Tekst źródłowy strony Osmańska inwazja na Otranto

[[Kategoria:0]]
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
{{Uwaga|
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Ottoman_invasion_of_Otranto
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ottoman_invasion_of_Otranto&action=history
|nota    = angielski
}}

{|
|
|}

{|
 |-style="vertical-align:top;"
 |

Inwazja osmańska na włoskie miasto [https://pl.wikipedia.org/wiki/Otranto_(W%C5%82ochy) Otranto] w Apulii w południowych Włoszech miała miejsce w latach 1480-1481. Siły [[Imperium|Imperium Osmańskiego]] najechały i obległy miasto oraz jego cytadelę. Według tradycyjnej relacji po zdobyciu miasta ścięto ponad 800 mieszkańców. Święto [https://en.wikipedia.org/wiki/Martyrs_of_Otranto Męczenników z Otranto] nadal jest obchodzone we Włoszech. Rok później garnizon osmański poddał miasto w wyniku oblężenia przez siły chrześcijańskie i interwencji sił papieskich pod wodzą genueńczyka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Paolo_Fregoso Paolo Fregoso].

== Tło ==

Atak na Otranto był częścią nieudanej próby inwazji i podboju Włoch przez Turków. Latem 1480 roku siły prawie 20 000 Turków osmańskich pod dowództwem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Gedik_Ahmed_Pasza Gedika Ahmeda Paszy] najechały południowe Włochy. Pierwsza część planu polegała na zdobyciu miasta portowego Otranto. 15-letnia wojna między [[Wenecja|Republiką Wenecką] a sułtanatem osmańskim, dwoma najbardziej dominującymi potęgami handlowymi i militarnymi, na całym Morzu Śródziemnym, w tym na Morzu Czarnym, właśnie się zakończyła, co doprowadziło do [https://en.wikipedia.org/wiki/Treaty_of_Constantinople_(1479) pokoju w Konstantynopolu]. Sułtan [https://pl.wikipedia.org/wiki/Mehmed_II_Zdobywca Mehmet II Zdobywca] ogłosił się „Kaysar-i Rûm” po przejęciu kontroli nad Stambułem w 1453 r., przywracając grecki kościół prawosławny, ale zakazując ''rzymskim'' katolikom.

== Inwazja Włoch ==

=== Oblężenie ===

28 lipca flota osmańska złożona ze 128 okretów, w tym 28 galer, przybyła w pobliże neapolitańskiego miasta Otranto. Wielu z tych żołnierzy przybyło z oblężenia Rodos. Garnizon i mieszkańcy Otranto wycofali się do zamku Otranto. 11 sierpnia, po 15-dniowym oblężeniu, Gedik Ahmed zarządził ostateczny atak. Gdy mury zostały naruszone, armia turecka metodycznie przechodziła od domu do domu, plądrowała, grabiła i podpalała. Po dotarciu do katedry "zastali arcybiskupa Stefano Agricolo, w pełni ubranego i z krucyfiksem w ręku", czekającego na nich z hrabią Francesco Largo, dowódcą garnizonu i biskupem [https://en.wikipedia.org/wiki/Stefano_Pendinelli Stefano Pendinellim], który rozdawał Eucharystię i siedział z kobietami i dziećmi Otranto, będąc dominikaninem. zakonnik prowadził wiernych w modlitwie. W sumie 12 000 zostało zabitych, a 5 000 zostało zniewolonych, w tym ofiary z terenów Półwyspu Salentyńskiego wokół miasta, a katedra została zamieniona w meczet.<ref>Paolo Ricciardi, ''Gli Eroi della Patria e i Martiri della Fede: Otranto 1480–1481'', Vol. 1, Editrice Salentina, 2009</ref><sup>[[potrzebne źródło]]</sup>

=== Męczennicy z Otranto ===

[[File:Otranto cathedral martyrs.jpg|thumb|250px|left|Relikwie męcznników w katedrze w Otranto]]

