|
|
| (Nie pokazano 33 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | Za: [https://hr.wikipedia.org/wiki/Matija_Gereb]
| + | #PATRZ [[Matija Gereb]] |
| | | | |
| − | {{Redoslijed|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |poprzednik = [[Blaž Podmanicki]]
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Ban Chorwacji, Slawonii i Dalmacji]]<br />(1482-1489)
| |
| − | |następca = [[Egervári László]]
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | | |
| − | {| align=right style="margin: 0 0 0 0; text-align: center; border:1px solid #aaaaaa; font-size: 85%; width: 250px;" class=box
| |
| − | |-
| |
| − | |
| |
| − | {{Urzędnik infobox
| |
| − | |urzędnik = Geréb Mátyás<br>Matija Gereb
| |
| − | |imiona =
| |
| − | |tytulatura = Ban Chorwacji i Slawonii, Ban Bośni, Wojewoda Siedmiogrodu
| |
| − | |grafika =
| |
| − | |opis grafiki =
| |
| − | |herb =
| |
| − | |opis herbu =
| |
| − | |faksymile =
| |
| − | |opis faksymile =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | |1. tytuł = [[Ban Chorwacji]]
| |
| − | |1. od = 1470, 1483
| |
| − | |1. do = 1472
| |
| − | |1. powołanie =
| |
| − | |1. poprzednik =
| |
| − | |1. następca =
| |
| − | | |
| − | |2. tytuł = [[Ban Slawonii]]
| |
| − | |2. od = 1470, 1483
| |
| − | |2. do = 1472
| |
| − | |2. powołanie =
| |
| − | |2. poprzednik =
| |
| − | |2. następca =
| |
| − | | |
| − | |3. tytuł = [[Ban Bośni]]
| |
| − | |3. od = 1470
| |
| − | |3. do = 1471
| |
| − | |3. powołanie =
| |
| − | |3. poprzednik =
| |
| − | |3. następca =
| |
| − | | |
| − | |4. tytuł = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]
| |
| − | |4. od = 1472
| |
| − | |4. do = 1475
| |
| − | |4. powołanie =
| |
| − | |4. poprzednik =
| |
| − | |4. następca =
| |
| − | | |
| − | |ród =
| |
| − | |pochodzenie = węgierskie
| |
| − | |państwo = [[Królestwo Węgier]]
| |
| − | |data urodzenia = data nieznana
| |
| − | |miejsce urodzenia =
| |
| − | |data śmierci = 1489
| |
| − | |miejsce śmierci =
| |
| − | |przyczyna śmierci =
| |
| − | |miejsce spoczynku =
| |
| − | |ojciec = John Geréb de Vingárt
| |
| − | |matka = Zsófia Szilágyi
| |
| − | |rodzeństwo =
| |
| − | |1. związek =
| |
| − | |1. związek z =
| |
| − | |1. związek od =
| |
| − | |1. związek do =
| |
| − | |1. dzieci =
| |
| − | |dokonania = Udział w bitwie nad Uną (1483)
| |
| − | |odznaczenia =
| |
| − | |commons =
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | | |
| − | [[Plik:Schloss Erdödy, Jastrebarsko1, Croatia.JPG|thumb|left|Dvorac Erdödy u Jastrebarskom, Hrvatska.]]
| |
| − | | |
| − | '''Matija Gereb''' de Wingarth<ref>[http://www.ilok.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=97&Itemid=88 Ilok] </ref> (węg. ''Mátyás Geréb'') (bd-1489), chorwacki ban w latach 1483-1489, jako ban Chorwacji, Slawonii i Dalmacji. W ówczesnych chorwackich dokumentach tytuł ten brzmiał: ''ban rusagov Dalmacije i Hrvat' i slovinskoga''.<ref>[http://hr.wikisource.org/wiki/Povijest_Hrvatske_I._%28R._Horvat%29/Hrvatska_god._1479.%E2%80%941490. Hr. wikizvor] Povijest Hrvatske I. (R. Horvat)/Hrvatska god. 1479.—1490. </ref>
| |
| − | | |
| − | == 1 ==
| |
| − | | |
| − | Jako ban zastąpił [[Blaž Podmanicki|Blaža Podmanickiego]].
