Tekst źródłowy strony Kraj Zacisański

[[Kategoria:0]]
{{Uwaga polska|
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Kraj_Zacisa%C5%84ski
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kraj_Zacisa%C5%84ski&action=history
|nota    = polski
}}

{|
|
|}

{|
 |-style="vertical-align:top;"
 |

'''Kraj Zacisański''' ([[język węgierski|węg.]] ''Tiszántul'') – region geograficzny zajmujący część [[Wielka Nizina Węgierska|Wielkiej Niziny Węgierskiej]] leżącą na wschód od doliny [[Cisa|Cisy]].

Zachodnią granicę Kraju Zacisańskiego tworzy w zasadzie dolina Cisy, tylko na jej północnym odcinku stanowią ją wschodnie zbocza [[Góry Tokajsko-Slańskie|Gór Tokajsko-Slańskich]]. Na północy Kraj Zacisański opiera się o [[Pogórze Ondawskie]] i pasma górskie [[Łańcuch Wyhorlacko-Gutyński|Łańcucha Wyhorlacko-Gutyńskiego]] ([[Wyhorlat (góry)|Wyhorlat]], [[Makowica (góry)|Makowica]], [[Bużora (pasmo górskie)|Bużora]], [[Tupy]], [[Góry Oaş|Oaş]] i [[Góry Gutyńskie]]). Na wschodzie Kraj Zacisański graniczy z [[Karpaty Wschodnie|Karpatami Wschodnimi]], [[Góry Zachodniorumuńskie|Górami Zachodniorumuńskimi]] i [[Karpaty Południowe|Karpatami Południowymi]]. Na tym odcinku Kraj Zacisański głęboko wcina się między góry dolinami [[Samosz]]u, [[Keresz]]ów, [[Marusza|Maruszy]] i [[Temesz]]u oraz wielu mniejszych rzek. Na południu granicę Kraju Zacisańskiego stanowi dolina [[Dunaj]]u.

Kraj Zacisański w przeważającej części leży na terytorium [[Węgry|Węgier]]. Nazwy tej używa tylko geografia węgierska, jednakże określana nią jednostka rozciąga się także poza dzisiejszymi granicami Węgier – na [[Słowacja|Słowacji]], [[Ukraina|Ukrainie]], w [[Rumunia|Rumunii]] i [[Serbia|Serbii]]. Jej część słowacka jest określana jako [[Nizina Wschodniosłowacka]], część ukraińska – jako [[Nizina Zakarpacka]], część rumuńska – jako [[Nizina Cisańska|Nizina Cisy]], część serbska – jako [[Równina Wojwodiny]].

Kraj Zacisański dzieli się na:
# górny ''Tiszántul'':
## [[Równina Satmarsko-Berehowska]],
## [[Bodrogköz]] i [[Rétköz]],
## [[Nyírség]],
## [[Hortobágy (region)|Hortobágy]],
## [[Hajduság]],
## [[Wielka Kumania]] (węg. ''Nagykunság''),
## [[Wielki Sárrét|Wielki]] i [[Mały Sárrét]] (''Nagy-Sárrét'' i ''Kis-Sárrét''),
# dolny ''Tiszántul'' – [[międzyrzecze Kereszu i Maruszy]] (''Maros Körös köze'')

Kraj Zacisański stanowi słabo zróżnicowaną [[równina|równinę]], płasko opadającą z północy na południe (od wysokości 120 do 80 m n.p.m.), zbudowaną głównie z osadów rzecznych, przy pewnym udziale utworów eolicznych. Naturalną formacją roślinną Kraju Zacisańskiego był [[step]] i [[lasostep]], spora część była również podmokła lub wręcz zabagniona. Obecnie przeważająca większość regionu jest zajęta pod intensywne uprawy rolne, ze względu na bardzo urodzajne gleby – mady, czarnoziemy i lessy. Na południu Kraju Zacisańskiego zdarzały się również wychodnie piasków (największa – [[Deliblatska peščara]] w [[Wojwodina|Wojwodinie]]).

== Bibliografia ==
* [[Józef Szaflarski]] ''Rumunia'', w: [[Antoni Wrzosek]] (red.) ''Geografia Powszechna. Tom III. Europa (bez ZSRR)'', PWN Warszawa 1965.
* [[Józef Szaflarski]] ''Węgry'', w: [[Antoni Wrzosek]] (red.) ''Geografia Powszechna. Tom III. Europa (bez ZSRR)'', PWN Warszawa 1965.
* Márton Pécsi, Béla Sárfalvi ''Węgry'', PWN 1971.
* Krystyna Jawecka (red.) ''Mapa przeglądowa Europy. Czechosłowacja. Skala 1:1 000 000'', PPWK Warszawa-Wrocław 1983.
* Krystyna Jawecka (red.) ''Mapa przeglądowa Europy. Rumunia. Skala 1:1 000 000'', PPWK Warszawa-Wrocław 1983/84.
* Krystyna Jawecka, Teresa Zakrzewska (red.) ''Mapa przeglądowa Europy. Jugosławia. Skala 1:1 000 000'', PPWK Warszawa-Wrocław 1984/85.
* Krystyna Jawecka (red.) ''Mapa przeglądowa Europy. Węgry. Skala 1:1 000 000'', PPWK Warszawa-Wrocław 1985.
* [[Przemysław Burchard]] ''Węgry'', PW „Wiedza Powszechna”, Warszawa 1988, {{ISBN|83-214-0554-1}}.
* Midzio J., ''Krajobrazy węgierskie'', Warszawa: WSiP, 1988, ISBN 83-02-03732-X, OCLC 749352013.
* Rusin W., ''Węgry'', Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2005, ISBN 83-7304-416-7, OCLC 69312478.

[[Kategoria:Geografia Węgier]]
[[Kategoria:Geografia Rumunii]]
[[Kategoria:Geografia Serbii]]
[[Kategoria:Geografia Słowacji]]
[[Kategoria:Geografia Ukrainy]]
[[Kategoria:Kotlina Panońska]]