Bitwa pod Mohaczem: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | + | {{Uwaga polska| | |
| + | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Mohaczem | ||
| + | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bitwa_pod_Mohaczem&action=history | ||
| + | |nota = polski | ||
| + | }} | ||
| − | {| | + | {| |
| − | |||
| | | | ||
| − | + | |} | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| + | {| | ||
| + | |-style="vertical-align:top;" | ||
| + | | | ||
| − | { | + | {| |
| − | + | | | |
| − | |||
|} | |} | ||
| − | |||
'''Bitwa pod Mohaczem''' – bitwa stoczona 29 sierpnia 1526 roku, w której wojska [[Węgry|węgierskie]] dowodzone przez króla [[Ludwik II Jagiellończyk|Ludwika Jagiellończyka]] zostały rozgromione przez armię [[Imperium Osmańskie|osmańską]] pod dowództwem sułtana [[Sulejman Wspaniały|Sulejmana Wspaniałego]]. | '''Bitwa pod Mohaczem''' – bitwa stoczona 29 sierpnia 1526 roku, w której wojska [[Węgry|węgierskie]] dowodzone przez króla [[Ludwik II Jagiellończyk|Ludwika Jagiellończyka]] zostały rozgromione przez armię [[Imperium Osmańskie|osmańską]] pod dowództwem sułtana [[Sulejman Wspaniały|Sulejmana Wspaniałego]]. | ||
| Linia 66: | Linia 48: | ||
*Zbigniew Wójcik: ''Historia powszechna XVI-XVII wieku''. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1968. | *Zbigniew Wójcik: ''Historia powszechna XVI-XVII wieku''. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1968. | ||
| − | {{SORTUJ:Mohacz bitwa}} | + | | |
| + | {{Wojna infobox | ||
| + | |nazwa = Bitwa pod Mohaczem | ||
| + | |epoka = nowożytność | ||
| + | |konflikt = Podboje Turcji Osmańskiej | ||
| + | |grafika = Battle of Mohacs 1526.png | ||
| + | |opis grafiki = [[Bertalan Székely]], „Bitwa pod Mohaczem” | ||
| + | |czas = [[29 sierpnia]] [[1526]] | ||
| + | |miejsce = [[Mohacz]] | ||
| + | |terytorium = Węgry | ||
| + | |przyczyna = odrzucenie przez Węgrów wysokiego trybutu | ||
| + | |wynik = przegrana Węgrów | ||
| + | |strona1 = [[Królestwo Węgier]] | ||
| + | |strona2 = [[Imperium Osmańskie]] | ||
| + | |dowódca1 = [[Ludwik II Jagiellończyk]] †<br />[[Jan Zápolya]] | ||
| + | |dowódca2 = [[Pargalı İbrahim Pasza]]<br />[[Sulejman Wspaniały]] | ||
| + | |siły1 = ok. 25 tys.<br />20 dział | ||
| + | |siły2 = ok. 80 tys.<br />300 dział | ||
| + | |straty1 = 15-18 tys. zabitych i rannych | ||
| + | |straty2 = ok. 5 tys. zabitych i rannych | ||
| + | |kod mapy = Węgry | ||
| + | |współrzędne = | ||
| + | |commons = | ||
| + | }} | ||
| + | {{Podboje Turcji Osmańskiej}} | ||
| + | {{Wojny węgiersko-tureckie}} | ||
| + | {{Wojny chorwacko-tureckie}} | ||
| + | |} | ||
| + | |||
| + | {{SORTUJ:Mohacz, bitwa}} | ||
[[Kategoria:Bitwy]] | [[Kategoria:Bitwy]] | ||
[[Kategoria:Bitwy Imperium Osmańskiego]] | [[Kategoria:Bitwy Imperium Osmańskiego]] | ||
| + | [[Kategoria:Bitwy Królestwa Chorwacji]] | ||
[[Kategoria:Bitwy Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Bitwy Królestwa Węgier]] | ||
[[Kategoria:Importowane]] | [[Kategoria:Importowane]] | ||
Wersja z 20:15, 13 sty 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Bitwa pod Mohaczem – bitwa stoczona 29 sierpnia 1526 roku, w której wojska węgierskie dowodzone przez króla Ludwika Jagiellończyka zostały rozgromione przez armię osmańską pod dowództwem sułtana Sulejmana Wspaniałego. Tło historycznePlik:Mohacs Monument at the Battlefield 2004.JPG Mohacz – pomnik na polu bitwy W roku 1521 Turcy zdobyli Belgrad, kluczową twierdzę broniącą drogi na północ. W roku następnym Sulejman zajął Rodos, wyspę będącą do tej pory w posiadaniu joannitów, zabezpieczając sobie w ten sposób tyły, po czym Turcy skierowali się na północny