Zsigmond: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "{{Uwaga polska| |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Zygmunt_Luksemburski |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Zygmunt_Luksemburski&action=history |...")
 
Linia 12: Linia 12:
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
 +
 +
 +
[[Plik:Drinking horn of Sigismund of Luxemburg.PNG|thumb|166px|Róg do picia Zygmunta Luksemburskiego, przed 1408]]
 +
'''Zygmunt Luksemburski''' (ur. [[14 lutego|14]] lub [[15 lutego]] [[1368]] w [[Norymberga|Norymberdze]], zm. [[9 grudnia]] [[1437]] w [[Znojmo|Znojmie]]) – [[władcy Brandenburgii|elektor (margrabia) brandenburski]] od 1378, [[władcy Węgier|król węgierski]] od 1387, [[władcy Niemiec|niemiecki]] od 1410 (do 1411 w opozycji do [[Jodok z Moraw|Jodoka z Moraw]]), [[władcy Luksemburga|książę Luksemburga]] od 1419, [[Włochy|król włoski]] od 1431, [[Święty cesarz rzymski|Święty Cesarz Rzymski]] od 1433, [[władcy Czech|król czeski]] od 1419 (objął władzę w 1436).
 +
 +
Trzeci i ostatni cesarz z dynastii [[Luksemburgowie|luksemburskiej]]. Drugi syn cesarza [[Karol IV Luksemburski|Karola IV Luksemburskiego]] oraz jego czwartej żony – [[Elżbieta pomorska|Elżbiety Pomorskiej]]. Prawnuk [[Kazimierz III Wielki|Kazimierza III Wielkiego]], króla Polski. Przyrodni brat [[Wacław IV Luksemburski|Wacława IV]], króla Czech i Niemiec.
 +
 +
== Rządy ==
 +
Ocena panowania tego władcy pozostaje wciąż gorącym tematem dyskusji wielu historyków – są wśród nich tacy, którzy wychwalają postawę Zygmunta jako obrońcy chrześcijaństwa – władcy, który pragnął zjednoczyć świat [[chrześcijaństwo|chrześcijański]], aby ten mógł skuteczniej przeciwstawić się naporowi potęgi [[muzułmanin|muzułmańskiej]], jak również narastającym ruchom protestanckim. Oponenci nie negują tego poglądu, zarzucają jednak Zygmuntowi Luksemburskiemu wykorzystywanie religijnych instrumentów dla realizacji planów dynastycznych domu luksemburskiego. Obie strony zgadzają się z tym, że Zygmunt Luksemburski był osobą o wysokiej inteligencji, władcą niezwykle energicznym, o wygórowanych ambicjach. Przyczyn niepowodzeń tego nietuzinkowego władcy upatruje się zarówno w sprzecznościach jego charakteru, jak i w utopijności podejmowanych przez niego przedsięwzięć.
 +
 +
Faktem jest, że polityka prowadzona przez Zygmunta doprowadziła do licznych wojen, a w ostatecznym rezultacie przyczyniła się do znacznego osłabienia rządzonych przez niego państw.
 +
 +
== Polityka Zygmunta Luksemburskiego ==
 +
Był on duchowym i militarnym przywódcą kilku [[krucjata|krucjat]], które na ogół kończyły się klęską oraz wyprawy przeciw [[Turcy|Turkom]] osmańskim.
 +
 +
W 1396 r. poniósł porażkę w [[Bitwa pod Nikopolis (1396)|bitwie pod Nikopolis]], w 1428 r. – pod [[Golubac]]em (Gołąbcem).
 +
 +
Wyprawiał się również przeciw czeskim [[Husytyzm|husytom]] i poniósł porażki [[Bitwa o Witkową Górę|pod Witkowem]] i [[Bitwa pod Wyszehradem|pod Pragą]] w 1420 r., [[Bitwa pod Niemieckim Brodem|pod Niemieckim Brodem]] w 1422 r., [[Bitwa pod Uściem|pod Uściem]] w 1426 r., [[Bitwa pod Tachovem|pod Tachowem]] w 1427 r. i [[Bitwa pod Domažlicami|pod Domażlicami]] 1431 r.
 +
 +
Przyczynił się znacznie do zwołania [[sobór w Konstancji|soboru w Konstancji]] w 1414 r. i odegrał podczas niego istotną rolę, doprowadzając do zakończenia [[Wielka schizma zachodnia|Wielkiej Schizmy]] kościoła katolickiego. Miał udział w schwytaniu czeskiego prekursora protestantyzmu [[Jan Hus|Jana Husa]], w efekcie czego ten został osądzony i spalony na stosie.
 +
 +
Prowadzone przez niego wojny wymagały ogromnych nakładów finansowych. Szukając pokrycia dla tych wydatków wyprzedawał dobra królewskie i cesarskie oraz zaciągał liczne długi i nakładał nadmierne podatki
 +
 +
== Polityka węgierska ==
 +
Spędzając większość czasu poza rządzonym przez siebie krajem niewiele zajmował się jego administracją – powołał do tego celu urząd [[Palatyn (tytuł)|palatyna]], który miał to robić w jego zastępstwie.
