I. Mária: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | + | {{Uwaga polska| | |
| − | + | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Maria_Andegawe%C5%84ska | |
| − | | | + | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Maria_Andegawe%C5%84ska&action=history |
| + | |nota = polski | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {| | ||
| | | | ||
| + | |} | ||
| + | |||
| + | {| | ||
| + | |-style="vertical-align:top;" | ||
| + | | | ||
| + | |||
| + | '''Maria Andegaweńska''' ([[język węgierski|węg.]] ''Mária'', [[Język serbsko-chorwacki|chor.]] ''Marija'', ur. w [[1371]], zm. [[17 maja]] [[1395]]) – [[Władcy Węgier|królowa Węgier i Chorwacji]] od 1382. | ||
| + | |||
| + | == Życiorys == | ||
| + | Była córką króla Polski i Węgier [[Ludwik Węgierski|Ludwika Węgierskiego]] i [[Elżbieta Bośniaczka|Elżbiety Bośniaczki]]. Już w dzieciństwie ojciec zaaranżował jej małżeństwo z [[Zygmunt Luksemburski|Zygmuntem Luksemburskim]], jej siostra [[Jadwiga Andegaweńska]] miała poślubić [[Wilhelm Habsburg|Wilhelma Habsburga]]<ref>J. Dąbrowski, ''Ostatnie lata Ludwika Wielkiego. 1370-1382'', Kraków 2009, s. 303–304.</ref>. | ||
| − | {{Dynasta infobox | + | W 1382 po śmierci Ludwika została królową Węgier, rzeczywista władza spoczęła jednak w ręku jej matki [[Elżbieta Bośniaczka|Elżbiety Bośniaczki]]. |
| + | Po władzę sięgnął wtedy najstarszy żyjący potomek Andegawenów - [[władcy Neapolu i Sycylii|król Neapolu]] [[Karol III z Durazzo]]. W grudniu [[1385]] strącił Marię z tronu i koronował się na króla Węgier jako Karol II<ref name="Nikodem">J. Nikodem, ''Jadwiga król Polski'', Wrocław 2009, s. 248.</ref>. W wyniku spisku Elżbiety Bośniaczki i [[Palatyn (tytuł)|palatyna]] [[Miklós I Garai|Mikołaja z Gary]] nowy król został w lutym 1386 zamordowany. Władzę w wewnętrznie osłabionym kraju ponownie objęły Elżbieta z córką<ref name="Nikodem" />. W obawie przed zwolennikami zamordowanego monarchy obie kobiety schroniły się w posiadłości [[Garai (ród)|rodu z Gary]] w południowych [[Węgry|Węgrzech]]. Wkrótce zostały napadnięte i uwięzione w zamku [[Nowy Grod]] nad [[Morze Adriatyckie|Adriatykiem]] z polecenia męża Marii - Zygmunta Luksemburskiego. Elżbieta nie doczekała się pomocy od zięcia, który dążył do przejęcia korony węgierskiej. Została uduszona na oczach córki przed 15 stycznia 1387<ref name="Nikodem2">J. Nikodem, ''Jadwiga król Polski'', Wrocław 2009, s. 249.</ref>. Z niewoli Marię wyzwolił dopiero Zygmunt Luksemburski, za cenę przyjęcia korony węgierskiej w czerwcu 1387<ref name="Nikodem2" />. Od tej pory Węgry miały formalnie dwoje równoprawnych władców, Marię i Zygmunta. Królowa na co dzień nie brała udziału w rządach. Sprawowała władzę w trakcie pobytów męża za granicą. Maria zmarła w Budzie 17 maja 1395 roku podczas polowania na skutek upadku z konia, który spowodował poronienie. Została pochowana w katedrze w Wielkim Waradynie (obecnie [[Oradea]]).<ref>Nikodem J., Jadwiga król Polski, Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław 2009, {{ISBN|978-83-04-04978-9}}.</ref> | ||
| + | |||
| + | {{Tree | ||
| + | | osoba = Maria Andegaweńska | ||
| + | | matka = [[Elżbieta Bośniaczka]] | ||
| + | | ojciec = [[Ludwik Węgierski]] | ||
| + | | matka_matki = Elżbieta kujawska | ||
| + | | ojciec_matki = [[Stefan II Kotromanić]] | ||
