Garai Dorottya bosnyák királyné

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku bośniackam. Treści pochodzące z Wikipedii w języku bośniackam są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzedniczka: Królowa Bośni (1428-1438) Następczyni: Jelena Nelipčić Vojača Garai Dorottya (pol. Dorota Garai, boś. Dorothea Gorjanska), wegierska szlachcianka, bośniacka królowa jako żona króla Bośni Tvrtko II. Doroteja Gorjanska (mađarski: Garai Dorottya) je bila bosanska kraljica kao supruga kralja Stjepana Tvrtka II. Królowa Dorottya jest prawie niezauważalna w historii Bośni; jej imię jest wymienione tylko w jednym źródle pisanym, źródle, które mówi tylko o planowanym małżeństwie Tvrtko, to znaczy zanim Dorottya została królową Bośni. Historycy są zatem ostrożni i niewiele mówią o Węgierce, która była pierwszą kobietą w Królestwie Bośniackim od dziesięciu lat [1]. Kraljica Doroteja je skoro zaboravljena u bosanskohercegovačkoj historiji; njeno ime se spominje u samo jednom pisanom izvoru, i to izvoru koji govori tek o Tvrtkovom planiranom braku, odnosno koji datira prije nego što je Doroteja postala kraljica Bosne. Historičari su stoga oprezni i ne govore mnogo o Mađarici koja je bila prva žena Bosanskog kraljevstva deset godina. Pochodzenie i negocjacje małżeńskie Dorottya była córką wybitnego chorwackiego bana Jana i członkinią węgierskiej rodziny szlacheckiej Garai. [2] [3] Jej matką była Jadwiga, córka mazowieckiego władcy Siemowita IV i księżnej Aleksandry z Litwy [4]. Miała jedną siostrę, Katarzynę. [1] Doroteja je bila kćerka istaknutog hrvatskog bana Ivana Gorjanskog, te potomak ugarske plemićke porodice Gorjanski. Majka joj je bila Hedviga, kćerka mazovskog vladara Siemowita IV i litvanske princeze Aleksandre. Imala je jednu sestru, Katarinu. Nic nie wiadomo o roku i miejscu jej urodzenia. W momencie składania wniosku mieszkała w diecezji Pecz. Ponieważ mieszkańcy Dubrownika podkreślają jej pokrewieństwo z królem węgierskim Zygmuntem w trzecim pokoleniu oraz fakt, że żona Zygmunta, Barbara, była szwagierką palatyna Władysława Garai i powinowatą Mikołaja II Garai, można założyć, że przynajmniej przez jakiś czas mieszkała na węgierskim dworze królewskim [1]. O godini i mjestu njenog rođenja ništa se ne zna. U trenutku prošnje živjela je na području pečujske biskupije. Pošto Dubrovčani ističu njeno srodstvo s ugarskim kraljem Sigismundom u trećem koljenu i činjenicu da je Sigismundova žena Barbara bila sestra njene amidžinice, a amidža palatin Nikola, može se pretpostaviti da je barem neko vrijeme živjela na ugarskom kraljevskom dvoru. W 1427 roku prawosławny Tvrtko wyraził chęć poślubienia Dorottya, która była wiary rzymskokatolickiej [2]. Kościół rzymskokatolicki sprzeciwił się małżeństwu i dopuścił je tylko wtedy, gdy papież przekonał się o lojalności Tvrtki wobec Kościoła rzymskokatolickiego, a sam Tvrtko przyznał papieżowi, że rządził krajem heretyków [2]. Małżeństwo z Dorottya miało ogromne znaczenie dla Tvrtki ze względu na pokrewieństwo z węgierską szlachtą i samym królem Węgier, przez co chciał wzmocnić swoje stosunki z Królestwem Węgier [2]. Godine 1427. Tvrtko je izrazio želju da oženi Doroteju, religioznu rimokatolinju. Rimokatolička