Iločki (ród): Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 39: Linia 39:
 
*****E1. '''[[Újlaki István]]'''/Stjepan III. Iločki, [[Ban Maczwy]]<ref name="Fedeles"/>
 
*****E1. '''[[Újlaki István]]'''/Stjepan III. Iločki, [[Ban Maczwy]]<ref name="Fedeles"/>
 
*****E2. '''[[Újlaki V. Miklós]]'''/Nikola V. Iločki (ok.1410–1477), [[Ban Maczwy]], [[wojewoda Siedmiogrodu]], [[Bosznia-Hercegovina|bosnyák]] [[király]]<ref name="Fedeles"/>
 
*****E2. '''[[Újlaki V. Miklós]]'''/Nikola V. Iločki (ok.1410–1477), [[Ban Maczwy]], [[wojewoda Siedmiogrodu]], [[Bosznia-Hercegovina|bosnyák]] [[király]]<ref name="Fedeles"/>
*****E3. [[Újlaki János]]/Ivan III. Iločki
+
*****E3. Újlaki János/Ivan III. Iločki
*****E4. [[Újlaki Péter]]Petr Iločki
+
*****E4. Újlaki Péter/Petr Iločki
*****E5. [[Újlaki Pál]]Pavel Iločki
+
*****E5. Újlaki Pál/Pavel Iločki
 
******F1. '''[[Újlaki III. Lőrinc]]'''/Lovro III. Iločki, (*1459/60, † 1524), [[Ban Maczwy]], [[sędzia królewski]], książę Bośni. Vele halt ki az Újlaki család
 
******F1. '''[[Újlaki III. Lőrinc]]'''/Lovro III. Iločki, (*1459/60, † 1524), [[Ban Maczwy]], [[sędzia królewski]], książę Bośni. Vele halt ki az Újlaki család
 
***C2. Újlaki Katalin<ref name="Fedeles"/>
 
***C2. Újlaki Katalin<ref name="Fedeles"/>

Wersja z 10:02, 23 gru 2019

Iločki (w starych źródłach: Illoch, de Wylak, de Voilack i in.; węg. Újlaki), chorwacka rodzina szlachecka, od końca średniowiecza, aż do początku XVI wieku, odgrywała znaczącą rolę i wpływy w polityce, kulturze i życiu towarzyskim w Królestwie Wegier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji, która odcisnęła szczególne piętno na historii Slawonii i Sremu..

Iločki (u starim izvorima de Illoch, de Wylak, de Voilack i dr.; mađar.: Újlaki), hrvatska velikaška obitelj koja je tijekom kasnog srednjeg vijeka, sve do početka 16. stoljeća, imala značajnu ulogu i utjecaj u političkom, kulturnom i društvenom životu u Hrvatskom Kraljevstvu u personalnoj uniji s Ugarskom, udarivši osobiti pečat na povijest Slavonije i Srijema. 

Początek rodu

  • A1 Gug
    • B1. Ivan
      • C1. Lovro I.
      • C2. Ugrin
      • C3. (...)
      • C4. (...)
      • C5. (...)
    • B1. Grgur
    • B1. Stjepan

Najbardziej znani członkowie rodziny

Historia rodziny

Pochodzenie pochodzenia Ishodišta podrijetla

Rodzina Iloków jest prawnikiem szlacheckiej rodziny znanej z przymiotnika Orahovički, który otrzymali po swojej własności w Orahovicy w średniowiecznym okręgu Križevci. Najstarszym znanym przodkiem rodzaju był Gug (w niektórych źródłach Göge), który żył w XIII wieku i którego pochodzenie etniczne nie zostało ustalone ze 100% pewnością. Historycy ustalili, że najstarsze posiadłości Guga znajdowały się na obszarze średniowiecznego hrabstwa Dubica w ówczesnej „Dolnej Slawonii”, więc doszli do wniosku, że nadal pochodzimy. Z czasem członkowie tego rodzaju nabyli nowe posiadłości w Chorwacji i na Węgrzech, w tym w Orahovicy i niektórych posiadłościach w powiatach Bukovica, Viljevo i Josava w powiatach Križevci i Virovitica oraz Palot w węgierskim Veszprém i Galgóc (dzisiejszy Hlohovec na Słowacji) w ówczesnym okręgu Nitran. W 1364 r. Otrzymali Ilok, a później stali się znani jako Ilok.

