Pacta Conventa

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Pacta Conventa (po łacinie „uzgodnione porozumienia”) była domniemaną umową zawartą między królem Węgrem a szlachcica chorwacką w 1102 r. Lub później, określającą status Chorwacji w unii z Węgrami. Najwcześniejszy rękopis dokumentu pochodzi z XIV wieku. Pacta conventa (Latin for "agreed accords") was an alleged agreement concluded between King Coloman of Hungary and the Croatian nobility in 1102 or afterwards, defining the status of Croatia in the union with Hungary. The earliest manuscript of the document is of the fourteenth century. Dokument zatytułowany Pacta Conventa lub Qualiter (pierwsze słowo w dokumencie) został znaleziony w bibliotece Trogiru. [1] Do XIX wieku uważano, że datuje się na 1102. Jednak większość historyków uważa dziś, że nie jest to autentyczny dokument z 1102 roku i prawdopodobnie fałszerstwo z XIV wieku, ale że treść Pacta Conventa nadal odpowiada polityce sytuacja w tym czasie w Chorwacji. [2] [3] Dokument jest przechowywany w Węgierskim Muzeum Narodowym w Budapeszcie. [4] The document titled Pacta conventa or Qualiter (the first word in the document) was found in a Trogir library. Until the 19th century it was considered that it dated to 1102. However, most historians today hold that it is not an authentic document from 1102 and likely a forgery from the 14th century, but that the contents of the Pacta Conventa still correspond to the political situation of that time in Croatia. The document is preserved in the Hungarian National Museum in Budapest. Tło Po tym, jak Petar Svačić, ostatni chorwacki król chorwackiego pochodzenia, został zabity na polu bitwy w 1097 roku, Chorwaci odmówili poddania się [5]. Aby zakończyć wojnę, zawarto porozumienie, prawdopodobnie w 1102 r. Chorwacka szlachta rzekomo zawarła Pacta Conventa z królem Colomanem przed jego koronacją na chorwackiego króla w Biogradzie. [6] After Petar Svačić, the last Croatian king of Croat descent, was killed on the battlefield in 1097, the Croats had refused to surrender. To end the war, an agreement was made, probably in 1102. The Croatian nobles allegedly concluded the Pacta conventa with King Coloman before his crowning as the Croatian king in Biograd. Węgierski król zaoferował „porozumienie, jakie im się podoba” dwunastu szlachetnych chorwackich plemion z rodzin Čudomirić, Gusić, Kačić, Kukar, Jamomet, Lasničić, Lapčan i Karinjan, Mogorović, Poletčić, Snačić, Šubić i Tugomirić [7]. The Hungarian king offered "an agreement as pleases them" to the twelve noble Croatian tribes from the families of Čudomirić, Gusić, Kačić, Kukar, Jamomet, Lasničić, Lapčan and Karinjan, Mogorović, Poletčić, Snačić, Šubić, and Tugomirić. Warunki Umowa ustaliła, że szlachta chorwacka, która podpisała dokument z królem Colomanem, zachowa swój dobytek i właściwości bez ingerencji. Udzielił także wspomnianym rodzinom zwolnienia podatkowego lub hołdu królowi. Każde z dwunastu szlachetnych plemion chorwackich było zobowiązane odpowiedzieć na wezwanie króla, gdyby ktoś zaatakował jego granice i wysłał co najmniej dziesięciu uzbrojonych jeźdźców na wojnę aż do rzeki Drawy (północna granica Chorwacji z Węgrami) na własny koszt. Poza tym król węgierski pokrył koszty. [8] [9] [10] The agreement determined that the Croatian nobles who signed the document with King Coloman would retain their possessions and properties without interference. It also granted the mentioned families exemption from tax or tributes to the king. Each of the twelve noble Croatian tribes were obliged to answer the king's call if someone attacked his borders and send at least ten armed horsemen to war, as far as the Drava River (Croatia's northern boundary with Hungary) at their own expense. Beyond that point, the Hungarian king paid the expenses. Ważność samego dokumentu Ważność dokumentu jest wątpliwa [11] Podczas gdy niektórzy twierdzą, że