Tekst źródłowy strony Sabatarianizm szeklerski

[[Kategoria:0]]
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
{{Uwaga polska|
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Sabatarianizm_szeklerski
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sabatarianizm_szeklerski&action=history
|nota    = polski
}}

{|
|
|}

{|
 |-style="vertical-align:top;"
 |

'''Sabatarianizm szeklerski''' lub '''sabatarianizm siedmiogrodzki''' (transylwański) (niem. ''Sambatianer'', ''Siebenbürgische Sabbatianer'', węg. ''Szombatosok'', ''zombatosok'', ''sabbatariusok'', ''zsidózók'', ''Şomrei Sabat'') – grupa religijna, istniejąca w [[Siedmiogrod]]zie i na [[Węgr]]zech od XVI do XIX wieku, która łączyła chrześcijański [[unitarianizm]] z [[judaizm]]em. 

== Historia ==
Ta grupa powstała głównie w środowisku siedmiogrodzkich Węgrów ([[Sekler]]ów), stąd wzięła się jej nazwa. Wyłoniła się na skutek rozłamu wśród antytrynitarzy ([[unitarianie|unitarian]]) w 1588, jako rezultat działalności [[András Eőssy|Andrása Eőssy'ego]] i [[Simon Péchi|Simona Péchiego]] – stronników [[Matthias Vehe|Matthiasa Vehe]].

Początkowo grupa głosiła, że [[Jezus Chrystus]] to [[mesjasz]], jednak stopniowo zaczęła podkreślać w nim cechy ludzkie, a w końcu zaczęła porzucać tradycję chrześcijańską na rzecz judaizmu (uznawać tylko [[Stary Testament]], świętować święta żydowskie, jeść [[koszer]]ne potrawy, zachowywać [[szabat]], z wyjątkiem praktykowania [[obrzezanie|obrzezania]]).

W okresie największego rozkwitu grupa liczyła 20 tysięcy wyznawców, jednak kiedy rozpoczęto ich prześladowania w 1635, liczebność grupy zaczęła maleć, a w końcu ostatni wyznawcy  z Bözöd-Ujfalu (Bezidu Nou) przyjęli judaizm w latach 1868–1874.

W XIX wieku historię i tradycje tej grupy opracowywali: dr Beck, [[József Bánóczi]], prof. [[Wilhelm Bacher]] i pisarz [[Zsigmond Kemény]].

== Zobacz też ==
* [[sabatarianizm]]
* [[abrahamici]]

== Bibliografia ==
* "Society and Culture". Mek.niif.hu. [http://mek.niif.hu/03400/03407/html/116.html] [dostęp 9.6.2010] 
* Gellérd, Judit, ''Spiritual Jews of Szekler Jerusalem: A Four-Centuries History of Transylvanian Szekler (Székely) Sabbatarianism''
* Möckel,Gerhard. ''"Die Sabbatarier von Bözödujfalu: Ein Kapitel Siebenbürgischer Toleranz- und Intoleranzgeschichte"'' [w:] ''Kirche und Israel'' 12, 1997, s. 65–71
* Päschel, Dietmar, ''Christliche Sabbatlieder – Eine hymnologische und ekklesiologische Problemanzeige''.

|
{{Wyznanie infobox
 |nazwa                     = Sabatarianizm szeklerski (siedmiogrodzki)
 |kod języka                = 
 |nazwa oryginalna          = 
 |grafika                   = 
 |podpis grafiki            = 
 |dewiza                    = 
 |dewiza nazwa polska       = 
 |hymn                      = 
 |hymn nazwa polska         = 
 |religia                   = [[Chrześcijaństwo]], [[Judaizm]]
 |1. wyznanie               = [[Unitarianizm]]
 |2. wyznanie               = 
 |3. wyznanie               = 
 |ustrój kościelny          = 
 |obrządek                  = 
 |prądy teologiczne         = 
 |nurty pobożnościowe       = 
 |patron                    = 
 |siedziba                  = 
 |zwierzchnik               = 
 |tytuł zwierzchnika        = 
 |organ ustawodawczy        = 
 |zasięg geograficzny       = 
 |członkostwo               = 
 |założyciel                = [[András Eőssy]] i [[Simon Péchi]]
 |data utworzenia           = [[1588]]
 |data rozwiązania          = 
 |data reaktywacji          = 
 |wydzielono                = 
 |połączono                 = 
 |miejsce utworzenia        = 
 |włączono do               = 
 |miejsce rozwiązania       = 
 |miejsce reaktywacji       = 
 |rok danych statystycznych = 
 |liczba wiernych           = 
 |liczba osób duchownych    = 
 |liczba osób zakonnych     = 
 |liczba misjonarzy         = 
 |1. nazwa agendy           = 
 |1. liczba agend           = 
 |2. nazwa agendy           = 
 |2. liczba agend           = 
 |3. nazwa agendy           = 
 |3. liczba agend           = 
 |4. nazwa agendy           = 
 |4. liczba agend           = 
 |5. nazwa agendy           = 
 |5. liczba agend           = 
 |6. nazwa agendy           = 
 |6. liczba agend           = 
 |7. nazwa agendy           = 
 |7. liczba agend           = 
 |8. nazwa agendy           = 
 |8. liczba agend           = 
 |mapa                      = 
 |opis mapy                 = 
 |commons                   = 
 |wikiźródła                = 
 |wikicytaty                = 
 |wikinews                  = 
 |www                       = 
}}
|}

[[Kategoria:Unitarianizm]]
[[Kategoria:Grupy religijne]]
[[Kategoria:Judeochrześcijaństwo]]
[[Kategoria:Judaizm i Żydzi na Węgrzech]]
[[Kategoria:Religia na Węgrzech]]
[[Kategoria:Chrześcijański sabatarianizm]]
[[Kategoria:Siedmiogród]]