Magyar Balázs: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 86: | Linia 86: | ||
'''Blaž Podmanicki''', '''Blaž Mađar (Magjar)''' (węg. ''Magyar Balázs'', łac. ''Blasius Magyar'') (bd-1490<ref name="Markó"/>), chorwacko-węgierski dowódca wojskowy i starszy chorwacki urzędnik królewski, Ban Bośni, Dalmacji, Chorwacji i całej Slawonii<ref name="Klaužer">Vedran Klaužer: [http://hrcak.srce.hr/file/140011 Djelovanje Blaža Mađara, bana Bosne, Dalmacije, Hrvatske i cijele Slavonije u njegovom prvom mandatu (1470. - 1472.). Prilog poznavanju vršenja banske dužnosti u 15. stoljeću], Zbornik Odsjeka za povijesne znanosti Zavoda za povijesne i društvene znanosti Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti / Zbornik Zavoda za povijesne znanosti IC JAZU / Zbornik Historijskog zavoda JA / Zbornik Historijskog instituta JA, sv.30 br.- prosinac 2012., str. 124., 125., 126.</ref><ref name="Horvat396"/> i wojewoda Siedmiogrodu (1472-1475).<ref name="Markó">Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Veliki dužnosnici države Ugarske od kralja sv. Stjepana do naših dana: životopisna enciklopedija] (mađ.). Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1., str. 288.-289.</ref><ref>Treptow, Kurt W. & Popa, Marcel (1996). Historical Dictionary of Romania. Scarecrow Press, Inc. ISBN 0-8108-3179-1., str. p. lviii.</ref> | '''Blaž Podmanicki''', '''Blaž Mađar (Magjar)''' (węg. ''Magyar Balázs'', łac. ''Blasius Magyar'') (bd-1490<ref name="Markó"/>), chorwacko-węgierski dowódca wojskowy i starszy chorwacki urzędnik królewski, Ban Bośni, Dalmacji, Chorwacji i całej Slawonii<ref name="Klaužer">Vedran Klaužer: [http://hrcak.srce.hr/file/140011 Djelovanje Blaža Mađara, bana Bosne, Dalmacije, Hrvatske i cijele Slavonije u njegovom prvom mandatu (1470. - 1472.). Prilog poznavanju vršenja banske dužnosti u 15. stoljeću], Zbornik Odsjeka za povijesne znanosti Zavoda za povijesne i društvene znanosti Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti / Zbornik Zavoda za povijesne znanosti IC JAZU / Zbornik Historijskog zavoda JA / Zbornik Historijskog instituta JA, sv.30 br.- prosinac 2012., str. 124., 125., 126.</ref><ref name="Horvat396"/> i wojewoda Siedmiogrodu (1472-1475).<ref name="Markó">Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Veliki dužnosnici države Ugarske od kralja sv. Stjepana do naših dana: životopisna enciklopedija] (mađ.). Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1., str. 288.-289.</ref><ref>Treptow, Kurt W. & Popa, Marcel (1996). Historical Dictionary of Romania. Scarecrow Press, Inc. ISBN 0-8108-3179-1., str. p. lviii.</ref> | ||
| − | Karierę wojskową rozpoczął pod rządami [[Hunyadi János|Janem Hunyadim]]<ref>Kubinyi, András (2008). Matthias Rex. Balassi Kiadó. ISBN 978-963-506-767-1., str. 70,</ref>, a następnie pod wodzą Macieja Korwina wziął udział w wojnach przeciwko husytom i Czechom jako przywódca czarnej armii. Stała armia najemników króla Macieja, czarna armia (legio nigra), była najważniejszą i najsilniejszą armią we współczesnej Europie.