 +
 +
Nielubiany przez swych węgierskich poddanych starał się zjednać sobie wpływowych popleczników poprzez wynoszenie ich do godności magnackich, doprowadził tym do nadmiernego wzrostu ich znaczenia oraz skłócenia z resztą szlachty węgierskiej; nałożył ogromne podatki na magnatów, ci zaś przenieśli ten ciężar na niższą szlachtę, a ta z kolej na chłopstwo, co doprowadziło do chłopskiego powstania w [[Siedmiogród|Transylwanii]]. Wykorzystując dla swych imperialnych celów ekonomiczne, militarne i polityczne zasoby Węgier, wyczerpał ten kraj tak skutecznie, że jego znaczne osłabienie przyczyniło się do późniejszego uzależnienia od [[Turcja|Turcji]].
 +
 +
== Polityka czeska ==
 +
Królem Czech został w momencie śmierci Wacława IV 16 sierpnia 1419 roku. Jego przewrotne postępowanie wobec [[Jan Hus|Jana Husa]] podczas [[Sobór w Konstancji|soboru w Konstancji]], które doprowadziło do spalenia Husa na stosie, wzbudziło powszechne oburzenie i wywołało gwałtowny sprzeciw Czechów wobec zamiaru objęcia przez niego tronu czeskiego. Przy użyciu wojsk niemieckich i węgierskich zajął stolicę Czech i 28 lipca 1420 roku został koronowany przez arcybiskupa Pragi w [[Praga|Pradze]]. Niedługo potem atak mieszczan oraz husyckiej armii na zamek zmusił go do ewakuacji. Doprowadziło to w 1420 r. do nasilenia wyniszczających ten kraj [[wojny husyckie|wojen husyckich]]. W 1434 roku w [[Bitwa pod Lipanami|bitwie pod Lipanami]] utrakwiści pokonali taborytów i zawarli porozumienie z Zygmuntem, jednak tron czeski odzyskał dopiero w 1436 r. na skutek zdrady [[Utrakwiści|kalikstynów]] ([[utrakwiści|utrakwistów]]), jednego z ugrupowań husyckich.
 +
 +
== Polityka niemiecka ==
 +
20 września 1410 roku trzech elektorów ogłosiło Zygmunta [[Władcy Niemiec|królem rzymskim (niemieckim)]], jednak pozostali później [[Elekcja cesarska|wybrali]] [[Jodok z Moraw|Jodoka Morawskiego]]. 21 lipca 1411 roku, już po śmierci Jodoka, Zygmunt został wybrany przez pełną [[Elektorzy Rzeszy|kurię elektorską]]. W elekcji brał udział on sam jako [[Władcy Brandenburgii|margrabia Brandenburgii]], jego brat [[Wacław IV Luksemburski|Wacław IV]] jako król Czech, [[Władcy Saksonii|książę Saksonii]] [[Rudolf III Saski]], [[Władcy Palatynatu|hrabia-palatyn Renu]] [[Ludwik III Wittelsbach]], [[Biskupi i arcybiskupi Moguncji|arcybiskup Moguncji]] [[Jan II z Nassau]], [[Biskupi i arcybiskupi Kolonii|arcybiskup Kolonii]] [[Fryderyk III z Saarwerden]] oraz [[Biskupi i arcybiskupi Trewiru|arcybiskup Trewiru]] [[Werner z Falkensteinu]]. Koronował się w [[Akwizgran]]ie 8 listopada 1414 roku. 25 listopada 1431 roku w [[Mediolan]]ie koronował się na [[Królowie Włoch|króla Włoch]], które także wchodziły w skład [[Święte Cesarstwo Rzymskie|Świętego Cesarstwa Rzymskiego]]. Cesarzem rzymskim został 31 maja 1433 roku, kiedy to koronował go w [[Rzym]]ie [[papież]] [[Eugeniusz IV]]. Za jego panowania w Rzeszy Niemieckiej umocniły się nowe potęgi terytorialne; [[Brandenburgia]] i [[Saksonia]].
 +
 +
== Polityka wobec Polski ==
 +
Zygmunt planował rozbiór Polski za pośrednictwem księcia opolskiego [[Władysław Opolczyk|Władysława Opolczyka]]. Plan rozbioru przedstawiony został [[wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego|wielkiemu mistrzowi zakonu krzyżackiego]] – [[Konrad von Wallenrode|Konradowi Wallenrodowi]] w 1392 r. Przewidywał on rozbiór Polski pomiędzy Rzeszę Niemiecką, zakon krzyżacki, [[Węgry]] i [[Morawy]].
 +
 +
