Tekst źródłowy strony Јелена Јакшић

[[Kategoria:0]]
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
{{Uwaga|
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Jelena_Jak%C5%A1i%C4%87
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jelena_Jak%C5%A1i%C4%87&action=history
|nota    = angielski
}}

{|
|
|}

{|
 |-style="vertical-align:top;"
 |

'''Jakелена šićакшић''' (pol. ''Jelena Jakšić'') (* ok.1475, † po 1529), serbska szlachcianka z rodu [https://hu.wikipedia.org/wiki/Jaksics_csal%C3%A1d Jakšić], tytularna Despotina Serbii, najpierw przez małżeństwo z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Jovan_Brankovi%C4%87 Jovanem Brankoviciem], który był tytularnym [[Despot Serbii|despotą Serbii]] od 1493 do 1502 roku, a następnie przez małżeństwo z [[Ivaniš Berislavić|Ivanišem Berislaviciem]], który posiadał ten sam tytuł od 1503 do 1514 roku. Syn Jeleny (z drugiego małżeństwa) [https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Berislavi%C4%87 Stefan Berislavić] również posiadał tytuł [[Despot Serbii|despota Serbii]], od 1520 do 1535.{{odn|Spremić|2004|str=445-446}}{{odn|Ćirković|2004|str=101, 116, 139}}

== Życiorys ==
[[File:Jaksic Coat of arms.png|thumb|left|200px|Herb szlacheckiego rodu [https://hu.wikipedia.org/wiki/Jaksics_csal%C3%A1d Jakšić]]]
[[File:Saints Maksim, Angelina, Jovan and Stefan Branković, by Andreja Raičević.jpg|thumb|right|200px|Ikona z XVII wieku, przedstawiająca męża Jeleny [https://pl.wikipedia.org/wiki/Jovan_Brankovi%C4%87 Jovana Brankovića] oraz jego matkę, ojca i brata]]

Jelena była córką Stefana Jakšicia († 1489 r.) ze szlacheckiej rodziny [Jakšić noble family Jakšić]. Jej ojciec był jednym z najbardziej znanych serbskich szlachciców w Królestwie Węgier.{{odn|Krstić|2017|str=145-148}} W 1486 r. król Węgier [[Maciej Korwin]] († 1490) nadał tytuł despoty Serbii [[Đorđe Branković]]owi, starszemu synowi Stefana Brankovića († 1476), byłemu despocie Serbii (1458-1459). Wkrótce potem Jelena wyszła za mąż za młodszego brata Đorđe, Jovana Brankovicia. W 1493 roku Janowi nadano również tytuł, ponieważ w Królestwie Węgier było zwyczajem, że różne wyższe stanowiska zajmowali wspólnie dwaj urzędnicy. Kiedy jej mąż został tytularnym despotą, również i ona stała się despotą. Mieszkali w zamku Kupinik w hrabstwie Syrmia i mieli kilka córek.{{odn|Spremić|2004|str=445-446}}{{odn|Ćirković|2004|str=116}}{{odn|Bataković|2005|str=98}}

W 1496 r. jej szwagier Đorđe postanowił zrzec się wszystkich swoich tytułów i posiadłości na rzecz swojego brata Jovana, męża Jeleny. W tym samym czasie Đorđe złożył śluby zakonne, przyjmując imię ''Maksim'' (Максим).{{odn|Bataković|2005|str=101}} Jovan pozostał jedynym despotą do 1502 roku, gdy zmarł bez męskich nastepców, a jego wdowa Jelena została z kilkoma pomniejszymi córkami, próbując zapewnić sobie spadek.{{odn|Spremić|2004|str=446}}

W latach 1503–1504 król Węgier [[II. Ulászló|Władysław II]] († 1516 r.) postanowił ponownie zaślubić Jelenę z [[Ivaniš Berislavić|Ivanišem Berislaviciem]] († 1514), wybitnym szlachcicem z żupanatu [[Požega]], nadając mu tytuł despota Serbii, a także przekazując mu rodowi Brankovićów jej majątki.{{odn|Jireček|1918|str=256}}{{odn|Krstić|2017|str=152}} Jelena i Ivaniš mieli dwóch synów i dwie córki. Ivaniš zmarł w 1514 r., gdy ich synowie byli jeszcze nieletni, a Jelena przejęła sprawy rodzinne do 1520 r., gdy to król Węgier [[II. Lajos|Ludwik II]] († 1526) mianował jej starszego syna Stefana Berislavića nowym tytularnym despotą Serbii. Zmarła jakiś czas po 1529 roku.