najwcześniejszy tekst dotyczący rzekomej umowy pochodzi z drugiej połowy XIV wieku [6] [12], inni nazywają to późnym średniowieczem fałszerstwem, a nie źródłem z XII wieku. [6] [13] Podczas gdy różne elementy tekstu wydają się niektórym anachroniczne, inni historycy twierdzą, że mogą to być przeróbki tekstu z faktycznej umowy [12]. The document's validity is questionable. While some claim the earliest text concerning the alleged agreement came from the second half of the 14th century others call it a late medieval forgery, not a twelfth-century source. While various items of the text seem anachronistic to some, other historians say these could be reworkings of a text from an actual agreement. Od XIX wieku wielu historyków twierdziło, że Pacta Conventa nie była autentycznym dokumentem. Since the 19th century, a number of historians have claimed that the Pacta conventa was not a genuine document. W 1915 r., A następnie także w 1925 r. Milan Šufflay wspominał o dokumencie w niektórych swoich dziełach, najpierw ogłaszając, że jest to absolutnie fałszerstwo, a później twierdził, że był to 14-wieczny „dodatek” do rękopisu Tomasza Archidiakona [14]. Węgierski historyk János Karácsonyi uważał, że to fałszerstwo z XIV wieku, słoweński historyk Ljudmil Hauptmann datował ten dokument na XIII wiek, chorwaccy historycy Miho Barada i Marko Kostrenčić uważali, że powstał on w 1102 roku, a później chorwacki historyk Nada Klaić uważał, że to fałszerstwo prawdopodobnie wykonane w 14 wieku. Chorwacki historyk Stjepan Antoljak z kolei powiedział, że Pacta jest niekompletnym źródłem historycznym, ale nie fałszerstwem [14]. Nada Klaić rozwinęła swój „brak opinii” na temat 1102 w artykule z 1959 r. Kwestionującym wcześniejsze prace chorwackiego pisarza Olega Mandicia na ten temat [15]. In 1915 and then also in 1925, Milan Šufflay mentioned the document in some of his works, first declaring it an outright forgery, and later saying it was a 14th-century "addendum" to the manuscript of Thomas the Archdeacon. Hungarian historian János Karácsonyi thought it was a 14th-century forgery, Slovene historian Ljudmil Hauptmann dated the document to the 13th century, Croatian historians Miho Barada and Marko Kostrenčić thought it was made in 1102, while later Croatian historian Nada Klaić thought it was a forgery probably made in the 14th century. Croatian historian Stjepan Antoljak in turn said the Pacta was an incomplete historical source, but not a forgery. Nada Klaić elaborated her "lack of opinion" over the matter of 1102 in a 1959 article disputing the Croatian writer Oleg Mandić's earlier work on the matter. Spór i niepewność co do Pacta Conventa odpowiada ogólnej niepewności i sporu o relacje między królestwami chorwackimi i węgierskimi w X i XI wieku, z chorwackim historykiem Ferdo Šišićiem i jego zwolennikami, zakładając, że Tomislav z Chorwacji rządził większością obszaru zamieszkałego przez Chorwaci, w tym Slawonia, podczas gdy węgierscy historycy Gyula Kristó, Bálint Hóman i János Karácsonyi uważali, że obszar między Drawą a Sawą nie należał wówczas ani do Chorwacji, ani do Węgier, opinia, że ​​Nada Klaić powiedziała, że ​​nie będzie wykluczona, ponieważ nazwa ogólna „Slavonia” (dosł. Ziemia Słowian) mogła to sugerować. [16] The dispute and uncertainty over the Pacta conventa matches the overall uncertainty and dispute over the relationship between the Croatian and Hungarian kingdoms in the 10th and 11th century, with Croatian historian Ferdo Šišić and his followers assuming Tomislav of Croatia had ruled most of the area inhabited by Croats, including Slavonia, while the Hungarian historians Gyula Kristó, Bálint Hóman and János Karácsonyi thought the area between Drava and Sava belonged neither to Croatia nor to Hungary at the time, an opinion that Nada Klaić said she would not preclude, because the generic name "Slavonia" (lit. the land of the Slavs) may