Tekst źródłowy strony Veliki Vojvoda Bosanski

[[Kategoria:0]]
{{Uwaga|
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Grand_Duke_of_Bosnia
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Grand_Duke_of_Bosnia&action=history
|nota    = angielski
}}

{|
|
|}

{|
 |-style="vertical-align:top;"
 |

'''Veliki Vojvoda Bosanski''' (pol. ''Wielki Książę Bośniacki'', łac. ''Bosne supremus voivoda''/''Sicut supremus voivoda regni Bosniae'')<ref>Sulejmanagić, Amer (30 listopada 2012). [https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=280466 "Novac Hrvoja Vukčića Hrvatinića"] [''Monety wybite przez księcia Hrvoja Vukčića Hrvatinića'] (html, pdf). Numizmatičke Vijesti. '''54''' (65): str. 54–85. ISSN 0546-9422. [dostęp:2020-05-08].</ref><ref>Vatroslav Jagić; Lajos Thalloczy; Franz Wickhoff (1899). [https://archive.org/stream/missaleglagolit00unkngoog/missaleglagolit00unkngoog_djvu.txt "Missale Glagoliticum Hervoiae ducis Spalatensis"]. ''archive.org'' (po łacinie). [dostęp:2020-05-10]. był tytułem sądu w Królestwie Bośni, nadanym przez króla najwyższym dowódcom wojskowym, zwykle zarezerwowanym dla najbardziej wpływowych i najbardziej zdolnych spośród najwyższej szlachty bośniackiej.</ref><ref>Miller, William (2014). ''[https://books.google.com/?id=0wpEBgAAQBAJ&pg=PA481&lpg=PA481&dq=At+this+time+Hrvoje,+Grand+Duke+of+Bosnia#v=onepage&q=At%20this%20time%20Hrvoje%2C%20Grand%20Duke%20of%20Bosnia&f=false Essays on the Latin Orient]''. Cambridge University Press. str. 481. ISBN 9781107455535. [dostęp:2019-02-16].</ref><ref>Preveden, Francis Ralph (1962). ''[https://books.google.com/?id=1KJnAAAAMAAJ&dq=Grand+Duke+of+Bosnia&q=Grand+Duke A history of the Croatian people from their arrival on the shores of the Adriatic to the present day: with some account of the Gothic, Roman, Greek, Illyrian, and prehistoric periods of the ancient Illyricum and Pannonia]''. Philosophical Library. str. 98, 99, 100. [dostęp:2019-02-16].</ref><ref>Zlatar, Zdenko (2007). ''[https://books.google.com/?id=ltRWy32dG7oC&pg=PA544&dq=Grand+Duke+of+Bosnia#v=onepage&q=Grand%20Duke%20of%20Bosnia&f=false The Poetics of Slavdom: The Mythopoeic Foundations of Yugoslavia]''. Peter Lang. str. 544. ISBN 9780820481357. [dostęp:2019-02-16].</ref><ref>Cvetković, Branislav (19 grudnia 2014). [https://hrcak.srce.hr/index.php?id_clanak_jezik=193125&show=clanak "The Header to the Ten Commandments in the Hval Codex: a Contribution to the Semantics of Medieval Illumination"]. ''Ars Adriatica'' (po chorwacku i angielsku). hrcak.srce.hr. str. 155–172. [dostęp:2019-02-16].</ref> Interpretowanie go jako urzędu, a nie rangi sądowej, może być dokładniejsze.<ref name="Kurtović">Kurtović, Esad (2009). ''[https://web.archive.org/web/20160305184319/http://www.iis.unsa.ba/pdf/kurtovic_sandalj_hranic_kosaca.pdf Veliki vojvoda bosanski Sandalj Hranić Kosača]'' (PDF) (po bośniacku) (Historijske monografije; knj. 4 ed.). Institut za istoriju Sarajevo. ISBN 978-9958-649-01-1. Zarchiwizowane z [http://www.iis.unsa.ba/pdf/kurtovic_sandalj_hranic_kosaca.pdf oryginału] (.pdf) 5 marca 2016. [dostęp:2016-01-10].</ref><ref name="Fine">Fine, John Van Antwerp (1994). ''The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest''. University of Michigan Press.</ref>