<ref> [https://web.archive.org/web/20090223192804/http://www.sziszi.hu/novitas/fekete-sereg-legio-nigra# Fekete sereg (legio nigra)]. [2009. luty 23-i dátummal az eredetiből archiválva]. (Hozzáférés: 2010-07-20)</ref> W 1462 r. został kapitanem Wyżyny, osiem lat później objął dowództwo nad ochroną południowych granic. Z powodzeniem walczył po stronie króla Macieja Korwina (1458-1490) w wojnie z [[Frankopan|Frankopanami]] w całej zachodniej Chorwacji. <ref name="Horvat396">[[Rudolf Horvat]]: [https://archive.org/stream/povjesthrvatske00horvgoog/povjesthrvatske00horvgoog_djvu.txt Povijest Hrvatske], Petrinja, 1904. Poglavlje Kulturna povijest Hrvatske g. 1386.-1526., str. 396. Iz zbirke Harvardskog sveučilišta, pokrovitelj digitaliziranja Google.</ref> | + | Karierę wojskową rozpoczął pod rządami [[Hunyadi János|Janem Hunyadim]]<ref>Kubinyi, András (2008). Matthias Rex. Balassi Kiadó. ISBN 978-963-506-767-1., str. 70,</ref>, a następnie pod wodzą Macieja Korwina wziął udział w wojnach przeciwko husytom i Czechom jako przywódca czarnej armii. Stała armia najemników króla Macieja, czarna armia (legio nigra), była najważniejszą i najsilniejszą armią we współczesnej Europie.<ref> [https://web.archive.org/web/20090223192804/http://www.sziszi.hu/novitas/fekete-sereg-legio-nigra# Fekete sereg (legio nigra)]. [2009. luty 23-i dátummal az eredetiből archiválva]. (Hozzáférés: 2010-07-20)</ref> W 1462 r. został kapitanem Wyżyny, osiem lat później objął dowództwo nad ochroną południowych granic. Z powodzeniem walczył po stronie króla Macieja Korwina (1458-1490) w wojnie z [[Frankopan|Frankopanami]] w całej zachodniej Chorwacji.<ref name="Horvat396">[[Rudolf Horvat]]: [https://archive.org/stream/povjesthrvatske00horvgoog/povjesthrvatske00horvgoog_djvu.txt Povijest Hrvatske], Petrinja, 1904. Poglavlje Kulturna povijest Hrvatske g. 1386.-1526., str. 396. Iz zbirke Harvardskog sveučilišta, pokrovitelj digitaliziranja Google.</ref> |
Za panowania Macieja Korwina, w latach 1470–1472 i 1482, pełnił funkcję chorwackiego i słowiańskiego bana. Doszedł do stanowiska bana po serii zmian w krótkim okresie. W 1466 r. król zwolnił [[Nikola Iločki|Nikolę Iločkiego]] ze stanowiska bana Slawonii, a na bana Dalmacji, Chorwacji i Slawonii mianował [[Ivan Thuz od Laka|Ivan Thuz z Laki]], z którym [[Jan Vitovec]] był banem Slawonii. Po śmierci Vitovaca w 1468 r. Thuz z Lak pozostał jedynym banem, z podbanem (od początku 1469 r.) biskupem Pecsu [[Janus Pannonius|Ivanem Česmičkim]], z którym funkcjonował do lutego 1470 r. Następnie król zastąpił ich oboje i mianował Podmanickiego banem Bośni, Dalmacji, Chorwacji i całej Slawonii, który to obowiązek wypełniał sam aż do wiosny 1471 r., gdy decyzją króla były skarbnik królowej, [[Damjan Horvat od Litve|Damjana Horvata od Litve]] został jego współrządzącym. Razem sprawowali urząd na tych obszarach do połowy 1471 r., gdy banat Bośni została oddzielona od ich jurysdykcji i przydzielony [[Nikola Iločki|Nikoli Iločkiemu]], gdy ten został wybrany królem Bośni. Pozostałe obszary Podmanickiego i Horvata działają do końca 1471 r. Następną datą zmiany banatu jest luty 1472 r., gdy wybrany królem Bośni Nikola Iločki i Damjan Horvat zaczynają pełnić obowiązki banów Dalmacji, Chorwacji i Slawonii. Istnieją dokumenty historyczne, datowane w kwietniu 1472 r., w których Podmanicki nazywany jest banem Dalmacji i Chorwacji, prawdopodobnie z przyczyn historycznych.