have implied so. Chociaż ważność dokumentu jest kwestionowana, istniała przynajmniej niepisana umowa, która regulowała stosunki między Węgrami a Chorwacją w przybliżeniu w ten sam sposób, ponieważ od 1102 do 1918 r. Królowie Węgier byli również królami Chorwacji, reprezentowanymi przez gubernatora (zakaz), ale Chorwacja zachowała własny parlament (Sabor) i znaczną autonomię [17] Though the validity of the document is disputed, there was at least a non-written agreement that regulated the relations between Hungary and Croatia in approximately the same way, since from 1102 until 1918 kings of Hungary were also kings of Croatia, represented by a governor (ban), but Croatia kept its own parliament (Sabor) and considerable autonomy. Źródłem inspiracji dla tekstu dokumentu musiały być wydarzenia polityczne i społeczne, które miały miejsce w ciągu 300 lat po 1102 [6], kiedy oba królestwa zjednoczyły się pod panowaniem króla węgierskiego, albo przez wybór Chorwata szlachta lub siłą węgierską [17] Chorwacka szlachta zachowała swoje prawa i przywileje, w tym ograniczenie służby wojskowej, które byli winni królowi w granicach Chorwacji [6]. The source of inspiration for the text of the document must have been the political and social developments that had taken place over a 300-year period following 1102 when the two kingdoms united under the Hungarian king, either by the choice of the Croat nobility or by Hungarian force. The Croatian nobility retained its laws and privileges including the restriction of military service that they owed to the king within the boundaries of Croatia. Interpretacje umowy Według badań przeprowadzonych przez Bibliotekę Kongresu na temat byłej Jugosławii król Coloman zmiażdżył opozycję po śmierci Władysława I Węgier i wygrał koronę Dalmacji i Chorwacji w 1102 r. [18] Ukoronowanie Coloman stworzyło połączenie między koronami chorwacką i węgierską, które trwały do ​​końca I wojny światowej [18] Chorwaci utrzymywali przez stulecia, że ​​Chorwacja pozostała suwerennym państwem pomimo dobrowolnego związku obu koron [13] [18] [19] Wielu węgierskich historyków zgadza się również z poglądem, że Chorwacja i Węgry przystąpiły do ​​unii osobistej w 1102 [20] [21] [22] [23] [24] i że niezależnie od autentyczności Pacta Conventa, jej treść odpowiadają rzeczywistości w Chorwacji. [2] [20] Jednak niektórzy historycy węgierscy i serbscy twierdzą, że Węgry bezpośrednio aneksowały Chorwację w 1102 r. [13] [18] Według Fredericka Bernarda Singletona Chorwaci zawsze twierdzili, że nigdy nie byli legalnie częścią Węgier. W oczach Chorwatów Chorwacja była odrębnym państwem, które przypadkiem dzieliło władcę z Węgrami. Stopień autonomii chorwackiej zmieniał się od czasu do czasu, a także jego granice [19]. Według Daniela Powera Chorwacja stała się częścią Węgier na przełomie XI i XII wieku [25]. Według badań krajowych dotyczących Węgier Chorwacja nigdy nie została asymilowana z Węgrami; stało się raczej królestwem stowarzyszonym zarządzanym przez zakaz lub gubernatora cywilnego [26]. W obu przypadkach kultura węgierska przenikała Chorwację, granica chorwacko-węgierska często się zmieniała, a czasami Węgry traktowały Chorwację jako państwo wasalne [18]. According to the Library of Congress country study on the former Yugoslavia, King Coloman crushed opposition after the death of Ladislaus I of Hungary and won the crown of Dalmatia and Croatia in 1102. The crowning of Coloman forged a link between the Croatian and Hungarian crowns that lasted until the end of World War I. Croatians have maintained for centuries that Croatia remained a sovereign state despite the voluntary union of the two crowns. A number of Hungarian historians also accept the view that Croatia and Hungary entered in a personal union in 1102 and that, whatever the authenticity of the Pacta conventa, the contents of it correspond to the reality of rule in Croatia. However, some