Csák III. Máté: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 1: Linia 1:
 
Źródło: [https://pl.wikipedia.org/wiki/Mateusz_Czak Mateusz Czak]]
 
Źródło: [https://pl.wikipedia.org/wiki/Mateusz_Czak Mateusz Czak]]
  
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
  
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
Linia 23: Linia 26:
 
}}
 
}}
  
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 +
'''Máté Csák''' or '''Matthew III Csák''' (between 1260 and 1265 – 18 March 1321;<ref name='Kristó'>{{cite book | last = Kristó | first = Gyula | last2 = Engel | first2 = Pál | last3 = Makk | first3 = Ferenc | title = Korai magyar történeti lexikon (9–14. század)}}</ref> {{lang-hu|Csák (III) Máté}}, {{lang-sk|Matúš Čák III}}), also '''Máté Csák of Trencsén'''<ref name='Kristó'/> ({{lang-hu|trencséni Csák (III.) Máté}}, {{lang-sk|Matúš Čák III Trenčiansky}}), was a [[Hungarian people|Hungarian]]<ref name="TomaKováč2001">{{cite book|author1=Peter A. Toma|author2=Dušan Kováč|title=Slovakia: from Samo to Dzurinda|year=2001|publisher=Hoover Institution Press|isbn=978-0-8179-9951-3|page=72|quote=...The greatest magnates were Matus Cak (Matthew Cak) of Trencin and the Amadeis of the Aba...The Caks, of Magyar origin, had begun their rise during the rules of Stephen V and Ladislas IV...}}</ref> [[oligarchy|oligarch]] who ruled ''de facto'' independently the north-western [[Comitatus (Kingdom of Hungary)|counties]] of Medieval Hungary (today roughly the western half of present-day [[Slovakia]] and parts of [[Northern Hungary]]).<ref name='Kristó (1986)'>{{cite book | last = Kristó | first = Gyula | title = Csák Máté}}</ref> He held the offices of [[Master of the horse (Kingdom of Hungary)|master of the horse]] ''(főlovászmester)'' (1293–1296), [[Palatine of Hungary|palatine]] ''(nádor)'' (1296–1297, 1302–1309) and [[master of the treasury]] ''(tárnokmester)'' (1309–1311).<ref name='Markó'>{{cite book | last = Markó | first = László | title = A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig}}</ref> He could maintain his rule over his territories even after his defeat at the [[Battle of Rozgony]] against [[King of Hungary|King]] [[Charles I of Hungary]]. In the 19th century, he was often described as a symbol of the struggle for independence in both the [[Hungarian literature|Hungarian]] and [[Slovak literature]]s.<ref name='Kristó (1986)'/>
 +
 +
[[Plik:Kiskirályok uralmi területei.jpg|thumb|left|Tereny we władaniu Matusza Czaka i jego stronników]]
 +
[[Plik:Oligarch domains 1301 1310.png|thumb|left|Tereny we władaniu Matusza Czaka w latach 1301-1310]]
 +
[[Plik:Trencin castle.jpg|thumb|left|Zamek w Trenczynie]]
