Tekst źródłowy strony Carlo II di Napoli

[[Kategoria:1]]
{{Uwaga polska|
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_II_Andegawe%C5%84ski
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Karol_II_Andegawe%C5%84ski&action=history
|nota    = polski
}}

{|
|
|}

{|
 |-style="vertical-align:top;"
 |
{|
|
|}

'''Carlo II ''di Napoli''''' (pol. ''Karol II Andegaweński'', zwany ''Kulawym'', fr. ''Charles II d'Anjou'', węg. ''Anjou Károly'') (* 1254, † 5 maja [[1309]] w [[Neapol]]u) – [[Władcy Neapolu i Sycylii|król Sycylii i Neapolu]], tytularny król [[Królestwo Jerozolimskie|Jerozolimy]]. Syn króla Neapolu i Sycylii [[Karol I Andegaweński|Karola I Andegaweńskiego]] i Beatrycze, córki [[Władcy Prowansji|hrabiego Prowansji]] – [[Rajmund Berengar IV Prowansalski|Rajmunda Berengara IV]].

== Wczesne lata życia ==
W [[1268]] r. otrzymał od ojca we władanie księstwo Salerno. Pomagał mu też w rządach, sprawując trzykrotnie w jego imieniu regencję. W [[1270]] r. został ożeniony z księżniczką [[Maria Węgierska|Marią Węgierską]]. Mariaż ten służył przeciągnięciu dziadka panny młodej, [[Bela IV|Beli IV]], na stronę Karola I w planowanej wojnie z [[Cesarstwo Bizantyńskie|Bizancjum]]. Wojna ta nigdy nie wybuchła, ale to małżeństwo pozwoli później Andegawenom zdobyć tron Węgier. Był bardzo nieśmiałym człowiekiem, pozbawionym wiary we własne umiejętności. W dzieciństwie przeżył wypadek, ale do końca życia kulał.

[[30 marca]] [[1282]] r. [[nieszpory sycylijskie]] pozbawiły Karola I panowania nad tą wyspą. Okrzyknięcie [[Władcy Aragonii|króla Aragonii]] [[Piotr III Wielki|Piotra III]] królem Sycylii spowodowało wojnę Andegawena z Aragonią. W czasie tych wydarzeń książę Karol z Salerno przebywał w [[Prowansja|Prowansji]]. Został on natychmiast wysłany przez ojca na dwór [[Władcy Francji|króla Francji]] [[Filip III Śmiały|Filipa III]], gdzie miał pilnować, aby król udzielił jego ojcu obiecanej pomocy. Na dworze paryskim Karol spotkał się z życzliwym przyjęciem, a król Filip wysłał obiecane posiłki. Wkrótce potem książę powrócił do Neapolu.

Tymczasem jego ojciec, trapiony przez problemy finansowe, wpadł na pomysł jak tanio zakończyć wojnę. Postanowił mianowicie pojedynkować się z Piotrem III. Termin pojedynku (który zresztą się nie odbył) wyznaczono na [[1 czerwca]] [[1283]] r. Miał on się odbyć w [[Bordeaux]]. [[12 stycznia]] [[1283]] r. Karol I wyznaczył księcia Salerno regentem na czas swojej nieobecności. Miał on nadzieję, że syn w tym czasie spacyfikuje południową Italię. Karol miał jednak problemy finansowe i obawiał się niezadowolenia swoich poddanych. Musiał iść wobec nich na liczne ustępstwa. Duchowieństwo jeszcze bardziej uniezależniło się od władzy świeckiej, a możni wasale uzyskali większą samodzielność.

Aby uzyskać pieniądze na dalsze prowadzenie wojny Karol z Salerno pożyczał pieniądze od kogo się dało. Największe pożyczki zostały mu udzielone przez Kościół. Papież [[Marcin IV]] przekazał mu 90 000 uncji złota. Papieski legat, [[Gerard z Parmy]], przyznał księciu prawo do części dochodów Kościoła w jego królestwie. Karol zaciągnął zobowiązania również u królów [[Filip III Śmiały|Francji]] i [[Edward I Długonogi|Anglii]], bankierów z [[Lukka|Lukki]] i [[Florencja|Florencji]], emira [[Tunis]]u oraz rad miejskich królestwa. Dzięki tym pożyczkom Karol mógł wyposażyć flotę prowansalską, która w kwietniu [[1283]] r. przybyła do [[Nicotera|Nicotery]] w Kalabrii, gdzie Karol przeniósł swój obóz.

