I. László

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

I. László, także Szent László (pol. Władysław I lub Święty Władysław, chor. Ladislav I, słow. Svätý Ladislav) (*ok.1040, †29 lipca 1095), węgierski monarcha z rodu Arpadów, król Węgier od 1077 r. i Król Chorwacji od 1091 roku. Drugim syn króla Węgier Beli I. Po śmierci Béli w 1063 r. László i jego starszy brat, Gejza, uznali swojego kuzyna, Salomona, za prawowitego króla w zamian za otrzymanie byłego księstwa ojca, obejmującego jedną trzecią królestwa. Współpracują z Salomonem przez następną dekadę. Z tym okresem związana jest najpopularniejsza legenda László, która opowiada o walce z „Kumanem” (tureckim maruderem-nomadem), który porwał węgierską dziewczynę. Relacje braci z Salomonem pogorszyły się na początku lat 70. i zbuntowali się przeciwko niemu. Gejza został ogłoszony królem w 1074 r., ale Salomon zachował kontrolę nad zachodnimi regionami swojego królestwa. Za panowania Gejzy László był najbardziej wpływowym orędownikiem swojego brata. Ladislaus I or Ladislas I, also Saint Ladislaus or Saint Ladislas (; ;; Szablon:Lang-pl; c. 1040 – 29 July 1095) was King of Hungary from 1077 and King of Croatia from 1091. He was the second son of King Béla I of Hungary. After Béla's death in 1063, Ladislaus and his elder brother, Géza, acknowledged their cousin, Solomon as the lawful king in exchange for receiving their father's former duchy, which included one-third of the kingdom. They cooperated with Solomon for the next decade. Ladislaus's most popular legend, which narrates his fight with a "Cuman" (a Turkic nomad marauder) who abducted a Hungarian girl, is connected to this period. The brothers' relationship with Solomon deteriorated in the early 1070s, and they rebelled against him. Géza was proclaimed king in 1074, but Solomon maintained control of the western regions of his kingdom. During Géza's reign, Ladislaus was his brother's most influential adviser. Gejza zmarł w 1077 r., a jego zwolennicy mianowali László królem. Salomon poparł László z pomocą króla Niemiec Henryka IV. László poparł przeciwników Henryka IV podczas kontrowersji w sprawie inwestycji. W 1081 r. Salomon abdykował i potwierdził panowanie László, ale spiskował, by odzyskać królewską koronę, a László uwięził go. László kanonizował pierwszych świętych węgierskich (w tym jego dalekich krewnych, króla Stefana I i księcia Emeryka w 1085 r. Uwolnił Salomona podczas ceremonii kanonizacyjnej. Géza died in 1077, and his supporters made Ladislaus king. Solomon resisted Ladislaus with assistance from King Henry IV of Germany. Ladislaus supported Henry IV's opponents during the Investiture Controversy. In 1081, Solomon abdicated and acknowledged Ladislaus's reign, but he conspired to regain the royal crown and Ladislaus imprisoned him. Ladislaus canonized the first Hungarian saints (including his distant relatives, King Stephen I and Duke Emeric) in 1085. He set Solomon free during the canonization ceremony. 1 Po serii wojen domowych głównym celem László było przywrócenie bezpieczeństwa publicznego. Wprowadził surowe przepisy prawne, karząc tych, którzy naruszali prawa własności, śmiercią lub okaleczeniem. W 1091 r. Okupował prawie całą Chorwację, co zapoczątkowało okres ekspansji średniowiecznego Królestwa Węgier. Zwycięstwa László nad Pieczynegami i Kumanami zapewniały bezpieczeństwo wschodnich granic jego królestwa przez około 150 lat. Jego stosunki ze Stolicą Apostolską pogorszyły się w ostatnich latach jego rządów, ponieważ papieże twierdzili, że Chorwacja jest ich lennem, ale László podważył ich roszczeniom. After a series of civil wars, Ladislaus's main focus was the restoration of public safety. He introduced severe legislation, punishing those who violated property rights with death or mutilation. He occupied almost all Croatia in 1091, which marked the beginning of an expansion period for the medieval Kingdom of Hungary. Ladislaus's victories over the Pechenegs and Cumans ensured the security of his kingdom's eastern borders for about 150 years. His relationship with the Holy See deteriorated during the last years of his reign, as the popes claimed that Croatia was their fief, but Ladislaus denied their claims. László został kanonizowany 27 czerwca 1192 r. Przez papieża Celestyna III. Legendy przedstawiają go jako pobożnego rycerza-króla, „wcielenie późnośredniowiecznego węgierskiego ideału rycerskości”. [1] Jest popularnym świętym na Węgrzech i sąsiednich narodach, w których poświęcono mu wiele kościołów. Ladislaus was canonized on 27 June 1192 by Pope Celestine III. Legends depict him as a pious knight-king, "the incarnation of the late-medieval Hungarian ideal of chivalry."{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He is a popular saint in Hungary and neighboring nations, where many churches are dedicated to him. Wczesne lata (przed 1064) László był drugim synem króla Beli I i jego żony Richezy (lub Adelajdy), która była córką króla Polski Mieszka II. [2] [3] László i jego starszy brat, Gejza, urodzili się w Polsce, gdzie Bela osiedlił się w latach 30. Xi wieku po wygnaniu z Węgier [4] [5] László urodził się około 1040 r. [4] Według „Legendy z końca XII wieku” László „fizyczny i duchowy makijaż świadczy o Bożej łaskawej woli nawet przy jego narodzinach” [6]. Niemal współcześnie Gall Anonim napisał, że László „wychowany w dzieciństwie w Polsce” i prawie stał się „Polakiem w sposobie życia” [5] [7] Otrzymał słowiańskie imię: „Władysław” pochodzące od „Vladislav” [4]. Ladislaus was the second son of the future King Béla I of Hungary and his wife, Richeza (or Adelaide), who was a daughter of King Mieszko II of Poland.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus and his elder brother, Géza, were born in Poland, where Béla had settled in the 1030s after being banished from Hungary.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus was born around 1040.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus's "physical and spiritual makeup testified to God's gracious will even at his birth", according to his late-12th-century Legend.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The almost contemporaneous Gallus Anonymus wrote that Ladislaus was "raised from childhood in Poland" and almost became a "Pole in his ways and life".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He received a Slavic name: "Ladislaus" is derived from "Vladislav".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Plik:Béla elnyeri a koronát.jpg Ladislaus's father, Béla I is crowned king after his nephew, Solomon is deprived of the crown (from the Képes Krónika). Bela i jego rodzina wrócili na Węgry około 1048 r. [4] Bela otrzymał od swojego brata, króla Węgier Andrzeja I [8] [9] [10] tak zwane „Księstwo”, które obejmowało jedną trzecią królestwa. Képes Krónika wspomina, że ​​syn Andrzeja, Salomon, „został namaszczony na króla za zgodą księcia Beli i jego synów Gejzę i László” [11] w 1057 lub 1058 r. [4] Béla and his family returned to Hungary around 1048.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Béla received the so-called "Duchy" – which encompassed one-third of the kingdom – from his brother, King Andrew I of Hungary.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Illuminated Chronicle mentions that Andrew's son, Solomon, "was anointed king with the consent of Duke Bela and his sons Geysa and Ladislaus" in 1057 or 1058.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Bela, który był spadkobiercą Andrzeja przed koronacją Salomona, wyjechał do Polski w 1059 r. w towarzystwie swoich synów. [4] [12] Wrócili później z polskimi posiłkami i rozpoczęli bunt przeciwko Andrzejowi. [8] [13] Po pokonaniu Andrzeja Bela został koronowany na króla 6 grudnia 1060 r. [13] Salomon opuścił kraj, szukając schronienia w Świętym Cesarstwie Rzymskim [14] [15] Bela I zmarł 11 września 1063 r., na jakiś czas przed wkroczeniem wojsk niemieckich na Węgry w celu przywrócenia rządów Salomona [12]. László i jego bracia Gejza i Lampert wrócili do Polski, a Salomon został ponownie koronowany na króla w Székesfehérvár. [4] [16] Trzej bracia powrócili, gdy Niemcy opuścili Węgry [17]. Aby uniknąć kolejnej wojny domowej, bracia podpisali traktat z Salomonem w dniu 20 stycznia 1064 r. [17] [18], uznając panowanie Salomona w zamian za księstwo ojca. [18] [19] Béla, who had been Andrew's heir before Solomon's coronation, left for Poland in 1059; his sons accompanied him.