zachód, zagrażając ziemiom chrześcijańskim[1]. Kolejna kampania rozpoczęła się w 1526 roku i była wymierzona przeciwko Węgrom. Sulejman zażądał wysokiego trybutu, a kiedy Węgrzy odrzucili żądania, sułtan na czele swojej armii w kwietniu skierował się na północ. W obliczu inwazji Węgry pozostawione zostały przez Habsburgów własnemu losowi. Pomocy udzieliła natomiast Polska, król Zygmunt I Stary przysłał wsparcie 1500 zbrojnych pod dowództwem rycerza Lenarta Gnoińskiego herbu Warnia[2]. Król Ludwik II Jagiellończyk zmuszony był samotnie stawić czoła potędze osmańskiej. Ponaglony szybkim marszem wojsk Sulejmana, nie czekając na posiłki z Chorwacji i Siedmiogrodu (5 tysięcy Krsta Frankopana i 8 tysięcy Jana Zápolyi), wyruszył z Budy na spotkanie przeciwnika. Siły przeciwnikówWojska tureckie liczyły ok. 80 tysięcy żołnierzy (w tym 35 tysięcy jazdy i 15 tysięcy janczarów) i 300 dział. Liczebność armii węgierskiej szacowano na 25 tysięcy (w tym 12 tysięcy jazdy) i 20 dział[3]. BitwaPod Mohaczem, gdzie wojska się spotkały, Węgrzy początkowo zamierzali zająć pozycje obronne, tworząc tabor. W obliczu skrajnej przewagi przeciwnika zwolennikiem wydania bitwy obronnej w oparciu o obóz był również dowódca polskich posiłków Lenart Gnoiński.[2] Na żądanie szlachty węgierskiej zdecydowano się jednak przypuścić atak. Ciężkozbrojnej jeździe węgierskiej dość łatwo udało się przebić przez linie wojsk tureckich. Następnie Węgrzy ruszyli w kierunku tureckiego taboru, bronionego przez janczarów i naszpikowanego licznymi, pospinanymi łańcuchami, działami[4]. Ostrzał turecki zabił wielu Węgrów; w ich szeregach wybuchła panika. Wielu żołnierzy zginęło podczas ucieczki, liczni utonęli w rzece – wśród nich król Ludwik II[5]. W bitwie oprócz 12 tysięcy rycerzy węgierskich udział wzięło także 1600 ochotników – polskich rycerzy dowodzonych przez kapitana Lenarta Gnoińskiego – co upamiętnia poświęcony im pomnik[6]. Straty po stronie chrześcijańskiej wyniosły 15 tysięcy zabitych (rannych i jeńców Turcy ścinali[3]), w tym siedmiu biskupów i 500 możnych[3]. KonsekwencjePrzedwczesna śmierć 20-letniego króla spowodowała, że wkrótce ziemie Czech i północno-zachodnich Węgier dostały się pod panowanie Habsburgów. Datę klęski uznaje się także za symboliczny koniec potęgi dynastii Jagiellonów. Zgromadzenia szlacheckie wybrały Jana Zápolyę na króla, mimo że w wyniku układów Jagiellonów z Habsburgami korona przeszła na Ferdynanda I. W 1528 roku Jan Zápolya uznał się za lennika Osmanów i zwracając się do sułtana o pomoc, a w rok później Turcy zdobyli Budę i ogłosili go władcą[1]. Wybuchła turecko-austriacka wojna o władzę na Węgrzech (w 1529 roku Turcy stanęli po raz pierwszy pod Wiedniem); ostatecznie w roku 1538 zawarto układ w Wielkim Waradynie[7]. Przewidywał on sukcesję Habsburgów po śmierci Jana Zápolyi, jednak szlachta węgierska złamała umowę i wybrała na następcę Jana jego syna, Jana II Zygmunta. Wywołało to najazd austriacki, po nim zaś kontratak turecki, który zakończył się wyparciem wojsk cesarskich spod murów Budy i podziałem Węgier dokonanym przez sułtana[7]. W roku 1541 ziemie węgierskie podzielono na trzy części. Środek kraju z Budą i Pesztem stały się prowincją turecką. Na wschodzie, pod rządami Jana II Zápolyi powstało zależne od Osmanów księstwo zwane Siedmiogrodem, a zachodnia część z dzisiejszą Słowenią i Chorwacją rządzona była przez habsburskich królów węgierskich. Przez następne lata stale dochodziło do walk na granicach. Turcy panowali na zdobytych ziemiach przez 158 lat, aż do pokoju w Karłowicach[7]. PrzypisyBibliografia
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
_(Border).svg){kind=link}