== Rodzina ==
[[File:CoatOfArmsOfJovanStefanovicBrankovic.png|thumb|left|200px|Herb dynastii [[Branković]]]]

Z pierwszego małżeństwa, z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Jovan_Brankovi%C4%87 Jovanem Brankovićiem] († 1502), Jelena miała kilka córek. {{odn | Spremic | 2004 | str = 446}}

* Marija, mężatka Ferdynanda Frankopana z rodu [[Frankopan]]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Elena_Ecaterina_Rare%C8%99 Jelena] − mąż: [[hospodar Mołdawii]], [https://pl.wikipedia.org/wiki/Piotr_Rare%C8%99 Piotr Rareș], 
* Ana − mąż: [https://pl.wikipedia.org/wiki/Fiodor_Sanguszko Fiodor Sanguszko], marszałek z Wołynia {{odn | Wasilewski | 1963 | str = 117-124}} 
* Marija Magdalena − mąż: Iwan Wiśniowiecki, szlachcic z Wołynia {{odn | Wasilewski | 1963 | str = 117-124}}

Z drugiego małżeństwa, z [[Ivaniš Berislavić|Ivanišem Berislavićiem]] miała również kilkoro dzieci/
* [https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Berislavi%C4%87 Stefan Berislavić] († 1535), tytułowy [[despota Serbii]]
* Djordje Berislavic († po 1527)
* dwie córki (imiona nieznane)

Niektórzy badacze zasugerowali, po uwzględnieniu dat ślubów Jeleny, a także dat ślubów jej córek, że niektóre z jej córek, które zwykle uważa się za pochodzące z jej pierwszego małżeństwa, mogą w rzeczywistości pochodzić z drugiego małżeństwa.{{odn|Zabolotnaia|2010|str=115-122}}

==Przypisy==
{{izvori}}

== Źródła ==
* Bataković, Dušan T., ed. (2005). ''[https://books.google.com/books?id=a0jA_LdH6nsC Histoire du peuple serbe]'' [''Historia narodu serbskiego''] (in French). Lausanne: L’Age d’Homme.

*	Ćirković, Sima (2004). ''[https://books.google.com/books?id=2Wc-DWRzoeIC The Serbs]''. Malden: Blackwell Publishing.

*	Isailović, Neven G.; Krstić, Aleksandar R. (2015). "Serbian Language and Cyrillic Script as a Means of Diplomatic Literacy in South Eastern Europe in 15th and 16th Centuries". ''[https://www.academia.edu/25272837/Serbian_Language_and_Cyrillic_Script_as_a_Means_of_Diplomatic_Literacy_in_South_Eastern_Europe_in_15th_and_16th_Centuries Literacy Experiences concerning Medieval and Early Modern Transylvania]''. Cluj-Napoca: George Bariţiu Institute of History. str. 185–195.

*	Jireček, Constantin (1918). ''[https://books.google.com/books?id=o85DAAAAYAAJ Geschichte der Serben]''. '''2'''. Gotha: Perthes.

*	Krstić, Aleksandar R. (2017). "Which Realm will You Opt for? – The Serbian Nobility Between the Ottomans and the Hungarians in the 15th Century". ''[https://books.google.com/books?id=esGHDwAAQBAJ State and Society in the Balkans Before and After Establishment of Ottoman Rule]''. Belgrade: Institute of History, Yunus Emre Enstitüsü Turkish Cultural Centre. str. 129–163.