Plan ten nie doczekał się prób realizacji, gdyż sprzeciwili się mu Krzyżacy<ref>Wallenrode obiecał współdziałanie, o ile Krzyżacy zostaną powiadomieni o wojnie z Polską z dwutygodniowym  wyprzedzeniem, odmówił jednak wysłania posłów do cesarza w obawie przed przechwyceniem ich przez Polaków, co groziłoby ujawnieniem porozumienia. [[Karol Szajnocha]], [https://books.google.pl/books?id=WIxDAAAAYAAJ&pg=PA191&dq=kr%C3%B3la+Polskiego+i+zupe%C5%82ny+rozbior+kr%C3%B3lestwa&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjDjKrHzNbWAhWEHJoKHS-qDQMQ6AEIGTAB#v=onepage&q=kr%C3%B3la%20Polskiego%20i%20zupe%C5%82ny%20rozbior%20kr%C3%B3lestwa&f=false ''Jadwiga i Jagiełło, 1374 - 1413,'' Tom 3] Lwów 1856, s. 191n, za: Johannes Voigt (1786 - 1863),  [http://www.pbc.gda.pl/dlibra/docmetadata?id=31082 ''Geschichte Preussens'' t. 5 (1342 - 1393)], Królewiec 1832, s. 618 - 620.</ref>. W 1410 roku wojska Zygmunta pod dowództwem [[Ścibor ze Ściborzyc|Ścibora ze Ściborzyc]] najechały [[Sądecczyzna|ziemię sądecką]], jednak najazd został odparty.
 +
 +
Zmiana stosunków Zygmunta z Polską nastąpiła po polskim [[Bitwa pod Grunwaldem|zwycięstwie pod Grunwaldem]] i podpisaniu [[Pokój toruński (1411)|I pokoju toruńskiego]] w 1411. Już 15 marca 1412 roku Zygmunt [[Pokój w Lubowli|podpisał w Lubowli pokój z Polską]], na podstawie którego zawarto przymierze polsko-węgierskie oraz postanowiono, że [[Ruś Czerwona]] i [[Podole]] pozostaną przy Polsce do śmierci jednego z dwóch władców, a następnie po 15 latach od tego wydarzenia wspólna komisja panów polskich i węgierskich miała zadecydować o ich dalszych losach, Mołdawia miała pozostać lennem Korony Polskiej, lecz miała być zobowiązana do posiłkowania Zygmunta Luksemburskiego przeciw Turkom. W sierpniu Zygmunt ogłosił wyrok w sporze Polski z Krzyżakami, w którym rozstrzygnął na niekorzyść Zakonu pretensje biskupów polskich, resztę odkładając do zbadania przez komisję – przy okazji naciska na Zakon Krzyżacki o wypłatę należnego odszkodowania wynikającego z I pokoju toruńskiego. W dniu 8 listopada 1412 roku przekazał Polsce część [[Spisz]]a w tzw. [[zastaw spiski]], w zamian za pożyczkę 37 tys. kop groszy praskich od Polski.
 +
 +
Po kolejnej wojnie polsko-krzyżackiej ([[wojna głodowa]]) Zygmunt Luksemburski obawiając się interwencji Jagiełły w Czechach, postanowił skierować jego ekspansję na północ i w dniu 6 grudnia 1420 roku wydał we Wrocławiu niekorzystny dla Jagiełły wyrok, co doprowadziło do nowej wojny z Krzyżakami w 1422 roku ([[wojna golubska]]).
 +
 +
W 1423 roku Zygmunt odnowił w [[Kieżmark]]u traktat sojuszniczy z 1412 roku.
 +
 +
Zmarł 9 grudnia 1437 w morawskim [[Znojmo|Znojmie]], został zaś pochowany w katedrze w siedmiogrodzkim Waradynie (dzisiaj [[Oradea]] w [[Rumunia|Rumunii]]).
 +
 +
== Przodkowie ==
 +
{{Tree
 +
|osoba = Zygmunt Luksemburski
 +
|matka = [[Elżbieta pomorska|Elżbieta]]
 +
|ojciec = [[Karol IV Luksemburski]]
 +
|matka_matki = [[Elżbieta Kazimierzówna]]
 +
|ojciec_matki = [[Bogusław V]]
 +
|matka_ojca = [[Elżbieta Przemyślidka]]
 +
|ojciec_ojca = [[Jan Luksemburski]]
 +
}}
 +
 +
== Małżeństwa i potomstwo ==
 +
Zygmunt był żonaty z [[Maria Andegaweńska|Marią Andegaweńską]] i [[Barbara Cylejska|Barbarą Cylejską]]. Jego jedynym potomkiem była córka z drugiego związku – [[Elżbieta Luksemburska (1409-1442)|Elżbieta]], małżonka [[Albrecht II Habsburg|Albrechta Habsburga]].
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 +
== Bibliografia ==
 +
* W. Czapliński, A. Galos, W. Korta, ''Historia Niemiec'', Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1981. {{ISBN|83-04-00444-5}}.
 +
* W. Felczak, ''Historia Węgier'', Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1983.
 +
* {{Cytuj|autor = Józef Andrzej Gierowski |tytuł = Historia Włoch |data = 1999 |isbn = 83-04-04432-3 |miejsce = Wrocław |wydawca = Ossolineum |oclc = 830265347 }}
 +
* D. Hay, ''Europa XIV i XV wieku'', Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2001. {{ISBN|83-06-02625-X}}.
 +
* [[Tadeusz Manteuffel|T. Manteuffel]], ''Historia Powszechna – Średniowiecze'', PWN, Warszawa 2001, {{ISBN|83-01-08685-8}}.
 +
* J.-F. Noel, ''Święte Cesarstwo'', Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 1998. {{ISBN|83-86857-95-1}}.
 +
* A. Prochaska, ''Do starań Zygmunta margrabiego brandenburskiego o koronę polską'', [w:] ''Kwartalnik Historyczny'', 18, 1904, s. 213-219.
 +
