Pavao I. Šubić Bribirski: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Przekierowanie do Pavao I. Šubić)
Znacznik: Nowe przekierowanie
 
(Nie pokazano 18 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:5%]]
+
#PATRZ [[Pavao I. Šubić]]
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hr.wikipedia.org/wiki/Pavao_I._%C5%A0ubi%C4%87_Bribirski
 
|autorzy = https://hr.wikipedia.org/w/index.php?title=Pavao_I._%C5%A0ubi%C4%87_Bribirski&action=history
 
|nota    = chorwacki
 
}}
 
  
{|
+
[[Kategoria:Przekierowane]]
|
 
|}
 
 
 
{|
 
|-style="vertical-align:top;"
 
|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[brak informacji]]
 
|gl_članak_funkcija = [[Ban Dalmacji i Chorwacji]]<br />(1278/90-1300/10) ??
 
|następca          = [[Mladen II. Šubić Bribirski]]
 
}}
 
 
 
{|
 
|
 
|}
 
 
 
'''Pavao I. Šubić Bribirski''' (węg. ''Šubić Pál'') (*ok.1245, † 1 maja 1312), chorwacki ban, władca Bośni i najpotężniejszy członek szlacheckiego rodu [[Šubić]], którą podniósł do najwyższego poziomu władzy podczas swojego panowania.
 
 
 
<small><small>'''Pavao I. Šubić Birbirski''' (o. [[1245]]. - ?, [[1. svibnja]] [[1312]].), [[ban|hrvatski ban]], gospodar [[Bosna|Bosne]] i najmoćniji član velikaške obitelji [[Šubići|Šubić]] koju je, za svoje vladavine, podigao na najvišu razinu moći. </small></small>
 
 
 
Rządził Chorwacją w czasach między osttanim Arpadowicem a pierwszym Andegawenem, który ostatecznie zdobył koronę Chorwacji i Węgier. Przy takich okazjach udało mu się zabezpieczyć dla siebie i swojego rodu dziedzictwo zaszczytów i administracji bana w całej środkowej Chorwacji, aktywnie angażując się w sam proces rozwiązywania kwestii dynastycznej.
 
 
 
<small><small>Vladao je [[Hrvatska|Hrvatskom]] u vrijeme prijestolnih borbi između zadnjeg [[Arpadovići|Arpadovića]] i dinastije [[Anžuvinci|Anžuvinaca]] koja je polagala pravo na krunu Hrvatske i [[Ugarska|Ugarske]]. U takvim prilikama, uspio je osigurati za sebe i svoj rod nasljednost banske časti i upravu nad čitavom središnjom Hrvatskom, a upleo se aktivno i u sam proces riješavanja dinastičkog pitanja. </small></small>
 
 
 
== Pochodzenie i rodzina ==
 
 
 
Jest najstarszym synem księcia Bribira, Stjepko II i jest związany ze swoją królewską dynastią przez królewską dynastię [[Arpadowie|Arpadów]]. [1] Urodził się około 1245 roku. Miał sześcioro rodzeństwa, z których najbardziej znaczącym był Mladen I.
 
 
 
<small><small>Najstariji je sin bribirskog kneza [[Stjepko II. Šubić Bribirski|Stjepka II.]], a po majci je u rodbinskoj vezi s kraljevskom dinastijom Arpadovića.<ref>Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 188.</ref> Rodio se oko 1245. godine. Imao je šestoro braće i sestara, od kojih je najznačajniji bio [[Mladen I. Šubić Bribirski|Mladen I.]] </small></small>
 
 
 
Pavao rozszerzył potęgę i sławę swojej rodziny daleko poza powiat Bribir, a za jego czasów rów [[Šubić]]ów rządził w średniowiecznej Chorwacji i Dalmacji, rozszerzając wpływy na Bośnię i [[Zahumle|Hum]]. Paweł miał pięciu synów, a na stanowisku chorwackiego Bana zastąpił go jego najstarszy, Mladen II. który jednak nie zachował mocy rodzaju.
 