| |
| − | | |
| − | == 2 ==
| |
| − | | |
| − | Matija Gereb je bio kraljev sestrić.<ref>[http://hr.wikisource.org/wiki/Povijest_Hrvatske_I._%28R._Horvat%29/Hrvatska_god._1479.%E2%80%941490. Hr. wikizvor] Povijest Hrvatske I. (R. Horvat)/Hrvatska god. 1479.—1490. </ref> Njegovi potomci su bili iz hrvatskog plemićkog roda Kačića iz Omiša, koji se od XIII. st. kao Kacsics spominje u Ugarskoj.<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=164 Hrvatski biografski leksikon] </ref>
| |
| − | | |
| − | Matija Gereb była młodszą siostrą króla. [3] Jego potomkowie pochodzili z chorwackiej rodziny szlacheckiej Kacic z Omis, która z XIII. św. jak wspomina Kacsics na Węgrzech [4]
| |
| − | | |
| − | == 3 ==
| |
| − | | |
| − | Poznat je po tome što je vratio [[Jajce]] Hrvatskom Kraljevstvu, zajedno s [[Matija Korvin|Matijom Korvinom]] [[1463.]] godine, oslobodivši ga od [[Osmansko Carstvo|osmanskih]] osvajača.
| |
| − | [[1481.]] godine je njemu i njegovom bratu Petru u znak zahvalnosti za tu borbu kralj darovao grad [[Valpovo]]<ref>[http://hr.wikisource.org/wiki/Povijest_Hrvatske_I._%28R._Horvat%29/Hrvatska_god._1479.%E2%80%941490. Hr. wikizvor] Povijest Hrvatske I. (R. Horvat)/Hrvatska god. 1479.—1490. </ref>, čijem je vlastelinstvu onda pripadala i [[Podravska Moslavina]].
| |
| − | Kraljevim darovnicama je dobio [[Šarengrad]], kojeg je dobro utvrdio, a dobro je održavao tamošnji samostan.<ref>[http://www.ilok.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=97&Itemid=88 Ilok] </ref>
| |
| − | | |
| − | Jest znany z tego, że powrócił Jajce do chorwackiego królestwa wraz z Maciejem Korwinem w 1463 roku, uwalniając go od zdobywców osmańskich. W 1481 r. Król podarował miasto Valpovo jemu i jego bratu Piotrowi, w podziękowaniu za tę walkę [5], do której należała również Podravska Moslavina. Dotacje króla zostały przekazane Sarengradowi, który był dobrze ugruntowany i utrzymywany tam przez klasztor [6].
| |
| − | | |
| − | == 4 ==
| |
| − | | |
| − | Później zasłynął w wojnach tureckich w 1483 roku, kiedy pokonał Turków jako chorwacki zakaz w bitwie nad okrętem Zryńskim na rzece Uni 29 i 30 października 1483 roku. [7]
| |
| − | | |
| − | Poslije se u protuturskim ratovima proslavio 1483. godine, kad je kao hrvatski ban porazio Turke u [[bitka kod broda Zrinskoga na Uni|bitci kod broda Zrinskoga]] na rijeci [[Una|Uni]] [[29. listopada|29.]] i [[30. listopada]] [[1483.]] godine.