Na morzu niepodzielnie panowała flota aragońska pod wodzą admirała [[Roger z Laurii|Rogera z Laurii]]. W lipcu [[1283]] r. zniszczył on flotę andegaweńską [[Bitwa morska koło Malty|pod Maltą]] i zajął wyspy. Wiosną [[1284]] r. rozpoczął blokadę portu w [[Neapol]]u. Mieszczanie Neapolu domagali się od Karola przerwania blokady. Ten wahał się, gdyż ojciec zabronił mu podejmowania jakichkolwiek działań wojennych. Ostatecznie jednak, nie wiedząc kiedy przybędzie ojciec, zdecydował się zaatakować flotę Rogera. [[5 czerwca]] w bitwie morskiej pod Neapolem Karol poniósł klęskę i dostał się do niewoli. Jego ojciec przypłynął do swojego królestwa [[6 czerwca]]. Na wieść o niewoli syna powiedział: ''Kto traci głupca, nic nie traci''.

Tymczasem Roger z Laurii powiadomił żonę Karola, że nie odpowiada za życie jej męża, dopóki nie zostanie uwolniona księżniczka Beatrycze, przyrodnia siostra królowej Aragonii [[Konstancja Hohenstauf (królowa Aragonii)|Konstancji]]. Maria Węgierska uwolniła więc Beatrycze, a Roger wziął Karola na swój okręt flagowy i odpłynął do [[Sorrento (Włochy)|Sorrento]]. Tam przywitała go delegacja mieszczan, która jednak pomyliła Rogera z Karolem. ''Gdybyż tylko spodobało się Bogu, być schwytał ojca, jak schwytałeś syna'' – powiedzieli mieszczanie księciu Salerno. Karol zaśmiał się i zwrócił do Rogera: ''Na Boga, oto lojalni poddani króla, mego władcy''. Następnie Roger i Karol odpłynęli do [[Mesyna|Messyny]].

== Król Sycylii ==
Karol I Andegaweński zmarł [[7 stycznia]] [[1285]] r. Królem został więc Karol z Salerno (jako Karol II). Przebywał on jednak w katalońskim więzieniu, bez widoków na uwolnienie. Za wszelką cenę dążył jednak do odzyskania wolności. Następcy zmarłego w listopadzie [[1285]] r. Piotra III, [[Alfons III Liberalny|Alfons III Aragoński]] i [[Jakub II Sprawiedliwy|Jakub I Sycylijski]], byli skłonni uwolnić Karola, jeśli ten przekaże im Sycylię i Kalabrię. Takie warunki były nie do przyjęcia dla papieża [[Honoriusz IV|Honoriusza IV]] (Marcin zmarł również w [[1285]] r.), który zabronił Karolowi wyrażać na nie zgodę. Latem [[1286]] r. Karol i Alfons podpisali jednak traktat w którym Karol zrzekał się Sycylii, Malty, Reggio oraz trybutu od emira Tunisu. W zamian za wolność miał również postarać się o zniesienie ekskomunik nałożonych na aragońskich książąt i ich poddanych. Ten traktat wymagał jednak zgody papieża Honoriusza. Ten nie chciał jednak nawet słyszeć o podobnych warunkach. Karol pozostał więc w więzieniu, a wojna trwała nadal.