Hungarian and Serbian historians claim that Hungary annexed Croatia outright in 1102. According to Frederick Bernard Singleton, the Croatians have always maintained that they were never legally part of Hungary. In the eyes of Croatians, Croatia was a separate state which happened to share a ruler with the Hungarians. The degree of Croatian autonomy fluctuated from time to time, as well as its borders. According to Daniel Power, Croatia became part of Hungary in the late 11th and early twelfth century. According to the country study on Hungary Croatia was never assimilated into Hungary; rather, it became an associate kingdom administered by a ban, or civil governor. In either case, Hungarian culture permeated Croatia, the Croatian-Hungarian border shifted often, and at times Hungary treated Croatia as a vassal state. W 1105 r. Coloman przyznał przywileje miastom morskim w zamian za ich poddanie. Obejmowały one wybór własnych biskupów i przeorów, co później potwierdził dopiero król, zakaz osiedlania się Węgrów w miastach. Tak więc miasta nie złożyły hołdu, podczas gdy agenci królewscy nadzorowali pobór ceł bez ingerowania w lokalną politykę [27]. In 1105 Coloman granted privileges to maritime cities in exchange for their submission. These included the election of their own bishops and priors which is later only confirmed by the king, prohibition of Hungarians settling in towns. Also, the cities did not pay tribute, while royal agents supervised the collection of custom duties without interfering in local politics. Podczas gdy chorwacki historyk Nada Klaić uważa, że ​​w 1102 r. Doszło do pewnego rodzaju kapitulacji, dając Chorwacjom łagodne warunki, [28] słoweńscy historycy Matjaž Klemenčič i Mitja Žagar uważają, że Pacta Conventa tak naprawdę nigdy nie istniała, ale historia o tym była ważna, aby wesprzeć Chorwację stanowisko później w monarchii habsburskiej praw na podstawie tego porozumienia [29] Klemenčič i Žagar uważają, że chociaż Chorwacja przestała istnieć jako niepodległe państwo, chorwacka szlachta zachowała stosunkowo silne moce [29]. Klaić uważa, że ​​rękopis Trogiru, najwcześniejszy tekst domniemanego paktu, nie jest tekstem tego poddania się, ale opisuje współczesne stosunki króla i szlachty, a następnie prześledził obecną XIV-wieczną rzeczywistość do pierwotnego porozumienia. [28] While Croatian historian Nada Klaić thinks that some sort of surrender occurred in 1102, giving the Croatians light terms, Slovenian historians Matjaž Klemenčič and Mitja Žagar believe the Pacta Conventa never actually existed, but the story about it was important to support the Croatian position later in the Habsburg Monarchy of rights on the basis of that agreement. Klemenčič and Žagar think that although Croatia ceased to exist as an independent state, the Croatian nobility retained relatively strong powers. Klaić thinks that the Trogir manuscript, the earliest text of the alleged pact, is not the text of that surrender, but describes contemporary relations between king and nobility and then traced that current 14th century reality back to an initial agreement. Późniejsze odniesienia Po śmierci króla Ludwika II w bitwie pod Mohaczem w 1526 r. Chorwacki parlament spotkał się w Cetin i wybrał Ferdynanda na króla Chorwacji w Austrii. [30] [31] Według chorwackiej narracji historycznej [32] parlament chorwacki skorzystał z okazji, by w 1526 r. Potwierdzić swoją niezależność od Węgier, wybierając Ferdynanda słowami: „… przystąpiliśmy do Świętej Korony Węgier z własnej woli tak jak teraz, reguła waszego majestatu ” [32]. Chorwaccy historycy argumentują również, że walka o wstąpienie na tron ​​Habsburgów w tym czasie stanowi dowód na polityczną autonomię Chorwacji [32]. W chorwackiej interpretacji prawnej unii osobistej Ludwik II nie pozostawił żadnych spadkobierców, a legalny przewoźnik związku (król) już nie istniał, więc prawo do wyboru króla ponownie