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} They returned with Polish reinforcements and began a rebellion against Andrew.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} After defeating Andrew, Béla was crowned king on 6 December 1060.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Solomon left the country, taking refuge in the Holy Roman Empire.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Béla I died on 11 September 1063, some time before German troops entered Hungary in order to restore Solomon.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus and his brothers, Géza and Lampert, went back to Poland, and Solomon was once again crowned king in Székesfehérvár.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The three brothers returned when the Germans left Hungary.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} To avoid another civil war, the brothers signed a treaty with Solomon on 20 January 1064,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} acknowledging Solomon's reign in exchange for their father's duchy.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Książę na Węgrzech (1064-1077) László i Gejza prawdopodobnie podzielili administrację swojego księstwa; Wydaje się, że László otrzymał regiony wokół Bihar (obecnie Biharia, Rumunia). [2] [20] [21] Gejza i László współpracowali z królem Salomonem między 1064 a 1071. [21] Najbardziej popularna historia w późniejszych legendach László - jego walka z wojownikiem „Kumanem”, który porwał chrześcijańską dziewicę - miała miejsce w tym okresie. [22] [23] Relacje między królem a jego kuzynami stały się napięte na początku lat 70. XI wieku [24]. Kiedy Gejza towarzyszył Salomonowi w kampanii wojskowej przeciwko Bizancjum w 1072 r., László został pozostawiony z połową wojsk książęcych w Nyírség, aby „pomścić brata mocną ręką” [25], jeśli Salomon skrzywdził Gejzę. [24] [26] Ladislaus and Géza probably divided the administration of their duchy; Ladislaus seems to have received the regions around Bihar (now Biharia, Romania).{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Géza and Ladislaus cooperated with King Solomon between 1064 and 1071.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The most popular story in Ladislaus's later legends – his fight with a "Cuman" warrior who abducted a Christian maiden – occurred during this period.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The relationship between the king and his cousins became tense in the early 1070s.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} When Géza accompanied Solomon on a military campaign against the Byzantine Empire in 1072, Ladislaus stayed behind with half of the ducal troops in Nyírség to "avenge his brother with a strong hand" if Solomon harmed Géza.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Zdając sobie sprawę, że kolejna wojna domowa była nieunikniona, król i książęta rozpoczęli negocjacje w celu uzyskania pomocy obcych mocarstw [24] [26] Najpierw László odwiedził Ruś Kijowską, ale wrócił bez posiłków. [2] [26] Następnie udał się na Morawy i przekonał księcia Otto I z Ołomuńca, aby towarzyszył mu z powrotem na Węgry z wojskami czeskimi. [2] [27] Zanim wrócili na Węgry, armia królewska zaatakowała księstwo i rozgromiła oddziały Gejzy w bitwie pod Kemej 26 lutego 1074 r. [24] [28] [29] László spotkał swojego uciekającego brata w Vác i postanowili kontynuować walkę z Salomonem. [28] Legenda zachowana w Képes Krónika wspomina, że ​​przed bitwą László „widział w świetle dziennym wizję z nieba” anioła nakładającego koronę na głowę Gejzy. [30] [31] Kolejny legendarny epizod przewidywał także zwycięstwo książąt nad królem: „gronostaj z czystej bieli” przeskoczył z kolczastego krzaka na lancę László, a następnie na jego klatkę piersiową. [30] [32] Decydująca bitwa pod Mogyoródem została stoczona 14 marca 1074 r. [28] [29] László dowodził „oddziałami z Byhora” na lewej flance. [28] [33] Salomon został pokonany [29], ale zamiast poddać się kuzynom, uciekł do zachodnich granic królestwa, by szukać pomocy u swojego szwagra Henryka IV z Niemiec [34]. Realizing that another civil war was inevitable, the king and dukes launched negotiations to obtain the assistance of foreign powers.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} First, Ladislaus visited the Kievan Rus', but he returned without reinforcements.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He then went to Moravia, and persuaded Duke Otto I of Olomouc to accompany him back to Hungary with Czech troops.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} By the time they returned to Hungary, the royal army had already invaded the duchy and routed Géza's troops at the Battle of Kemej on 26 February 1074.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus met his fleeing brother at Vác, and they decided to continue the fight against Solomon.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} A legend preserved in the Illuminated Chronicle mentions that before the battle, Ladislaus "saw in broad daylight a vision from heaven" of an angel placing a crown on Géza's head.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Another legendary episode also predicted the dukes' triumph over the king: an "ermine of purest white" jumped from a thorny bush to Ladislaus's lance and then onto his chest.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The decisive Battle of Mogyoród was fought on 14 March 1074.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus commanded "the troops from Byhor" on the left flank.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Solomon was defeated,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} but instead of surrendering to his cousins, he fled to the western borders of the kingdom to seek assistance from his brother-in-law Henry IV of Germany.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Gejza został ogłoszony królem, ale Salomon osiedlił się w Moson i Pressburg (obecnie Bratysława, Słowacja) [28] [34]. Za panowania brata László zarządzał całym byłym księstwem ojca [27]. Odparł atak Salomona na Nyitrę (dzisiejsza Nitra, Słowacja) w sierpniu lub wrześniu 1074 r., ale nie mógł przejąć Pressburga [27]. László był także głównym doradcą swojego brata [27]. Legenda głosi, że Gejza postanowił zbudować kościół pod wezwaniem Najświętszej Dziewicy w Vác po tym, jak László wyjaśnił znaczenie cudownego pojawienia się jelenia w miejscu, w którym wzniesiony zostanie kościół: [35] Géza was proclaimed king, but Solomon established himself in Moson and Pressburg (now Bratislava, Slovakia).{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} During his brother's reign, Ladislaus administered all of their father's former duchy.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He repelled Solomon's attack on Nyitra (present-day Nitra, Slovakia) in August or September 1074, but he could not seize Pressburg.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus was also his brother's main advisor.