 +
 +
'''Mateusz Czak''' (ur. pomiędzy 1260–65, zm. 18 marca 1321) ([[język węgierski|węg.]] Csák (III) Máté, [[język słowacki|słow.]] Matúš Čák III, [[język niemiecki|niem.]] Matthäus Csák von Trentschin) – węgierski możnowładca<ref>Peter A. Toma; Dušan Kováč (2001). Slovakia: from Samo to Dzurinda. Hoover Institution Press. p. 72. {{ISBN|978-0-8179-9951-3}}. "...The greatest magnates were Matus Cak (Matthew Cak) of Trencin and the Amadeis of the Aba...The Caks, of Magyar origin, had begun their rise during the rules of Stephen V and Ladislas IV..."</ref> suwerennie władający zachodnią częścią dzisiejszej [[Słowacja|Słowacji]]. Określany jako ''Pan Wagu i Tatr''.
 +
 +
== Kariera za Andrzeja III Arpada ==
 +
Syn węgierskiego [[Palatyn (tytuł)|palatyna]] Piotra Czaka z rodu Csák. W 1291 roku wziął udział w kampanii wojennej króla Węgier [[Andrzej III|Andrzeja III Arpada]] przeciwko Austrii<ref>Markó, László. A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig</ref>. W 1292 roku stłumił antykrólewski bunt, który wzniecił magnat [[Miklós Kőszegi]], za co otrzymał od króla Andrzeja przywileje. W 1296 roku objął we władanie [[zamek w Trenczynie]], który stał się jego siedzibą<ref>Kristó, Gyula. Csák Máté.</ref>. W tym samym roku król wyznaczył go na palatyna. Wkrótce jednak doszło do konfliktu Matusza z królem Andrzejem, który nie potrafił sobie podporządkować potężnego możnowładcy aż do swojej śmierci w 1301 roku.
 +
 +
== Sojusz z Wacławem II ==
 +
Po śmierci króla Andrzeja III Matusz poparł [[Wacław II|Wacława II Przemyślidę]] w walce o tron węgierski dla jego syna [[Wacław III|Wacława III]] przeciwko [[Karol Robert|Karolowi Robertowi Andegaweńskiemu]].
 +
 +
Na mocy uchwały sejmu w [[Buda (Budapeszt)|Budzie]] wybrano Wacława III na króla (jako Władysława V), porozumiano się na zjeździe w [[Brno|Brnie]] z możnymi węgierskimi i w obecności Matusza Czaka w dniu 27 sierpnia 1301 arcybiskup [[Kalocsa|Kalocsy]] Jan uroczyście koronował Wacława III na węgierskiego króla w [[Székesfehérvár|Białogrodzie Królewskim]]. W zamian za pomoc Matusz otrzymał liczne przywileje. W 1303 roku przeciwko Wacławowi II i jego synowi powstał sojusz papieża [[Bonifacy VIII|Bonifacego VIII]], [[Albrecht I Habsburg|Albrechta I Habsburga]], [[Władysław I Łokietek|Władysława Łokietka]] i księcia halickiego [[Jerzy Lwowic|Jerzego I]]. W tej sytuacji Matusz przyjął postawę wyczekującą. Od 1305 roku przejściowo władzę na Węgrzech sprawował [[Otton III Bawarski]] (jako Bela V), jednak w 1307 roku uciekł z kraju. Ostatecznie w 1308 roku Matusz poparł Karola Roberta w walce o tron w zamian za obietnicę otrzymanie stanowiska skarbnika. Nie pojawił się jednak na koronacji Andegawena w 1310 roku i wnet wystąpił przeciwko królowi.
