23. VI 1593) i poginuo kod Karlovca (1598). Tako je iz hrvatske povijesti nestalo obitelji koja je gotovo tri stoljeća znatno na nju utjecala, ne samo u političkom nego i u kulturnom životu. Njihova politička moć i tipično feudalno ponašanje, sjaj njihovih dvorova i visoka naobrazba nekih njezinih članova svrstavaju Baboniće među najuglednije hrvatske velikaške rodove. Zadnji potomak Babonića bio je grof Ludvig Blagajski (umro u Ljubljani 26. II 1898). Bogat arhiv Babonića, koji je otkupio Mađarski narodni muzej u Budimpešti, znamenit je izvor za hrvatsku povijest.

[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]