 
 
<small><small>Pavao je proširio moć i ugled svoje obitelji daleko izvan [[Bribir (županija)|bribirske županije]] pa je u njegovo vrijeme obitelj Šubić imala u vlasti cijelu srednjovjekovnu Hrvatsku i [[Dalmacija|Dalmaciju]], a vlast im se protezala i na Bosnu s [[Zahumlje|Humom]]. Pavao je imao petero sinova, a na položaju hrvatskog bana, naslijedio ga je najstariji, [[Mladen II. Šubić Bribirski|Mladen II.]] koji, međutim, nije uspio zadržati moć roda. </small></small>
 
 
 
== Początek rządów ==
 
[[File:PSubicDomain.png|200px|left|Dominacja Paula I Šubicia, z podbitymi terytoriami w świetle]]
 
 
 
Udało mu się po ojcu u steru wielkiej rodziny Bribirów. Rządził z twierdzy Bribir, w której wzniósł klasztor franciszkanów z bazyliką Najświętszej Marii Panny. Po raz pierwszy wymieniono go jako księcia Bribira w roku 1272, a w tym samym roku pojawia się w źródłach jako '''burmistrz''' [[Trogir]]u [2]. W 1273 r. Został mianowany namiestnikiem/gubernatorem banatu Przybrzeża i księciem [[Split]]u, a od 1274 r. był już [[Ban Przybrzeżny|Banem Przybrzeżnym]]. Korzystając ze słabości osłabionego rządu centralnego, w ciągu ostatnich dziesięcioleci XIII wieku Pavao poddał wszystkich chorwackich szlachciców i miasta Dalmacji swojej '''dominacji/potędze''', i udało mu się zniszczyć potęgę książąt [[Kačići]]ów z [[Omiš]]a, i nabył regiony Omiš i krainę Neretvy, które ściśle związał z Chorwacją.
 
 
 
<small><small>Naslijedio je oca na čelu velikaškog roda Bribirskih. Vladao je iz utvrde Bribir, u kojoj je podigao i franjevački samostan, s a bazilikom ''Svete Marije''. Prvi put se spomije kao bribirski knez godine [[1272]]., a iste godine javlja se u izvorima kao [[Trogir|trogirski]] načelnik.<ref>Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 188.</ref> Godine [[1273]]. imenovan je namjesnikom primorskog bana i [[split]]skim knezom, a od [[1274]]. postaje ''primorski ban''. Iskoristivši slabosti oslabljene središnje vlasti, Pavao I. je, tijekom zadnjih desetljeća [[13. stoljeće|13. stoljeća]] podvrgao svojoj vlasti sve hrvatske velikaše i dalmatinske gradove, a uspio je skršiti i moć omiških knezova [[Kačići|Kačića]] te stekao [[Omiš]] i Neretvansku krajinu koju je uže povezao s Hrvatskom. </small></small>
 
 
 
Jako [[ban przybrzeżny]] musiał rozwiązać długotrwały spór między gminami Split i Trogir, a także spór między [[Šibenik]]iem a [[Trogir]]em [3]. Budując władzę, polegał na swoich braciach, którym przydzielił księstwa w miastach Dalmacji, ale także innych członków rodu [4].
 
 
 
<small><small>Kao primorski ban, morao je riješavati dugogodišnji spor između komuna Splita i Trogira, kao i onaj između [[Šibenik]]a i Trogira.<ref>Hrvatski biografski leksikon, str. 315.</ref> Pri izgradnji vlasti oslanjao se na svoju braću, kojoj je dijelio kneštva u dalmatinskim gradovima, ali i na druge članove roda.<ref>Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 188.</ref> </small></small>
 
 
 
== Walki dynastyczne i powstanie Bribirskiego ==
 
 
 
[[File:Oligarchs in the Kingdom of Hungary.png|200px|left|Dominacja Paula I Šubicia wśród innych oligarchów podczas Interregnum]]
 
 
 