 +
 +
Szczyt potęgi Matusza Czaka miał miejsce około 1311 roku, gdy władał on 14 węgierskimi powiatami na zachodzie Słowacji, a on i jego stronnicy mieli pod kontrolą 50 zamków.
 +
 +
== Wojna z Karolem Robertem ==
 +
W 1312 roku Czak sprzymierzył się z władającym wschodnią Słowacją [[Amadej Aba|Amadejem Abą]] przeciwko królowi [[Karol Robert|Karolowi Robertowi]]. Karol Robert obległ należący do rodu Aba [[Zamek Szaryski]], ale odsiecz Matusza spowodowała, że król musiał odstąpić od oblężenia. Jednak wkrótce król zwyciężył buntowników w [[Bitwa pod Rozhanovcami|bitwie pod Rozgoniem]] (obecnie [[Rozhanovce]] koło [[Koszyce|Koszyc]]). W przeciwieństwie do domeny Amadeja Aby, Karol Robert nie był w stanie opanować całości ziem Matusza. Król w 1313 r. zdobył [[Trnawa|Trnawę]] i zamek w [[Hollókő]]. W 1314 roku Matusz jako sojusznik Habsburgów najechał [[Morawy]].
 +
 +
W 1317 roku Karol Robert zajął [[Komárom|Komarno]] i [[Wyszehrad]], w wyniku czego Matusz obiecał podporządkować się władcy. Jednak w 1318 roku Matusz ponownie zaatakował króla, co doprowadziło do kolejnej wojny. Toczyła się ona aż do śmierci Matusza w 1321 roku w obleganym przez wojska królewskie zamku w Trenczynie<ref>Kristó, Gyula. Csák Máté. Budapeszt: Thought (1986)</ref>
 +
 +
== Gloryfikacja ==
 +
W pracach publikowanych na Słowacji w XIX wieku Matusz Czak przedstawiany był jako romantyczny słowacki bohater narodowy sprzeciwiający się okupacji węgierskiej, co spowodowało jego popularność w słowackich kręgach narodowych. Opanowane przez niego ziemie przedstawiano zaś na wyrost jako pierwsze protoksięstwo słowackie. W tym duchu publikował o nim wiersze lider słowackiego przebudzenia narodowego [[Ľudovít Štúr]]. Poglądy te nie wytrzymują jednak krytyki współczesnych historyków<ref>Anton Špiesz, Dušan Čaplovič, Ladislaus J. Bolchazy; Illustrated Slovak history: a struggle for sovereignty in Central Europe (2006); s.51</ref>.
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 +
== Bibliografia ==
 +
* {{Cytuj|autor = Gyula Kristó |tytuł = Csák Máté |data = 1986 |isbn = 963-281-736-2 |miejsce = Budapest |wydawca = Gondolat |oclc = 16661404 }}
 +
* {{Cytuj|autor = György Györffy |tytuł = István király és műve |data = 1983 |isbn = 963-281-221-2 |miejsce = Budapest |wydawca = Gondolat |oclc = 11983990 }}
 +
* Pór Antal ''"Trencsényi Csák Máté"'', Budapest 1888 [http://mek.niif.hu/05500/05587/html/index.htm]
 +
 +
== Linki zewnętrzne ==
 +
* [http://mek.niif.hu/00900/00940/html/img/nagy/420e.jpg Ziemie magnatów węgierskich w pocz. XIV w.]
 +
* [[Amadej Aba]]
  
