|
Nicefor III Botaniates, gr. Νικηφόρος Γ΄ Βοτανειάτης – Nikēphoros III Botaneiatēs, łac. Nicephorus Botaniates (ur. ok. 1001-1002, zm. 1081 lub 1082) – cesarz bizantyjski w latach 1078-1081.
Przed objęciem władzy
Nicefor pochodził z małoazjatyckiego rodu spokrewnionego z Fokasami[1]. Jak wielu innych przedstawicieli anatolijskiej arystokracji wybrał karierę w armii cesarskiej, uzyskując dowództwo temu Anatolikon. W roku 1057 był jednym z oficerów, którzy wystąpili przeciwko Michałowi VI, popierając Izaaka I Komnena[2].
Obalenie Michała VII
W 1077 przeciwko rządom Michała VII wystąpiła armia z prowincji europejskich cesarstwa pod wodzą Nikefora Bryenninosa. W październiku 1077 Nicefor Botaniates stanął na czele analogicznego ruchu w prowincjach Azjatyckich. Siódmego stycznia 1078 został on okrzyknięty cesarzem i ruszył na stolicę. Dysponując niewielką ilością żołnierzy, zdecydował się na werbunek Turków, korzystając z pomocy Sulejmana jednego z kuzynów sułtana Alp Arslana – zwycięzcy spod Manzikert. Z ich pomocą zdobył kolejno Kyzikos, Nikeę – pod którą pokonał wojska cesarskie oraz Nikomedię, Chalkedon i Chryzopol. Następnie stanął pod Konstantynopolem gdzie miał silne poparcie m.in. w duchowieństwie oraz korporacjach rzemieślniczych. Wobec zaistniałej sytuacji 31 marca 1078 Michał VII Dukas abdykował i usunął się do klasztoru[2]. W tych warunkach 3 kwietnia[3] Nicefor, wkroczył do stolicy i przejął ster rządów. Koronacja władcy nastąpiła jednakże dopiero kilka miesięcy później (2 czerwca bądź lipca 1078 roku)[4]. Dla umocnienia swej pozycji cesarz poślubił żonę swojego poprzednika – Marię z Alanii i to jeszcze za życia Michała VII.
Na wieść o przewrocie w Bizancjum papież Grzegorz VII obłożył Nicefora klątwą.
Rządy Nicefora III
Rządy Nicefora III charakteryzowały się brakiem spójnej polityki i początkowo polegały głównie na zjednywaniu sobie stronników obalonego Michała VII. W tym okresie nasiliła się jeszcze walka stronnictw co zwiększyło panujący w kraju chaos wywołany klęską pod Manzikert. Wzrastające wydatki doprowadziły również do wyczerpania skarbu, a w konsekwencji do obniżeniu wartości pieniądza. Wielkie wpływy na dworze uzyskali cesarscy zausznicy: Borył i German. Początkowo podporą rządów Nicefora III była również rodzina Komnenów[2].
Najgorsze jednak wieści dochodziły do Konstantynopola z prowincji małoazjatyckich. Około roku 1080 pojawił się tam kolejny pretendent – Nikefor Melisen, który w tym samym roku obwołał się cesarzem. Ponadto podobnie jak wcześniej Nicefor III, sprzymierzył się on z Sulejmanem. Ten ostatni korzystając z powstałego zamieszania, którego powstanie było zresztą w niemałym stopniu jego własnym udziałem, opanował całą Bizantyjską Azję Mniejszą – od Cylicji do Hellespontu. Jak podaje G. Ostrogorski: Sulejman „(...) na tej prastarej bizantyńskiej ziemi założył sułtanat Rumu, czyli rzymski.” Taki był ostateczny rezultat nieudolnej polityki następców Bazylego II, która doprowadziła do rozprężenia się systemu militarnego i administracyjnego Anatolii oraz zaniknięciu instytucji stratiotów-rolników stworzonej jeszcze przez cesarza Herakliusza[5].