W 1290 r. zmarł bez męskiego potomka król [[IV. László|Władysław IV.]]  i rozpoczęły się długotrwałe walki dynastii Arpad i Angevin o tron ​​węgierski. [5] Prawo do korony św. Stefana zgłosił wenecjanin [[III. András|Andrzej]], ogłaszając się rzekomym potomkiem dynastii [[Arpadowie|Arpadów]] w męskiej linii oraz [[Karol Martel]] z dynastii Andegawenóœ, potomek Arpadów w linii żeńskiej w linii żeńskiej. Władzę nominalnie przejmuje Andrzej jako III. András, jednak nie konsoliduje jej z powodu silnego sprzeciwu i niemożności pełnego udowodnienia swojego prawa do dziedziczenia [6]. [7]
 
 
 
<small><small>Godine [[1290]]. umire kralj [[Ladislav IV. Kumanac|Ladislav IV.]] bez muškog potomka i počinju dugotrajne borbe arpadovske i anžuvinske dinastije za ugarsko prijestolje.<ref>Hrvatski biografski leksikon, str. 315.</ref> Pravo na [[Kruna sv. Stjepana|krunu sv. Stjepana]] istaknuli su ''Andrija'', podrijetlom [[Venecija|Mlečanin]], navodni potomak dinastije Arpadovića u muškoj lozi i [[Karlo Martel]] iz dinastije Anžuvinaca, potomak Arpadovića po ženskoj liniji. Vlast nominalno preuzima [[Andrija III. Mlečanin]], no ne uspijeva je učvrstiti zbog jake opozicije i nemogućnosti da u potpunosti dokaže svoje baštinsko pravo.<ref>Povijest Hrvata - srednji vijek, str. 214.</ref> <ref>Šišić, F., str. 205.</ref> </small></small>
 
 
 
Ponieważ także Andrzej III. a dwór w Neapolu potrzebował wsparcia książąt Bribiru, zaczęli je zdobywać na różne sposoby, oferując im przywileje. Tak więc król Karol II z Neapolu. w imieniu swojego syna Karla Martela przekazał całą Chorwację od Gvozd do Hum w sierpniu 1292 r. z dziedzicznym prawem i podporządkował mu wszystkie szlachty i szlachty w okolicy [8], i zagwarantował mu władzę nad dalmatyńskimi miastami Split, Trogir, Szybenik , Nina i Omis. W następnym roku król Andrzej III. podarował Paulowi i jego rodzinie cały chorwacko-dalmatyński banan i dziedziczną godność bananową. Jednak król zażądał również, aby Bribirowie rozpoznali jego matkę, Tomasinę Morosinę, jako księżną całej Slawonii (obszary od Dunaju i Drawy po morze), czego Paweł odmówił przyjęcia [9] i zastąpił tytuł „Ban Croats” w 1293 r. (Łac. , banus Croatorum).
 
 
 
<small><small>Budući da je i Andriji III. i [[Napulj|napuljskom dvoru]] trebala podrška knezova Bribirskih, stali su ih pridobivati na razne načine, nudeći im povlastice. Tako je napuljski kralj Karlo II. u ime sina Karla Martela, darovao banu Pavlu u [[kolovoz]]u [[1292]]. čitavu Hrvatsku od [[Petrova gora|Gvozda]] do Huma s nasljednim pravom i podčinio mu sve velikaše i plemiće na tom području<ref>Šišić, F., str. 205.-206.</ref>, a zajamčio mu je i ovlasti nad dalmatinskim gradovima Splitom, Trogirom, Šibenikom, [[Nin]]om i Omišem. Sljedeće godine, kralj Andrija III. darovao je Pavlu i njegovom rodu čitavu hrvatsko-dalmatinsku banovinu i nasljedno bansko dostojanstvo. Međutim, kralj je ujedno zatražio da Bribirci priznaju njegovu majku Tomasinu Morosini za ''herceginju čitave Slavonije'' (područja od Dunava i Drave do mora), što je Pavao odbio prihvatiti<ref>Povijest Hrvata - srednji vijek, str. 216.</ref> te je [[1293]]. titulu primorskog bana zamijenio titulom "bana Hrvata" ([[latinski jezik|lat.]] ''banus Croatorum''). </small></small>
 
 
 
W międzyczasie zmarł w 1295 r. Pretendent Angevin na tron ​​chorwacko-węgierski Carlo Martel, a jego syn Carlo Robert został nowym spadkobiercą swoich praw.
 