−
{| align=right style="margin: 0 0 0 0; text-align: center; border:1px solid #aaaaaa; font-size: 85%; width: 250px;" class=box
 
−
|-
 
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
Linia 71: Linia 113:
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek do    =  
 
  |1. związek do    =  
−
  |1. dzieci        = I. Máté, córka
+
  |1. dzieci        = [[Csák IV. Máté|IV. Máté, córka
 
  |dokonania        =  
 
  |dokonania        =  
 
  |odznaczenia      =  
 
  |odznaczenia      =  
Linia 79: Linia 121:
 
}}
 
}}
 
|}
 
|}
−
 
−
'''Máté Csák''' or '''Matthew III Csák''' (between 1260 and 1265 – 18 March 1321;<ref name='Kristó'>{{cite book | last = Kristó | first = Gyula | last2 = Engel | first2 = Pál | last3 = Makk | first3 = Ferenc | title = Korai magyar történeti lexikon (9–14. század)}}</ref> {{lang-hu|Csák (III) Máté}}, {{lang-sk|Matúš Čák III}}), also '''Máté Csák of Trencsén'''<ref name='Kristó'/> ({{lang-hu|trencséni Csák (III.) Máté}}, {{lang-sk|Matúš Čák III Trenčiansky}}), was a [[Hungarian people|Hungarian]]<ref name="TomaKováč2001">{{cite book|author1=Peter A. Toma|author2=Dušan Kováč|title=Slovakia: from Samo to Dzurinda|year=2001|publisher=Hoover Institution Press|isbn=978-0-8179-9951-3|page=72|quote=...The greatest magnates were Matus Cak (Matthew Cak) of Trencin and the Amadeis of the Aba...The Caks, of Magyar origin, had begun their rise during the rules of Stephen V and Ladislas IV...}}</ref> [[oligarchy|oligarch]] who ruled ''de facto'' independently the north-western [[Comitatus (Kingdom of Hungary)|counties]] of Medieval Hungary (today roughly the western half of present-day [[Slovakia]] and parts of [[Northern Hungary]]).<ref name='Kristó (1986)'>{{cite book | last = Kristó | first = Gyula | title = Csák Máté}}</ref> He held the offices of [[Master of the horse (Kingdom of Hungary)|master of the horse]] ''(főlovászmester)'' (1293–1296), [[Palatine of Hungary|palatine]] ''(nádor)'' (1296–1297, 1302–1309) and [[master of the treasury]] ''(tárnokmester)'' (1309–1311).<ref name='Markó'>{{cite book | last = Markó | first = László | title = A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig}}</ref> He could maintain his rule over his territories even after his defeat at the [[Battle of Rozgony]] against [[King of Hungary|King]] [[Charles I of Hungary]]. In the 19th century, he was often described as a symbol of the struggle for independence in both the [[Hungarian literature|Hungarian]] and [[Slovak literature]]s.<ref name='Kristó (1986)'/>
 
−
 
−
[[Plik:Kiskirályok uralmi területei.jpg|thumb|left|Tereny we władaniu Matusza Czaka i jego stronników]]
 
−
[[Plik:Oligarch domains 1301 1310.png|thumb|left|Tereny we władaniu Matusza Czaka w latach 1301-1310]]
 
−
[[Plik:Trencin castle.jpg|thumb|left|Zamek w Trenczynie]]
 
−
 
−
'''Mateusz Czak''' (ur. pomiędzy 1260–65, zm. 18 marca 1321) ([[język węgierski|węg.]] Csák (III) Máté, [[język słowacki|słow.]] Matúš Čák III, [[język niemiecki|niem.]] Matthäus Csák von Trentschin) – węgierski możnowładca<ref>Peter A. Toma; Dušan Kováč (2001). Slovakia: from Samo to Dzurinda. Hoover Institution Press. p. 72. {{ISBN|978-0-8179-9951-3}}. "...The greatest magnates were Matus Cak (Matthew Cak) of Trencin and the Amadeis of the Aba...The Caks, of Magyar origin, had begun their rise during the rules of Stephen V and Ladislas IV..."</ref> suwerennie władający zachodnią częścią dzisiejszej [[Słowacja|Słowacji]]. Określany jako ''Pan Wagu i Tatr''.
 
−
 
−
== Kariera za Andrzeja III Arpada ==
 
−
Syn węgierskiego [[Palatyn (tytuł)|palatyna]] Piotra Czaka z rodu Csák. W 1291 roku wziął udział w kampanii wojennej króla Węgier [[Andrzej III|Andrzeja III Arpada]] przeciwko Austrii<ref>Markó, László. A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig</ref>. W 1292 roku stłumił antykrólewski bunt, który wzniecił magnat [[Miklós Kőszegi]], za co otrzymał od króla Andrzeja przywileje. W 1296 roku objął we władanie [[zamek w Trenczynie]], który stał się jego siedzibą<ref>Kristó, Gyula. Csák Máté.</ref>. W tym samym roku król wyznaczył go na palatyna. Wkrótce jednak doszło do konfliktu Matusza z królem Andrzejem, który nie potrafił sobie podporządkować potężnego możnowładcy aż do swojej śmierci w 1301 roku.
 
−
 
−
== Sojusz z Wacławem II ==
 
−
Po śmierci króla Andrzeja III Matusz poparł [[Wacław II|Wacława II Przemyślidę]] w walce o tron węgierski dla jego syna [[Wacław III|Wacława III]] przeciwko [[Karol Robert|Karolowi Robertowi Andegaweńskiemu]].
 