Obitelj Iločkih odvjetak je plemićkog roda poznatog po pridjevku Orahovički, kojeg su dobili po svom posjedu Orahovici u srednjovjekovnoj Križevačkoj županiji. Najstariji poznati predak roda bio je Gug (u nekim izvorima Göge), koji je živio u 13. stoljeću i čije etničko podrijetlo nije sa stopostotnom sigurnošću utvrđeno. Povjesničari su ustanovili da su se Gugovi najstariji posjedi nalazili na području srednjovjekovne Dubičke županije u tadašnjoj „donjoj Slavoniji“, pa su zaključili da odonamo i vuče podrijetlo. Tijekom vremena pripadnici roda stjecali su nove posjede u Hrvatskoj i Ugarskoj, među kojima Orahovicu i neke posjede na području Bukovice, Viljeva i Jošave u Križevačkoj i Virovitičkoj županiji, te Palotu u ugarskoj Vesprimskoj i Galgócu (današnji Hlohovec u Slovačkoj) u ondašnjoj Nitranskoj županiji. Godine 1364. dobivaju Ilok i po njemu se nešto kasnije počinju nazivati Iločki. 

Mramorna nadgrobna ploča Nikole V. Iločkoga (1410-1477.) Mramorna nadgrobna ploča Lovre III. Iločkoga (1459-1524.) Tvrđava u Iloku bila je sjedište obitelji. Lijevo tvrđava. Sredina: Kurija Brnjaković. Desno: Crkva i samostan sv. Ivana Kapistrana.

Nie należy ich mylić z inną rodziną Coków Iloka. [2] [3]

Ne valja ih miješati s drugom obitelji Iločkih koji su od roda Csáka.[2][3] 

Powstanie rodziny

Gug miał trzech synów, Iwana, Grzegorza i Stjepana, o których Jan został wspomniany w 1281 r. Jako królewski komisarz, który wprowadził ówczesnego słowiańskiego Bana Piotra z Dobrego Domu, czyli Piotra Pakrackiego, do jednej posiadłości pod Ilową. Spośród pięciu synów Jana najważniejsi byli Lovro (zwany Tót lub Sclavus = Slaven) i Ugrin. Ugrin był chorąży królewskiej i prefektem powiatu Varaždin, a od 1312 r. Lovro jest wspomniany jako węgierski chorągiew króla Roberta, zaś w 1328 r. Stał się cytadelą w królewskiej fortecy Sintava. Z pozostałych braci Egidius zginął w kampanii wojskowej w 1328 roku, a Jakub i Jan II. założyli własne oddziały rodziny, które wyginęły w XV wieku (około 1430 r.).

Gug je imao tri sina, Ivana, Grgura i Stjepana, od kojih se Ivan spominje godine 1281. kao kraljevski povjerenik koji uvodi tadašnjeg slavonskog bana Petra od Dobre Kuće, odnosno Petra Pakračkog, u jedan posjed pokraj Ilove. Od petorice Ivanovih sinova, najviše su se istakli Lovro (zvan Tót, odnosno Sclavus = Slaven) i Ugrin. Ugrin je bio kraljev zastavnik i varaždinski župan, a Lovro se već od 1312. godine spominje kao zastavnik hrvatsko-ugarskog kralja Karla Roberta, dok 1328. postaje kaštelanom u kraljevoj tvrđavi Šintavi. Od ostale braće, Egidije je poginuo u jednom vojnom pohodu 1328. godine, a Jakov i Ivan II. osnovali su svoje ogranke obitelji, koji su tijekom 15. stoljeća (oko 1430.) izumrli. 

Ciekawe, że w 1328 roku bracia weszli w posiadanie słynnej fortecy Zrin, którą przekazał im dawny słowiański i chorwacki ban Iwan I. Babonic. Później Zrin staje się ich stałą własnością, ale w 1347 r. Król Judaszewit Anzvinsky chwyta je i oddaje jemu Jerzowi I. Zrinskiemu, aw zamian otrzymuje inne dobra.

Zanimljivo je da su braća 1328. godine došla u posjed znamenite tvrđave Zrin, koju im je u zalog dao bivši slavonski i hrvatski ban Ivan I. Babonić. Nešto kasnije Zrin postaje njihovo trajno vlasništvo, ali im ga kralj Ljudevit Anžuvinski 1347. oduzima i daje Jurju I. Zrinskom, a oni u zamjenu dobivaju druge posjede. 

W 1340 r. Lovro został gubernatorem powiatu Nytran, a do 1348 r. Zajmował to stanowisko, aw międzyczasie był także naczelną tawerną królewską lub skarbnikiem (1344–46) oraz Varaždin, Sopron i okręgiem wiejskim (hrabstwo Iron) (1347–1348). ). Zmarł w 1349 r., Pozostawiając trzech synów: Mikołaja, Bartola i Lenkusa (w węgierskich źródłach Lőkös).