 
 
<small><small>U međuvremenu, [[1295]]. godine umro je anžuvinski pretendent na hrvatsko-ugarsko prijestolje, Karlo Martel, a novim baštinikom njegovih prava postaje njegov sin [[Karlo I. Robert|Karlo Robert]]. </small></small>
 
 
 
== Szczyt potęgi i śmierć ==
 
 
 
Pod koniec XIII wieku Paul Bribirski miał w swoich rękach całą Chorwację, od Gwierda po Neretwę. Nosił tytuł Banjana, do którego w 1299 r. Dodał tytuł „mistrza Bośni” (dominus Bosnia) [10].
 
 
 
<small><small>Pavao Bribirski je krajem [[13. stoljeće|13. stoljeća]] imao čitavu Hrvatsku, od Gvozda do Neretve u svojim rukama. Nosio je naslov bana Hrvata, kojem je [[1299]]. godine pridodao i titulu "gospodara Bosne" (''dominus Bosnae'').<ref>Šišić, F., str. 212.</ref>  </small></small>
 
 
 
Później Paweł stoi otwarty po stronie Anjuvian i wysyła swojego brata Jerzego I do Neapolu, aby przetransportować Karla Roberta przez morze do Chorwacji. W międzyczasie Karlo Robert otrzymuje także wsparcie wspaniałej rodziny Babonic. Miha Madiyev, kronikarz ze Splitu, zauważył przybycie Karla Roberta: „Latem Pana w 1300 r. Pan Karlo, wnuk króla Sycylii, popłynął drogą morską galerami do Splitu, gdzie przebywał przez miesiąc lub dwa”.
 
 
 
<small><small>Kasnije, Pavao staje otvoreno na stranu Anžuvinaca i šalje svoga brata [[Juraj I. Šubić Bribirski|Jurja I.]] u Napulj da preveze Karla Roberta preko mora u Hrvatsku. U međuvremenu Karlo Robert dobiva podršku i velikaške obitelji  [[Babonići|Babonić]].
 
[[Miha Madijev]], splitski ljetopisac ovako je zabilježio dolazak Karla Roberta: "''Ljeta Gospodnjega 1300. mjeseca kolovoza gospodin Karlo, unuk sicilskog kralja, doplovi po moru na galijama u Split, gdje je ostao mjesec dana ili gotovo dva.''" </small></small>
 
 
 
Na początku stycznia 1301 r. Zmarł król Andrzej III. Wenecjanin nie pozostawiając spadkobiercy, a dynastia Arpadovic wyginęła wraz z nim. Po tym wydarzeniu książęta Bribirskiego Karola Roberta zabrali Zagrzeb, skąd udał się do Ostrogonu, gdzie został koronowany na króla Węgier przez arcybiskupa Ostrogona Gregory'ego [11]. Pomimo koronacji król Karol I nie narzucił swojej władzy na Węgrzech przez prawie dekadę, podczas gdy jego władza w Chorwacji została tylko nominalnie uznana. Ban Paul był prawie niezależnym władcą, który również przywrócił epokę chorwackich władców narodowych i rządził większością chorwackiego państwa [12]. Oprócz środkowej Chorwacji pod jego rządami znajdowała się również Bośnia, którą przekazał swojemu bratu, Mladenowi I. W 1311 roku podbił miasto Zadar w wojnie z Wenecją. Był u szczytu władzy, rządząc od Gvozd po Adriatyk i Drinę, odbudowując w ten sposób starą Chorwację. Chociaż nigdy nie koronował się, był suwerennym i niezależnym władcą całej Chorwacji (nie koronowany król Chorwatów), noszącym tytuł Ban Chorwata i mistrza Bośni. Wyraził także swoją niezależność, dając sobie własne pieniądze.
 