−
 
−
Na mocy uchwały sejmu w [[Buda (Budapeszt)|Budzie]] wybrano Wacława III na króla (jako Władysława V), porozumiano się na zjeździe w [[Brno|Brnie]] z możnymi węgierskimi i w obecności Matusza Czaka w dniu 27 sierpnia 1301 arcybiskup [[Kalocsa|Kalocsy]] Jan uroczyście koronował Wacława III na węgierskiego króla w [[Székesfehérvár|Białogrodzie Królewskim]]. W zamian za pomoc Matusz otrzymał liczne przywileje. W 1303 roku przeciwko Wacławowi II i jego synowi powstał sojusz papieża [[Bonifacy VIII|Bonifacego VIII]], [[Albrecht I Habsburg|Albrechta I Habsburga]], [[Władysław I Łokietek|Władysława Łokietka]] i księcia halickiego [[Jerzy Lwowic|Jerzego I]]. W tej sytuacji Matusz przyjął postawę wyczekującą. Od 1305 roku przejściowo władzę na Węgrzech sprawował [[Otton III Bawarski]] (jako Bela V), jednak w 1307 roku uciekł z kraju. Ostatecznie w 1308 roku Matusz poparł Karola Roberta w walce o tron w zamian za obietnicę otrzymanie stanowiska skarbnika. Nie pojawił się jednak na koronacji Andegawena w 1310 roku i wnet wystąpił przeciwko królowi.
 
−
 
−
Szczyt potęgi Matusza Czaka miał miejsce około 1311 roku, gdy władał on 14 węgierskimi powiatami na zachodzie Słowacji, a on i jego stronnicy mieli pod kontrolą 50 zamków.
 
−
 
−
== Wojna z Karolem Robertem ==
 
−
W 1312 roku Czak sprzymierzył się z władającym wschodnią Słowacją [[Amadej Aba|Amadejem Abą]] przeciwko królowi [[Karol Robert|Karolowi Robertowi]]. Karol Robert obległ należący do rodu Aba [[Zamek Szaryski]], ale odsiecz Matusza spowodowała, że król musiał odstąpić od oblężenia. Jednak wkrótce król zwyciężył buntowników w [[Bitwa pod Rozhanovcami|bitwie pod Rozgoniem]] (obecnie [[Rozhanovce]] koło [[Koszyce|Koszyc]]). W przeciwieństwie do domeny Amadeja Aby, Karol Robert nie był w stanie opanować całości ziem Matusza. Król w 1313 r. zdobył [[Trnawa|Trnawę]] i zamek w [[Hollókő]]. W 1314 roku Matusz jako sojusznik Habsburgów najechał [[Morawy]].
 
−
 
−
W 1317 roku Karol Robert zajął [[Komárom|Komarno]] i [[Wyszehrad]], w wyniku czego Matusz obiecał podporządkować się władcy. Jednak w 1318 roku Matusz ponownie zaatakował króla, co doprowadziło do kolejnej wojny. Toczyła się ona aż do śmierci Matusza w 1321 roku w obleganym przez wojska królewskie zamku w Trenczynie<ref>Kristó, Gyula. Csák Máté. Budapeszt: Thought (1986)</ref>
 
−
 
−
== Gloryfikacja ==
 
−
W pracach publikowanych na Słowacji w XIX wieku Matusz Czak przedstawiany był jako romantyczny słowacki bohater narodowy sprzeciwiający się okupacji węgierskiej, co spowodowało jego popularność w słowackich kręgach narodowych. Opanowane przez niego ziemie przedstawiano zaś na wyrost jako pierwsze protoksięstwo słowackie. W tym duchu publikował o nim wiersze lider słowackiego przebudzenia narodowego [[Ľudovít Štúr]]. Poglądy te nie wytrzymują jednak krytyki współczesnych historyków<ref>Anton Špiesz, Dušan Čaplovič, Ladislaus J. Bolchazy; Illustrated Slovak history: a struggle for sovereignty in Central Europe (2006); s.51</ref>.
 