* {{Cytuj|tytuł = Słownik władców Europy średniowiecznej |data = 2002 |isbn = 83-7177-102-9 |wydanie = Wyd. 2 |inni = Józef Dobosz; Maciej Serwański; Ilona Czamańska |miejsce = Poznań |wydawca = Wydawnictwo Poznańskie |oclc = 316557182 }}
 +
* {{Cytuj|autor = Stanisław Andrzej Sroka |tytuł = Historia Węgier do 1526 roku w zarysie |data = 2000 |isbn = 83-87933-75-9 |miejsce = Bydgoszcz |wydawca = „Homini” |oclc = 749805493 }}
 +
* [[Benedykt Zientara|B. Zientara]], ''Historia powszechna średniowiecza'', Wydawnictwo Trio, Warszawa 2002, {{ISBN|83-85660-94-1}}.
 +
 +
|
 +
{{Władca infobox
 +
|władca            = Zygmunt Luksemburski
 +
|imiona            = Zikmund Lucemburský
 +
|tytulatura        = Z Bożej łaski cesarz rzymski, po wieki August, król Węgier, Czech, Dalmacji, Chorwacji, Ramy, Serbii, Galicji, Lodomerii, Kumanii i Bułgarii.
 +
|grafika          = Albrecht Dürer 082.jpg
 +
|opis grafiki      =
 +
|herb              = Armoiries empereur Sigismond Ier.svg
 +
|opis herbu        =
 +
|faksymile        =
 +
|opis faksymile    =
 +
|dewiza            =
 +
|1. tytuł          = [[Święty cesarz rzymski|Święty Cesarz Rzymski]]
 +
|1. od            = [[31 maja]] [[1433]]
 +
|1. do            = [[15 lutego]] [[1437]]
 +
|1. koronacja      = [[8 listopada]] [[1414]]
 +
|1. poprzednik    = [[Karol IV Luksemburski]]
 +
|1. następca      = [[Fryderyk III Habsburg]]
 +
|2. tytuł          = [[władcy Niemiec|Król Rzymian (Niemiec)]]<br /><small>Do 1411 w opozycji do [[Jodok z Moraw|Jodoka z Moraw]].</small>
 +
|2. od            = [[20 września]] [[1410]]/[[21 lipca]] [[1411]]<ref>Ponowna elekcja</ref>
 +
|2. do            = [[15 lutego]] [[1437]]
 +
|2. koronacja      =
 +
|2. poprzednik    = [[Ruprecht z Palatynatu|Ruprecht Wittelsbach]]
 +
|2. następca      = [[Albrecht II Habsburg]]
 +
|3. tytuł          = [[władcy Węgier|Król Węgier i Chorwacji]]
 +
|3. od            = [[31 marca]] [[1387]]
 +
|3. do            = [[15 lutego]] [[1437]]
 +
|3. koronacja      =
 +
|3. poprzednik    = [[Karol III z Durazzo|Karol II z Durazzo]]
 +
|3. następca      = [[Albrecht II Habsburg]]
 +
|4. tytuł          = [[władcy Czech|Król Czech]]
 +
|4. od            = [[16 sierpnia]] [[1419]]
 +
|4. do            = [[15 lutego]] [[1437]]
 +
|4. koronacja      =
 +
|4. poprzednik    = [[Wacław IV Luksemburski]]
 +
|4. następca      = [[Albrecht II Habsburg]]
 +
|5. tytuł          = [[Królowie Włoch|Król Włoch]]
 +
|5. od            = [[25 listopada]] [[1431]]
 +
|5. do            = [[15 lutego]] [[1437]]
 +
|5. koronacja      =
 +
|5. poprzednik    = [[Ludwik IV Bawarski]]
 +
|5. następca      = [[Karol V Habsburg]]
 +
|dynastia          = [[Luksemburgowie]]
 +
|data urodzenia    = [[14 lutego|14]]/[[15 lutego]] [[1368]]
 +
|miejsce urodzenia = [[Norymberga]]
 +
|data śmierci      = [[9 grudnia]] [[1437]]
 +
|miejsce śmierci  = [[Znojmo]]
 +
|przyczyna śmierci =
 +
|miejsce spoczynku =
 +
|ojciec            = [[Karol IV Luksemburski]]
 +
|matka            = [[Elżbieta pomorska|Elżbieta Pomorska]]
 +
|rodzeństwo        =
 +
|1. związek        = żona
 +
|1. związek z      = [[Maria Andegaweńska]]<br />[[Barbara Cylejska]]
 +
|1. związek od    =
 +
|1. związek do    =
 +
|1. dzieci        = [[Elżbieta Luksemburska (1409-1442)|Elżbieta]]
 +
|odznaczenia      =
 +
|commons          = Category:Sigismund, Holy Roman Emperor
 +
|wikiźródła        =
 +
|wikicytaty        = Zygmunt Luksemburski
 +
}}
 +
|}
 +
 +
[[Kategoria:Cesarze Świętego Cesarstwa Rzymskiego]]
 +
[[Kategoria:Luksemburgowie]]
 +
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Podwiązki]]
 +
[[Kategoria:Uczestnicy soboru w Konstancji]]
 +
[[Kategoria:Wojny husyckie]]
 +
[[Kategoria:Władcy Brandenburgii]]
 +
[[Kategoria:Władcy Czech]]
 +
[[Kategoria:Władcy Luksemburga]]
 +
[[Kategoria:Władcy Niemiec]]
 +
[[Kategoria:Władcy Węgier]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w 1368]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w 1437]]
 +
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Norymberdze]]