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Legend says that Géza decided to build a church dedicated to the Holy Virgin in Vác after Ladislaus explained the significance of the wondrous appearance of a red deer at the place where the church would be erected:{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Gdy {król Geza i książę László} stali w miejscu niedaleko [Vác], gdzie jest teraz kościół błogosławionego apostoła Piotra, a jeleń ukazał się im z wieloma świecami płonącymi na jego rogach i zaczął biegać przed nimi szybko w stronę lasu, w miejscu, w którym obecnie znajduje się klasztor, zatrzymał się i stał nieruchomo. Kiedy żołnierze wystrzelili w niego strzały, wskoczył do Dunaju i już go nie widzieli. Na ten widok błogosławiony László powiedział: „Doprawdy, to nie był jeleń, ale anioł od Boga”. A król {Gejza} powiedział: „Powiedz mi, umiłowany bracie, co mogą oznaczać wszystkie świece, które widzieliśmy płonące na rogach jelenia”. Błogosławiony László odpowiedział: „Nie są rogami, lecz skrzydłami; nie płoną świec, lecz lśniące pióra. Pokazano nam, że budujemy kościół Najświętszej Maryi Panny w miejscu, gdzie postawiono jego stopy, i nie gdzie indziej. ” - Képes Krónika [35] {{#invoke:Trim quotes|trim|s=As [King Géza and Duke Ladislaus] were standing at a spot near [Vác], where is now the church of the blessed apostle Peter, a stag appeared to them with many candles burning upon his horns, and it began to run swifly before them towards the wood, and at the spot where is now the monastery, it halted and stood still. When the soldiers shot their arrows at it, it leapt into the Danube, and they saw it no more. At this sight the blessed Ladislaus said: "Truly that was no stag, but an angel from God." And King [Géza] said: "Tell me, beloved brother, what may all the candles signify which we saw burning on the stag's horns." The blessed Ladislaus answered: "They are not horns, but wings; they are not burning candles, but shining feathers. It has shown to us that we are to build the church of the Blessed Virgin on the place where it planted its feet, and not elsewhere."}} — {{safesubst:#invoke:Separated entries|comma}} Jego panowanie Konsolidacja (1077-1085) Gejza I zmarł 25 kwietnia 1077 r. [37] Ponieważ synowie Gejzy, Koloman i Álmos, byli nieletni, jego zwolennicy ogłosili zamiast nich królem László [27]. Gall Anonim podkreśla, że Bolesław II odważny polski ​​król „wypędził” Salomona „z Węgier swoimi siłami i umieścił {László} na tronie”; Bolesław nazwał nawet László „swoim królem”. [5] [38] [39] Chociaż Képes Krónika podkreśla, że ​​László „nigdy nie nakładał korony na głowę, ponieważ pragnął niebieskiej korony zamiast ziemskiej korony śmiertelnego króla”, wszystkie jego monety przedstawiają go w koronie, co sugeruje, że László został koronowany około 1078 r. , [40] [41] [42] Niedługo po swojej koronacji László wydał dwie księgi prawa, które zawierały decyzje zgromadzenia „magnatów królestwa”, które odbyło się w Pannonhalma. [19] [43] Większość tych przepisów była drakońskimi środkami w celu ochrony własności prywatnej, co pokazuje, że László koncentrował się przede wszystkim na wewnętrznej konsolidacji i bezpieczeństwie w pierwszych latach swojego panowania [44] [45]. Ci, których przyłapano na kradzieży, zostali straceni, a nawet przestępcy, którzy popełnili niewielkie przestępstwa przeciwko prawom własności, zostali oślepieni lub sprzedani jako niewolnicy [44]. Jego inne przepisy regulują postępowania prawne i sprawy gospodarcze, w tym wydawanie wezwań sądowych i monopolu królewskiego w sprawie handlu solą [19] [44] Géza I died on 25 April 1077.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Since Géza's sons, Coloman and Álmos, were minors, his supporters proclaimed Ladislaus king instead.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Gallus Anonymus emphasizes that King Boleslaus II the Bold of Poland "drove out" Solomon "from Hungary with his forces, and placed [Ladislaus] on the throne"; Boleslaus even called Ladislaus "his king".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Although the Illuminated Chronicle emphasizes that Ladislaus "never placed the crown upon his head, for he desired a heavenly crown rather than the earthly crown of a mortal king", all his coins depict him wearing a crown, suggesting that Ladislaus was actually crowned around 1078.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Shortly after his coronation, Ladislaus promulgated two law books, which incorporated the decisions of an assembly of the "magnates of the kingdom", held in Pannonhalma.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The majority of these laws were draconian measures to defend private property, showing that Ladislaus primarily focused on internal consolidation and security during the first years of his reign.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Those who were caught stealing were to be executed, and even criminals who committed minor offenses against property rights were blinded or sold as slaves.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} His other laws regulated legal proceedings and economic matters, including the issuing of judicial summons and the royal monopoly on salt trade.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Gdyby ktoś, wolny lub niewolnik, został złapany w kradzieży, zostałby powieszony. Ale jeśli ucieknie do kościoła, aby uniknąć szubienicy, wyjdzie z kościoła lód i oślepi. Niewolnik złapany na kradzieży, jeśli nie ucieknie do kościoła, zostanie powieszony; Właściciel skradzionego towaru ponosi utratę zagubionego towaru. Synowie i córki wolnego złapanego na kradzieży, którzy uciekli do kościoła, zostaną wyprowadzeni i oślepieni, gdyby mieli dziesięć lat lub mniej, zachowaliby wolność; ale jeśli będą starsi niż dziesięć lat, zostaną sprowadzeni do niewoli i utracą całą swoją własność. Niewolnik lub wolny, który kradnie gęś lub kurę, straci jedno oko i przywróci to, co ukradł. - Prawa króla Władysława I [46] {{#invoke:Trim quotes|trim|s=If someone, freeman or bondman, should be caught in theft, he shall be hanged. But if he flees to the church to evade the gallows, he shall be led out of the church and blinded. A bondman caught in theft, if he does not flee to the church, shall be hanged; the owner of the stolen goods shall take a loss in the lost goods. The sons and daughters of a freeman caught in theft who fled to the church, was led out and blinded, if they are ten years old or less, shall retain their freedom; but if they are older than ten years they shall be reduced to servitude and lose all their property. A bondman or freeman who steals a goose or a hen shall lose one eye and shall restore what he has stolen.}} — {{safesubst:#invoke:Separated entries|comma}} Plik:Ladislav1 denar1.jpg Denar László I Képes Krónika twierdzi, że László planował „przywrócić królestwo” Salomonowi i „zachować sobie księstwo”, [41] [42] [40], ale prawie wszystkie współczesne źródła zaprzeczają temu raportowi [47]. László zbliżył się do papieża Grzegorza VII, który był głównym przeciwnikiem sojusznika Salomona, Henryka IV z Niemiec. [47] Na prośbę papieża László dał bawarskim szlachcicom, którzy zbuntowali się przeciwko Henrykowi [48] [49] W 1078 lub 1079 r. László poślubił Adelajdę, córkę Rudolfa z Rheinfelden, którego niemiecccy książęta wybrali na miejsce Henryka IV jako króla [48] [49] [50] László wsparł Leopolda II, margrabiego Austrii, który również zbuntował się przeciwko Henrykowi IV; jednak niemiecki monarcha zmusił Leopolda do poddania się w maju 1078 r. [51] The Illuminated Chronicle claims that Ladislaus planned to "restore the kingdom" to Solomon and "himself have the dukedom",{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} but almost all contemporaneous sources contradict this report.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus approached Pope Gregory VII, who was the primary opponent of Solomon's ally, Henry IV of Germany.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} At the Pope's request, Ladislaus sheltered Bavarian nobles who had rebelled against Henry.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In 1078 or 1079, Ladislaus married Adelaide, a daughter of Rudolf of Rheinfelden, whom the German princes had elected to take the place of Henry IV as king.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus supported Leopold II, Margrave of Austria, who also rebelled against Henry IV; however, the German monarch forced Leopold to surrender in May 1078.