−
 
−
== Przypisy ==
 
−
{{Przypisy}}
 
−
 
−
== Bibliografia ==
 
−
* {{Cytuj|autor = Gyula Kristó |tytuł = Csák Máté |data = 1986 |isbn = 963-281-736-2 |miejsce = Budapest |wydawca = Gondolat |oclc = 16661404 }}
 
−
* {{Cytuj|autor = György Györffy |tytuł = István király és műve |data = 1983 |isbn = 963-281-221-2 |miejsce = Budapest |wydawca = Gondolat |oclc = 11983990 }}
 
−
* Pór Antal ''"Trencsényi Csák Máté"'', Budapest 1888 [http://mek.niif.hu/05500/05587/html/index.htm]
 
−
 
−
== Linki zewnętrzne ==
 
−
* [http://mek.niif.hu/00900/00940/html/img/nagy/420e.jpg Ziemie magnatów węgierskich w pocz. XIV w.]
 
−
* [[Amadej Aba]]
 
−
 
−
==Przypisy==
 
  
 
{{SORTUJ:Csak, Mate 03}}
 
{{SORTUJ:Csak, Mate 03}}

Wersja z 18:19, 4 lis 2019

Źródło: Mateusz Czak]

Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1296-1297) 		Następca:
Aba Amadé Aba Amadé
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1297-1322) 		Następca:
Aba Amadé Ákos I. István
Poprzednik: Skarbnik królewski
(1310-1311) 		Następca:
Csák III. Ugrin Kőszegi III. Miklós

Máté Csák or Matthew III Csák (between 1260 and 1265 – 18 March 1321;[1] , ), also Máté Csák of Trencsén[1] (, ), was a Hungarian[2] oligarch who ruled de facto independently the north-western counties of Medieval Hungary (today roughly the western half of present-day Slovakia and parts of Northern Hungary).[3] He held the offices of master of the horse (főlovászmester) (1293–1296), palatine (nádor) (1296–1297, 1302–1309) and master of the treasury (tárnokmester) (1309–1311).[4] He could maintain his rule over his territories even after his defeat at the Battle of Rozgony against King Charles I of Hungary. In the 19th century, he was often described as a symbol of the struggle for independence in both the Hungarian and Slovak literatures.[3]

Błąd przy generowaniu miniatury:
Tereny we władaniu Matusza Czaka i jego stronników
Plik:Oligarch domains 1301 1310.png
Tereny we władaniu Matusza Czaka w latach 1301-1310
Plik:Trencin castle.jpg
Zamek w Trenczynie

Mateusz Czak (ur. pomiędzy 1260–65, zm. 18 marca 1321) (węg. Csák (III) Máté, słow. Matúš Čák III, niem. Matthäus Csák von Trentschin) – węgierski możnowładca[5] suwerennie władający zachodnią częścią dzisiejszej Słowacji. Określany jako Pan Wagu i Tatr.

Kariera za Andrzeja III Arpada

Syn węgierskiego palatyna Piotra Czaka z rodu Csák. W 1291 roku wziął udział w kampanii wojennej króla Węgier Andrzeja III Arpada przeciwko Austrii[6]. W 1292 roku stłumił antykrólewski bunt, który wzniecił magnat Miklós Kőszegi, za co otrzymał od króla Andrzeja przywileje. W 1296 roku objął we władanie zamek w Trenczynie, który stał się jego siedzibą[7]. W tym samym roku król wyznaczył go na palatyna. Wkrótce jednak doszło do konfliktu Matusza z królem Andrzejem, który nie potrafił sobie podporządkować potężnego możnowładcy aż do swojej śmierci w 1301 roku.

Sojusz z Wacławem II

Po śmierci króla Andrzeja III Matusz poparł Wacława II Przemyślidę w walce o tron węgierski dla jego syna Wacława III przeciwko Karolowi Robertowi Andegaweńskiemu.