Utrata władzy
Przeciwko Niceforowi wystąpił najpierw wcześniejszy pretendent Nikefor Bryennios (starszy)[6], a później rodzina Komnenów, która początkowo stanowiła podporę dla rządów nowego władcy, pomagając mu między innymi w rozprawieniu się z Bryenniosem oraz z jego następcą na stanowisku duksa Dyrrachium – Nikeforem Bazylacjuszem.
Czwartego kwietnia 1081, po wkroczeniu do stolicy Izaaka i Aleksego Komnenów, Nicefor III abdykował. Za radą patriarchy wstąpił do klasztoru Peribleptu, gdzie zmarł[2].
Przypisy
- ↑ Tak Maciej Salamon: , [w:] Encyklopedia Kultury Bizantyńskiej. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2002, s. 372. {{#invoke:ISBN|link|83-235-0011-8}}.{{#invoke:Sprawdź|Parametry
|=problemy-w-cytuj
| nazwisko = | imię = | autor = | autor link =
| nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 =
| nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 =
| nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 =
| nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 =
| nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 =
| nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 =
| nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 =
| nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 =
| nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 =
| nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 =
| nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 =
| nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 =
| nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 =
| nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 =
| tytuł = txt! | url =
| inni =
| wydanie =
| wydawca =
| miejsce =
| data = | rok = | miesiąc =
| strony = | kolumny =
| rozdział = | adres rozdziału =
| nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link =
| nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link =
| nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link =
| tom = | tytuł tomu =
| część = | tytuł części =
| seria =
| id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn =
| cytat =
| język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 =
| data dostępu =
| odn =
}}gołe linki: {{#invoke:Sprawdź|pola z gołymi linkami|url=|adres rozdziału=}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=Sprawdź autora rozdziału:|po=.}}, G. Ostrogorski uważa jednak, iż Nicefor jedynie „wywodził” swój ród od Fokasów Georg Ostrogorski: [Dzieje Bizancjum. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 339. {{#invoke:ISBN|link|978-83-01-15258-0}}.{{#invoke:Sprawdź|Parametry
|=problemy-w-cytuj
| nazwisko = | imię = | autor = | autor link =
| nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 =
| nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 =
| nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 =
| nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 =
| nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 =
| nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 =
| nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 =
| nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 =
| nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 =
| nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 =
| nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 =
| nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 =
| nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 =
| nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 =
| tytuł = txt! | url =
| inni =
| wydanie =
| wydawca =
| miejsce =
| data = | rok = | miesiąc =
| strony = | kolumny =
| rozdział = | adres rozdziału =
| nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link =
| nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link =
| nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link =
| tom = | tytuł tomu =
| część = | tytuł części =
| seria =
| id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn =
| cytat =
| język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 =
| data dostępu =
| odn =
}}gołe linki: {{#invoke:Sprawdź|pola z gołymi linkami|url=|adres rozdziału=}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=Sprawdź autora rozdziału:|po=.}}
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Maciej Salamon: , [w:] Encyklopedia Kultury Bizantyńskiej. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2002, s. 372. {{#invoke:ISBN|link|83-235-0011-8}}.{{#invoke:Sprawdź|Parametry
|=problemy-w-cytuj
| nazwisko = | imię = | autor = | autor link =
| nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 =
| nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 =
| nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 =
| nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 =
| nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 =
| nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 =
| nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 =
| nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 =
| nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 =
| nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 =
| nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 =
| nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 =
| nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 =
| nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 =
| tytuł = txt! | url =
| inni =
| wydanie =
| wydawca =
| miejsce =
| data = | rok = | miesiąc =
| strony = | kolumny =
| rozdział = | adres rozdziału =
| nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link =
| nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link =
| nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link =
| tom = | tytuł tomu =
| część = | tytuł części =
| seria =
| id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn =
| cytat =
| język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 =
| data dostępu =
| odn =
}}gołe linki: {{#invoke:Sprawdź|pola z gołymi linkami|url=|adres rozdziału=}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=Sprawdź autora rozdziału:|po=.}}