*	Pilat, Liviu (2010). [https://www.analeleputnei.ro/articole/mitropolitul-maxim-brancovici-bogdan-al-iii-lea-si-legaturile-moldovei-cu-biserica-sarba "Mitropolitul Maxim Brancovici, Bogdan al III-lea şi legăturile Moldovei cu Biserica sârbă"].'' Analele Putnei'' (po rumuńsku). '''6''' (1): 229–238.

*	Spremić, Momčilo (2004). [http://www.doiserbia.nb.rs/img/doi/0584-9888/2004/0584-98880441441S.pdf "La famille serbe des Branković - considérations généalogiques et héraldiques"] (PDF). Зборник радова Византолошког института (po francusku). '''41''': str. 441–452.

*	Stojkovski, Boris; Ivanić, Ivana; Spăriosu, Laura (2018). [http://www.centruldestudiitransilvane.ro/Document_Files/Review%202015%20-%202035/00000777/vqhxc_Stojkovski.pdf "Serbian-Romanian Relations in the Middle Ages until the Ottoman Conquest"] (PDF). ''Transylvanian Review''. '''27''' (2): 217–229.

*	Wasilewski, Tadeusz (1963). [https://rcin.org.pl//Content/26671/WA303_39754_B88-SZ-R-8-1963_Wasilewski.pdf "Przyczynki źródłowe do stosunków Polski ze Słowiańszczyzną południową w wiekach XIII-XVI"] (PDF). Studia Źródłoznawcze. '''8''': str. 117–124.

*	Zabolotnaia, Lilia (2010). [https://www.scribd.com/document/43601771/11-Zabolotnaia "Câteva precizări despre dinastia Branković"]. Tyragetia. '''4''' (2): str.115–122.


|
{{Dynasta infobox
 |dynasta           = Jelena Jakšić
 |imiona            = 
 |tytulatura        = Despotina Serbii
 |grafika           = 
 |opis grafiki      = 
 |herb              = CoatOfArmsOfJovanStefanovicBrankovic.png
 |opis herbu        = Herb dynastii [[Branković]]
 |faksymile         = 
 |opis faksymile    = 
 |dewiza            = 

 |1. tytuł          = Despotina Serbii
 |1. od             = 1496
 |1. do             = 1514
 |1. koronacja      = 
 |1. poprzednik     = 
 |1. następca       = 

 |dynastia          = [https://hu.wikipedia.org/wiki/Jaksics_csal%C3%A1d Jakšić] z urodzenia<br>[[Branković]] z małżeństwa<br>[[Berislavić]] z małżeństwa
 |gałąź             = 
 |linia             = 
 |pochodzenie       = 
 |państwo           = 
 |data urodzenia    = ok.1475
 |miejsce urodzenia = 
 |data śmierci      = po 1529
 |miejsce śmierci   = 
 |przyczyna śmierci = 
 |miejsce spoczynku = 
 |ojciec            = 
 |matka             = 
 |rodzeństwo        = 
 |1. związek        = mąż
 |1. związek z      = [https://pl.wikipedia.org/wiki/Jovan_Brankovi%C4%87 Jovan Branković]
 |1. związek od     = 1496
 |1. związek do     = 1502
 |1. dzieci         = Marija<br>[https://en.wikipedia.org/wiki/Elena_Ecaterina_Rare%C8%99 Jelena]<br>Ana<br>Marija Magdalena

 |2. związek        = mąż
 |2. związek z      = [[Ivaniš Berislavić]]
 |2. związek od     = 1503÷04
 |2. związek do     = 1514
 |2. dzieci         = [https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Berislavi%C4%87 Stefan Berislavić]<br>Djordje Berislavić<br>córka<br>córka

 |dokonania         = 
 |odznaczenia       = 
 |commons           = 
 |wikiźródła        = 
 |wikicytaty        = 
}}
|}

{{SORTUJ:Jelena Jaksic}}

[[Kategoria:Despoci Serbii]]
[[Kategoria:Dynaści]]
[[Kategoria:Branković]]
[[Kategoria:Jakšić]]
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]]
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]