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} 3 Korzystając z wewnętrznych konfliktów w Świętym Cesarstwie Rzymskim, László oblegał i zdobył fortecę Moson od Salomona na początku 1079 r. [50] [52] Jednak Henryk IV szturmował zachodnie regiony Węgier i zabezpieczył pozycję Salomona [52]. Niemiecka inwazja uniemożliwiła także László pomoc Bolesława Śmiałego, który uciekł na Węgry po tym, jak jego poddani wydalili go z Polski [53]. László rozpoczął negocjacje z Salomonem, który abdykował w 1080 lub 1081 w zamian za „przychody wystarczające na pokrycie wydatków króla”. [45] [50] [52] [54] Jednak Salomon wkrótce zaczął spiskować przeciwko László, a László uwięził go. [42] [52] Taking advantage of the internal conflicts in the Holy Roman Empire, Ladislaus besieged and captured the fortress of Moson from Solomon in early 1079.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, Henry IV stormed the western regions of Hungary, and secured Solomon's position.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The German invasion also prevented Ladislaus from assisting Boleslaus the Bold, who fled to Hungary after his subjects expelled him from Poland.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus initiated negotiations with Solomon, who abdicated in 1080 or 1081 in exchange for "revenues sufficient to bear the expenses of a king".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, Solomon soon began conspiring against Ladislaus, and Ladislaus imprisoned him.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Pierwszych pięciu węgierskich świętych, w tym pierwszy król Węgier, Stefan I i syn Szczepana, Emeryk, zostali kanonizowani za panowania László [52]. Kanonizacja Stefana dowodzi wielkoduszności László, ponieważ jego dziadek, Vasul, został oślepiony rozkazami Stefana w latach 30. XX wieku [45] [55] Historyk Kontler László mówi, że ceremonia kanonizacyjna, która odbyła się w sierpniu 1083 r., była również aktem politycznym, demonstrującym „zaangażowanie László w zachowanie i umocnienie” państwa chrześcijańskiego [56]. László poświęcił nawet nowo powstały klasztor benedyktyński - opactwo Szentjobb - prawemu ramieniu Stefana, zwanemu „Świętym Dexterem”, który w cudowny sposób został nienaruszony [45]. László uwolnił Salomona podczas ceremonii; [45] legenda głosi, że grobu Stefana nie można otworzyć, dopóki tego nie zrobi. [48] The first five Hungarian saints, including the first king of Hungary, Stephen I, and Stephen's son, Emeric, were canonized during Ladislaus's reign.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Stephen's canonization demonstrates Ladislaus's magnanimity, because Ladislaus's grandfather, Vazul, had been blinded by Stephen's orders in the 1030s.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Historian László Kontler says that the canonization ceremony, held in August 1083, was also a political act, demonstrating Ladislaus's "commitment to preserving and strengthening" the Christian state.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus even dedicated a newly established Benedictine monastery – Szentjobb Abbey – to Stephen's right arm, known as the "Holy Dexter", which was miraculously found intact.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus released Solomon at the time of the ceremony;{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} legend said that Stephen's grave could not be opened until he did so.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} {Pan} aby pokazać, jak miłosierny {król Stefan I} żył w śmiertelnym ciele, wykazał swoją aprobatę dla {objawienia Stefana jako świętego} przed wszystkimi innymi dziełami, gdy {król} królował już z Chrystusem do tego stopnia, że ​​chociaż przez trzy dni szamotali się z całej siły, aby podnieść jego święte ciało, nie można było w żaden sposób przenieść się z jego miejsca. Ponieważ w tym czasie z powodu grzechów powstał spór między wspomnianym królem László a jego kuzynem Salomonem, przez co uwięziony Salomon został uwięziony. Dlatego, gdy próbowali podnieść ciało, pewien samotnik w kościele Świętego Zbawiciela w Bökénysomlyó, imieniem Karitas, którego słynne życie w tym czasie było szanowane, zwierzył się królowi objawieniem jej z nieba, że ​​się na próżno wywierali; przeniesienie relikwii świętego króla byłoby niemożliwe, dopóki Salomonowi nie zostanie udzielone bezwarunkowe ułaskawienie, uwalniając go z więzienia. I tak, wyprowadzając go z więzienia i powtarzając trzydniowy post, kiedy nadszedł trzeci dzień na przeniesienie świętych szczątków, kamień leżący nad grobem został podniesiony z taką łatwością, jak gdyby nie znaleziono waga wcześniej. - Hartvic, Życie króla Stefana Węgierskiego {{#invoke:Trim quotes|trim|s=[The] Lord, in order to show how merciful [King Stephen I] had been while living in a mortal body, demonstrated his approval of [Stephen's revelation as a saint] before all other works when [the king] was already reigning with Christ to the point that though for three days they struggled with all their might to raise his holy body, it was not by any means to be moved from its place. For in that time, because of the sins, a grave discord arose between the said king Ladislas and his cousin Solomon, because of which, Solomon, captured, was held in prison. Therefore when they tried in vain to raise the body, a certain recluse at the church of the Holy Savior in Bökénysomlyó, by the name of Karitas, whose famous life at the time was held in esteem, confided to the king by a revelation made to her from heaven that they exerted themselves in vain; it would be impossible to transfer the relics of the holy king until unconditional pardon was offered to Solomon, setting him free from the confinement of prison. And thus, bringing him forth from the prison, and repeating the three-day fast, when the third day arrived for the transferal of the holy remains, the stone lying over the grave was lifted up with such ease as if it had been of no weight before.}} — {{safesubst:#invoke:Separated entries|comma}} Po uwolnieniu Salomon podjął ostatni wysiłek, aby odzyskać koronę. [45] [58] Przekonał wodza Pieczyngów, Kuteska, do inwazji na Węgry w 1085 r. [58] László pokonał najeźdźców na górnym biegu rzeki Cisy. [58] [59] After his release, Solomon made a final effort to regain his crown.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He persuaded a Pecheneg chieftain, Kutesk, to invade Hungary in 1085.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus defeated the invaders at the upper courses of the Tisza River.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Rozszerzenie (1085-1092) W sierpniu 1087 r. książęta niemieccy, którzy sprzeciwili się rządom Henryka IV, zorganizowali konferencję w Spirze. [58] [60] Współczesny Bernold z St. Blasien wspomina, że László wysłał wysłanników na spotkanie i „obiecał, że pomoże [20] rycerzom w liczbie 20 000 rycerzy, jeśli będzie to konieczne” [61] [62] László uznał również papieża Wiktora III za prawowitego papieża, a nieKlemensa III, który został wybrany papieżem z inicjatywy Henryka IV [62]. Jednak László nie udzielał dalszego wsparcia przeciwnikom Henryka IV po tym, jak został poinformowany o śmierci Salomona w 1087 r. [63] In August 1087, German princes who opposed Henry IV's rule held a conference in Speyer.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The contemporaneous Bernold of St Blasien mentions that Ladislaus sent envoys to the meeting, and "promised that he would assist [them] with 20,000 knights, if it became necessary".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus also recognized Pope Victor III as the legitimate pope, rather than Clement III, who had been elected pope at Henry IV's initiative.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, Ladislaus provided no further support to Henry IV's opponents after he was informed of Solomon's death in 1087.