W [[1287]] r. Roger z Laurii odniósł kolejne zwycięstwo nad flotą andegaweńską. Wojska papieża Honoriusza zaatakowały Sycylię, ale po klęsce w bitwie morskiej opuściły wyspę. Honoriusz zmarł w [[1287]] r. Nowego papieża wybrano po upływie niemal roku. W lutym [[1288]] r. został nim [[Mikołaj IV (papież)|Mikołaj IV]]. W czasie wakatu na tronie papieskim rolę mediatora przyjął [[Władcy brytyjscy|król Anglii]] Edward I. W lipcu [[1287]] r. doprowadził do podpisania traktatu w [[Orolona|Orolonie]]. Karol miał odzyskać wolność za 50 000 marek srebra. Miał dać jako zakładników swoich trzech najstarszych synów i 60 prowansalskich wielmożów. Miał w ciągu trzech lat doprowadzić do zawarcia pokoju, w przeciwnym razie ponownie trafiłby do niewoli lub utracił Prowansję.

Traktat ten nie zyskał aprobaty ani papieża Mikołaja ani króla Francji [[Filip IV Piękny|Filipa IV]]. Karol pozostał więc w niewoli. W [[1288]] r. wzrost siły gibelinów w środkowej Italii skłonił jednak papieża do ponownie powierzenia negocjacji Edwardowi I. W październiku [[1288]] r. podpisano traktat w [[Canfrancu]]. Karol miał odzyskać wolność na tych samych warunkach co poprzednio. Edward jednak dał za niego poręczenie majątkowe i własnych zakładników. Mając gwarancje króla Anglii Alfons uwolnił Karola i wysłał go na dwór króla Francji. Zabronił mu jednak używać tytułu króla Sycylii.

Powitanie na dworze francuskim było wielce dla Karola kłopotliwe. Król Filip IV nie miał zamiaru zawierać pokoju z Aragonią. Aragońscy posłowie towarzyszący Karolowi zostali aresztowani, a on sam, w asyście sporej liczby rycerzy, został wyprawiony do Italii. Spotkał się tam z entuzjastycznym przyjęciem gwelfów i papieża Mikołaja. W Zielone Święta [[1289]] r. w [[Rieti]] Karol został koronowany przez papieża na króla Sycylii. Papież zmusił go też do przyjęcia dziesięcin z dóbr kościelnych z całej Italii, które miały być przeznaczone na wojnę z Aragonią i Sycylią. Karol, człowiek bardzo honorowy, znalazł się w nie lada kłopocie. Wytrwale dążył jednak do pokoju. Okazja nadarzyła się już wkrótce.

Alfons III, zdenerwowany tym, że padł ofiarą oszustwa, zdecydował się na desant na wybrzeżu andegaweńskiego królestwa. Desant wylądował pod Gaetą, jednak wbrew oczekiwaniom Alfonsa miasto nie otworzyło przed nim bram. Przybyła natomiast armia andegaweńska (pod wodzą najstarszego syna Karola II, [[Karol Martel Andegaweński|Karola Martela]], i [[Robert II d’Artois|hrabiego Artois]]), która zablokowała armię aragońską. Dwa miesiące później pojawił się Karol II, zaniepokojony o los dwóch młodszych synów, przebywających w aragońskiej niewoli. Na zawarcie porozumienia nalegał również Edward I, któremu spieszno było na krucjatę. Papież nie chciał jednak słyszeć o pokoju i wysłał do Karola dwóch [[kardynał]]ów, który mieli go odwieść od rokowań. Karol nie przejął się ich obecnością i podpisał traktat z Alfonsem. Kardynałowie byli tym oburzeni. Jeden z nich, [[Bonifacy VIII|Benedykt Gaetani]], nigdy nie zapomniał Karolowi jego postępowania. Rozejm ten spowodował jednak, że Alfons III zaczął zastanawiać się na wycofaniem swojego kraju z wojny.