Według tradycyjnego przekazu przy życiu pozostała mała grupa 800 osób, którą Turcy próbowali przymusowo nawrócić. Osiemset mężczyzn połączonych łańcuchami, którzy stracili dom i rodzinę, otrzymało możliwość przejścia na islam lub śmierć i wybrali śmierć. Pewien człowiek, robotnik tekstylny Antonio Primaldo Pezzula, zwrócił się do swoich współobywateli i oświadczył: „''Moi bracia, walczyliśmy o ocalenie naszego miasta; teraz nadszedł czas, aby walczyć o nasze dusze!''”. 800 mężczyzn w wieku 15 lat i starszych jednogłośnie zdecydowało się pójść za przykładem Antonio i ofiarowało swoje życie Chrystusowi.

Turcy zaproponowali, że zwrócą im ich kobiety i dzieci z łańcuchów niewolnictwa, jeśli mężczyźni przyjmą islam, i zagrozili im ścięciem, jeśli odmówią zgody. Mężczyźni nadal odmawiali. 14 sierpnia, w wigilię Wniebowzięcia, 800 mężczyzn zostało wyprowadzonych poza miasto i ściętych przez Turków. Ich szczątki zostały później zebrane i do dziś przechowywane są w katedrze w Otranto.

Męczennicy z Otranto zostali wspólnie kanonizowani jako święci przez Kościół rzymskokatolicki w dniu 12 maja 2013 r.<ref>[https://web.archive.org/web/20130607045031/http://www.romereports.com/palio/martyrs-of-otranto-entire-village-that-chose-death-instead-of-renouncing-their-faith-english-9983.html#.UYz_d50o73h "Martyrs of Otranto, entire village that chose death instead of renouncing their faith"]. ''Rome Reports''. Zarchiwizowano w [http://www.romereports.com/palio/martyrs-of-otranto-entire-village-that-chose-death-instead-of-renouncing-their-faith-english-9983.html#.UYz_d50o73h originału] 7 czerwca 2013. [dostęp: 2013-05-10].</ref> Uważa się, że ich szczątki są dziś przechowywane w katedrze w Otranto oraz w kościele Santa Caterina in Formiello w Neapolu.

Tradycyjna historiografia chrześcijańska została poddana krytyce przez późniejszych historyków.<ref name=Bisaha>Nancy Bisaha (2004). Creating East And West: Renaissance Humanists And the Ottoman Turks. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. str. 158. "Ostatnio jednak historycy uciekli, by zakwestionować prawdziwość tych opowieści o masowej rzezi i męczeństwie. Francesco Tateo twierdzi, że najwcześniejsze współczesne źródła nie potwierdzają historii ośmiuset męczenników; takie opowieści o prześladowaniach religijnych i świadomym poświęceniu się dla wiary chrześcijańskiej pojawiły się dopiero co najmniej dwie dekady po oblężeniu. Najwcześniejsze i najbardziej wiarygodne źródła opisują egzekucję od ośmiuset do tysiąca żołnierzy lub obywateli i miejscowego biskupa, ale żadne z nich nie wspomina o nawróceniu jako warunku łaski. Co więcej, ani współczesna turecka kronika, ani włoskie raporty dyplomatyczne nie wspominają o męczeństwie. Można by sobie wyobrazić, że gdyby krążył taki raport, humaniści i kaznodzieje by go złapali. Wydaje się prawdopodobne, że więcej mieszkańców Otranto zostało wywiezionych z Włoch i sprzedanych w niewolę niż zabitych."</ref> Niedawne badania poddały w wątpliwość, czy nawrócenie zostało narzucone jako warunek łaski.<ref name=Bisaha/> Chociaż jedna ze współczesnych relacji osmańskich uzasadnia masakrę z powodów religijnych, Ilenia Romana Cassetta pisze, że wydaje się, że była to raczej akcja karna, której celem było zastraszenie.<ref>Ilenia Romana Cassetta, ELETTRA ercolino, "La Prise d'Otrante (1480–81), entre sources chrétiennes et turques", in ''Turcica'', 34, 2002 str. 255–273, str. 259–260: "L'unique historien qui décrit la chute de la ville et le meurtre d'un grand nombre d'habitants est Ibn Kemal. Il justifie le massacre des chrétiens par des motivations religieuses. En réalité, cet événement semble avoir eu davantage un caractère punitif et d'intimidation qu'une connotation religieuse." (str. 259)</ref>