Wersja z 10:24, 22 gru 2019

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.


Plik:Drinking horn of Sigismund of Luxemburg.PNG
Róg do picia Zygmunta Luksemburskiego, przed 1408

Zygmunt Luksemburski (ur. 14 lub 15 lutego 1368 w Norymberdze, zm. 9 grudnia 1437 w Znojmie) – elektor (margrabia) brandenburski od 1378, król węgierski od 1387, niemiecki od 1410 (do 1411 w opozycji do Jodoka z Moraw), książę Luksemburga od 1419, król włoski od 1431, Święty Cesarz Rzymski od 1433, król czeski od 1419 (objął władzę w 1436).

Trzeci i ostatni cesarz z dynastii luksemburskiej. Drugi syn cesarza Karola IV Luksemburskiego oraz jego czwartej żony – Elżbiety Pomorskiej. Prawnuk Kazimierza III Wielkiego, króla Polski. Przyrodni brat Wacława IV, króla Czech i Niemiec.

Rządy

Ocena panowania tego władcy pozostaje wciąż gorącym tematem dyskusji wielu historyków – są wśród nich tacy, którzy wychwalają postawę Zygmunta jako obrońcy chrześcijaństwa – władcy, który pragnął zjednoczyć świat chrześcijański, aby ten mógł skuteczniej przeciwstawić się naporowi potęgi muzułmańskiej, jak również narastającym ruchom protestanckim. Oponenci nie negują tego poglądu, zarzucają jednak Zygmuntowi Luksemburskiemu wykorzystywanie religijnych instrumentów dla realizacji planów dynastycznych domu luksemburskiego. Obie strony zgadzają się z tym, że Zygmunt Luksemburski był osobą o wysokiej inteligencji, władcą niezwykle energicznym, o wygórowanych ambicjach. Przyczyn niepowodzeń tego nietuzinkowego władcy upatruje się zarówno w sprzecznościach jego charakteru, jak i w utopijności podejmowanych przez niego przedsięwzięć.

