Tekst źródłowy strony Berislavići Grabarski (rodzina)

[[Kategoria:0r]]
{{Uwaga|
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Berislavi%C4%87_family_of_Graberje
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Berislavi%C4%87_family_of_Graberje&action=history
|nota    = angielski
}}

{{Uwaga|
|strona  = https://hr.wikipedia.org/wiki/Berislavi%C4%87i_Grabarski
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Berislavi%C4%87i_Grabarski&action=history
|nota    = chorwacki
}}

{|
|
|}

{|
 |-style="vertical-align:top;"
 |
[[File:Grabarski-Doborski.svg|thumb]]

'''Berislavici Grabarski''' lub '''''Berislavici Doborski''''' (łac. ''Berislaus nobiles de Grabarya'', węg. ''[[Beriszló]]''), chorwacka szlachecka rodzina ze Slawonii, nazwana na cześć posiadłości Grabarje w żupanacie [[Požega]], a czasem Doborski (od miasta Dobor), które było własnością tego rodu od 1470 r.

== Pochodzenie ==

Zgodnie z tradycją rodzinną potomkowie XII-wiecznego [[Ban Bośni|bośniackiego bana]] [[Borić]]a<ref>Marija Karbić. ''Rod Borića bana: primjer plemićkog roda u srednjovjekovnoj Požeškoj županiji''. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Sveučilišta u Zagrebu, Hrvatska 2005.</ref><ref>[http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=7096 Berislavići Grabarski - Hrvatska opća enciklopedija]</ref> są one wymienieni w źródłach pochodzących z XIII wieku i można ich los prześledzić nieprzerwanie od XV do pierwszej połowy XVI wieku, kiedy to rodzina wyginęła.<ref name="HBL">[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1791 Berislavići - Hrvatski biografski leksikon]</ref>

== Historia ==

Pierwsza wzmianka o rodzinie wspomina o Berislaiev z Dubovika (ok.1250). W XV wieku odgrywali oni już ważne role polityczne w Chorwacji i w tym czasie posiadali majątki w żupanacie [[Požega]] (Grabarje, Brod, Dubočac, Kobaš, Svinjar, Dubovik, Daranovac) i w mniejszym stopniu w okręgu [[Vukovar]] (Vinkovci, Petrovci). Późniejsze ich przejęcia to Mikanovci, Satnica, Sarvas, Koprivna, Niemcy, Vrba, Rušćica, Vranovci, Slobodnica, Otvorci, Ruševo, Bukovlje, Tomica, Završje, Slatinikos, Paka, Susanjevac.<ref name="HBL"/>
 
Pierwszym wybitnym członkiem rodziny był Benedikt (Benedykt) (około 1450–1464), a jego następcami byli jego synowie: Nikola, Deša, Ivan i Martin. Martin. Martin zaczyna nazywać siebie [[Berislavić]]. Franjo, syn Ivana i Ivan, syn Martina, są najbardziej znaczącymi przedstawicielami rodu. [[Franjo Berislavić]] († 1517) brał udział w [[Bitwa na Krbavskim Polu|bitwie pod Krbavą]] w 1493 r., wyróżniał się jako [[ban Jajce]] (1494–1496 i 1499– 1503), a także wsławił się w [[Bitwa pod Dubicą|bitwie pod Dubicą]] w 1513 r. Ze swoim kuzynem banem Petrem z Trogiru. Kuzyn Franja, Ivan Berislavić ([[Ivaniš Berislavić]]) († 1514) był [[Ban Srebrenicy|banem Sreberenicy]] w 1494 r.i banem Jajce w latach 1511–1513. Za namową chorwacko-węgierskiego króla [[II. Ulászló|Władysława II]] (1490-1516) poślubił wdowę po serbskim despocie [https://pl.wikipedia.org/wiki/Jovan_Brankovi%C4%87 Jovanie Brankovicu], [[Jelena Jakšić|Jelenę Jakšić]], po czym został nazwany nowym tytułem serbskiego despoty.<ref name="HBL"/>

Syn Iwana, [https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Berislavi%C4%87 Stjepan Berislavić] († 1535) był tytułowym despotą i ostatnim męskim członkiem rodziny Berislavići Grabarski. Najpierw przystał do slawońskiej  szlachty popierającej [[Szapolyai I. János|Jana Szapolya]], a później przeszedł na stronę [[Habsburg]]ów. Przez pewien czas był w służbie tureckiej w Slawonii. Został zabity przez [https://pl.wikipedia.org/wiki/Gazi_Husrev-beg Gazi Husrev-bega]], gdy próbował pogodzić się z [[Ferdynand I|Ferdynandem]] Habsburgiem (1526-1564) i zerwał sojusz z Turkami.