| + | | matka_ojca = [[Elżbieta Łokietkówna]] | ||
| + | | ojciec_ojca = [[Karol Robert]] | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | == Przypisy == | ||
| + | {{Przypisy}} | ||
| + | |||
| + | == Bibliografia == | ||
| + | * [[Jan Dąbrowski (historyk)|Dąbrowski J.]], ''Ostatnie lata Ludwika Wielkiego. 1370-1382'', Wydawnictwo Universitas, Kraków 2009, {{ISBN|978-83-242-0917-0}}. | ||
| + | * Nikodem J., ''Jadwiga król Polski'', Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław 2009, {{ISBN|978-83-04-04978-9}}. | ||
| + | |||
| + | |{{Dynasta infobox | ||
|dynasta = Maria Andegaweńska | |dynasta = Maria Andegaweńska | ||
|imiona = | |imiona = | ||
| Linia 40: | Linia 74: | ||
|ojciec = [[I. Lajos]]<br>([[Ludwik Węgierski]]) | |ojciec = [[I. Lajos]]<br>([[Ludwik Węgierski]]) | ||
|matka = [[Elżbieta Bośniaczka]] | |matka = [[Elżbieta Bośniaczka]] | ||
| − | |rodzeństwo = | + | |rodzeństwo = [[Katalin|Katarzyna]], [[Hedwig|Ladwiga]] |
|1. związek = mąż | |1. związek = mąż | ||
|1. związek z = [[Zygmunt Luksemburski]] | |1. związek z = [[Zygmunt Luksemburski]] | ||
| Linia 52: | Linia 86: | ||
}} | }} | ||
|} | |} | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Andegawenowie węgierscy]] | [[Kategoria:Andegawenowie węgierscy]] | ||
| Linia 84: | Linia 94: | ||
[[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]] | [[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | ||
| + | [[Kategoria:Importowane]] | ||
Wersja z 08:24, 16 sty 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Maria Andegaweńska (węg. Mária, chor. Marija, ur. w 1371, zm. 17 maja 1395) – królowa Węgier i Chorwacji od 1382. ŻyciorysByła córką króla Polski i Węgier Ludwika Węgierskiego i Elżbiety Bośniaczki. Już w dzieciństwie ojciec zaaranżował jej małżeństwo z Zygmuntem Luksemburskim, jej siostra Jadwiga Andegaweńska miała poślubić Wilhelma Habsburga[1]. W 1382 po śmierci Ludwika została królową Węgier, rzeczywista władza spoczęła jednak w ręku jej matki Elżbiety Bośniaczki. Po władzę sięgnął wtedy najstarszy żyjący potomek Andegawenów - król Neapolu Karol III z Durazzo. W grudniu 1385 strącił Marię z tronu i koronował się na króla Węgier jako Karol II[2]. W wyniku spisku Elżbiety Bośniaczki i palatyna Mikołaja z Gary nowy król został w lutym 1386 zamordowany. Władzę w wewnętrznie osłabionym kraju ponownie objęły Elżbieta z córką[2]. W obawie przed zwolennikami zamordowanego monarchy obie kobiety schroniły się w posiadłości rodu z Gary w południowych Węgrzech. Wkrótce zostały napadnięte i uwięzione w zamku Nowy Grod nad Adriatykiem z polecenia męża Marii - Zygmunta Luksemburskiego. Elżbieta nie doczekała się pomocy od zięcia, który dążył do przejęcia korony węgierskiej. Została uduszona na oczach córki przed 15 stycznia 1387[3]. Z niewoli Marię wyzwolił dopiero Zygmunt Luksemburski, za cenę przyjęcia korony węgierskiej w czerwcu 1387[3]. Od tej pory Węgry miały formalnie dwoje równoprawnych władców, Marię i Zygmunta. Królowa na co dzień nie brała udziału w rządach. Sprawowała władzę w trakcie pobytów męża za granicą. Maria zmarła w Budzie 17 maja 1395 roku podczas polowania na skutek upadku z konia, który spowodował poronienie. Została pochowana w katedrze w Wielkim Waradynie (obecnie Oradea).[4]
PrzypisyBibliografia
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