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Plik:Zaruke hrvatskog kralja Zvonimira Celestin Medović.JPG Zaręczyny króla Zvonimira, a picture by Mato Celestin Medović 4 Król Chorwacji Demetriusz Zvonimir był mężem Heleny, siostry László. [64] Po śmierci Zvonimira i jego następcy, Stefana II, rozwinął się konflikt między faktami chorwackich arystokratów. [64] [65] [66] Na prośbę Heleny Władysław interweniował w konflikcie i najechał Chorwację w 1091 r. [67] W tym samym roku napisał do Oderiziusa, opata z Monte Cassino we Włoszech, o swojej inwazji [66] [65] Kronika Tomasza Archidiakona opisuje, w jaki sposób Władysław „okupował cały kraj, od rzeki Drawy po góry zwane Żelaznymi Alpami, nie napotykając sprzeciwu” [68]. Jednak jego przeciwnikom został koronowany miejscowy szlachcic, Petar Svačić, jako król. [71] Svačić walczył w górach Gvozd, uniemożliwiając całkowity podbój Chorwacji. [65] Władysław nazwał swojego siostrzeńca Álmos, aby zarządzał okupowanym terytorium. [71] [65] Mniej więcej w tym samym czasie Władysław założył odrębną diecezję w Slawonii, z siedzibą w Zagrzebiu [71]. Biskup nowej Stolicy został sufrażystą arcybiskupa Esztergom na Węgrzech [65]. King Demetrius Zvonimir of Croatia's wife, Helen, was Ladislaus's sister.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} After the death of Zvonimir and his successor, Stephen II, a conflict developed between factions of Croatian noblemen.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} At Helen's request, Ladislaus intervened in the conflict and invaded Croatia in 1091.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The same year, he wrote to Oderizius, Abbot of Monte Cassino in Italy, about his invasion.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Thomas the Archdeacon's chronicle describes how Ladislaus "occupied the entire land from the River Drava to the mountains called the Iron Alps without encountering opposition".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, his opponents crowned a local nobleman, Petar Svačić, as king.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Svačić fought in the Gvozd Mountains, preventing the complete conquest of Croatia.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus appointed his nephew, Álmos, to administer the occupied territory.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Around the same time, Ladislaus set up a separate diocese in Slavonia, with its see in Zagreb.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The bishop of the new see became the suffragan to the archbishop of Esztergom in Hungary.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Władysław przyznał w liście do Oderizjusza, że ​​nie może „promować przyczyny ziemskich godności bez popełnienia poważnych grzechów” [72]. Historyk Bálint Hóman mówi, że Władysław mówił o rozwijającym się konflikcie z papieżem Urbanem II, który sprzeciwił się odmowie uznania przez Władysława zwierzchnictwa Stolicy Apostolskiej nad Chorwacją. [72] [73] [74] [75] W liście Władysław nazwał się „Królem Węgrów i Messii” [63] [76] [77] Historyk Ferenc Makk pisze, że ten ostatni tytuł odnosi się do Mezji, sugerując, że Władysław zabrał regiony między Wielką Morawą a rzekami Drina z Bizancjum. [63] Żadne inne dokumenty nie odnoszą się do okupacji Mezji przez Władysława, sugerując, że jeśli Władysław zajmie region, szybko go straci [76]. Alexandru Madgearu mówi, że „Messia” powinna raczej kojarzyć się z Bośnią, która była okupowana podczas kampanii Władysława przeciwko Chorwacji [77]. Ladislaus admitted in his letter to Oderizius that he could not "promote the cause of earthly dignities without committing grave sins".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Historian Bálint Hóman says that Ladislaus was referring to a developing conflict with Pope Urban II, who objected to Ladislaus's refusal to acknowledge the Holy See's suzerainty over Croatia.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In the letter, Ladislaus styled himself as "king of the Hungarians and of Messia".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Historian Ferenc Makk writes that the latter title referred to Moesia, implying that Ladislaus had taken the regions between the Great Morava and Drina rivers from the Byzantine Empire.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} No other documents refer to Ladislaus's occupation of Moesia, suggesting that if Ladislaus did occupy the region, he lost it quickly.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Alexandru Madgearu says that "Messia" should rather be associated with Bosnia, which was occupied during Ladislaus's campaign against Croatia.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Kumanie najechali i splądrowali wschodnią część królestwa w 1091 lub 1092 r. [63] Makk twierdzi, że Bizantyjczycy namówili ich do zaatakowania Węgier [78], podczas gdy Iluminowana Kronika stwierdza, że ​​Kumanie zostali podburzeni przez „Rusinów”. [79] [80] [81] W odwecie, kronika trwa, Władysław najechał ciągłe księstwa Rusi, zmuszając „Rusinów”, by prosili „o litość” i obiecali „że będą mu wierni we wszystkim”. [79] [82] Kronika No Rus nie dokumentuje działań zbrojnych Władysława [83] The Cumans invaded and plundered the eastern part of the kingdom in 1091 or 1092.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Makk argues that the Byzantines persuaded them to attack Hungary,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} while the Illuminated Chronicle states that the Cumans were incited by the "Ruthenians".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In retaliation, the chronicle continues, Ladislaus invaded the neighboring Rus' principalities, forcing the "Ruthenians" to ask "for mercy" and to promise "that they would be faithful to him in all things".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} No Rus' chronicle documents Ladislaus's military action.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Bernold ze St Blasien pisze, że książę Bawarii Welf zapobiegł konferencji, którą cesarz Henryk IV „zorganizował z Królem Węgier” w grudniu 1092 r. [72] [84] List napisany przez Henry'ego odnosi się do „sojuszu, do którego [on] wszedł kiedyś” z Władysławem. [80] [85] Papież Urban II wspomniał także, że Węgrzy „opuścili pasterzy swego zbawienia”, co sugeruje, że Władysław zmienił strony i uznał legalność Antypapieża Klemensa III [86] [87] W akcie benedyktyńskiego opactwa Somogyvár Władysław oświadczył, że opat powinien być mu posłuszny, co dowodzi, że Władysław sprzeciwiał się niepodległości Kościoła, której domagały się reformy gregoriańskie [88]. Władysław osobiście przewodniczy zgromadzeniu węgierskich prałatów, którzy spotkali się w Szabolcs 21 maja 1091 r. [89] Synod uznał zasadność pierwszego małżeństwa duchownego, w przeciwieństwie do wymogów prawa kanonicznego, które stanowi, że członkowie duchownego mogą w ogóle nie żenić się [90]. Według teorii naukowej poglądy diecezji K. Bernold of St Blasien writes that Duke Welf of Bavaria prevented a conference that Emperor Henry IV "had arranged with the king of the Hungarians" in December 1092.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} A letter written by Henry refers to "the alliance into which [he] once entered" with Ladislaus.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Pope Urban II also mentioned that the Hungarians "left the shepherds of their salvation", implying that Ladislaus had changed sides and acknowledged the legitimacy of Antipope Clement III.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In the deed of the Benedictine Somogyvár Abbey, Ladislaus stated that the abbot should be obedient to him, proving that Ladislaus opposed the Church's independence, which was demanded by the Gregorian Reforms.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus personally presided over an assembly of the Hungarian prelates that met in Szabolcs on 21 May 1091.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The synod recognized the legitimacy of a clergyman's first marriage, in contrast to the requirements of canon law, which states that members of the clergy may not marry at all.