== Genealogia ==

* Benedikt (około 1450–1464)
** Nikola
** Deša
** Ivan
*** [[Franjo Berislavić]] († 1517)
** Martin
*** [[Ivaniš Berislavić]] († 1514)
**** [https://en.wikipedia.org/wiki/Stefan_Berislavi%C4%87 Stjepan Berislavić] († 1535)

== Znani członkowie ==

* [[Franjo Berislavić]] (zmarł w 1517 r.), [[ban Jajce]] między 1494 a 1495 i od 1499 do 1503{{odn|C. Tóth|Horváth|Neumann|Pálosfalvi|2016|s=141}}
* [[Ivaniš Berislavić]] (zmarł w 1514 r.), [[despot Serbii]], [[Ban Jajce]] od 1511 do 1513){{odn|C. Tóth|Horváth|Neumann|Pálosfalvi|2016|s=142}}
* [[Beriszló Péter]], [[ban Jajce]] w 1514 roku{{odn|C. Tóth|Horváth|Neumann|Pálosfalvi|2016|s=143}}
* [[Stjepan Berislavić]] (podpisany w 1535 r.), serbscy despoci Serbii i Czarnogóry w 1535 r.

== Zobacz także ==
*[[Berislavići Trogirski|Berislavić family of Trogir]], Croatian noble family from [[Trogir]]
*[[Berislavići Vrhrički|Berislavić family of Vrh Rike]], Croatian noble family from [[Vrlika]]

== Przypisy ==
{{izvori}}

== Źródła ==

* C. Tóth, Norbert; Horváth, Richárd; Neumann, Tibor; Pálosfalvi, Tamás (2016). ''Magyarország világi archontológiája, 1458-1526, I: Főpapok és bárók'' [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I: Prałatowie i baronowie]. MTA Bölcsészettudományi Kutatóközpont, Történettudományi Intézet. ISBN 978-963-416-035-9.

== Dalsze czytanie ==

*Hrvatska enciklopedija, [http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=7096 Berislavići Grabarski (Doborski)]
* Karbić, Marija. ''Rod Borića bana: primjer plemićkog roda u srednjovjekovnoj Požeškoj županiji.'' PhD thesis, Faculty of Philosophy, University of Zagreb, 2005
* Vjekoslav Klaić, Trpimir Macan. [https://books.google.com/books?id=XnLRAAAAMAAJ ''Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX stoljeća'']. Nakladni zavod [[Matica hrvatska|MH]], 1981
* Pavić, Emerik. ''Ramus viridantis olivae.'' Budim, 1766

== Linki zewnętrzne ==

* [http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1791 Berislavići – Hrvatski biografski leksikon] (po chorwacku)
* [http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=7096 Berislavići Grabarski – Hrvatska opća enciklopedija] (po chorwacku)
* [http://hrcak.srce.hr/file/19646 Karbić, Marija, Hrvatsko plemstvo u borbi protiv Osmanlija. Primjer obitelji Berislavića Grabarskih iz Slavonije] (po chorwacku)

|
{{Rodzina Infobox
 |rodzina_1              = Berislavići Grabarski
 |herb                   = Grabarski-Doborski.svg
 |kraj                   = [[Królestwo Chorwacji]]
 |tytulatura             = [[Despot Serbii]]
 |pierwszy               = [[Borić]]
 |ostatni                = [https://en.wikipedia.org/wiki/Stefan_Berislavi%C4%87 Stjepan Berislavić]
 |obecny władca          = 
 |początek               = 
 |koniec                 = 1535
 |rok złożenia z funkcji = 
 |pochodzenie            = chorwackie
 |klan                   = 
| dynastia = 
 |ród                    = [[Berislavići]]
 |rodzina                = [[Berislavići Grabarski]]
 |gniazda                =
 |gałęzie                = 
}}
|}

{{SORTUJ:Berislavici Grabarski}}

[[Kategoria:Berislavići]]
[[Kategoria:Ród]]
[[Kategoria:Rodziny]]
[[Kategoria:Berislavići Grabarski]]
[[Kategoria:Chorwaccy szlachcice]]
[[Kategoria:Bośniaccy szlachcice]]
[[Kategoria:Serbscy despoci]]