- ↑ Maciej Salamon: , [w:] Encyklopedia Kultury Bizantyńskiej. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2002, s. 372. {{#invoke:ISBN|link|83-235-0011-8}}.{{#invoke:Sprawdź|Parametry
|=problemy-w-cytuj
| nazwisko = | imię = | autor = | autor link =
| nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 =
| nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 =
| nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 =
| nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 =
| nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 =
| nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 =
| nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 =
| nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 =
| nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 =
| nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 =
| nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 =
| nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 =
| nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 =
| nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 =
| tytuł = txt! | url =
| inni =
| wydanie =
| wydawca =
| miejsce =
| data = | rok = | miesiąc =
| strony = | kolumny =
| rozdział = | adres rozdziału =
| nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link =
| nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link =
| nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link =
| tom = | tytuł tomu =
| część = | tytuł części =
| seria =
| id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn =
| cytat =
| język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 =
| data dostępu =
| odn =
}}gołe linki: {{#invoke:Sprawdź|pola z gołymi linkami|url=|adres rozdziału=}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=Sprawdź autora rozdziału:|po=.}}, G. Ostrogorski mówi o 24 marca Georg Ostrogorski: [Dzieje Bizancjum. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 339. {{#invoke:ISBN|link|978-83-01-15258-0}}.{{#invoke:Sprawdź|Parametry
|=problemy-w-cytuj
| nazwisko = | imię = | autor = | autor link =
| nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 =
| nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 =
| nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 =
| nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 =
| nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 =
| nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 =
| nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 =
| nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 =
| nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 =
| nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 =
| nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 =
| nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 =
| nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 =
| nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 =
| tytuł = txt! | url =
| inni =
| wydanie =
| wydawca =
| miejsce =
| data = | rok = | miesiąc =
| strony = | kolumny =
| rozdział = | adres rozdziału =
| nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link =
| nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link =
| nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link =
| tom = | tytuł tomu =
| część = | tytuł części =
| seria =
| id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn =
| cytat =
| język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 =
| data dostępu =
| odn =
}}gołe linki: {{#invoke:Sprawdź|pola z gołymi linkami|url=|adres rozdziału=}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=Sprawdź autora rozdziału:|po=.}}
- ↑ Tu również odmiennie G. Ostrogorski, który twierdzi, iż po wkroczeniu do stolicy (...)jeszcze tego samego dnia otrzymał koronę z rąk patriarchy. Georg Ostrogorski: [Dzieje Bizancjum. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 339. {{#invoke:ISBN|link|978-83-01-15258-0}}.{{#invoke:Sprawdź|Parametry
|=problemy-w-cytuj
| nazwisko = | imię = | autor = | autor link =
| nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 =
| nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 =
| nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 =
| nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 =
| nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 =
| nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 =
| nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 =
| nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 =
| nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 =
| nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 =
| nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 =
| nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 =
| nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 =
| nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 =
| tytuł = txt! | url =
| inni =
| wydanie =
| wydawca =
| miejsce =
| data = | rok = | miesiąc =
| strony = | kolumny =
| rozdział = | adres rozdziału =
| nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link =
| nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link =
| nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link =
| tom = | tytuł tomu =
| część = | tytuł części =
| seria =
| id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn =
| cytat =
| język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 =
| data dostępu =
| odn =
}}gołe linki: {{#invoke:Sprawdź|pola z gołymi linkami|url=|adres rozdziału=}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=Sprawdź autora rozdziału:|po=.}}
- ↑ Georg Ostrogorski: Dzieje Bizancjum. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 340. ISBN 978-83-01-15258-0.
- ↑ Nie należy go mylić z Niceforem Bryenniosem, mężem Anny Komneny.
Bibliografia
- G. Ostrogorski, Dzieje Bizancjum, Warszawa 2008, s. 339-340.
- S. Runciman, Dzieje wypraw krzyżowych, t. 1, Warszawa 1998, s. 71-73, 98-99.
- M. Salamon, [w:] Encyklopedia Kultury Bizantyńskiej, Warszawa 2002, s. 372.
|
|