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to a scholarly theory, the sees of the dioceses of Kalocsa and Bihar were moved to Bács (now Bač, Serbia) and Nagyvárad (present-day Oradea, Romania), respectively, during Ladislaus's reign.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ostatnie lata (1092-1095) Plik:Hungary 11th cent.png The Kingdom of Hungary in the 1090s Władysław interweniował w konflikcie między Władysławem I Hermanem, księciem polskim, a nieślubnym synem księcia, Zbigniewem, w imieniu tego ostatniego [93]. Maszerował do Polski i schwytał młodszego syna Władysława I Hermana, Bolesława, w 1093 r. [93] Na żądanie Władysława Władysław i Herman ogłosili Zbigniewa swoim prawowitym synem [94]. Iluminowana kronika wspomina także, że wojska węgierskie zdobyły Kraków podczas kampanii Władysława, ale wiarygodność tego raportu została zakwestionowana [78]. Ladislaus intervened in a conflict between Wladislaw I Herman, Duke of Poland, and the duke's illegitimate son, Zbigniew, on the latter's behalf.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He marched to Poland and captured Wladislaw I Herman's younger son, Boleslav, in 1093.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} At Ladislaus's demand, Wladislaw I Herman declared Zbigniew his legitimate son.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Illuminated Chronicle also mentions that the Hungarian troops captured Cracow during Ladislaus's campaign, but the credibility of this report has been questioned.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Iluminowana Kronika stwierdza, że ​​„Posłańcy z Francji i Hiszpanii, z Anglii i Wielkiej Brytanii, a zwłaszcza z Willermusa, brata króla Franków” odwiedzili Władysława w Bodrogu (w pobliżu dzisiejszego Bačkiego Monoštora w Serbii) w Wielkanoc 1095 r., prosząc ich o poprowadzenie krucjaty do Ziemi Świętej [95] [96] Legenda Władysława mówi, że postanowił „udać się do Jerozolimy i tam umrzeć dla Chrystusa” [97]. Cała historia została wymyślona, ​​prawdopodobnie za panowania króla Węgla Béli III (który faktycznie planował poprowadzić krucjatę do Ziemi Świętej w latach 90. XIX wieku), zgodnie z historycznym Gáborem Klaniczayem [98]. Jednak Władysław planował inwazję na Czechy, ponieważ chciał pomóc synom swojej siostry, Świętopełkowi i Otto. [80] Poważnie zachorował przed dotarciem na Morawy [80] [99] The Illuminated Chronicle opowiada, że ​​Władysław, który nie miał synów, „zwołał swoich głównych ludzi”, mówiąc im, że młodszy syn jego brata, Álmos, „powinien po nim królować”. [80] [99] [100] The Illuminated Chronicle states that "messengers from France and from Spain, from England and Britain, and especially from Willermus, the brother of the King of the Franks" visited Ladislaus in Bodrog (near present-day Bački Monoštor in Serbia) on Easter 1095, asking him to lead their crusade to the Holy Land.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus's legend says that he decided "to go to Jerusalem, and to die there for Christ".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The whole story was invented, probably during the reign of King Béla III of Hungary (who was actually planning to lead a crusade to the Holy Land in the 1190s), according to historian Gábor Klaniczay.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, Ladislaus did plan to invade Bohemia, because he wanted to assist his sister's sons, Svatopluk and Otto.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He became seriously ill before reaching Moravia.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Illuminated Chronicle narrates that Ladislaus, who had no sons, "called together his chief men", telling them that his brother's younger son, Álmos, "should reign after him".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Władysław zmarł w pobliżu granicy węgiersko-czeskiej 29 lipca 1095 r. [80] Papieski byk papieża Paschala II z 1106 r. Stwierdza, że ​​„czcigodne ciało Władysława spoczywa” w opactwie Somogyvár, co sugeruje, że Władysław został pochowany w Somogyvár. [101] Z drugiej strony, „Legenda” Władysława z końca XII wieku przewiduje, że jego służący pochowali go w Székesfehérvár, ale wózek z jego ciałem „wyruszył samotnie do Váradu, bez pomocy żadnego zwierzęcia pociągowego” [101]. Ladislaus died near the Hungarian-Bohemian border on 29 July 1095.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} A papal bull of Pope Paschal II in 1106 states that Ladislaus's "venerable body rests" in Somogyvár Abbey, implying that Ladislaus had been buried in Somogyvár.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} On the other hand, Ladislaus's late 12th-century "Legend" provides that his attendants buried him in Székesfehérvár, but the cart carrying his body "set out to Várad on its own, unassisted by any draft animal".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Rodzina                                     16. Taksony of Hungary               8. Michael                       17. A "Cuman" lady               4. Vazul                             2. Béla I of Hungary                                   5. A lady of the Tátony clan                             1. Ladislaus I of Hungary                                         24. Mieszko I of Poland               12. Boleslav I of Poland                       25. Dobrawa of Bohemia               6. Mieszko II Lambert of Poland                             26. Dobromir               13. Emnilda                       3. Richeza or Adelaide of Poland                                   14. Ezzo, Count Palatine of Lotharingia                       7. Richeza of Lotharingia                             30. Otto II, Holy Roman Emperor               15. Matilda of Germany                       31. Theophanu             Plik:Byzantinischer Mosaizist um 1118 002.jpg Mosaic portrait of Ladislaus's daughter, Piroska, who was known as Empress Irene in the Byzantine Empire, in the Hagia Sophia (Istanbul, Turkey); she is venerated as Saint Irene by the Eastern Orthodox Church Historyk Gyula Kristó mówi, że Władysław miał pierwszą żonę [49], ale jej nazwisko i rodzina nie są znane. [49] Urodziła córkę, której nazwiska również nie są znane. [49] Córka Władysława poślubiła księcia Iaroslava Sviatopolchicha z Wołynia około 1090 r. [49] Władysław ponownie ożenił się w 1078 r. Z Adelajdą, córką niemieckiego króla Rudolfa ze Szwabii [49]. Ich jedyne znane dziecko, Piroska, zostało żoną cesarza bizantyjskiego Jana II Komnenosa w 1105 lub 1106 r. [105] Historian Gyula Kristó says that Ladislaus had a first wife,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} but her name and family are not known.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} She gave birth to a daughter, whose name is also unknown.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus's daughter married Prince Iaroslav Sviatopolchich of Volhinia around 1090.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus married again in 1078, to Adelaide, a daughter of the German anti-king Rudolf of Swabia.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Their only known child, Piroska, became the wife of the Byzantine Emperor John II Komnenos in 1105 or 1106.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Rodzina i krewni Władysława, którzy są wspomniani w artykule, są pokazani w następującym drzewie genealogicznym. [106] A1. Vazul; żona: nieznana z imienia z plemienia Tátony B1. I. András C1. Salamon B2. I. Béla; żona: Richeza lub Adelaidae C1. I. Géza D... Królowie Węgier (od 1095) C2. II. László; 1.żona Nn, 2.żona: Adelaide of Rheinfelden D1. [1.