Karol wkrótce potem wyruszył do Francji. [[1 listopada]] [[1289]] r. stanął na granicy francusko-aragońskiej i ogłosił chęć powrotu do niewoli. Żaden aragoński urzędnik nie zgłosił się po króla. Uczyniwszy zadość sprawie honoru Karol udał się do [[Paryż]]a. [[19 maja]] [[1290]] r. podpisał traktat w [[Senlis (Oise)|Senlis]]. Jego córka, [[Małgorzata Andegaweńska]], poślubiła brata króla Francji i pretendenta do tronu Aragonii [[Karol Walezjusz|Karola de Valois]], wnosząc mu w posagu [[Maine (Francja)|Maine]] i [[Andegawenia|Andegawenię]]. Karol de Valois miał na życzenie papieża odstąpić od wszystkich roszczeń wobec Aragonii. Król Francji miał natomiast zawrzeć pokój z Alfonsem. Wstępny traktat pokojowy podpisano [[19 lutego]] [[1291]] r. w [[Brignoles]]. Karol de Valois zrzekał się pretensji do tronu aragońskiego, a Aflons III obiecał pogodzić się z papieżem. Jakub Sycylijski miał odtąd walczyć samotnie.

Sytuacja wkrótce się jednak skomplikowała. Alfons III zmarł nagle tuż przed wyjazdem do Rzymu. Tron Aragonii objął jego brat, król Sycylii, jako Jakub II. Nie zamierzał on respektować zobowiązań swojego brata. Został ekskomunikowany przez papieża. Wojna mogła więc rozgorzeć na nowo, jednak zapędy Jakuba zostały ostudzone przez Aragończyków, którzy mieli dość wojny o Sycylię. W [[1292]] r. Jakub zaproponował papieżowi spotkanie, jednak ten zmarł [[4 kwietnia]] [[1292]] r. Tron piotrowy przez 2 lata pozostał nieobsadzony. W [[1293]] r. rozpoczęły się negocjacje Karola z Jakubem. Równocześnie Filip IV Piękny i jego brat prowadzili rozmowy z otoczeniem króla Aragonii. W [[1294]] r. Karol II doprowadził do wyboru na papieża [[Celestyn V|Celestyna V]]. Był on całkowicie podległy jego woli, jednak po kilku miesiącach pontyfikatu zrzekł się urzędu. Zastąpił go Benedykt Gaetani, jako Bonifacy VIII. Pomimo zadawnionych sporów doszedł jednak do porozumienia z Karolem w sprawie rozwiązania kwestii sycylijskiej.

[[12 czerwca]] [[1295]] r. w [[Anagni]], w obecności papieża, Jakub II zobowiązał się zwrócić Karolowi Sycylię. Miał również ożenić się z córką Karola, Blanką, której spory posag miał opłacić papież. Jakub otrzymał również Sardynię. Takie rozwiązanie nie przypadło do gustu Sycylijczykom. [[12 grudnia]] [[1295]] r. syn Jakuba, [[Fryderyk II Sycylijski|Fryderyk]], koronował się na króla Sycylii. Kontynuował wojnę z Karolem, jednak w całkowitej izolacji. Na przełomie [[1298]] i [[1299]] r. wyparto jego wojska z Kalabrii. Próby inwazji na Sycylię zakończyły się jednak niepowodzeniem. W [[1301]] r. zawarto roczny rozejm.

W [[1302]] r. do Italii przybył Karol de Valois, który zaatakował Sycylię. Udało mu się odnieść kilka sukcesów, ale był pozbawiony możliwości otrzymania posiłków. Z Francji jego brat słał listy przynaglające go do powrotu. W tej sytuacji Karol II i Karol de Valois zawarli [[31 sierpnia]] pokój z Fryderykiem w [[Caltabellotta|Caltabellotcie]]. Pozostawiał on Sycylię w rękach Fryderyka. Karol II stracił już w tym czasie zainteresowanie wyspą, koncentrując się na zdobyciu dla swojej dynastii tronu Węgier, co ostatecznie udało się w [[1308]] r., kiedy na tronie w [[Buda (Budapeszt)|Budzie]] zasiadł jego wnuk, [[Karol Robert]].