Faktem jest, że polityka prowadzona przez Zygmunta doprowadziła do licznych wojen, a w ostatecznym rezultacie przyczyniła się do znacznego osłabienia rządzonych przez niego państw.

Polityka Zygmunta Luksemburskiego

Był on duchowym i militarnym przywódcą kilku krucjat, które na ogół kończyły się klęską oraz wyprawy przeciw Turkom osmańskim.

W 1396 r. poniósł porażkę w bitwie pod Nikopolis, w 1428 r. – pod Golubacem (Gołąbcem).

Wyprawiał się również przeciw czeskim husytom i poniósł porażki pod Witkowem i pod Pragą w 1420 r., pod Niemieckim Brodem w 1422 r., pod Uściem w 1426 r., pod Tachowem w 1427 r. i pod Domażlicami 1431 r.

Przyczynił się znacznie do zwołania soboru w Konstancji w 1414 r. i odegrał podczas niego istotną rolę, doprowadzając do zakończenia Wielkiej Schizmy kościoła katolickiego. Miał udział w schwytaniu czeskiego prekursora protestantyzmu Jana Husa, w efekcie czego ten został osądzony i spalony na stosie.

Prowadzone przez niego wojny wymagały ogromnych nakładów finansowych. Szukając pokrycia dla tych wydatków wyprzedawał dobra królewskie i cesarskie oraz zaciągał liczne długi i nakładał nadmierne podatki

Polityka węgierska

Spędzając większość czasu poza rządzonym przez siebie krajem niewiele zajmował się jego administracją – powołał do tego celu urząd palatyna, który miał to robić w jego zastępstwie.

Nielubiany przez swych węgierskich poddanych starał się zjednać sobie wpływowych popleczników poprzez wynoszenie ich do godności magnackich, doprowadził tym do nadmiernego wzrostu ich znaczenia oraz skłócenia z resztą szlachty węgierskiej; nałożył ogromne podatki na magnatów, ci zaś przenieśli ten ciężar na niższą szlachtę, a ta z kolej na chłopstwo, co doprowadziło do chłopskiego powstania w Transylwanii. Wykorzystując dla swych imperialnych celów ekonomiczne, militarne i polityczne zasoby Węgier, wyczerpał ten kraj tak skutecznie, że jego znaczne osłabienie przyczyniło się do późniejszego uzależnienia od Turcji.

Polityka czeska

Królem Czech został w momencie śmierci Wacława IV 16 sierpnia 1419 roku. Jego przewrotne postępowanie wobec Jana Husa podczas soboru w Konstancji, które doprowadziło do spalenia Husa na stosie, wzbudziło powszechne oburzenie i wywołało gwałtowny sprzeciw Czechów wobec zamiaru objęcia przez niego tronu czeskiego. Przy użyciu wojsk niemieckich i węgierskich zajął stolicę Czech i 28 lipca 1420 roku został koronowany przez arcybiskupa Pragi w Pradze. Niedługo potem atak mieszczan oraz husyckiej armii na zamek zmusił go do ewakuacji. Doprowadziło to w 1420 r. do nasilenia wyniszczających ten kraj wojen husyckich. W 1434 roku w bitwie pod Lipanami utrakwiści pokonali taborytów i zawarli porozumienie z Zygmuntem, jednak tron czeski odzyskał dopiero w 1436 r. na skutek zdrady kalikstynów (utrakwistów), jednego z ugrupowań husyckich.

Polityka niemiecka

20 września 1410 roku trzech elektorów ogłosiło Zygmunta królem rzymskim (niemieckim), jednak pozostali później wybrali Jodoka Morawskiego. 21 lipca 1411 roku, już po śmierci Jodoka, Zygmunt został wybrany przez pełną kurię elektorską. W elekcji brał udział on sam jako margrabia Brandenburgii, jego brat Wacław IV jako król Czech, książę Saksonii Rudolf III Saski, hrabia-palatyn Renu Ludwik III Wittelsbach, arcybiskup Moguncji Jan II z Nassau, arcybiskup Kolonii Fryderyk III z Saarwerden oraz arcybiskup Trewiru Werner z Falkensteinu. Koronował się w Akwizgranie 8 listopada 1414 roku. 25 listopada 1431 roku w Mediolanie koronował się na króla Włoch, które także wchodziły w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Cesarzem rzymskim został 31 maja 1433 roku, kiedy to koronował go w Rzymie papież Eugeniusz IV. Za jego panowania w Rzeszy Niemieckiej umocniły się nowe potęgi terytorialne; Brandenburgia i Saksonia.