ż.] córka; mąż: Jarosław Wołyński D2. Irena (Piroska); mąż: Jan II Komnenos C3. Lampert C4. Helena; mąż: Zwonimr z Chorwacji Legacy Plik:Gentiana cruciata 030705b.jpg A blue-flowered Gentiana cruciata (Star Gentian), traditionally known in Hungary as "St. Ladislaus's Herb" ( Konsolidacja monarchii chrześcijańskiej Od stuleci hagiografowie i historycy podkreślali znaczącą rolę Władysława w konsolidacji monarchii chrześcijańskiej [107]. Kroniki podkreślały także jego idoneitas, czyli osobistą przydatność do panowania, ponieważ legalność jego rządów była wątpliwa [107]. The Illuminated Chronicle wyraźnie stwierdza, że ​​Władysław wiedział, że „prawo pomiędzy nim a [Salomonem] nie było po jego stronie, lecz jedynie siłą faktyczną” [54] [107] For centuries, hagiographers and historians have emphasized Ladislaus's prominent role in the consolidation of the Christian monarchy.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The chronicles also stressed his idoneitas, or personal suitability, to reign, because the legitimacy of his rule was questionable.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Illuminated Chronicle clearly states that Ladislaus knew that "the right of law between him and [Solomon] was not on his side but only the force of fact".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Po zwycięstwach Władysława nad Peczenegami i Kumanami ludy koczownicze stepów pontyjskich zaprzestały inwazji na Węgry aż do inwazji Mongołów w 1241 r. [108] Kristó sugeruje, że lud Székely - wspólnota wojowników węgierskojęzycznych - zaczął zasiedlać najbardziej wysunięte na wschód pogranicze pod Władysławem. [59] [109] „Historyczne stowarzyszenie Królestwa Węgier i Chorwacji”, które rozpoczęło się w 1918 r., Rozpoczęło się od podboju Chorwacji przez Władysława [55]. Jego podbój zapoczątkował okres ekspansji Węgier, dzięki czemu Węgry stały się wiodącą potęgą Europy Środkowej w następnych stuleciach [108]. Stał się on zwyczajowym obrzędem nowo koronowanego węgierskiego króla, aby odbyć pielgrzymkę do sanktuarium Władysława w Váradzie [37]. Ludwik I z Węgier, który podejmował wiele prób rozszerzenia swojego terytorium na Półwyspie Bałkańskim, okazał szczególny szacunek dla Władysława. [110] After Ladislaus's victories over the Pechenegs and the Cumans, the nomadic peoples of the Pontic steppes stopped invading Hungary until the Mongol invasion of 1241.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Kristó suggests that the Székely peopleSzablon:Mdasha community of Hungarian-speaking warriorsSzablon:Mdashstarted settling the easternmost borderlands under Ladislaus.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The "historic association of the Kingdom of Hungary and Croatia", which ended in 1918, began with Ladislaus's conquest of Croatia.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} His conquest marked the beginning of a period of Hungarian expansion, which ensured that Hungary developed into a leading Central European power during the following centuries.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} It became a customary rite for a newly crowned Hungarian king to make a pilgrimage to Ladislaus's shrine at Várad.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Louis I of Hungary, who made many attempts to expand his territory in the Balkan Peninsula, showed a special respect for Ladislaus.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Węgry nigdy nie miały tak wielkiego króla, więc mają reputację A ziemia później nigdy nie walczy z tak wspaniałymi owocami. - Gallus Anonymus: Czyny książąt Polaków [7] {{#invoke:Trim quotes|trim|s=Hungary had never had as great as king, so they repute And the land thereafter never bore that much and splendid fruit.}} — {{safesubst:#invoke:Separated entries|comma}} Veneration Gábor Klaniczay podkreśla, że ​​Władysław „wydawał się wyraźnie zaprojektowany, aby uosabiać ideał rycerza-króla” w jego wieku. [107] Za panowania następcy Władysława, Colomana Uczonego, biskup Hartwick powiedział, że „charakter Władysława wyróżniał się szacunkiem moralnym i niezwykłym ze względu na jego cnoty” [80] [111] Tak zwany Gest Władysława Regisa („Czyny króla Władysława”), który jest tekstem o życiu i panowaniu Władysława zachowanym w XIV-wiecznych kronikach węgierskich, został napisany za panowania Colomana [107]. Pięć znaczących wydarzeń z życia Władysława, które nie były zawarte w jego oficjalnych legendach, zachowało się tylko w Geście [22]. Gábor Klaniczay emphasizes that Ladislaus "seemed expressly designed to personify the knight-king ideal" of his age.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} During the reign of Ladislaus's successor, Coloman the Learned, Bishop Hartvik said that Ladislaus's "character was distinguished by the respectability of morals and remarkable for the splendor of his virtues".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The so-called Gesta Ladislai regis ("The Deeds of King Ladislaus"), which are the texts about Ladislaus's life and reign preserved in 14th-century Hungarian chronicles, were written during Coloman's rule.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Five significant events of Ladislaus's life, which were not included in his official legend, were only preserved in the Gesta.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Najbardziej popularna historia opisuje walkę Władysława z wojownikiem „Cuman” po bitwie pod Kerles (w dzisiejszym Chiraleș, Rumunia) w 1068 r. [112] [113] W bitwie zjednoczone armie Salomona, Gézy i Władysława rozgromiły grupę Pieczyngów lub Turków Oghuz, którzy plądrowali wschodnie części królestwa. [4] [114] Według wersji zapisanej w Iluminowanej Kronice, Władysław został zauważony przez pogańskiego wojownika uciekającego z pola bitwy wraz z uwięzioną węgierską dziewicą [113]. Władysław ścigał „Cumana”, ale nie mógł go powstrzymać. [115] Za radą Władysława dziewica zdjęła wojownika ze swojego konia, pozwalając mu zabić „Cumana” po długiej walce na ziemi. [115] [116] Archeolog Gyula László mówi, że malowidła ścienne przedstawiają tę legendę w średniowiecznych kościołach zachowały elementy pogańskich mitów, w tym „walkę sił światła i ciemności” [113] [117] The most popular story describes Ladislaus's fight with a "Cuman" warrior after the Battle of Kerlés (at present-day Chiraleș, Romania) in 1068.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In the battle, the united armies of Solomon, Géza and Ladislaus routed a band of Pechenegs or Oghuz Turks who were plundering the eastern parts of the kingdom.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to the version recorded in the Illuminated Chronicle, Ladislaus spotted a pagan warrior fleeing from the battlefield with a captive Hungarian maiden.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ladislaus pursued the "Cuman", but he could not stop him.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} On Ladislaus's advice, the maiden pulled the warrior off his horse, allowing Ladislaus to kill the "Cuman" after a long fight on the ground.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Archaeologist Gyula László says that murals depicting this legend in medieval churches preserved the elements of pagan myths, including a "struggle between forces of light and darkness".