| |
| − | <ref>[http://hr.wikisource.org/wiki/Povijest_Hrvatske_I._%28R._Horvat%29/Hrvatska_god._1479.%E2%80%941490. Hr. wikizvor] Povijest Hrvatske I. (R. Horvat)/Hrvatska god. 1479.—1490. </ref>
| |
| − | | |
| − | == 5 ==
| |
| − | | |
| − | Król przekazał majątki, które skonfiskował Lovri Bánffy Gorjansky i Ivanowi Kishorvátowi z Hlapčić, w tym samym dokumencie biskupowi Ladislavowi z Erdel i jego braciom Peterowi i Matthiasowi Gehrebowi z Wingárth, a także burmistrzowi Tamilu Paulowi Kinizsi. Wkrótce po 4 miesiącach ten sam król musiał w międzyczasie odwołać te darowizny zgodnie z postanowieniami porozumienia pokojowego z Maksymilianem Habsburgiem. Gerébi odmówili jednak uznania nowej sytuacji, dlatego rozpoczęli szeroko zakrojoną akcję zbrojną w okręgu Vukovar w celu przejęcia mienia Lovre Bánffy i Ivana Kishorváta. Udało im się to, a dobra zostały zwrócone Bánffy i Kishorvát dopiero po śmierci ostatniego Gereba w 1503 r.
| |
| − | | |
| − | Kralj je posjede koje je oduzeo [[Lovro Bánffy Gorjanski|Lovri Bánffyju Gorjanskom]] i [[Ivan Kishorvát od Hlapčića|Ivanu Kishorvátu od Hlapčića]] u istoj ispravi darovao erdeljskom biskupu [[Ladislav III. Gereb de Wingarth|Ladislavu]] i njegovoj braći Petru i Matiji Gerebu od Wingártha, kao i tamiškom županu [[Pavao Kinizsi|Pavlu Kinizsiju]]. Ova darovanja isti [[kralj]] je ubrzo, nakon 4 mjeseca, a u skladu s odrednicama u međuvremenu sklopljenog mira s Maksimilijanom Habsburgovcem, morao opozvati. Gerébi, međutim, nisu htjeli priznati novonastalu situaciju pa su poveli opsežnu oružanu akciju u [[Vukovska županija|Vukovskoj županiji]] u cilju zauzimanja posjeda Lovre Bánffyja i Ivana Kishorváta. To im je i uspjelo, a posjede su Bánffy i Kishorvát vratili tek nakon smrti posljednjeg [[Gereb]]a 1503. godine.
| |
| − | | |
| − | == 6 ==
| |
| − | | |
| − | Zbudował w latach 1489–1489 zamek w Jastrebarsku [8] lub zamek z bramą miejską. [9] Dziś znamy ten zamek jako Erdödy, po jego późniejszych właścicielach. Zidentyfikował liczne miasta na wschodzie Chorwacji, które zostały im przekazane przez króla, ponieważ jako doświadczony żołnierz znał znaczenie umocnienia miast.
| |
| − | | |
| − | Sagradio je između 1489. i 1489. dvorac u [[Jastrebarsko]]m <ref>[http://www.jastrebarsko.hr/jastrebarsko/kuturna_bastina/dvorci/ Jastrebarsko - Kulturna baština - Dvorci ] Dvorac Erdödy, Jastrebarsko </ref> odnosno [[kaštel]] s gradskim vratima. <ref>[http://onecroatia.info/destinacije/jastrebarsko/ Jastrebarsko - Hrvatska na dlanu] </ref>Danas taj dvorac poznajemo pod imenom [[dvorac Erdödy u Jastrebarskom|dvorac Erdödy]], po njegovim kasnijim vlasnicima. Utvrdio je brojne gradove po istoku Hrvatske, što im ih je darovao kralj, budući da je kao iskusan vojnik znao koliko je bitno fortificirati gradove.
| |
| − | | |
| − | == 7 ==
| |
| − | | |
| − | W Bozjakovinie, która w latach 1471–1489 była własnością chorwackich zakazów, w tym Matija Gereb [10], zbudował kilka budynków gospodarczych wzdłuż fortecy Bozyakovina (castrum Bosyaco). Oprócz inwestycji ekonomicznych pracował także nad suprastrukturą obronną w Božjakovinie, otaczając miasto palisadą forteczną z czterema bastionami, a dla lepszej obrony były dwie bramy wjazdowe, nad którymi budował wieże obronne [11].
| |
| − | | |
| − | U [[Božjakovina|Božjakovini]], koja je od 1471. do 1489. bila posjedom hrvatskih banova, pa tako i Matije Gereba<ref>[http://www.dvorci.hr/page.aspx?PageID=1022 Hrvatski dvorci] Božjakovina - povijest </ref>, dao je sagraditi više gospodarskih zgrada uz [[tvrđava Božjakovina|tvrđavu Božjakovinu]] (''castrum Bosyaco''). Osim gospodarskih ulaganja, u Božjakovini je poradio i na obrambenoj [[suprastruktura|suprastrukturi]], ogradivši taj grad s tvrđavom [[palisada]]ma s četirima [[bastion]]ima, a radi bolje obrane, bila su dvoja ulazna vrata, iznad kojih je dao izgraditi obrambene tornjeve.<ref name="Adamček">[http://www.brckovljani.hr/povijest/adam/adam_01.html Brckovljani] Povijest Božjakovine i okolice, prema Josipu Adamčeku </ref>
| |
| − | | |
| − | == 8 ==
| |
| − | | |
| − | Gereb zmarł w 1489 r. W miejscu zakazu zastąpił go Ladislav z Egervár.
| |
| − | | |
| − | Gereb je umro [[1489.]] godine. Na mjestu bana naslijedio ga je [[Ladislav od Egervára]].
| |
| − | | |
| − | == Bilješke ==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | == Vidi također ==
| |
| − | *[[Dodatak:Popis hrvatskih banova]]
| |
| − | | |
| − | == Vanjske poveznice ==
| |
| − | | |
| − | [[Kategorija:Hrvatski banovi]]
| |
| − | | |
| − | | |
| − | Za: [https://en.wikipedia.org/wiki/Matthias_Ger%C3%A9b]
| |
| − | | |
| − | {{refimprove|date=October 2016}}
| |
| − | [[File:Schloss Erdödy, Jastrebarsko1, Croatia.JPG|thumb|right|Erdödy Castle in Jastrebarsko, Croatia, originally built by Matija Gereb.]]
| |
| − | | |
| − | '''Matija Gereb''' (or '''Mátyás Geréb''') was the [[ban (title)|ban]] of [[Croatia]] from 1483 to 1489. He was the son of John Geréb de Vingárt, [[vice-voivode of Transylvania]] and [[Zsófia Szilágyi]] from the [[House of Szilágyi]].<ref>{{cite web | url=http://genealogy.euweb.cz/hung/kacsics.html | title=Kacsics, Zagyvafõi, Libercsei, Farkas de Harinna, Geréb de Vingárt families | work=Genealogy.eu | date=8 October 2004 | accessdate=3 October 2015 | author=Marek, Miroslav}}</ref>
| |
| − | | |
| − | Gereb is known to have participated in the retaking of [[Jajce]] from the [[Ottoman Empire]] along with [[Matthias Corvinus]] in 1463. Later, as ban, he defeated the Ottomans in the [[Battle of Una]] in 1483.
| |
| − | | |
| − | Gereb is known to have built a castle in the town of [[Jastrebarsko]], now known as [[Erdödy Castle in Jastrebarsko|Erdödy]] Castle after the household [[Erdödy]] that later owned it. He died in 1489.
| |
| − | | |
| − | == References ==
| |
| − | <references />
| |
| − | {{S-start}}
| |
| − | {{Succession box | before=[[Blaž Podmanicki]] |
| |
| − | title = [[Ban of Croatia]] |
| |
| − | years=1483–1489| after=[[Ladislav of Egervár]] }}
| |
| − | {{S-end}}
| |
| − | | |
| − | {{DEFAULTSORT:Gereb, Matija}}
| |
| − | [[Category:1498 deaths]]
| |
| − | [[Category:Bans of Croatia]]
| |
| − | [[Category:Geréb family|Matthias]]
| |
| − | [[Category:Year of birth unknown]]
| |
| − | | |
| − | | |
| − | {{Croatia-bio-stub}}
| |
| − | {{Europe-noble-stub}}
| |