== Ostatnie lata ==
Ostatnie lata życia Karol spędził w Neapolu, przyczyniając się do rozbudowy i upiększenia swojej stolicy. W [[1304]] i [[1305]] r. udało mu się roztoczyć swoją zwierzchność nad Piemontem i Lombardią. Zmarł w Neapolu [[5 maja]] [[1309]] r., w wieku 55 lat. Przeżył swoich dwóch najstarszych synów. Karol Martel zmarł w [[1295]] r., a [[Ludwik z Tuluzy]] w [[1297]] r. Tron Neapolu odziedziczył więc trzeci syn Karola, [[Robert I Mądry]].

[[Steven Runciman]] tak scharakteryzował Karola: ''Karol z Salerno, albo Karol Kulawy, jak go nazwano z przyczyny kalectwa, posiadał cechy typowe dla syna wychowanego przez surowego i apodyktycznego ojca. Nie wierzył we własne siły, a niewiarę tę pogłębiała jeszcze świadomość, że dał się wziąć do niewoli, i więzienne upokorzenia. Był skryty i cierpliwy, posiadał też wrażliwość, na której tak bardzo zbywało Karolowi, zaś serdeczność i ciepło jak najbardziej przystawały do wizerunku ojca czternaściorga dzieci. Pod koniec życia okazał się władcą roztropnym i sprawiedliwym, bystrym i przenikliwym dyplomatą (...).''<ref>S. Runciman, ''Nieszpory sycylijskie'', s. 271</ref>

== Małżeństwo i potomkowie ==
W [[1270]] r. Karol ożenił się z [[Maria Węgierska|Marią]] (ok. [[1257]] – [[25 marca]] [[1323]]), córką [[Władcy Węgier|króla Węgier]] [[Stefan V węgierski|Stefana V]] i Elżbiety, córki chana Kumanów. Karol i Maria mieli razem dziewięciu synów i pięć córek:
* [[Karol Martel Andegaweński|Karol Martel]] ([[8 września]] [[1271]] – [[12 sierpnia]] [[1295]]), pretendent do tronu Węgier, ojciec [[Karol Robert|Karola Roberta]]
* [[Małgorzata Andegaweńska|Małgorzata]] ([[1273]] – [[31 grudnia]] [[1299]]), żona [[Karol Walezjusz|Karola de Valois]]
* [[Ludwik z Tuluzy|Ludwik]] ([[9 lutego]] [[1274]] – [[19 sierpnia]] [[1297]]), święty, biskup Tuluzy
* [[Robert I Mądry]] ([[1277]] – [[20 stycznia]] [[1343]]), [[Władcy Neapolu i Sycylii|król Neapolu]]
* [[Filip I z Tarentu|Filip I]] ([[10 listopada]] [[1278]] – [[26 grudnia]] [[1332]]), książę Tarentu
* [[Rajmund Berengar z Andrii]] ([[1279]]/[[1282]] – [[1307]])
* [[Blanka Andegaweńska|Blanka]] ([[1280]] – [[14 października]] [[1310]]), żona [[Władcy Aragonii|króla Aragonii]] [[Jakub II Sprawiedliwy|Jakuba II Sprawiedliwego]]
* Jan ([[1283]] – po [[16 marca]] [[1308]]), ksiądz
* Tristan ([[1284]] – przed [[1288]])
* [[Eleonora Andegaweńska|Eleonora]] (sierpień [[1289]] – [[9 sierpnia]] [[1341]]), żona [[Władcy Neapolu i Sycylii|króla Sycylii]] [[Fryderyk II Sycylijski|Fryderyka II]]
* Maria ([[1290]] – ok. [[1346]]), żona [[Królestwo Majorki|króla Majorki]] [[Sancho I Pokojowy|Sancha I Pokojowego]] i Jaime de Ejerica
* [[Piotr Tempesta]] ([[1291]] – [[29 sierpnia]] [[1315]]), hrabia Gravina
* [[Jan de Gravina|Jan]] ([[1294]] – [[5 kwietnia]] [[1336]]), książę Durazzo
*[[Beatrycze Andegaweńska|Beatrycze]] ([[1295]] – ok. [[1321]]), żona [[Azzo VIII d’Este]], [[Władcy Ferrary i Modeny|markiza Ferrary]], i Bertranda III de Baux, hrabiego Andrii

== Bibliografia ==
* Steven Runciman, ''Nieszpory sycylijskie'', wyd. Książnica, wyd. II, Katowice 2007, ISBN 978-83-250-0031-8.
* ''Słownik władców Europy średniowiecznej'', J. Dobosz, M. Serwański, I. Czamańska, wyd. Wyd. 2, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2002, ISBN 83-7177-102-9, OCLC 316557182.