Lovro je 1340. godine postao nyitranskim županom, i tu je dužnost vršio do 1348., a u međuvremenu je bio i glavni kraljevski tavernik, odnosno rizničar (1344-46), te varaždinski, šopronski i vaški (Željezna županija) župan (1347-1348). Umro je 1349. godine, ostavivši trojicu sinova: Nikolu, Bartola i Lenkusa (u mađarskim izvorima Lőkös).  

Najważniejszy dla dalszego rozwoju linii jest syn Nikoli, Mikołaj, o imieniu Kont, z przymiotnikiem Orahovicki, który uczestniczył w wielu kampaniach wojskowych jako lojalny król, zwłaszcza w bitwach we Włoszech, gdzie był nazywany Kont (od włoskiego słowa conte = Count). , W połowie XIV wieku stał się jednym z najważniejszych władców Ljudevit i nabył nowe posiadłości i tytuły. W okresie 1345–1351. W 1351 r. Został księciem Erdela, aw 1356 r. Węgierskim palatynem, najwyższym urzędnikiem królewskim w kraju. W międzyczasie był burmistrzem w kilku powiatach chorwackim i węgierskim. Jako palatyn dowodził 1363 rokiem wraz z armią Ljudevit w marszu do Bośni (która była wówczas rządzona przez Ban Tvrtko Kotromanić) i do Bułgarii (1365). Kiedy gałąź węgierskiej rodziny szlacheckiej Csák wyginęła w 1364 r., Król Ilok udzielił Nikoli Konta i jego bratanka Ladislava, syna Lenkusa, w 1365 r. Niedługo potem ich potomkowie zaczęli nazywać się Ilok i przenieśli swoją siedzibę do tego dobrze znanego miasta nad Dunajem.

Za daljnji uspon roda najznačajniji je Lovrin sin Nikola, zvan Kont, s pridjevkom Orahovički, koji je kao vjeran kraljev podanik sudjelovao u mnogim vojnim pohodima, istaknuvši se posebno u bitkama u Italiji, gdje je dobio nadimak Kont (od talijanske riječi conte = grof). Sredinom 14. stoljeća on je postao jedan od najvažnijih Ljudevitovih velikaša i priskrbio si nova imanja i titule. U razdoblju 1345-1351. obnašao je dužnost kraljevskog peharnika, 1351. postaje erdeljski vojvoda, a 1356. ugarski palatin, najviši kraljev državni dužnosnik. U međuvremenu je bio i župan u više hrvatskih i ugarskih županija. Kao palatin je zapovijedao godine 1363. Ljudevitovom vojskom u pohodu na Bosnu (kojom je tada vladao ban Tvrtko Kotromanić), te na Bugarsku (1365). Kada je 1364. godine izumro iločki ogranak ugarske plemićke obitelji Csák, kralj je Ilok i pripadajuće vlastelinstvo 1365. dodijelio Nikoli Kontu i njegovom nećaku Ladislavu, Lenkusovom sinu. Nešto kasnije, njihovi su se potomci počeli nazivati Iločki, te prebacili svoje sjedište u taj dobro utvrđeni grad ponad Dunava.  

Szablon:Glavni

Bracia Mikołaja Bartol (zm. 1352 r.) I Lenkus (zm. 1359 r.) Byli wówczas także urzędnikami państwowymi, Bartol jako naczelny żołnierz (1351–1352), a Lenkus naczelny żołnierz i główny oficer gastronomiczny (1352–1359).

Nikolina braća Bartol (umro 1352.) i Lenkus (umro 1359.) u to su vrijeme također bili državni dužnosnici, Bartol kao glavni peharnik (1351-1352), a Lenkus kao glavni peharnik i glavni trpeznik (1352-1359).  

Nicholas Kont zmarł w 1367 r., A jego następcami byli jego synowie Mikołaj II. († 1397) i Bartol II. († 1393), którzy nie osiągnęli mocy i chwały swojego ojca. Dwaj synowie Bartola z następnej generacji Iloka zostali Bananem Machavy, Ladislavem († 1418) w latach 1410-1418, a Mirko / Emerik / († 1419) po nim aż do swojej śmierci. Córka Mirko, Marta, poślubiła potężnego księcia Krka Nikola IV. Frankopanów.