<ref name="Klaužer"/> | Za panowania Macieja Korwina, w latach 1470–1472 i 1482, pełnił funkcję chorwackiego i słowiańskiego bana. Doszedł do stanowiska bana po serii zmian w krótkim okresie. W 1466 r. król zwolnił [[Nikola Iločki|Nikolę Iločkiego]] ze stanowiska bana Slawonii, a na bana Dalmacji, Chorwacji i Slawonii mianował [[Ivan Thuz od Laka|Ivan Thuz z Laki]], z którym [[Jan Vitovec]] był banem Slawonii. Po śmierci Vitovaca w 1468 r. Thuz z Lak pozostał jedynym banem, z podbanem (od początku 1469 r.) biskupem Pecsu [[Janus Pannonius|Ivanem Česmičkim]], z którym funkcjonował do lutego 1470 r. Następnie król zastąpił ich oboje i mianował Podmanickiego banem Bośni, Dalmacji, Chorwacji i całej Slawonii, który to obowiązek wypełniał sam aż do wiosny 1471 r., gdy decyzją króla były skarbnik królowej, [[Damjan Horvat od Litve|Damjana Horvata od Litve]] został jego współrządzącym. Razem sprawowali urząd na tych obszarach do połowy 1471 r., gdy banat Bośni została oddzielona od ich jurysdykcji i przydzielony [[Nikola Iločki|Nikoli Iločkiemu]], gdy ten został wybrany królem Bośni. Pozostałe obszary Podmanickiego i Horvata działają do końca 1471 r. Następną datą zmiany banatu jest luty 1472 r., gdy wybrany królem Bośni Nikola Iločki i Damjan Horvat zaczynają pełnić obowiązki banów Dalmacji, Chorwacji i Slawonii. Istnieją dokumenty historyczne, datowane w kwietniu 1472 r., w których Podmanicki nazywany jest banem Dalmacji i Chorwacji, prawdopodobnie z przyczyn historycznych.<ref name="Klaužer"/> | ||
Wersja z 14:33, 24 wrz 2019
Za: [1]
Za: [2]
| Poprzednik: | Ban Chorwacji (1470-1472) |
Następca: |
| Ivan Thuz od Laka | Damjan Horvat od Litve |
| Poprzednik: | Ban Chorwacji, Slawonii i Dalmacji (1482) |
Następca: |
| Egervári László | Matija Gereb |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Blaž Podmanicki, Blaž Mađar (Magjar) (węg. Magyar Balázs, łac. Blasius Magyar) (bd-1490[1]), chorwacko-węgierski dowódca wojskowy i starszy chorwacki urzędnik królewski, Ban Bośni, Dalmacji, Chorwacji i całej Slawonii[2][3] i wojewoda Siedmiogrodu (1472-1475).[1][4]
Karierę wojskową rozpoczął pod rządami Janem Hunyadim[5], a następnie pod wodzą Macieja Korwina wziął udział w wojnach przeciwko husytom i Czechom jako przywódca czarnej armii. Stała armia najemników króla Macieja, czarna armia (legio nigra), była najważniejszą i najsilniejszą armią we współczesnej Europie.[6] W 1462 r. został kapitanem Wyżyny, osiem lat później objął dowództwo nad ochroną południowych granic. Z powodzeniem walczył po stronie króla Macieja Korwina (1458-1490) w wojnie z Frankopanami w całej zachodniej Chorwacji.[3]
Za panowania Macieja Korwina, w latach 1470–1472 i 1482, pełnił funkcję chorwackiego i słowiańskiego bana. Doszedł do stanowiska bana po serii zmian w krótkim okresie. W 1466 r. król zwolnił Nikolę Iločkiego ze stanowiska bana Slawonii, a na bana Dalmacji, Chorwacji i Slawonii mianował Ivan Thuz z Laki, z którym Jan Vitovec był banem Slawonii. Po śmierci Vitovaca w 1468 r. Thuz z Lak pozostał jedynym banem, z podbanem (od początku 1469 r.) biskupem Pecsu Ivanem Česmičkim, z którym funkcjonował do lutego 1470 r. Następnie