=== Zaliczka wstrzymana ===

W sierpniu 70 okrętów floty zaatakowało [[Vieste]]. 12 września zniszczono Monastero di San Nicholas di Casole, w którym mieściła się jedna z bogatszych bibliotek Europy. W październiku przeprowadzono ataki na nadmorskie miasta [[Lecce]], [[Taranto]] i [[Brindisi]].

Jednak ze względu na brak zapasów dowódca osmański Gedik Ahmed Pasza nie skoordynował natarcia swoich sił. Zamiast tego wrócił z większością swoich żołnierzy do Albanii, pozostawiając garnizon składający się z 800 piechoty i 500 kawalerii, aby bronić Otranto. Zakładano, że po zimie wrócą z jego armią.

=== Odpowiedź katolicka ===

Ponieważ minęło zaledwie 27 lat od upadku Konstantynopola, obawiano się, że Rzym spotka taki sam los. Plany ewakuacji miasta zostały zaplanowane dla papieża i obywateli Rzymu. Papież [[Sykstus IV]] powtórzył swoje wezwanie do krucjaty w 1471 roku. Kilka włoskich miast-państw, Węgry i Francja zareagowały na to pozytywnie. Republika Wenecka tego nie zrobiła, ponieważ podpisała drogi traktat pokojowy z Turkami w 1479 roku.

W kwietniu 1481 roku Sykstus IV wezwał do włoskiej krucjaty w celu wyzwolenia miasta, a w maju Otranto obległy siły chrześcijańskie. Armia została powołana przez króla Neapolu [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ferdynand_I_(kr%C3%B3l_Neapolu) Ferdynanda I], na czele której stanął jego syn [https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfons_II_(kr%C3%B3l_Neapolu) Alfonso], książę Kalabrii. Kontyngent wojsk został dostarczony przez króla Węgier [[Maciej|Macieja Korwina]].

=== Przechwytywanie ===

Od sierpnia do września król Neapolu Ferdynand z pomocą swego kuzyna [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ferdynand_Arago%C5%84ski Ferdynanda Aragońskiego] i Królestwa Sycylii bezskutecznie próbował odbić Otranto.<ref>G. Conte, ''[https://www.academia.edu/14526373/Una_flotta_siciliana_ad_Otranto_1480_ Una flotta siciliana ad Otranto (1480)]'', w: "Archivio Storico Pugliese", a. LXVII, 2014</ref> Siły chrześcijańskie obległy miasto 1 maja 1481 r. Sułtan turecki Mehmed Zdobywca przygotowywał się do nowej kampanii we Włoszech, ale 3 maja stracił życie. Ciągłe problemy z sukcesem uniemożliwiły Osmanom wysłanie posiłków do Otranto. Po negocjacjach z siłami chrześcijańskimi Turcy poddali się w sierpniu i opuścili Otranto we wrześniu 1481 roku, kończąc 13-miesięczną okupację.

== Następstwa ==

Liczba obywateli, podobno prawie 20 000, spadła do 8 000 do końca stulecia.<sup>[[potrzebne źródło]]</sup> Ze strachu przed kolejnym atakiem wielu z nich opuściło miasto w następnych dziesięcioleciach.

== Przypisy ==
{{izvori}}

== Dalsze czytanie ==
*Hubert Houben, ed. ''La conquista turca di Otranto (1480) tra storia e mito: atti del convegno internazionale di studio, Otranto–Muro Leccese, 28–31 marzo 2007''. 2 vols. Galatina, 2008.