należało do chorwackiej szlachty. W przeciwieństwie do węgierskich historyków Austriacy nigdy nie twierdzili, że podbili Chorwację siłą i wydaje się, że nie ma powodu, by wątpić w twierdzenia Chorwacji o wydarzeniach z 1526 r. [32] After the death of King Louis II at the Battle of Mohács in 1526, the Croatian parliament met at Cetin and elected Ferdinand of Austria king of Croatia. According to the Croatian historical narrative, the Croatian parliament took the opportunity in 1526 to reassert its autonomy from Hungary with the election of Ferdinand by the words:"...we joined the Holy Crown of Hungary by our own free will just as we do now, the rule of Your Majesty". Croatian historians also argue that the struggle for ascendancy to the Habsburg throne at this time provides evidence of Croatia's political autonomy. In the Croatian legal interpretation of the personal union, Louis II didn't leave any heirs and the legal carrier of the union (the king) didn't exist anymore so the right to elect the king belonged once more to the Croatian nobility. Unlike Hungarian historians, the Austrians never claimed they conquered Croatia by force and there appears to be little reason to doubt Croatian claims about the events of 1526. Wstęp do węgiersko-chorwackiego kompromisu z 1868 r. (Nagodba) rozpoczyna się następująco: „Ponieważ Chorwacja i Slawonia są podobni de jure i de facto przez wieki należały do ​​Korony św. Szczepana ...” [33] Chociaż Nagodba w pewnym stopniu autonomii politycznej w stosunku do Chorwacji i Slawonii, pod względem politycznym i gospodarczym był podporządkowany Budapesztowi [34]. The intro of The Hungaro-Croatian Compromise of 1868 (the Nagodba) starts as: "Since Croatia and Slavonia have alike de jure and de facto belonged for centuries to the Crown of St. Stephen..." Although the Nagodba provided a measure of political autonomy to Croatia-Slavonia, it was subordinated politically and economically to Budapest. Stopka Muzej grada Trogira – O muzeju" [The Museum of the City of Trogir – About the museum] (in Croatian). Museum Documentation Center. Retrieved 2015-02-08. "U Muzeju se nalazi bogata biblioteka obitelji Garagnin-Fanfogna koja čuva knjižnu građu od inkunabula do sredine 20. st., a nastala je zaslugom I. L. Garagnina. Tijekom 19. st. preseljena je u prostorije u kojima se i danas nalazi, s oslikanim stropovima i namjenski izrađenim drvenim ormarima za knjige. U knjižnici se nalaze djela sa svih područja ljudskog znanja, a među njima se nekoć nalazio poznati spis tzv. Pacta Conventa iliti Qualiter (danas se čuva u Budimpešti), koji govori o ugovoru hrvatskog plemstva s ugarskim vladarom. Pál Engel: Realm of St. Stephen: A History of Medieval Hungary, 2005, s. 35-36 Bárány, Attila (2012). "The Expansion of the Kingdom of Hungary in the Middle Ages (1000– 1490)". In Berend, Nóra. The Expansion of Central Europe in the Middle Ages. Ashgate Variorum. page 344-345 Eduard Hercigonja, Tropismena i trojezična kultura hrvatskoga srednjovjekovlja, Matica hrvatska, Zagreb, 2006. ISBN 953-150-766-X Hrvoje Hitrec; Hrvatska povjesnica; in Croatian Curta, Stephenson, 2006, s. 267 Miletić, Jurica (February 2006). "Posljednji kralj hrvatskoga roda". Hrvatski vojnik (in Croatian) (73). Retrieved 5 October 2013. Jean W. Sedlar: East Central Europe in the Middle Ages, 1000–1500, University of Washington Press, 2011, s. 77. ISBN 029580064X Trpimir Macan: Povijest hrvatskog naroda, 1971, s. 71 (full text of Pacta conventa in Croatian) Ferdo Šišić: Priručnik izvora hrvatske historije, Dio 1, čest 1, do god. 1107., Zagreb 1914., s. 527-528 (full text of Pacta conventa in Latin) Fine 2006, s. 71 Fine 2006, s. 70 Bellamy 2003, s. 37 Antoljak, Stjepan (November 1995). "Milan Sufflay kao paleograf i diplomatičar". Arhivski vjesnik (in Croatian). Croatian State Archives (38): 144–145. ISSN 0570-9008. Retrieved 2012-05-10. Klaić, Nada (1958–59). "O. Mandić, "Pacta conventa" i "dvanaest" hrvatskih bratstava" (PDF). Historical Journal (in Croatian). Croatian Historical Society. XI-XII: 165–206. ISSN 0351-2193. Retrieved 2012-05-10. Heka, Ladislav (October 2008). "Croatian-Hungarian relations from the Middle Ages to the Compromise of 1868, with a special survey of the Slavonian issue". Scrinia Slavonica (in Croatian). Slavonski Brod: Croatian Historical Institute – Department of History of Slavonia, Srijem and Baranja. 