Polityka wobec Polski

Zygmunt planował rozbiór Polski za pośrednictwem księcia opolskiego Władysława Opolczyka. Plan rozbioru przedstawiony został wielkiemu mistrzowi zakonu krzyżackiego – Konradowi Wallenrodowi w 1392 r. Przewidywał on rozbiór Polski pomiędzy Rzeszę Niemiecką, zakon krzyżacki, Węgry i Morawy.

Plan ten nie doczekał się prób realizacji, gdyż sprzeciwili się mu Krzyżacy[1]. W 1410 roku wojska Zygmunta pod dowództwem Ścibora ze Ściborzyc najechały ziemię sądecką, jednak najazd został odparty.

Zmiana stosunków Zygmunta z Polską nastąpiła po polskim zwycięstwie pod Grunwaldem i podpisaniu I pokoju toruńskiego w 1411. Już 15 marca 1412 roku Zygmunt podpisał w Lubowli pokój z Polską, na podstawie którego zawarto przymierze polsko-węgierskie oraz postanowiono, że Ruś Czerwona i Podole pozostaną przy Polsce do śmierci jednego z dwóch władców, a następnie po 15 latach od tego wydarzenia wspólna komisja panów polskich i węgierskich miała zadecydować o ich dalszych losach, Mołdawia miała pozostać lennem Korony Polskiej, lecz miała być zobowiązana do posiłkowania Zygmunta Luksemburskiego przeciw Turkom. W sierpniu Zygmunt ogłosił wyrok w sporze Polski z Krzyżakami, w którym rozstrzygnął na niekorzyść Zakonu pretensje biskupów polskich, resztę odkładając do zbadania przez komisję – przy okazji naciska na Zakon Krzyżacki o wypłatę należnego odszkodowania wynikającego z I pokoju toruńskiego. W dniu 8 listopada 1412 roku przekazał Polsce część Spisza w tzw. zastaw spiski, w zamian za pożyczkę 37 tys. kop groszy praskich od Polski.

Po kolejnej wojnie polsko-krzyżackiej (wojna głodowa) Zygmunt Luksemburski obawiając się interwencji Jagiełły w Czechach, postanowił skierować jego ekspansję na północ i w dniu 6 grudnia 1420 roku wydał we Wrocławiu niekorzystny dla Jagiełły wyrok, co doprowadziło do nowej wojny z Krzyżakami w 1422 roku (wojna golubska).

W 1423 roku Zygmunt odnowił w Kieżmarku traktat sojuszniczy z 1412 roku.

Zmarł 9 grudnia 1437 w morawskim Znojmie, został zaś pochowany w katedrze w siedmiogrodzkim Waradynie (dzisiaj Oradea w Rumunii).

Przodkowie

4. Jan Luksemburski      
    2. Karol IV Luksemburski
5. Elżbieta Przemyślidka        
      1. Zygmunt Luksemburski
6. Bogusław V    
    3. Elżbieta    
7. Elżbieta Kazimierzówna      
 

Małżeństwa i potomstwo

Zygmunt był żonaty z Marią Andegaweńską i Barbarą Cylejską. Jego jedynym potomkiem była córka z drugiego związku – Elżbieta, małżonka Albrechta Habsburga.

Przypisy

  1. ↑ Wallenrode obiecał współdziałanie, o ile Krzyżacy zostaną powiadomieni o wojnie z Polską z dwutygodniowym wyprzedzeniem, odmówił jednak wysłania posłów do cesarza w obawie przed przechwyceniem ich przez Polaków, co groziłoby ujawnieniem porozumienia. Karol Szajnocha, Jadwiga i Jagiełło, 1374 - 1413, Tom 3 Lwów 1856, s. 191n, za: Johannes Voigt (1786 - 1863), Geschichte Preussens t. 5 (1342 - 1393), Królewiec 1832, s. 618 - 620.