 
 
<small><small>Početkom siječnja [[1301]]. godine umro je kralj Andrija III. Mlečanin, ne ostavivši nasljednika te je s njime izumrla dinastija Arpadovića. Po tom događaju, odveli su knezovi Bribirski Karla Roberta u [[Zagreb]], odakle je otputovao u [[Ostrogon]] gdje ga je ostrogonski nadbiskup Grgur okrunio za hrvatsko-ugarskog kralja.<ref>Šišić, F., str. 212.</ref> Unatoč krunidbi, kralj Karlo I. nije uspio još gotovo desetljeće nametnuti svoju vlast u Ugarskoj, dok je njegova vlast u Hrvatskoj bila tek nominalno priznata. Ban Pavao je bio gotovo nezavisan vladar koji je takoreći obnovio doba hrvatskih narodnih vladara i vladao nad najvećim dijelom hrvatske države.<ref>Šišić, F., str. 212.</ref> Osim, središnjih dijelova Hrvatske, imao je pod svojom vlašću i Bosnu, koju je predao na upravu svom bratu Mladenu I., a [[1311]]. godine osvojio je u ratu protiv [[Mletačka Republika|Venecije]] i grad [[Zadar]]. Bio je na vrhuncu svoje moći, vladajući od Gvozda do Jadrana i do Drine, obnovivši stoga staru Hrvatsku. Iako se nije nikada krunio, bio je suvereni i samostalan vladar cijele Hrvatske (''neokrunjeni kralj Hrvata''), noseći titulu ''Ban Hrvata i gospodar Bosne.'' Svoju samostalnost iskazivao je i time što je dao kovati vlastiti [[novac]]. </small></small>
 
 
 
Zmarł 1 maja 1312 r. I został pochowany w kościele franciszkańskim św. Maryja w Bribir. Jego następcą został jego syn Mladen II. podczas których moc Subica zaczyna słabnąć.
 
 
 
<small><small>Umro je 1. svibnja 1312. godine i pokopan u [[Franjevci|franjevačkoj]] crkvi Sv. Marije u Bribiru. Naslijedio ga je njegov sin Mladen II. za vrijeme kojega moć Šubića počinje slabiti. </small></small>
 
 
 
== Potomstvo ==
 
 
 
Na osnovi dostupnih [[genealogija|genealoških]] podataka, Pavao I. je imao pet sinova:
 
 
 
* [[Mladen II. Šubić Bribirski|Mladen II.]] (o. 1275. - o. 1341.) - ''ban Hrvata i Bosne'' (1312.-1322.), ''gospodar humske zemlje'', ''knez Dalmacije i Zadra'' (1311.-1313.), ''splitski knez'' (1294.)
 
* [[Juraj II. Šubić Bribirski|Juraj II. (III.)]] (o. 1290. - 1328.) - ''splitski knez'' (1300.), ''tropoljski knez'' (1301.), ''knez dalmatinskih gradova'' (1303.)
 
* [[Pavao II. Šubić Bribirski|Pavao II.]] (o. 1295. - 1346.) - ''trogirski knez'' (1305.-1315.) i ''ostrovički knez'' (1333.-1346.)
 
* Grgur IV. - ''šibenski knez'' (1320.) i ''ostrovički knez'' (1346.-1347.)
 
* Marko IV. - ''bribirski knez'' (1322.-1345.)
 
 
 
 
 
== Potomstwo ==
 
 
 
Na podstawie dostępnych danych [[genealogia | genealogia]] Paweł I miał pięciu synów:
 
 
 
* [[Mladen II. Šubić Bribirski | Mladen II.]] (Fr. 1275 - Fr. 1341) - „Ban Chorwatów i Bośni” (1312-1322), „Lord of the Humous Land”, „Prince of Dalmatia and Zadar „(1311–1313)” „Prince of Split” (1294)
 
Juraj II. Subic Bribirski | Juraj II. (III.)]] (F. 1290 - 1328) - „Książę Splitu” (1300), „Książę Trypolisu” (1301), „Książę miast Dalmacji” (1303)
 
* [[Paweł II. Subic Bribirski | Paul II.]] (Fr. 1295 - 1346) - „Prince of Trogir” (1305-1315) i „Prince of Ostrovic” (1333-146)
 