Nikola Kont umro je 1367. godine, a naslijedili su ga sinovi Nikola II. (†1397.) i Bartol II. (†1393.), koji nisu dosegli moć i slavu svog oca. Dva Bartolova sina iz sljedeće generacije Iločkih postali su mačvanski banovi, i to Ladislav (†1418.) u razdoblju 1410-1418., a Mirko /Emerik/ (†1419.) nakon njega, sve do svoje smrti. Mirkova kći Marta udala se za moćnog krčkog kneza Nikolu IV. Frankopana. 

Szczytowa moc i zniknięcie

Władysław Ilocki pozostawił po sobie pięciu synów: Jana III, Szczepana III, Mikołaja V., Piotra i Pawła. Wśród nich najbardziej znaczącym miejscem jest Nikola V. Ilocki, który był Machwanem (1438-1458), słowiańskim (1457-1463) i ban usor, księciem Erdelj (1441-1458) i królem Bośni (1471- 1477), podnosząc rodzinę na wyżyny władzy. Urodzony około 1410 r., Najprawdopodobniej w Palocie, mieszkał w Iloku i tam głównie mieszkał.

Ladislav Iločki je iza sebe ostavio petoricu sinova: Ivana III., Stjepana III., Nikolu V., Petra i Pavla. Među njima najistaknutije mjesto pripada Nikoli V. Iločkom, koji je bio mačvanski (1438.-1458.), slavonski (1457.-1463.) i usorski ban, erdeljski vojvoda (1441.-1458.) i bosanski kralj (1471.-1477.), dovevši obitelj do vrhunca moći. Rođen oko godine 1410., najvjerojatnije u Paloti, on je sjedište imao u Iloku i uglavnom boravio ondje.  

Żyjąc w burzliwych czasach, w czasach nadziei Turków i częstych zmian na tronie królów chorwacko-węgierskich, Nikola dostosował się do tych warunków, czasami radykalnie zmieniając strony w konfliktach dynastycznych, aby czerpać jak najwięcej korzyści dla swoich interesów. Popierał na przykład nowo urodzonego króla Władysława V. Habsburga, ale później przeszedł na stronę Władysława I. Jagelovicia. Po śmierci króla w bitwie pod Warną w 1444 r. Skłonił się do Habsburgów, aw 1458 r. Nie poparł nowo wybranego króla, Mateusza Korwina, który utracił wszystkie tytuły i moce. Jednak konflikt ten został następnie wygładzony, a Mikołajowi zwrócono wszystkie jego zaszczyty, w rzeczywistości został mianowany królem Bośni.

Živjevši u burnim vremenima, u doba nadiranja Turaka i čestih promjena na tronu hrvatsko-ugarskih kraljeva, Nikola se prilagodio tim uvjetima, ponekad radikalno mijenjajući strane u dinastičkim sukobima, kako bi izvukao što više koristi za svoje interese. Podržavao je, na primjer, tek rođenog kralja Ladislava V. Habsburškog, ali je kasnije prešao na stranu Vladislava I. Jagelovića. Poslije kraljeve pogibije u bitci kod Varne 1444. godine, bio je sklon Habsburzima, te 1458. nije podržao novoizabranog kralja Matiju Korvina, koji mu je zbog toga oduzeo sve titule i ovlasti. Ipak, poslije je taj sukob izglađen, pa su Nikoli vraćene sve oduzete časti, dapače, imenovan je kraljem Bosne. 

Szablon:Glavni


W swoich dwóch małżeństwach Nikola V. miał w sumie ośmioro dzieci, czterech synów i cztery córki, ale przeżył go tylko Lovro III, a reszta zmarła w młodym wieku. Jedna z jego córek, Katarina, poślubiła Ivana Kurjakovicia, księcia Krbav.

Nikola V. je u svoja dva braka imao ukupno osmero djece, i to četiri sina i četiri kćeri, ali ga je od sinova nadživio samo Lovro III., dok su ostali umrli u mladenačkoj dobi. Jedna od njegovih kćeri, Katarina, udala se za Ivana Kurjakovića,  krbavskog kneza.   