Na mocy uchwały sejmu w Budzie wybrano Wacława III na króla (jako Władysława V), porozumiano się na zjeździe w Brnie z możnymi węgierskimi i w obecności Matusza Czaka w dniu 27 sierpnia 1301 arcybiskup Kalocsy Jan uroczyście koronował Wacława III na węgierskiego króla w Białogrodzie Królewskim. W zamian za pomoc Matusz otrzymał liczne przywileje. W 1303 roku przeciwko Wacławowi II i jego synowi powstał sojusz papieża Bonifacego VIII, Albrechta I Habsburga, Władysława Łokietka i księcia halickiego Jerzego I. W tej sytuacji Matusz przyjął postawę wyczekującą. Od 1305 roku przejściowo władzę na Węgrzech sprawował Otton III Bawarski (jako Bela V), jednak w 1307 roku uciekł z kraju. Ostatecznie w 1308 roku Matusz poparł Karola Roberta w walce o tron w zamian za obietnicę otrzymanie stanowiska skarbnika. Nie pojawił się jednak na koronacji Andegawena w 1310 roku i wnet wystąpił przeciwko królowi.

Szczyt potęgi Matusza Czaka miał miejsce około 1311 roku, gdy władał on 14 węgierskimi powiatami na zachodzie Słowacji, a on i jego stronnicy mieli pod kontrolą 50 zamków.

Wojna z Karolem Robertem

W 1312 roku Czak sprzymierzył się z władającym wschodnią Słowacją Amadejem Abą przeciwko królowi Karolowi Robertowi. Karol Robert obległ należący do rodu Aba Zamek Szaryski, ale odsiecz Matusza spowodowała, że król musiał odstąpić od oblężenia. Jednak wkrótce król zwyciężył buntowników w bitwie pod Rozgoniem (obecnie Rozhanovce koło Koszyc). W przeciwieństwie do domeny Amadeja Aby, Karol Robert nie był w stanie opanować całości ziem Matusza. Król w 1313 r. zdobył Trnawę i zamek w Hollókő. W 1314 roku Matusz jako sojusznik Habsburgów najechał Morawy.

W 1317 roku Karol Robert zajął Komarno i Wyszehrad, w wyniku czego Matusz obiecał podporządkować się władcy. Jednak w 1318 roku Matusz ponownie zaatakował króla, co doprowadziło do kolejnej wojny. Toczyła się ona aż do śmierci Matusza w 1321 roku w obleganym przez wojska królewskie zamku w Trenczynie[8]

Gloryfikacja

W pracach publikowanych na Słowacji w XIX wieku Matusz Czak przedstawiany był jako romantyczny słowacki bohater narodowy sprzeciwiający się okupacji węgierskiej, co spowodowało jego popularność w słowackich kręgach narodowych. Opanowane przez niego ziemie przedstawiano zaś na wyrost jako pierwsze protoksięstwo słowackie. W tym duchu publikował o nim wiersze lider słowackiego przebudzenia narodowego Ľudovít Štúr. Poglądy te nie wytrzymują jednak krytyki współczesnych historyków[9].

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Kristó, Gyula; Engel, Pál; Makk, Ferenc. Korai magyar történeti lexikon (9–14. század). 
  2. ↑ Peter A. Toma; Dušan Kováč (2001). Slovakia: from Samo to Dzurinda. Hoover Institution Press. str. 72. ISBN 978-0-8179-9951-3. "...The greatest magnates were Matus Cak (Matthew Cak) of Trencin and the Amadeis of the Aba...The Caks, of Magyar origin, had begun their rise during the rules of Stephen V and Ladislas IV..." 
  3. ↑ 3,0 3,1 Kristó, Gyula. Csák Máté. 
  4. ↑ Markó, László. A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig. 
  5. ↑ Peter A. Toma; Dušan Kováč (2001). Slovakia: from Samo to Dzurinda. Hoover Institution Press. p. 72. . "...The greatest magnates were Matus Cak (Matthew Cak) of Trencin and the Amadeis of the Aba...The Caks, of Magyar origin, had begun their rise during the rules of Stephen V and Ladislas IV..."
  6. ↑ Markó, László. A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig
  7. ↑ Kristó, Gyula. Csák Máté.
  8. ↑ Kristó, Gyula. Csák Máté. Budapeszt: Thought (1986)
  9. ↑ Anton Špiesz, Dušan Čaplovič, Ladislaus J. Bolchazy; Illustrated Slovak history: a struggle for sovereignty in Central Europe (2006); s.51

