Tekst źródłowy strony Novohradská župa (Uhorsko)

[[Kategoria:1z]]
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z słowackiej Wikipedii]]
{{Uwaga polska|
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Komitat_N%C3%B3gr%C3%A1d_(historyczny)
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Komitat_N%C3%B3gr%C3%A1d_(historyczny)&action=history
|nota    = polski
}}

{|
|
|}

{{Uwaga|
|strona  = https://sk.wikipedia.org/wiki/Novohradsk%C3%A1_%C5%BEupa_(Uhorsko)
|autorzy = https://sk.wikipedia.org/w/index.php?title=Novohradsk%C3%A1_%C5%BEupa_(Uhorsko)&action=history
|nota    = słowacki
}}

{|
|
|}

{|
 |-style="vertical-align:top;"
 |

[[Plik:Novohrad.jpg|thumb|left|500px|Novohradská župa w środkowej Słowacji]]

'''Komitat Nógrád''' (węg. ''Nógrád vármegye'', łac. ''comitatus Neogradiensis'', pol. ''komitat Nowohrad'') – dawny [[komitat]] w środkowej części [[Królestwo Węgier|Królestwa Węgier]].

Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech. W XI w. odłączono od niego nowo utworzony [[komitat Hont]]. Podczas najazdów tureckich komitat stopniowo dostawał się pod władzę [[Imperium Osmańskie]]go, które pomiędzy 1544 a 1686 r. panowało na różnych jego częściach, jednak komitat całkowicie nie zanikł. Część pod okupacją turecką wchodziła w skład ejaletów [[Buda (Budapeszt)|Budin]] i [[Eger|Eğri]]. Siedzibą władz komitatu był zamek w [[Nógrád (miejscowość)|Nógrádzie]], od którego komitat wziął swą nazwę, a pomiędzy połową XIV a połową XVI w. miasto [[Balassagyarmat]]. Między XVI a XVIII w. komitat nie posiadał stałej siedziby z uwagi na ciągłe zagrożenie tureckie. Od 1790 siedzibą znów było miasto Balassagyarmat<ref>Juraj Žudel: ''Stolice na Slovensku''. Bratislava: Obzor, 1984, s. 91-98</ref>.

W okresie przed [[I wojna światowa|I wojną światową]] komitat dzielił się na siedem powiatów i jedno miasto.

Po [[traktat w Trianon|traktacie w Trianon]] komitat został podzielony pomiędzy [[Pierwsza Republika Czechosłowacka|Czechosłowację]] i [[Królestwo Węgier (1920–1946)|Węgry]]. Pozostała przy Węgrzech część została w 1923 r. połączona z pozostałą częścią [[komitat Hont|komitatu Hont]] w nowy [[komitat Nógrád és Hont]]<ref>§ 11 pkt 3 [https://web.archive.org/web/20071107074038/http://www.1000ev.hu/index.php?a=3&param=7575 1923. évi XXXV. törvénycikk a közszolgálatban álló tisztviselők és egyéb alkalmazottak létszámának csökkentéséről és egyes kapcsolatos intézkedésekről]</ref>.

W wyniku [[pierwszy arbitraż wiedeński|pierwszego arbitrażu wiedeńskiego]] w 1938 r. północna część komitatu powróciła do [[Królestwo Węgier (1920–1946)|Węgier]] i komitat został odtworzony. Po drugiej wojnie światowej przywrócono granicę z 1938 r.

Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy [[kraj bańskobystrzycki]] na [[Słowacja|Słowacji]], pozostała przy Węgrzech część po reformie administracyjnej z 1950 r. tworzy [[komitat Nógrád]] ze stolicą w [[Salgótarján]].

=== Župani Novohradskej stolice v rokoch 1526 - 1848 ===
Zoznam županov:
*1514 – 1526 Gašpar Raškaj (padol v [[Bitka pri Moháči (1526)|Moháčskej bitke]])
*1526 – 1541 Štefan Raškaj 
*1542 – 1544 Ladislav Orság
*1544 – 1547 post neobsadený 

{| class="wikitable"
!colspan=2|Powiaty (''járás'')
|-
! Powiat!! Siedziba władz
|-
|Balassagyarmat||[[Balassagyarmat]]
|-
|Gács||[[Halič|Gács]]
|-
|Losonc||[[Łuczeniec|Losonc]]
|-
|Nógrád||[[Rétság]]
|-
|Salgótarján||[[Salgótarján]]
|-
|Szécsény||[[Szécsény]]
|-
|Szirák||[[Szirák]]
|-
!colspan=2|Miasta komitackie (''rendezett tanácsú város'')
|-
|colspan=2|[[Łuczeniec|Losonc]]
|}

== Bibliografia ==
* [http://lexikon.katolikus.hu/N/N%C3%B3gr%C3%A1d%20v%C3%A1rmegye.html Węgierska Encyklopedia Katolicka] (po węgiersku).

|
{{Uhorské župy na Słowacji}}
{|
|
|}
{{Infobox uhorská župa |
Názov = Novohradská župa |
URL znaku = Coa_Hungary_County_Nógrád_(history)_v2.svg |
URL mapy = Nograd county map.jpg |
URL polohy = Novohrad.svg |
Rozloha = 4 133 |
Počet obyvateľov = 261 517 |
Hustota obyvateľstva = 63.3 |
Centrum = [[Balašské Ďarmoty]] |
Krajiny = [[Słowacja]], [[Wegry]] |
Národnosť = [[Węgrzy]] 75,6 %<br />[[Słowacy]] 22,3 %<br />[[Niemcy]] 1,2 % |
Náboženstvo = Rzymskokatolickie 74 %<br />Ewangelickie 20,3 %<br />Reformowane 1,9 %<br />Mozaistyczne 3,7 % |
}}
|}

== Przypisy ==
{{izvori}}

[[Kategoria:Historia]]
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
[[Kategoria:Historia Słowacji]]
[[Kategoria:Komitaty węgierskie na Słowacji|Nógrád]]