|
|
| (Nie pokazano 4 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | https://pl.wikipedia.org/wiki/Joanna_II_(kr%C3%B3lowa_Neapolu)
| + | #PATRZ [[Giovanna II di Napoli]] |
| | | | |
| − | {{Władca infobox
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |władca = Joanna II
| |
| − | |imiona =
| |
| − | |tytulatura = królowa Neapolu
| |
| − | |grafika =
| |
| − | |opis grafiki =
| |
| − | |herb =
| |
| − | |opis herbu =
| |
| − | |faksymile =
| |
| − | |opis faksymile =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | |1. tytuł = [[Władcy Neapolu i Sycylii|Królowa Neapolu]]
| |
| − | |1. od = [[1414]]
| |
| − | |1. do = [[1435]]
| |
| − | |1. koronacja =
| |
| − | |1. poprzednik = [[Władysław I (król Neapolu)|Władysław I]]
| |
| − | |1. następca = [[Rene Andegaweński]]
| |
| − | |dynastia = [[Andegawenowie]]
| |
| − | |data urodzenia = [[25 czerwca]] [[1373]]
| |
| − | |miejsce urodzenia =
| |
| − | |data śmierci = [[2 lutego]] [[1435]]
| |
| − | |miejsce śmierci =
| |
| − | |przyczyna śmierci =
| |
| − | |miejsce spoczynku =
| |
| − | |ojciec = [[Karol III z Durazzo]]
| |
| − | |matka = [[Małgorzata z Durazzo]]
| |
| − | |rodzeństwo =
| |
| − | |1. związek = mąż
| |
| − | |1. związek z = [[Wilhelm Habsburg]]<br />[[Jakub II de Burbon-La Marche]]
| |
| − | |1. związek od =
| |
| − | |1. związek do =
| |
| − | |1. dzieci =
| |
| − | |odznaczenia =
| |
| − | |commons =
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | }}
| |
| − | '''Joanna II''', [[język włoski|wł.]] ''Giovanna II di Napoli'', (ur. 25 czerwca [[1373]], zm. 2 lutego [[1435]]) – [[Królestwo Sycylii|królowa Neapolu]] [[1414]]-[[1435]], tytularna królowa Jerozolimy.
| |
| − | | |
| − | == Pochodzenie ==
| |
| − | Joanna pochodziła z dynastii [[Andegawenowie#Dynastia Kapetyngów - linia d'Anjou|andegaweńskiej (Anjou)]], będącej boczną linią francuskich [[Kapetyngowie|Kapetyngów]]. Była córką króla Neapolu i króla Węgier [[Karol III z Durazzo|Karola III]] (zwanego także Karolem z Durazzo) i Małgorzaty, również pochodzącej z dynastii andegaweńskiej. Jej bratem był [[Władysław I (król Neapolu)|Władysław]], poprzednik na neapolitańskim tronie.
| |
| − | | |
| − | Joanna swoim zachowaniem i stylem życia nawiązywała do swej imienniczki – królowej Neapolu [[Joanna I (królowa Neapolu)|Joanny I]] (zm. 1382). Prowadziła podobnie swobodny tryb życia, miała dwóch mężów, wielu admiratorów i kochanków, co prowadziło do oskarżeń o lekkość obyczajów i rozwiązłość. Za czasów królowej władza w królestwie należała do baronów, a na dworze najwięcej do powiedzenia mieli królewscy faworyci i kondotierzy<ref>Halina Manikowska ''Andegaweni'' w: ''Dynastie Europy'' (red. A. Mączak), s. 58.</ref>.
| |
| − | | |
| − | == Pierwsze małżeństwo i objęcie tronu ==
| |
| − | W [[1401]] Joanna została wydana za mąż za [[Wilhelm Habsburg|Wilhelma Habsburga]], księcia Styrii i Górnej Austrii (wcześniej zaręczonego z kuzynką Joanny – [[Jadwiga Andegaweńska|Jadwigą]], późniejszą królową Polski), małżeństwo nie trwało jednak długo, ponieważ Wilhelm zmarł w [[1406]] roku.
| |
| − | | |
| − | Po niespodziewanej śmierci swego brata Władysława ([[1414]]), który nie zostawił żadnych legalnych potomków, Joanna została władczynią królestwa Neapolu. Joanna objęła obowiązki monarchy, lecz faktyczną władzę sprawowali jej faworyt Pandolfo Alopo i kondotier [[Muzio Attendolo Sforza|Muzio Sforza]].