== Przypisy ==
{{izvori}}

|
{{Dynasta infobox
 |dynasta           = Carlo II di Napoli (wł.)<br>Karol II Andegaweński<br>zwany Kulawym (pol.)<br>Charles II d'Anjou (fr.)<br>Anjou Károly węg.)
 |imiona            = 
 |tytulatura        = 
 |grafika           = Charles II of Naples.jpg
 |opis grafiki      = 
 |herb              = 
 |opis herbu        = 
 |faksymile         = 
 |opis faksymile    = 
 |dewiza            = 
 |1. tytuł          = [[Władcy Neapolu i Sycylii|Król Neapolu]]
 |1. od             = [[7 stycznia]] [[1285]]
 |1. do             = [[5 maja]] [[1309]]
 |1. koronacja      = 
 |1. poprzednik     = [[Karol I Andegaweński]]
 |1. następca       = [[Robert I Mądry]]
 |dynastia          = [[Kapetyngowie]]
 |gałąź             = [[Andegawenowie]]
 |linia             = [[francusko-śródziemnomorska]]
 |pochodzenie       = francuskie
 |państwo           = [[Królestwo Francji]]
 |data urodzenia    = [[1254]]
 |miejsce urodzenia = 
 |data śmierci      = [[5 maja]] [[1309]]
 |miejsce śmierci   = [[Neapol]]
 |przyczyna śmierci = 
 |miejsce spoczynku = 
 |ojciec            = [[Carlo I d’Angiò]]<br>     (Karol I Andegaweński)
 |matka             = [[Béatrice de Provence]]<br>     (Beatrycze Prowansalska)
 |rodzeństwo        = [https://pl.wikipedia.org/wiki/Beatrycze_Sycylijska Beatrice]<br />[https://it.wikipedia.org/wiki/Filippo_d%27Angi%C3%B2 Filippo]<br>[[Elżbieta Sycylijska|Elisabetta]]
 |1. związek        = żona
 |1. związek z      = [[Árpád-házi Mária]] (Maria Węgierska)
 |1. związek od     = 
 |1. związek do     = 
 |1. dzieci         = [[Carlo Martello]] (Karol Martel)<br />[[Małgorzata Andegaweńska]]<br />[[Ludwik z Tuluzy]]<br />[[Robert I Mądry]] (Roberto il Saggio)<br />[[Filip I z Tarentu|Filip z Tarentu]]<br />[[Blanka Andegaweńska]]<br />[[Rajmund Berengar z Andrii]]<br />Jan<br />Tristan<br />[[Eleonora Andegaweńska]]<br />[[Maria Andegaweńska (księżniczka neapolitańska)|Maria Andegaweńska]]<br />[[Piotr Tempesta]]<br />[[Jan de Gravina|Jan z Durazzo (Gravina)]]<br />[[Beatrycze Andegaweńska]]
 |dokonania         = 
 |odznaczenia       = 
 |commons           = Category:Charles II of Naples
 |wikiźródła        = 
 |wikicytaty        = 
}}
|}

{{Władcy Albanii}}
{{Władcy Andegawenii}}
{{Władcy Maine}}
{{Władcy Neapolu}}
{{Władcy Prowansji}}
{{Władcy greccy 1204–1479}}

[[Kategoria:Andegawenowie]]
[[Kategoria:Władcy Andegawenii]]
[[Kategoria:Królowie Jerozolimy]]
[[Kategoria:Władcy Neapolu]]
[[Kategoria:Władcy Albanii]]
[[Kategoria:Władcy Maine]]
[[Kategoria:Władcy Prowansji]]
[[Kategoria:Książęta Achai]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1254]]
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w 1309]]
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]