Bibliografia

  • W. Czapliński, A. Galos, W. Korta, Historia Niemiec, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1981. .
  • W. Felczak, Historia Węgier, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1983.
  • {{#invoke:Cytuj|auto}}{{#invoke:Sprawdź|Parametry|=problemy-w-cytuj|autor=|autor r=txt|cytat=txt|czasopismo=txt|data=|data dostępu=txt|format=txt|inni=txt|język=txt|miejsce=txt|odpowiedzialność=txt|opublikowany=txt|praca=txt|rozdział=txt|seria=txt|url=txt|tytuł=txt|wydanie=txt|wolumin=txt|numer=txt|wydawca=txt|opis=txt|redaktor=txt|s=txt|bibcode=txt|doi=txt|isbn=txt|issn=txt|lccn=txt|oclc=txt|pmc=txt|pmid=txt|arxiv=txt|jstor=txt|ol=txt|id=txt|archiwum=txt|odn=txt|zarchiwizowano=txt|typ nośnika=txt|dostęp=txt|patent=txt|kropka=txt}}
  • D. Hay, Europa XIV i XV wieku, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2001. .
  • T. Manteuffel, Historia Powszechna – Średniowiecze, PWN, Warszawa 2001, .
  • J.-F. Noel, Święte Cesarstwo, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 1998. .
  • A. Prochaska, Do starań Zygmunta margrabiego brandenburskiego o koronę polską, [w:] Kwartalnik Historyczny, 18, 1904, s. 213-219.
  • {{#invoke:Cytuj|auto}}{{#invoke:Sprawdź|Parametry|=problemy-w-cytuj|autor=|autor r=txt|cytat=txt|czasopismo=txt|data=|data dostępu=txt|format=txt|inni=txt|język=txt|miejsce=txt|odpowiedzialność=txt|opublikowany=txt|praca=txt|rozdział=txt|seria=txt|url=txt|tytuł=txt|wydanie=txt|wolumin=txt|numer=txt|wydawca=txt|opis=txt|redaktor=txt|s=txt|bibcode=txt|doi=txt|isbn=txt|issn=txt|lccn=txt|oclc=txt|pmc=txt|pmid=txt|arxiv=txt|jstor=txt|ol=txt|id=txt|archiwum=txt|odn=txt|zarchiwizowano=txt|typ nośnika=txt|dostęp=txt|patent=txt|kropka=txt}}
  • {{#invoke:Cytuj|auto}}{{#invoke:Sprawdź|Parametry|=problemy-w-cytuj|autor=|autor r=txt|cytat=txt|czasopismo=txt|data=|data dostępu=txt|format=txt|inni=txt|język=txt|miejsce=txt|odpowiedzialność=txt|opublikowany=txt|praca=txt|rozdział=txt|seria=txt|url=txt|tytuł=txt|wydanie=txt|wolumin=txt|numer=txt|wydawca=txt|opis=txt|redaktor=txt|s=txt|bibcode=txt|doi=txt|isbn=txt|issn=txt|lccn=txt|oclc=txt|pmc=txt|pmid=txt|arxiv=txt|jstor=txt|ol=txt|id=txt|archiwum=txt|odn=txt|zarchiwizowano=txt|typ nośnika=txt|dostęp=txt|patent=txt|kropka=txt}}
  • B. Zientara, Historia powszechna średniowiecza, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2002, .

Zygmunt Luksemburski
Zikmund Lucemburský

— Z Bożej łaski cesarz rzymski, po wieki August, król Węgier, Czech, Dalmacji, Chorwacji, Ramy, Serbii, Galicji, Lodomerii, Kumanii i Bułgarii. —
Plik:Albrecht Dürer 082.jpg
Plik:Armoiries empereur Sigismond Ier.svg
Święty Cesarz Rzymski
Okres od 31 maja 1433
do 15 lutego 1437
Koronacja 8 listopada 1414
Poprzednik Karol IV Luksemburski
Następca Fryderyk III Habsburg
Król Rzymian (Niemiec)
Do 1411 w opozycji do Jodoka z Moraw.
Okres od 20 września 1410/21 lipca 1411[1]
do 15 lutego 1437
Poprzednik Ruprecht Wittelsbach
Następca Albrecht II Habsburg
Król Węgier i Chorwacji
Okres od 31 marca 1387
do 15 lutego 1437
Poprzednik Karol II z Durazzo
Następca Albrecht II Habsburg
Król Czech
Okres od 16 sierpnia 1419
do 15 lutego 1437
Poprzednik Wacław IV Luksemburski
Następca Albrecht II Habsburg
Król Włoch
Okres od 25 listopada 1431
do 15 lutego 1437
Poprzednik Ludwik IV Bawarski
Następca Karol V Habsburg
Dane biograficzne
Dynastia Luksemburgowie
Państwo {{{państwo}}}
Urodziny 14/15 lutego 1368
Miejsce Norymberga
Śmierć 9 grudnia 1437
Miejsce Znojmo
Ojciec Karol IV Luksemburski
Matka Elżbieta Pomorska
Żona Maria Andegaweńska
Barbara Cylejska
Dzieci Elżbieta
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
  1. ↑ Ponowna elekcja
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Zsigmond&oldid=15032”