| |
| − | | |
| − | == Drugie małżeństwo. Rządy Jakuba de Burbon ==
| |
| − | Taki obrót spraw nie spodobał się neapolitańskim baronom, którzy wezwali [[Jakub II de Burbon-La Marche|Jakuba de Burbon]], hrabiego [[Hrabstwo La Marche|La Marche]]<ref>pierwszą żoną Jakuba była Beatrycze, córka króla Nawarry, [[Karol III Szlachetny|Karola III Szlachetnego]], zmarła w 1412.</ref>, by zaaranżować jego małżeństwo z królową i odsunąć od władzy jej faworytów. Do ślubu doszło 10 sierpnia [[1415]], królewski małżonek otrzymał tytuł księcia [[Tarent]]u. Jakub szybko pozbył się faworytów królowej, kazał powiesić Pandolfo Alopo, a Sforzę uwięzić. Następnie Jakub osadził w domowym areszcie swoją małżonkę, by samemu przejąć pełnię władzy, z pomocą przybyłych razem z nim oddziałów francuskich. By podkreślić swe rządy przybrał tytuł króla i inne tytuły jakimi posługiwali się władcy Neapolu: króla Węgier, Jerozolimy, Sycylii, Dalmacji, Chorwacji, hrabiego Prowansji i Piemontu. Jednak bezwzględne rządy Jakuba nie spodobały się nawet popierającym go do tej pory możnym, którzy uwolnili królową, zaś Jakuba uwięzili. Hrabia La Marche przegrał tę próbę sił i w [[1419]] został zmuszony zrezygnować z królewskich prerogatyw, opuścił stolicę, zadowalając się ostatecznie jedynie tytułem księcia Tarentu. Małżeństwo Joanny i Jakuba nigdy nie zostało anulowane.
| |
| − | | |
| − | == Faworyt Giovanni Caracciolo. Walki z Ludwikiem III i Alfonsem V ==
| |
| − | Kolejnym faworytem królowej został tymczasem hrabia [[Avellino]], Giovanni Caracciolo (zwany Sergianni), przywódca buntu przeciw Jakubowi Burbonowi. Po wygnaniu Jakuba, w październiku 1419, za zgodą papiestwa, odbyła się oficjalna koronacja Joanny.
| |
| − | | |
| − | W tym czasie Sergianni całkowicie przejął kontrolę nad rządami królestwa. Za jego sprawą pogorszyły się relacje Joanny z papieżem [[Marcin V|Marcinem V]], któremu za radą Siergianniego, królowa odmówiła pomocy materialnej i wojskowej. Wówczas papież wezwał z Francji [[Ludwik III Andegaweński|Ludwika III Anjou]]<ref>dziad Ludwika III, Ludwik I (zm. 1384) został władcą [[Andegawenia|Andegawenii]] ([[język francuski|franc.]] Anjou), stąd potomkowie Ludwika I, jak i on sam, także noszą przydomek „Andegaweński” (linia Anjou-Valois), przy czym należy pamiętać, że ród ten jest boczną gałęzią francuskich [[Walezjusze|Walezjuszy]], gdy zaś ród Joanny II wywodzący się od [[Karol I Andegaweński|Karola I]] (zm. 1285), także władcy Andegawenii, był boczną linią francuskich [[Kapetyngowie|Kapetyngów]].</ref> oferując mu koronę Neapolu (królestwo było formalnie papieskim [[lenno|lennem]]). Ludwik III, którego [[Ludwik II Andegaweński|ojciec]] przez wiele lat walczył o Neapol z bratem Joanny, z pomocą króla Francji i za papieskie pieniądze, zebrał wojsko i w [[1420]] najechał na neapolitańskie ziemie oblegając stolicę królestwa. Wówczas królowa wezwała na pomoc [[Alfons V Aragoński|Alfonsa V Wspaniałomyślnego]], króla [[królestwo Aragonii|Aragoniii]] i [[Sycylia|Sycylii]], który pragnął wziąć w posiadanie cały zachodni basen [[Morze Śródziemne|Morza Śródziemnego]]. Joanna II [[adopcja|adoptowała]] Alfonsa, nadała mu tytuł księcia [[Kalabria|Kalabrii]], czyniąc go jednocześnie swoim spadkobiercą. W zamian Alfons wsparł królową swoją flotą i armią, która w [[1421]] zmusiła Ludwika III do odwrotu.
| |
| − | | |
| − | Alfons V poczuł się władcą Neapolu jeszcze za życia Joanny. Aragończyk rozkazał uwięzić Sergianniego ([[1423]]), następnie otoczył wojskiem siedzibę Joanny – Castel Capuano. Po czasie doszło do porozumienia między Joanną a Alfonsem, do czego wydatnie przyczyniło się powstanie mieszkańców Neapolu, oburzonych zachowaniem aragońskich żołdaków. Joanna i Sergianni zyskali wolność, następnie królowa nieoczekiwanie opuściła Neapol i spotkała się z Ludwikiem III Anjou w miejscowości [[Aversa]]. Tutaj, za pozwoleniem papieża, Joanna ogłosiła, że adopcja Alfonsa nie ma mocy prawnej, za to adoptowała Ludwika III, który został jej następcą. Alfons musiał powrócić do Aragonii, a królowa w kwietniu [[1424]] triumfalnie wjechała do Neapolu.
| |
| − | | |
| − | Jednak Aragończyk nie zamierzał rezygnować i Joanna w kolejnych latach podjęła z Alfonsem pertraktacje, proponując mu dziedziczenie tronu, w zamian zaś chciała zyskać zobowiązania króla, że do czasu jej śmierci nie będzie zbrojnie interweniował w Neapolu.