król zastąpił ich oboje i mianował Podmanickiego banem Bośni, Dalmacji, Chorwacji i całej Slawonii, który to obowiązek wypełniał sam aż do wiosny 1471 r., gdy decyzją króla były skarbnik królowej, Damjana Horvata od Litve został jego współrządzącym. Razem sprawowali urząd na tych obszarach do połowy 1471 r., gdy banat Bośni została oddzielona od ich jurysdykcji i przydzielony Nikoli Iločkiemu, gdy ten został wybrany królem Bośni. Pozostałe obszary Podmanickiego i Horvata działają do końca 1471 r. Następną datą zmiany banatu jest luty 1472 r., gdy wybrany królem Bośni Nikola Iločki i Damjan Horvat zaczynają pełnić obowiązki banów Dalmacji, Chorwacji i Slawonii. Istnieją dokumenty historyczne, datowane w kwietniu 1472 r., w których Podmanicki nazywany jest banem Dalmacji i Chorwacji, prawdopodobnie z przyczyn historycznych.[2]
W latach 1473-75, jako wojewoda Siedmiogrodu wspierał hospodarstwo mołdawskie. W roku 1479 nieskutecznie chronił wyspę Krk przed Wenecjanami. Gdy 10 sierpnia 1480 r. armia turecka wylądowała w Otranto, a król Maciej, na prośbę teścia Ferdynanda, króla Neapolu, wysłał 1000 żołnierzy na Półwysep Apeniński, dowodzone przez Podmanickiego oddziały odzyskały Otranto z rąk Turków.
Otrzymał od króla dobra w Kraju Zadunajskim i Trenczynie, odziedziczone przez córkę Benigny i jej męża Pavla Kinižija. W Nagyvázsony, jednym z tych majątków, Podmanicki razem z zięciem założyli w 1481 roku klasztor.
Literatura
- Vedran Klaužer: Croatian-Slovak Connections through the Activities of Blaise Magyar. An Example of Political and Family Connections between Slovak and Croatian Nobility, u: Slovensko a Chorvátsko: Historické paralely a Vzˇtahy (do roku 1780) / Slovačka i Hrvatska: povijesne paralele i veze (do godine 1780.) (predano za tisak)[7]
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Veliki dužnosnici države Ugarske od kralja sv. Stjepana do naših dana: životopisna enciklopedija] (mađ.). Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1., str. 288.-289.
- ↑ 2,0 2,1 Vedran Klaužer: Djelovanje Blaža Mađara, bana Bosne, Dalmacije, Hrvatske i cijele Slavonije u njegovom prvom mandatu (1470. - 1472.). Prilog poznavanju vršenja banske dužnosti u 15. stoljeću, Zbornik Odsjeka za povijesne znanosti Zavoda za povijesne i društvene znanosti Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti / Zbornik Zavoda za povijesne znanosti IC JAZU / Zbornik Historijskog zavoda JA / Zbornik Historijskog instituta JA, sv.30 br.- prosinac 2012., str. 124., 125., 126.
- ↑ 3,0 3,1 Rudolf Horvat: Povijest Hrvatske, Petrinja, 1904. Poglavlje Kulturna povijest Hrvatske g. 1386.-1526., str. 396. Iz zbirke Harvardskog sveučilišta, pokrovitelj digitaliziranja Google.
- ↑ Treptow, Kurt W. & Popa, Marcel (1996). Historical Dictionary of Romania. Scarecrow Press, Inc. ISBN 0-8108-3179-1., str. p. lviii.
- ↑ Kubinyi, András (2008). Matthias Rex. Balassi Kiadó. ISBN 978-963-506-767-1., str. 70,
- ↑ Fekete sereg (legio nigra). [2009. luty 23-i dátummal az eredetiből archiválva]. (Hozzáférés: 2010-07-20)
- ↑ W tej pracy Klauser rozwinął wątki kariery, opisał rodzinę i inne związki, posiadłości Podmanickiego sprzed banatów w chorwackiej części królestwa.
.jpg){kind=link}