Bibliografia

  • {{#invoke:Cytuj|auto}}{{#invoke:Sprawdź|Parametry|=problemy-w-cytuj|autor=|autor r=txt|cytat=txt|czasopismo=txt|data=|data dostępu=txt|format=txt|inni=txt|język=txt|miejsce=txt|odpowiedzialność=txt|opublikowany=txt|praca=txt|rozdział=txt|seria=txt|url=txt|tytuł=txt|wydanie=txt|wolumin=txt|numer=txt|wydawca=txt|opis=txt|redaktor=txt|s=txt|bibcode=txt|doi=txt|isbn=txt|issn=txt|lccn=txt|oclc=txt|pmc=txt|pmid=txt|arxiv=txt|jstor=txt|ol=txt|id=txt|archiwum=txt|odn=txt|zarchiwizowano=txt|typ nośnika=txt|dostęp=txt|patent=txt|kropka=txt}}
  • {{#invoke:Cytuj|auto}}{{#invoke:Sprawdź|Parametry|=problemy-w-cytuj|autor=|autor r=txt|cytat=txt|czasopismo=txt|data=|data dostępu=txt|format=txt|inni=txt|język=txt|miejsce=txt|odpowiedzialność=txt|opublikowany=txt|praca=txt|rozdział=txt|seria=txt|url=txt|tytuł=txt|wydanie=txt|wolumin=txt|numer=txt|wydawca=txt|opis=txt|redaktor=txt|s=txt|bibcode=txt|doi=txt|isbn=txt|issn=txt|lccn=txt|oclc=txt|pmc=txt|pmid=txt|arxiv=txt|jstor=txt|ol=txt|id=txt|archiwum=txt|odn=txt|zarchiwizowano=txt|typ nośnika=txt|dostęp=txt|patent=txt|kropka=txt}}
  • Pór Antal "Trencsényi Csák Máté", Budapest 1888 [1]

Linki zewnętrzne

{{Urzędnik infobox

urzędnik = Csák III. Máté imiona = tytulatura = Palatyn Królestwa Węgier
Skarbnik królewski 		grafika = Matus Cak Trenciansky 1861.jpg opis grafiki = herb = opis herbu = faksymile = opis faksymile = dewiza = 1. tytuł = Palatyn Królestwa Węgier 1. od = 1296, 1297 1. do = 1297, 1322 1. powołanie = 1. poprzednik = Aba Amadé
Aba Amadé 		1. następca = Aba Amadé
 2. tytuł = Skarbnik królewski 2. od = 1310 2. do = 1311 2. powołanie = 2. poprzednik = Csák III. Ugrin 2. następca = Kőszegi III. Miklós klan = Csák ród = rodzina = pochodzenie = węgierskie państwo = Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji 		data urodzenia = między 1260 a 1265 miejsce urodzenia = data śmierci = 18 marca 1321 miejsce śmierci = przyczyna śmierci = miejsce spoczynku = ojciec = I. Péter matka = nieznana rodzeństwo = 1. związek = żona 1. związek z = nieznana 1. związek od = 1. związek do = 1. dzieci = [[Csák IV. Máté|IV. Máté, córka dokonania = odznaczenia = commons = wikiźródła = wikicytaty =

}}

Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Csák_III._Máté&oldid=10148”