== Historia ==

W przeciwieństwie do użycia w Europie Zachodniej lub Europie Środkowej, a także w różnych krajach słowiańskich od Europy Środkowej do Północno-Wschodniej, gdzie analogia między Wielkim Djukiem i Wielkim Księciem była znacząca, przy czym oba tytuły odpowiadały suwerenom niższym niż król, ale wyższym niż książę, w tytuł Wielkiego Księcia Bośni bardziej odpowiadał bizantyjskiemu tytułowi wojskowemu ''megas doux''.<ref name="Fine" /><ref>Filipović, Emir O. (2010). [https://www.academia.edu/238694 "Viteske svecanosti u Budimu 1412. godine i ucesce bosanskih predstavnika (Festivities held in Buda in 1412 and the participation of Bosnian magnates)"] (.pdf/.html). ''Spomenica Akademika Marka Šunjića (1927-1998), Filozofski Fakultet U Sarajevu'' (po bośniacku i angielsku). Filozofski fakultet u Sarajevu. [dostęp:2016-01-10].</ref>

Podobnie jak w pozostałych krajach sąsiednich południowosłowiańskich, a wśród ich szlachty, w Bośni istniał również tytułowy ''knez'' lub ''veliki knez'', nominalnie analogiczny do księcia i wielkiego księcia, ale w rzeczywistości był to średni feudalny właściciel ziemski, z odpowiednimi wpływami w bośniackim [https://en.wikipedia.org/wiki/Stanak Stanaku] (także Wielki Bośniacki Rusag (bośniacki: „veliki bosanski rusag”), Całej Bośni (bośniacki: „sva Bosna”)), który był instytutem zgromadzenia całej bośniackiej szlachty, niezależnie od rangi i statusu.<ref name="Fine" /> Ogólnie słowiańskie słowo ''knez'' jest często używane w odniesieniu do władcy, czasami analogicznym do króla, dlatego ''veliki knez'' bardziej przypominał ''Najwyższego Króla'' niż ''Wielkiego Księcia''<ref name="Noel">Malcolm, Noel (2002). ''Bosnia: A Short History''. Pan Books, Pan Macmillan of Macmillan Publishers Ltd. ISBN 978-0814755617.</ref>.

Jednak w krajach sąsiednich tytuł książę, w slawońskiej Wojwodinie, również miał znaczenie wojskowe, ale w tym sensie „wielki książę” był konkretnie, nawet wyłącznie, tytułem bośniackim<ref name="Kurtović" />.

W związku z tym tytuł Wielkiego Księcia Bośni został wyraźnie nadany przez bośniackiego władcę, w tym czasie odpowiednio Bana lub Króla/Królową, jego/jej najwyższym rangą dowódcom wojskowym<ref name="Noel" />. Jako taki był raczej raczej urzędem niż rangą sądową, chociaż był również stopniem w sądowym porządku pierwszeństwa i często był w posiadaniu jednej osoby w tym czasie, rzadko dwóch<ref name="Kurtović" />.

== Posiadacze tytułu ==
* [[Hrana Vuković]] (?-1380)
* [[Hrvoje Vukčić Hrvatinić]] (1380–1388)
* [[Vlatko Vuković]] (1388–1392)
* [[Sandalj Hranić]] (1392–1435)
* [[Stjepan Vukčić Kosača]] (1435–1448)
* [[Pavlović noble family|Radislav Pavlović]] (1441-?)

== Zobacz także ==

*[[List of Grand Dukes of Bosnia]]
*[[List of rulers of Bosnia]]
*[[Kingdom of Bosnia]]
*[[Banate of Bosnia]]
*[[Bosnia and Herzegovina in the Middle Ages|Medieval Bosnia]]

== Dalsze czytanie ==
* [https://web.archive.org/web/20160305184319/http://www.iis.unsa.ba/pdf/kurtovic_sandalj_hranic_kosaca.pdf "Veliki vojvoda bosanski Sandalj Hranić Kosača"], Esad Kurtović, publisher Institut za istoriju Sarajevo, 2009
* [https://www.academia.edu/238694/Viteske_svecanosti_u_Budimu_1412._godine_i_ucesce_bosanskih_predstavnika_Festivities_held_in_Buda_in_1412_and_the_participation_of_Bosnian_magnates_ "Viteske svecanosti u Budimu 1412. godine i ucesce bosanskih predstavnika (Festivities held in Buda in 1412 and the participation of Bosnian magnates)"], Emir O. Filipović, Spomenica akademika Marka Šunjića (1927-1998), Filozofski fakultet u Sarajevu, 2010

== Przypisy ==

{{SORTUJ:Bośnia, władcy}}

[[Kategoria:Królestwo Bośni]]
[[Kategoria:Noble titles]]
[[Kategoria:Wielcy książęta Bośni]]
[[Kategoria:Książęta Bośni]]