8 (1): 155. ISSN 1332-4853. Retrieved 2012-05-10. Croatia (History)". Encarta. Archived from the original on 2006-06-29. Retrieved 2009-03-06. Curtis 1992 Singleton 1985, s. 29 Bárány, Attila (2012). "The Expansion of the Kingdom of Hungary in the Middle Ages (1000– 1490)". In Berend, Nóra. The Expansion of Central Europe in the Middle Ages. Ashgate Variorum. page 344-345 Márta Font – Ugarsko Kraljevstvo i Hrvatska u srednjem vijeku [Hungarian Kingdom and Croatia in the Middlea Ages] "Medieval Hungary and Croatia were, in terms of public international law, allied by means of personal union created in the late 11th century. Kristó Gyula: A magyar–horvát perszonálunió kialakulása [The formation of Croatian-Hungarian personal union] Archived 2005-10-31 at the Wayback Machine(in Hungarian) Lukács István – A horvát irodalom története, Budapest, Nemzeti Tankönyvkiadó, 1996.[The history of Croatian literature](in Hungarian) Ladislav Heka (October 2008). "Hrvatsko-ugarski odnosi od sredinjega vijeka do nagodbe iz 1868. s posebnim osvrtom na pitanja Slavonije" [Croatian-Hungarian relations from the Middle Ages to the Compromise of 1868, with a special survey of the Slavonian issue]. Scrinia Slavonica (in Croatian). Hrvatski institut za povijest – Podružnica za povijest Slavonije, Srijema i Baranje. 8 (1): 152–173. ISSN 1332-4853. Power 2006, s. 186 Stephen R. Burant, ed. Hungary: A Country Study. Washington: GPO for the Library of Congress, 1989 Curta, Stephenson, 2006, s. 266 Fine 1991, s. 285 Matjaž Klemenčič, Mitja Žagar (2004). The Former Yugoslavia's Diverse Peoples: A Reference Sourcebook. ABC-CLIO. s. 16. ISBN 978-1-57607-294-3. Seton-Watson, R. W. (1911). The southern Slav question and the Habsburg Monarchy. Constable & Company. Retrieved 2012-05-12. "Povijest saborovanja" [History of parliamentarism] (in Croatian). Sabor. Archived from the original on 25 July 2012. Retrieved 18 October 2010. Bellamy 2003, s. 39 http://www.h-net.org/~habsweb/sourcetexts/nagodba1.htm The Hungaro-Croatian Compromise of 1868 Biondich, Mark (2000). Stjepan Radić, the Croat Peasant Party, and the Politics of Mass Mobilization, 1904–1928. University of Toronto Press. s. 9. ISBN 978-0-8020-8294-7. Referencje Fine, John (2006). When Ethnicity Did Not Matter in the Balkans: A Study of Identity in Pre-nationalist Croatia, Dalmatia, and Slavonia in the Medieval and Early-modern Periods. University of Michigan Press. ISBN 978-0-472-11414-6. Curta, Florin; Paul Stephenson (2006). Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-81539-0. Bellamy, Alex J. (2003). The Formation of Croatian National Identity: A Centuries-old Dream. Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-6502-6. Biondich, Mark (2000). Stjepan Radić, the Croat Peasant Party, and the Politics of Mass Mobilization, 1904-1928. University of Toronto Press. s. 9. ISBN 978-0-8020-8294-7. Curtis, Glenn E. (1992). "A Country Study: Yugoslavia (Former) - The Croats and Their Territories". Library of Congress. Retrieved 2009-03-16. Singleton, Frederick Bernard (1985). A short history of the Yugoslav peoples. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-27485-2. Fine, John (1991). The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century. University of Michigan Press. ISBN 978-0-472-08149-3. Power, Daniel (2006). The Central Middle Ages: Europe 950-1320. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-925312-8.