* Grzegorz IV. - „Książę Sibenik” (1320) i „Książę ostrawski” (1346-1477)
 
* Marko IV. - „Prince of Bribir” (1322–1345)
 
 
 
==Przypisy==
 
{{izvori}}
 
 
 
== Patrz ==
 
* [[Dodatek:Spis chronologiczny chorwackich banów]]
 
 
 
== Zobacz więcej ==
 
 
 
* [[Bribir (Skradin)]]
 
* [[Zrinski]]
 
 
 
== Literatura ==
 
 
 
* ''Opća i nacionalna encikllopedija u 20 svezaka, sv. III, Zagreb, 2005.'' ISBN 953-7224-03-1
 
* ''Povijest Hrvata - srednji vijek, Zagreb, 2002.'' ISBN 953-0-60573-0
 
* ''Šišić, Ferdo, Povijest Hrvata, pregled povijesti hrvatskog naroda 600.-1526., prvi dio, Split, 2004.'' ISBN 953-214-197-9
 
 
 
== Źródła ==
 
 
 
* [[:s:Povijest Hrvatske I. (R. Horvat)/Pavao i Mladen Šubić|Rudolf Horvat: "''Povijest Hrvatske I. (od najstarijeg doba do g. 1657.)''"]]
 
 
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
|urzędnik          = Pavao I. Šubić Bribirski<br>Šubić Pál
 
|imiona            =
 
|tytulatura        = Ban Dalmacji i Chorwacji<br>Hospodar Bośni
 
|grafika          = Paul I Šubić of Bribir.JPG
 
|opis grafiki      =
 
|herb              =
 
|opis herbu        =
 
|faksymile        =
 
|opis faksymile    =
 
|dewiza            =
 
|1. tytuł          = [[Ban Dalmacji i Chorwacji]]
 
|1. od            = 1274
 
|1. do            = 1312
 
|1. powołanie      =
 
|1. poprzednik    = [[brak informacji]]
 
|1. następca      = [[Mladen II. Šubić Bribirski]]
 
 
 
|2. tytuł          = [[Ban Bośni|Hospodar Bośni]]
 
|2. od            = 1299
 
|2. do            = 1310
 
|2. powołanie      =
 
|2. poprzednik    = [[Stjepan I. Kotromanić]]
 
|2. następca      = [[Mladen II. Šubić Bribirski]]
 
 
 
|klan              =
 
|ród              = [[Šubić]]
 
|rodzina          =
 
|pochodzenie      = slawońskie
 
|państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]<br>Królestwo Bośni
 
|data urodzenia    = ok. 1245
 
|miejsce urodzenia =
 
|data śmierci      = 1 maja 1312
 
|miejsce śmierci  = [[Bribir]] (Skradin)
 
|przyczyna śmierci =
 
|miejsce spoczynku =
 
|ojciec            = Stjepko
 
|matka            = nieznana
 
|rodzeństwo        = [[Juraj I. Šubić Bribirski|Juraj I.]], [[Mladen I. Šubić Bribirski|Mladen I.]], Stanislava, siostra
 
|1. związek        = żona
 
|1. związek z      =
 
|1. związek od    =
 
|1. związek do    =
 
|1. dzieci        = [[Mladen II. Šubić Bribirski|Mladen II.]], [[Juraj II. Šubić Bribirski|Juraj II.]],
 
[[Pavao III. Šubić Bribirski|Pavao III.]], [[Juraj III. Šubić Bribirski|Juraj I. Zrinski]],
 
|dokonania        =
 
|odznaczenia      =
 
|commons          =
 
|wikiźródła        =
 
|wikicytaty        =
 
}}
 
|}
 
 
 
{{SORTUJ:Subić, Pavao 01}}
 
 
 
[[Kategoria:Banowie Dalmacji i Chorwacji]]
 
[[Kategoria:Bośniaccy władcy]]
 
[[Kategoria:Chorwaccy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 
[[Kategoria:Rody]]
 
[[Kategoria:Ród Šubić]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy oligarchowie]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1312]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]
 

Aktualna wersja na dzień 13:56, 28 mar 2020

Przekierowanie do: