András: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "{{Uwaga polska| |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Andegawe%C5%84ski |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrzej_Andegawe%C5%84ski&action...")
 
(Przekierowanie do András calabriai herceg)
Znacznik: Nowe przekierowanie
 
(Nie pokazano 3 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
{{Uwaga polska|
+
#PATRZ [[András calabriai herceg]]
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Andegawe%C5%84ski
 
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrzej_Andegawe%C5%84ski&action=history
 
|nota    = polski
 
}}
 
  
{|
+
[[Kategoria:Przekierowane]]
|
 
|}
 
 
 
{|
 
|-style="vertical-align:top;"
 
|
 
 
 
'''András''' ''calabriai herceg'' (pol. ''Andrzej Andegaweński'', wł. ''Andrea d'Ungheria'') (ur. [[30 listopada]] [[1327]], zm. [[18 września|18]]/[[19 września]] [[1345]]) – książę [[Kalabria|Kalabrii]].
 
 
 
Pochodził z rodu [[Andegawenowie (Kapetyngowie)|Andegawenów]] (gałąź [[Kapetyngowie|Kapetyngów]]) – [[Dynastia|dynastii]] rządzącej [[Węgry|Węgrami]] od 1308 do 1382. Był czwartym synem króla Węgier [[Karol Robert|Karola Roberta]], matką była [[Elżbieta Łokietkówna]], córka króla Polski [[Władysław I Łokietek|Władysława I Łokietka]] i siostra [[Kazimierz III Wielki|Kazimierza III Wielkiego]].
 
 
 
== Życiorys ==
 
W roku [[1334]] został zaręczony ze swoją kuzynką '''[[Joanna I|Joanną]]''', córką nieżyjącego już wtedy '''[[Karol Kalabryjski|Karola]]''', księcia [[Kalabria|Kalabrii]]. Małżeństwo zaaranżował dziad Joanny, król [[Królestwo Neapolu|Neapolu]], [[Robert I Mądry]]. Chciał tym samym zapobiec objęciu tronu przez wrogich mu krewnych, jak też zadowolić ewentualne roszczenia węgierskich [[Andegawenowie|Andegawenów]] do władzy nad półwyspem, do której zgodnie z zasadą [[primogenitura|primogenitury]] mieli większe prawa. Po ślubie w roku [[1342]] uczynił Andrzeja [[Książę Kalabrii|księciem Kalabrii]], który to tytuł zwyczajowo należał się następcy tronu, a także oficjalnie ogłosił młodą parę dziedzicami korony.
 
 
 
Jednakże w chwili śmierci króla okazało się, że Andrzej nie cieszy się poparciem wśród ludu i możnych [[Królestwo Neapolu|Neapolu]]; także Joanna nie miała zamiaru dzielić się władzą. Dzięki poparciu papieża [[Klemens VI|Klemensa VI]] Joanna została koronowana jako jedyny władca. Andrzej zaczął obawiać się o własne życie, w listach do matki pisał, że zamierza uciec z Neapolu. [[Elżbieta Łokietkówna|Elżbieta]] udała się do Italii, wyekspediowała też poselstwo do [[Awinion]]u, do [[Klemens IV|Klemensa VI]], próbując bogatymi darami nakłonić go do wymuszenia koronacji Andrzeja ([[królestwo Neapolu]] było uważane za papieskie [[lenno]]). Osiągnęła swój cel i papież [[19 stycznia]] [[1344]] roku wyraził zgodę na koronację [[Książę Kalabrii|księcia Kalabrii]]. Sądząc, że udało jej się zapewnić synowi bezpieczeństwo, powróciła na [[Węgry]].
 
 
 
== Spisek i śmierć ==
 
Kilku możnych postanowiło za wszelką cenę nie dopuścić do ewentualnej koronacji Andrzeja, w tym celu zawiązali spisek mający na celu zgładzenie księcia. Mimo podejrzeń, nigdy nie udowodniono udziału w nim królowej Joanny. Do zamachu doszło w czasie polowania w [[Aversa|Awersie]], Andrzej został zaatakowany w nocy z 18 na 19 września roku [[1345]], po krótkiej walce uduszonego sznurem księcia wyrzucono przez okno.
 