Lovro III. urodził się w 1459 r., aw 1477 r. odziedziczył wszystkie dobra ojca. Zachował reputację i potęgę rodziny i nosił tytuł księcia. W ciągu swojego życia pełnił wiele funkcji. W latach 1477–1492. Na przykład pełnił funkcję mistrza bananów, a pod koniec życia był nadwornym sędzią królewskim (1518–1524). Po śmierci króla Macieja Korwina w 1490 roku dołączył do większości słowiańskich wielkich, którzy poparli jego nieślubnego syna Iwanisa z zamiarem zostania królem chorwacko-węgierskim. Jednak kiedy w 1490 r. Władysław II został królem. Jagelovic, Lovro nie zaakceptował tego, ale przeszedł na stronę trzeciego aspiranta na tron, rzymsko-niemieckiego cesarza Maksymiliana I. Habsburga, który rozpoczął wojnę z Jageloviciem. W 1494 r. Prawie wszystkie główne twierdze Lovro zostały podbite przez armię króla, a on znalazł schronienie w miejscowości Ruzica niedaleko Orahovicy. Władysław II. Udało mu się wygrać konflikt i zapewnić sobie miejsce na tronie, a następnie pogodził się z Lawrence'em i zwrócił swój majątek w 1496 roku. Warunkiem było to, że jeśli Lovro nie miał spadkobiercy po jego śmierci, wszystkie jego majątki należały do ​​państwa, co miało miejsce w 1524 r.

Lovro III. se rodio 1459. godine, a 1477. naslijedio je sva očeva dobra. Zadržao je ugled i moć obitelji, a nosio je titulu hercega (vojvode). Tijekom života obavljao je mnoge funkcije. U razdoblju 1477-1492. obnašao je, primjerice, dužnost mačvanskog bana, a pod kraj života bio je i kraljevski dvorski sudac (1518-1524). Nakon smrti kralja Matije Korvina 1490. godine pridružio se većini slavonskih velikaša koji su podupirali njegovog nezakonitog sina Ivaniša u namjeri da postane hrvatsko-ugarski kralj. Kada je ipak kraljem 1490. godine postao Vladislav II. Jagelović, Lovro to nije prihvatio, nego je prešao na stranu trećeg aspiranta na prijestolje, rimsko-njemačkog cara Maksimilijana I. Habsburškog, koji je započeo rat s Jagelovićem. Godine 1494. kraljeva je vojska osvojila skoro sva Lovrina glavna uporišta, a on je našao pribježište u Ružica gradu kod Orahovice. Vladislav II. je uspio pobijediti u sukobu i učvrstiti se na prijestolju, a nešto kasnije se pomirio s Lovrom i 1496. vratio mu njegove posjede. Uvjet za to je bio da, ako Lovro nakon svoje smrti ne bude imao nasljednika, sva njegova imanja pripadnu državi, što se 1524. godine i dogodilo. 

Szablon:Glavni

Jedna z najpotężniejszych chorwackich rodzin tamtych czasów, której najwybitniejsi członkowie odegrali kluczową i nieodzowną rolę w wydarzeniach w królestwie chorwacko-węgierskim, a zwłaszcza w dynastycznej walce o tron, wyginęła wraz ze śmiercią Lovry.

Lovrinom smrću izumrla je jedna od najmoćnijih hrvatskih obitelji toga doba, čiji su najistaknutiji članovi imali ključnu i nezaobilaznu ulogu u zbivanjima u Hrvatsko-ugarskom Kraljevstvu, napose u dinastičkim borbama za prijestolje. 

Vidi još

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Fedeles
  2. Hrvatska znanstvena bibliografija Stanko Andrić: Rana povijest Iloka i Iločkih.
    Ključne riječi: Iločki od roda Csák
  3. Zb. Odsjeka povij. znan. Zavoda povij. druš. znan. Hrvat. akad. znan. umjet., 21(2003), str. 83-118 Stanko Andrić: Novi prilozi istraživanju iločkog "statuta" i srednjovjekovnog Iloka
    "Istraživanja posvećena toj tematici već su odavna rasvijetlila činjenicu da su Ilokom gospodarile i po njemu se nazivale, jedna za drugom, zapravo dvije različite i podrijetlom nepovezane plemićke i velikaške obitelji: stariji Iločki od roda Csák...izumrli su malo poslije sredine 14. stoljeća, a njih su naslijedili mlađi Iločki koji će najveći sjaj dosegnuti u dva posljednja naraštaja, u osobama Nikole († 1477.) i Lovre († 1524.) Iločkog, oca i sina čiji se nadgrobni spomenici mogui danas vidjeti u pokrajnjim vratima iločke crkve."

Vanjske poveznice

Vanjske poveznice

Iločki
Újlaki

Kraj Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Ban Maczwy
Król Bośni
Palatyn Królestwa Węgier
Sędzia królewski
Wojewoda Siedmiogrodu
Pierwszy Gug/Göge
Ostatni Lovro
Początek XIII wiek
Koniec 1524
Pochodzenie chorwackie
Gniazda rodowe Ilok, Orahovica, Ružica, Várpalota (Węgry), Galgóc/Hlohovec (Słowacja)
Klan Csák