| |
| − | | |
| − | Następne lata to wzrost potęgi Sergianniego, co wywołało niepokój samej królowej. Zawiązano mający poparcie Joanny spisek, w wyniku którego wszechmocnego dotychczas faworyta zamordowano w sierpniu [[1432]] w jego własnej posiadłości.
| |
| − | | |
| − | == Śmierć Joanny ==
| |
| − | Zdawało się, że w tej sytuacji Alfons Aragoński bez trudu osiągnie swój cel, tym bardziej, że 12 listopada 1434 zmarł Ludwik III Anjou. Jednakże król Alfons srodze się zawiódł na Joannie, gdyż królowa po śmierci Ludwika swym następcą uczyniła jego brata, [[Rene Andegaweński|Rene]], księcia Lotaryngii, przebywającego w burgundzkiej niewoli w [[Dijon]]<ref>Jacques Levron, ''Dobry król Rene'', Warszawa 1986, str. 55.</ref>. Niebawem, [[2 lutego]] [[1435]] bezdzietnie zmarła Joanna II. Została pochowana w Neapolu, w kościele Santa Annunziata.
| |
| − | | |
| − | Królowa Joanna II była ostatnią przedstawicielką swego rodu, który panował w Andegawenii, Neapolu, na Sycylii, na Węgrzech i w Polsce.
| |
| − | | |
| − | Po śmierci Joanny II rozpoczęły się na południu Włoch kilkuletnie walki między Rene a Alfonsem, z których zwycięsko wyszedł król Aragonii, trwale objąwszy w [[1442]] królestwo Neapolu, które kilkadziesiąt lat później na stałe zostało włączone do królestwa Hiszpanii.
| |
| − | | |
| − | == Wywód genealogiczny ==
| |
| − | <center>{{MiniDrzewoGenealogiczne
| |
| − | |style=font-size: 90%; line-height: 110%;
| |
| − | |border=1
| |
| − | |boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0;
| |
| − | |boxstyle_1=background-color: #999;
| |
| − | |boxstyle_2=background-color: #bbb;
| |
| − | |boxstyle_3=background-color: #ddd;
| |
| − | |boxstyle_4=background-color: #eee;
| |
| − | |1= '''Joanna II'''
| |
| − | |2= [[Karol III z Durazzo]] (1345-1386)<br>król Neapolu, król Wegier i Chorwacji
| |
| − | |3= [[Małgorzata z Durazzo]]
| |
| − | |4= [[Ludwik z Durazzo]] (1324-1362), hrabia Grawiny i Morrone
| |
| − | |5= Małgorzata Sanseverino
| |
| − | |6= [[Karol z Durazzo|Karol]] (1323-1348), książę Durazzo
| |
| − | |7= [[Maria Kalabryjska]]
| |
| − | |8= [[Jan de Gravina]] (1294-1336), hrabia Graviny, książę Durazzo<br>(władca Albanii, bez tytułu królewskiego)<br>hrabia Kefalenii, książę Achai
| |
| − | |9= [[Agnieszka z Périgord]]
| |
| − | |10= Robert Sanseverino, hrabia Corigliano
| |
| − | |11= nieznana
| |
| − | |12= [[Jan de Gravina]] (1294-1336), hrabia Graviny, książę Durazzo<br>(władca Albanii, bez tytułu królewskiego)<br>hrabia Kefalenii, książę Achai
| |
| − | |13= [[Agnieszka z Périgord]]
| |
| − | |14= [[Karol Kalabryjski]] (1298-1328), książę Kalabrii
| |
| − | |15= [[Maria de Valois]]
| |
| − | }}</center>
| |
| − | | |
| − | | |
| − | Król Władysław nie posiadał legalnego, pochodzącego z małżeństw, potomstwa. Jego jedynym synem z nieprawego łoża był Rinaldo, tytularny książę [[Kapua|Kapui]]. Nie są znane daty życia Rinaldo, wiadomo jednak, że dochował się czwórki potomstwa.
| |
| − | | |
| − | == Bibliografia ==
| |
| − | * {{Cytuj|autor = Małgorzata Hertmanowicz-Brzoza; Kamil Stepan |tytuł = Słownik władców świata |data = 2005 |isbn = 83-7435-077-6 |miejsce = Kraków |wydawca = Wydawnictwo Zielona Sowa |s = 347-348 |oclc = 749692036 }}
| |
| − | * {{Cytuj|autor = Jerzy Rajman |tytuł = Encyklopedia średniowiecza |data = 2006 |isbn = 83-7435-263-9 978-83-7435-263-5 |miejsce = Kraków |wydawca = Wydawnictwo Zielona Sowa |s = 438 |oclc = 749403223 }}
| |
| − | * ''Historia powszechna. Tom 8: Od imperium Karola Wielkiego do kryzysu XIV wieku'', wyd. 2007, s. 257, {{ISBN|978-84-9819-815-7}}
| |
| − | * [http://fmg.ac/Projects/MedLands/SICILY.htm#_Toc284338780 Genealogia (ang.)]
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | {{Przypisy}}
| |
| − | | |
| − | {{Władcy Neapolu}}
| |
| − | | |
| − | {{Kontrola autorytatywna}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Andegawenowie]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Neapolu i Sycylii]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w 1435]] | |