 
 
Dla wielu udział w spisku Joanny był oczywisty, wśród nich znajdował się brat zamordowanego [[Ludwik I Wielki|Ludwik Wielki]], król [[Węgry|Węgier]]. Najechał on [[królestwo Neapolu]] w roku [[1348]], udało mu się zająć jego stolicę, po czym rozpoczął represje skierowane przeciwko członkom spisku; wśród skazanych na śmierć znajdował się między innymi [[Karol III z Durazzo|Karol z Durazzo]]. Ludwik musiał jednak opuścić Neapol, do którego powróciła Joanna; następna wyprawa z roku [[1350]] przyniosła jedynie uznanie dziedzictwa węgierskiej linii Andegawenów w wypadku bezpotomnej śmierci Joanny.
 
 
 
Joanna po śmierci Andrzeja jeszcze trzykrotnie wyszła za mąż.
 
 
 
== Potomstwo Andrzeja i Joanny ==
 
 
 
* Karol Martel ([[25 grudnia]] [[1345]] – [[10 maja]] [[1348]]), zmarł młodo na Węgrzech.
 
 
 
== Bibliografia ==
 
* Dąbrowski Jan, ''Andegawenowie węgierscy'', w: ''Ostatnie lata Ludwika Wielkiego. 1370-1382'', Kraków 2009.
 
* Kontler László, ''The Angevin monarchy'', w: ''A History of Hungary'', New York 1999.
 
* [[Stanisław A. Sroka|Sroka Stanisław]], ''Królowa jako pielgrzym'', w: ''Elżbieta Łokietkówna'', Bydgoszcz 1999.
 
 
 
|
 
{{Władca infobox
 
|władca            = Andrzej Andegaweński
 
|imiona            =
 
|tytulatura        =
 
|grafika          = Coa_Hungary_Country_History_Charles_I_(1310-1342).svg
 
|opis grafiki      =
 
|herb              =
 
|opis herbu        =
 
|faksymile        =
 
|opis faksymile    =
 
|dewiza            =
 
|1. tytuł          = książę Kalabrii
 
|1. od            = [[19 stycznia]] [[1344]]
 
|1. do            = [[18 września]] [[1345]]
 
|1. koronacja      =
 
|1. poprzednik    =
 
|1. następca      =
 
|dynastia          = [[Andegawenowie]]
 
|data urodzenia    =[[30 listopada]] [[1327]]
 
|miejsce urodzenia =
 
|data śmierci      = [[18 września|18]]/[[19 września]] [[1345]]
 
|miejsce śmierci  = [[Neapol]]
 
|przyczyna śmierci =
 
|miejsce spoczynku =
 
|ojciec            = [[Karol Robert]]
 
|matka            = [[Elżbieta Łokietkówna]]
 
|rodzeństwo        = Karol Andegaweński<br />Władysław Andegaweński<br />[[Ludwik Węgierski]] [[Plik:Crown of Saint Stephen.svg|16px]]<br />[[Stefan Andegaweński]]
 
 
 
|1. związek        = żona
 
|1. związek z      = [[Joanna I|Joanna]]
 
|1. związek od    = [[1334]]
 
|1. związek do    = [[18 września|18]]/[[19 września]] [[1345]]
 
|1. dzieci        = [[Karol Martel Kalabryjski|Karol Martel]]
 
|odznaczenia      =
 
|commons          = Category:Philip I of Taranto
 
|wikiźródła        =
 
|wikicytaty        =
 
}}
 
|}
 
 
 
[[Kategoria:Andegawenowie węgierscy]]
 
[[Kategoria:Zamordowani monarchowie]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w 1327]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1345]]
 
[[Kategoria:Importowane]]
 

Aktualna wersja na dzień 13:06, 16 mar 2020

Przekierowanie do: