Tekst źródłowy strony Erdélyi-medence

[[Kategoria:0]]
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
{{Uwaga polska|
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Wy%C5%BCyna_Transylwa%C5%84ska
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wy%C5%BCyna_Transylwa%C5%84ska&action=history
|nota    = polski
}}

{|
|
|}

{|
 |-style="vertical-align:top;"
 |

'''Erdélyi-medence''' (pol. ''Wyżyna Transylwańska'', także ''Wyżyna Siedmiogrodzka'' lub ''Kotlina Siedmiogrodzka'', rum. ''Podişul Transilvaniei'') – podprowincja geograficzna [[Karpaty|Karpat]] położona na terenie Rumunii, niemal ze wszystkich stron otoczona pasmami:
* [[Keleti-Kárpátok]] (''Karpat Wschodnich''),
* [[Déli-Kárpátok]] (''Karpat Południowych'') i
* [[Erdélyi-szigethegység]] (''gór Zachodniorumuńskich'').

Teren obecnej wyżyny zajmował w neogenie basen otoczony wypiętrzającymi się górami. Początkowo zajmowało go morze, gromadził się na jego dnie materiał skalny (żwiry, piaski, iły, pochodzący z sąsiednich pasm górskich, z którego powstały skały osadowe budujące obecnie wyżynę. Szczątki żywych organizmów dały początek złożom gazu ziemnego, a suchy klimat spowodował powstawanie w zamkniętych zatokach złóż soli. W pliocenie było tu jezioro, a pod koniec pliocenu i w plejstocenie wypiętrzenie całego bloku Karpat zmieniło dno jeziora w wyżynę.

Wyżynę budują głównie skały osadowe, jedynie w rejonie północnym na [[Szamosmenti hátság]] (''Wyżynie Samoszu'') odsłonięte jest krystaliczne podłoże. Ponieważ region ma charakter kotliny otoczonej górami, klimat jest tu dosyć suchy, a występuje roślinność leśno-stepowa, miejscami słonolubna.

Na terenie Wyżyny Transylwańskiej wyróżnia się siedem jednostek:
* 541.1 [[Szamosmenti hátság]] (''Wyżyna Samoszu'')
* 541.2 [[Mezőség]] (''Równina Transylwańska'')
* 541.3 [[Dolina Środkowej Maruszy]]
* 541.4 [[Küküllőmenti-dombvidék]] (''Wyżyna Tyrnawska'')
* 541.5 [[Fogarasföld]] (''Kotlina Fogaraska'')
* 541.6 [[Szebeni-medence]] (''Kotlina Sybińska'')
* 541.7 [[Hátszegvidék]] (''Kotlina Haţeg'')

== Hydrografia ===

Jego najważniejszymi rzekami są [[Szamos]] na północy i [[Maros]] pośrodku, które płyną w kierunku północno-wschodnim-południowo-zachodnim przez dorzecze, a na południu [[Ol]]t.

{| align="center"
|
{{Image label begin|image=Transilvania relief.png|width={{{width|600}}}|float={{{float|left}}}}}
<!--------------------------------- H E G Y E K ------------------------------------- -->
<div style="position: absolute; left:300px; top: 180px; letter-spacing: 20px; -webkit-transform: rotate(60deg); -moz-transform: rotate(60deg);word-break: keep-all;">''[[Keleti-Kárpátok]]''</div>
<div style="position: absolute; left:62px; top: 200px; text-align:center;">''[[Erdélyi-szigethegység|Erdélyi-<br />szigethegység]]''</div>
<div style="position: absolute; left:150px; top: 390px; letter-spacing:10px;">''[[Déli-Kárpátok]]''</div>
<!------------------------------ M E D E N C É K ------------------------------------- -->
<div style="position: absolute; left: 443px; top: 240px; font-size:7pt; -webkit-transform: rotate(70deg); -moz-transform: rotate(70deg);">''[[Csíki-medence]]''</div>
<div style="position: absolute; left: 403px; top: 160px; font-size:7pt; -webkit-transform: rotate(70deg); -moz-transform: rotate(70deg);">''[[Gyergyói-medence|Gyergyói-m.]]''</div>
<div style="position: absolute; left: 440px; top: 348px; -webkit-transform: rotate(-30deg); -moz-transform: rotate(-30deg); font-size:7pt;">''[[Brassói-medence]]''</div>
<div style="position: absolute; left: 60px; top: 385px;  text-align:center; font-size:7pt;">''[[Hátszegi-medence|Hátszegi-<br />medence]]''</div>
<div style="position: absolute; left: 233px; top: 350px; font-size:7pt; text-align:center; line-height: 80%;">''[[Szebeni-medence|Szebeni-<br />medence]]''</div>
<div style="position: absolute; left: 296px; top: 348px; -webkit-transform: rotate(-10deg); -moz-transform: rotate(-10deg); font-size:7pt;">''[[Fogarasi-medence]]''</div>
<!------------------------------ D O M B S Á G O K ----------------------------------- -->
<div style="position: absolute; left: 95px; top: 144px; -webkit-transform: rotate(15deg); -moz-transform: rotate(15deg); font-size:7pt;">''[[Kalotaszegi-dombság|Kalotaszegi-d.]]''</div>
<div style="position: absolute; left: 145px; top: 128px; font-size:7pt; text-align:center;">''[[Kolozsvári-dombság|Kolozsvári-<br />dombság]]''</div>
<div style="position: absolute; left: 170px; top: 90px; font-size:7pt; text-align:center;">''[[Dési-dombság|Dési-<br />dombság]]''</div>
<div style="position: absolute; left: 210px; top: 165px; font-size:7pt; letter-spacing:10px;">''[[Mezőség]]''</div>
<div style="position: absolute; left: 214px; top: 230px; -webkit-transform: rotate(-15deg); -moz-transform: rotate(-15deg); font-size:7pt;">''[[Kis-Küküllő-menti-dombság]]''</div>
<div style="position: absolute; left: 250px; top: 255px; -webkit-transform: rotate(-15deg); -moz-transform: rotate(-15deg); font-size:7pt;">''[[Küküllőközi-dombság]]''</div>
<div style="position: absolute; left: 343px; top: 213px; -webkit-transform: rotate(60deg); -moz-transform: rotate(60deg); font-size:7pt;">''[[Sóvidéki-dombság]]''</div>
<div style="position: absolute; left: 300px; top: 110px; -webkit-transform: rotate(55deg); -moz-transform: rotate(55deg); font-size:7pt;">''[[Kelemen-hegyalja|Kelemen-h.]]''</div>
<div style="position: absolute; left: 275px; top: 140px; -webkit-transform: rotate(55deg); -moz-transform: rotate(55deg); font-size:7pt;">''[[Beszterce–Régeni-dombvidék|Beszterce–Régeni-d.]]''</div>
<div style="position: absolute; left:245px; top: 305px; -webkit-transform: rotate(-45deg); -moz-transform: rotate(-45deg); font-size:7pt;">''[[Hortobágy dombsága]]''</div>
<div style="position: absolute; left:140px; top: 250px; -webkit-transform: rotate(-75deg); -moz-transform: rotate(-75deg); font-size:7pt;">''[[Erdélyi-hegyalja]]''</div>
{{Image label end}}
|}

|
{{Region infobox
 |nazwa=Erdélyi-medence (węg.)<br><small>Wyżyna Transylwańska (pol.)<br>Wyżyna Siedmiogrodzka (pol.)<br>Kotlina Siedmiogrodzka (pol.)<br>Podişul Transilvaniei (rum.)</small>
|mapa =
|opis_mapy = 
|obrazek = Podisul Transilvaniei.jpg
|opis grafiki
 |opis_obrazka=Wyżyna Transylwańska
 |megaregion=[[Region Karpacki]]
 |prowincja=[[Góry Zachodniorumuńskie i Wyżyna Transylwańska]]
 |podprowincja=Wyżyna Transylwańska
 |makroregion=
 |mezoregion=
 |mikroregion=
 |jednostki='''[[Rumunia]]'''<br />– [[okręg Sălaj]]<br />– [[okręg Kluż]]<br />– [[okręg Bistriţa-Năsăud]]<br />– [[okręg Arad]]<br />– [[okręg Hunedoara]]<br />– [[okręg Alba]]<br />– [[okręg Marusza]]<br />– [[okręg Harghita]]<br />– [[okręg Sybin]]<br />– [[okręg Braszów]]
}}
|}

== Bibliografia ==
# Krystyna Jawecka (red.) ''Mapa przeglądowa Europy. Rumunia. Skala 1:1&nbsp;000&nbsp;000'', PPWK Warszawa-Wrocław 1983/84 
# Jerzy Kondracki ''Fizycznogeograficzna regionalizacja Czech, Słowacji, Węgier i Rumunii w układzie dziesiętnym'', „Przegląd Geograficzny”, tom LXVIII, z. 3–4, 1996, str. 457–466.
# Jerzy Kondracki ''Karpaty'', wydanie drugie poprawione, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989, ISBN 83-02-04067-3
# Andrzej Maryański ''Rumunia'', Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973 

{{SORTUJ:Medence, Erdélyi}}

[[Kategoria:Geografia]]
[[Kategoria:Siedmiogród]]