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Najbardziej błogosławiony książę Władysław widział jednego z pogan, który niósł na swoim koniu piękną Węgierkę. Święty książę Władysław myślał, że jest córką biskupa Warada i chociaż był poważnie raniony, szybko ścigał go na koniu, który nazwał imieniem Zug. Kiedy go dogonił i chciał go oszczepić, nie mógł tego zrobić, bo jego własny koń nie mógł jechać szybciej, a koń drugiego nie dał żadnej ziemi, ale odległość między ramieniem mężczyzny a włócznią pozostawała Coman wrócił. Więc święty książę Władysław krzyknął do dziewczyny i powiedział: „Jasna siostro, chwyć Komana za pasek i rzuć się na ziemię”. Co zrobiła; a święty książę Władysław miał go oszczepić, gdy leżał na ziemi, bo chciał go zabić. Ale dziewczyna zdecydowanie błagała go, aby go nie zabił, ale pozwolił mu odejść. Gdy nie ma wiary w kobiety; bo prawdopodobnie z powodu silnej cielesnej miłości życzyła mu, aby wyszedł na wolność. Ale po długiej walce z nim i bezzałogu, święty książę go zabił. Ale dziewczynka nie była córką biskupa. - Węgierska iluminowana kronika [118] {{#invoke:Trim quotes|trim|s=[The] most blessed Duke Ladislaus saw one of the pagans who was carrying off on his horse a beautiful Hungarian girl. The saintly Duke Ladislaus thought that it was the daughter of the Bishop of Warad, and although he was seriously vounded, he swiftly pursued him on his horse, which he called by the name of Zug. When he caught up with him and wished to spear him, he could not do so, for neither could his own horse go any faster nor did the other's horse yield any ground, but there remained the distance of a man's arm between his spear and the Coman's back. So the saintly Duke Ladislaus shouted to the girl and said: "Fair sister, take hold of the Coman by his belt and throw yourself to the ground." Which she did; and the saintly Duke Ladislaus was about to spear him as he lay upon the ground, for he wished to kill him. But the girl strongly pleaded with him not to kill him, but to let him go. Whence it is to be seen that there is no faith in women; for it was probably because of strong carnal love that she wished him to go free. But after having fought for a long time with him and unmanned him, the saintly Duke killed him. But the girl was not the bishop's daughter.}} — {{safesubst:#invoke:Separated entries|comma}} Za panowania Stefana II na Węgrzech sanktuarium Władysława w katedrze w Váradzie stało się preferowanym miejscem prób przeprowadzanych przez mękę. [119] Nie można jednak ustalić, czy Władysław stał się przedmiotem kultu wkrótce po jego śmierci, czy też jego kult powstał po kanonizacji Béli III Węgier w dniu 27 czerwca 1192 r. [120] Béla mieszkała na bizantyjskim dworze, gdzie córka Władysława, Irena, była czczona jako święta. [121] During the reign of Stephen II of Hungary, Ladislaus's shrine in the cathedral of Várad became a preferred venue for trials by ordeal.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, it cannot be determined whether Ladislaus became subject to veneration soon after his death, or if his cult emerged after he was canonized by Béla III of Hungary on 27 June 1192.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Béla had lived in the Byzantine court, where Ladislaus's daughter, Irene, was venerated as a saint.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Według Tomasza Archidiakona papież Innocenty III stwierdził, że Władysław „powinien zostać wpisany do katalogu świętych”, ale jego raport jest niewiarygodny, ponieważ Celestyna III była wówczas papieżem. [122] [123] Byki i czartery Celestyna III nie odnoszą się do kanonizacji Władysława, co sugeruje, że Władysław został kanonizowany bez upoważnienia Stolicy Apostolskiej. [124] Późniejsza współczesna Regestrum Varadinense mówi, że niewolnik imieniem „Tekus, syn rzemieślnika Dénesa”, otworzył grób Władysława na początku ceremonii, po której Tekus uzyskał wolność. [97] Części głowy i prawej ręki Władysława znajdowały się na północ, aby można je było rozdzielić jako relikwie [97]. Srebrny XV-wieczny relikwiarz z głową Władysława znajduje się w katedrze w Győr. [125] According to Thomas the Archdeacon, Pope Innocent III declared that Ladislaus "should be enrolled in the catalogue of saints", but his report is unreliable, because Celestine III was Pope at the time.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Celestine III's bulls and charters make no reference to Ladislaus's canonization, implying that Ladislaus was canonized without the Holy See's authorization.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The nearly contemporaneous Regestrum Varadinense says that a bondsman, named "Tekus, son of the craftsman Dénes", opened Ladislaus's tomb at the beginning of the ceremony, after which Tekus was granted freedom.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Parts of Ladislaus's head and right hand were severed so that they could be distributed as relics.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The 15th-century silver reliquary that contains Ladislaus's head is displayed in the Győr Cathedral. Oficjalna legenda Władysława, opracowana po 1204 r. [97], przypisuje mu wiele cudów. [126] Według jednej z jego legend zaraza rozprzestrzeniła się w całym królestwie za panowania Władysława. Władysław modlił się za dziewczynę; następnie losowo wystrzelił strzałę w powietrze, uderzając w zioło, które wyleczyło chorobę. [126] Roślina ta stała się znana na Węgrzech jako „Zioło Świętego Władysława” [126] Ladislaus's official legend, which was compiled after 1204,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} attributes a number of miracles to him.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to one of his legends, a pestilence spread throughout the kingdom during Ladislaus's reign. Ladislaus prayed for a cure; he then shot an arrow into the air at random, hitting a herb which cured the illness.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} This plant became known as "Saint Ladislaus's herb" in Hungary.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Władysław jest patronem Węgier, szczególnie wzdłuż granic [126] [127] W szczególności czczą go żołnierze i Székely [119] Późnośredniowieczna legenda głosi, że Władysław pojawił się na czele armii Székely walczącej przeciwko i plądrującej bandę Tatarów w 1345 r. [119] Jest również przywoływany w czasach zarazy [126] Często jest przedstawiany jako dojrzały, brodaty mężczyzna w królewskiej koronie i trzymający długi miecz lub sztandar. [126] Jest także pokazywany na kolanach przed jeleniem lub w towarzystwie dwóch aniołów [126]. Ladislaus is a patron saint of Hungary, especially along the borders.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In particular, soldiers and the Székely people venerate him.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} A late medieval legend says that Ladislaus appeared at the head of a Székely army fighting against and routing a plundering band of Tatars in 1345.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He is also called upon during times of pestilence.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He is often depicted as a mature, bearded man wearing a royal crown and holding a long sword or banner.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He is also shown on his knees before a deer, or in the company of two angels.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Galeria Derzs4.jpg St. Ladislaus chasing the "Cuman" warrior (in the Unitarian church of Székelyderzs in Dârjiu, Romania) Laszlo-Coronation-ChroniconPictum.jpg Angels crowning St. Ladislaus (from the Illuminated Chronicle) Simone Martini - St Ladislaus, King of Hungary - WGA21428.jpg Saint Ladislaus by Simone Martini (in the Museo Civico di Santa Maria della Consolazione, Altomonte, Italy) Szent László legenda 4.jpg 1. Burial of St. Ladislaus. 2. Persons praying at his tomb. 3. A rich man unable to lift a silver tray from his tomb. 4. A poor man lifting the silver tray. (from the Anjou Legendarium) LaszloOradea.jpg St. Ladislaus's reliquary of the late 19th-century (in the Cathedral-Basilica of Oradea, Romania) See also Szent László Infantry Division New England (medieval) Przypisy Źródła Primary sources

I. László / Szent László Władysław I Święty — Z bożej łaski król Węgier, Chorwacji i Dalmacji — Saint Ladislaus (Chronica Hungarorum) Saint Ladislaus (Chronica Hungarorum) Poprzednik I. Géza Następca Koloman Dane biograficzne Dynastia Árpádowie (Arpadowie) Państwo {{{państwo}}} Urodziny ok.1040/8 Miejsce Kraków Śmierć 29 lipca 1095 Miejsce Nitra (Królestwo Węgier, obecnie Słowacja) Miejsce spoczynku Cathedral-Basilica of Nagyvárad (today Oradea, Romania) Ojciec I. Béla Matka Richeza or Adelaide of Poland Żona nieznana Żona Adelajda, córka Rudolfa, księcia Szwabii Dzieci Irena (Piroska), nieznaną z imienia córkę (żona Jarosława, księcia wołyńskiego) Święty Władysław I I. (Szent) László król Plik:King St. Ladislaus.jpg Kanonizacja 1192 przez Celestyna III Wspomnienie 30 czerwca Atrybuty anioł podający włócznię, chorągiew, krzyż, turban turecki Patron Węgier