== Linki zewnętrzne ==

* [https://web.archive.org/web/20070818034958/http://en.otrantopoint.com/otranto-history-II.htm En.otrantopoint.com]
* [http://www.zum.de/whkmla/military/15cen/otranto14801481.html Zum.de]
* [http://www.borghitalia.it/html/borgo_en.php?codice_borgo=138 Borghitalia.it]
* [https://web.archive.org/web/20070412040518/http://www.castellipuglia.org/en/otranto.html Castellipuglia.org]
* [http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/cmh/cmh103.html#081 Uni-mannheim.de]
* [http://cronologia.leonardo.it/battaglie/batta50.htm Cronologia.leonardo.it]
* [http://www.museomuro.it/english/vetrine/turchi.html Museomuro.it]
* [https://archive.today/20130111165354/http://chiesa.espresso.repubblica.it/dettaglio.jsp?id=161401&eng=y How the Eight Hundred Men of Otranto Saved Rome]

|
{{Infobox military conflict
||image=Otranto castello.jpg
||caption=Zamek Otranto
||conflict=Bitwa pod Otranto
|epoka = średniowiecze
||partof=[[Osmańskie wojny w Europie]]<br />i [[wojny węgiersko–osmańskie]]
||date=28 lipca 1480 – 10 września 1481
||place=[[Otranto]], [[Królestwo Neapolu]]
|territory = 
|casus = 
||result=siły osmańskie zajmują miasto<br>siły chrześcijańskie odbierają miasto
||combatant2=[[File:Fictitious Ottoman flag 4.svg|22px]] [[Imperium Osmańskie]]
||combatant1=[[File:Bandera de N%C3%A1poles - Trast%C3%A1mara.svg|22px|border]] [[Królestwo Neapolu]]<br>[[File:Royal Banner of Arag%C3%B3n.svg|22px|bprder]] [[Królestwo Aragonii]]<br>[[File:Flag of Hungary (15th century, rectangular).svg|22px|border]] [[Królestwo Węgier]]<br>[[File:Flag_of_the_Papal_States_(1825-1870).svg|22px|border]] [[Państwo Kościelne]]
||commander2=[[File:Fictitious Ottoman flag 4.svg|22px]] [[Gedik Ahmed Pasha]]
||commander1=[[File:Flag_of_the_Papal_States_(1825-1870).svg|22px|border]] [https://pl.wikipedia.org/wiki/Paolo_Fregoso Paolo Fregoso]<br>[[File:Bandera de N%C3%A1poles - Trast%C3%A1mara.svg|22px|border]] [[Francesco Largo]] '''†'''<br>[[File:Bandera de N%C3%A1poles - Trast%C3%A1mara.svg|22px|border]] [https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfons_II_(kr%C3%B3l_Neapolu) Alfons],<small> książę Kalabrii</small><br>[[File:Flag of Hungary (15th century, rectangular).svg|22px|border]] [[Magyar Balázs]]
|units2 =  
|units1 =  
||strength2=18 000 piechoty<br>700 kawalerii<br>128 okrętów
||strength1=nieznana, w tym Węgry:<br>* 2 100 ciężkiej piechoty<ref>Csaba Csorba; János Estók; Konrád Salamon (1999). ''Magyarország Képes Története''. Budapest, Hungary: Magyar Könyvklub. str. 62. ISBN 963-548-961-7.</ref>
||casualties2=Garnizonowe siły poddają się
||casualties1= '''Ofiary cywilne:'''<br>
*12 000<br>
*ok. 1 600 Węgrzy (głównie służący)
||casualties3= 
|lokalizacja = 
|mapa = 
|opis mapy = 
| notes             = 

|}}
{{Krucjaty antytureckie}}
{{Wojny węgiersko-tureckie}}
|}

{{SORTUJ:Oranto, inwazja}}

[[Kategoria:Bitwy]]
[[Kategoria:Bitwy Czarnej Armii]]
[[Kategoria:Bitwy Imperium Osmańskiego]]
[[Kategoria:Bitwy Węgrów]]
[[Kategoria:Bitwy Królestwa Neapolu]]