crkva se usprotivila braku, te ga je dozvolila tek kada se papa uvjerio u Tvrtkovu odanost Rimokatoličkoj crkvi, a sam Tvrtko je papi priznao da vlada zemljom heretika. Tvrtku je brak s Dorotejom bio od iznimne važnosti zbog njenog srodstva s ugarskim plemstvom i samim kraljem Ugarske, te je želio njime učvrstiti svoje odnose s Ugarskom. Małżeństwo Plik:Vittore Crivelli St James of the Marches Urbino.jpg Święty Jakub Markijski, który rozwinął silną wrogość do królowej Dorothei, oskarżając ją o próbę otrucia. W dniu 9 kwietnia 1428 r. zaręczyny zostały zakończone [4], a Tvrtko powitał Dorottyę w Milodražu w towarzystwie deputowanych z Dubrownika [5]. Ślub, który sprawił, że Dorottya została królową Bośni, odbył się w tym samym roku na bośniackim dworze królewskim, między 23 lipca, kiedy Wielka Rada Dubrownika i Rada Modlitwy zdecydowały, że wyślą dwóch muzyków na ślub króla, a 31 lipca, kiedy ludność Dubrownika poprosiła swoich zastępców o powiedziano im, gdy młoda królowa przybywa do Podvisoki, aby mogli otrzymać prezenty. [2] [3] [5] Niektórzy szlachcice bośniaccy, tacy jak wojewoda Sandalj Hranić Kosač, Radoslava Pavlović i ród Zlatonosovićiów, nie uczestniczyli w weselu, aby zaprotestować przeciwko niepopularnemu sojuszowi z Węgrami [2]. Archiwa Dubrownika zawierają wiele informacji na temat przygotowań do ślubu, prezentów podarowanych nowej królowej, a także na temat samego ślubu, z których wiele zostało zorganizowanych przez mieszkańców Dubrownika [5]. Dana 9. aprila 1428. godine sklopljene su zaruke, a Tvrtko je Doroteju dočekao u mjestu Milodraž u pratnji dubrovačkih poslanika. Vjenčanje kojim je Doroteja postala kraljica Bosne je održano iste godine na bosanskom kraljevskom dvoru, između 23. jula, kada dubrovačko Veliko vijeće i Vijeće umoljenih određuju da će na kraljevu svadbu poslati dva svirača, i 31. jula, kada Dubrovčani traže od svojih poslanika da im jave kada mlada kraljica dođe u Podvisoki kako bi joj se mogli uručiti darovi. Vjenčanju iz protesta zbog nepopularne alijanse s Ugarskom nisu prisustvovali pojedini bosanski plemići, poput vojvode Sandalja Hranića Kosače, Radoslava Pavlovića, i Zlatonosovića. Dubrovački arhiv posjeduje dosta podataka o pripremama za svadbu, o poklonima uručenim novoj kraljici, kao i o samoj svadbi, čiji su značajan dio organizovali Dubrovčani. Królowa Dorottya sprzeciwiła się reformom w porządku franciszkanów popieranym przez namiestnika Jakuba Markijskiego. Powstała wielka wrogość między nią a przyszłym świętym, gdy Jakub oskarżył królową o usiłowanie zabójstwa [6]. Dorottya i Tvrtko stali się wyjątkowo niepopularni wśród franciszkanów, którzy nazywali Dorottyę „złą kobietą” [6]. Jakub został wysłany do Bośni przez papieża Eugeniusza IV jako głównego inkwizytora i usprawiedliwił to, że nie przekształcił opieki papieża w brak wsparcia ze strony pary królewskiej [7]. Raporty te są sprzeczne ze źródłami, które nazywają Dorotheę oddanym katolikiem, ale także z faktem, że Tvrtko ożenił się dopiero wtedy, gdy udowodnił swoją lojalność wobec Kościoła rzymskokatolickiego [1]. Kraljica Doroteja se protivila reformama u redu franjevaca koje je poticao vikar Jakov Markijski. Između nje i budućeg sveca se razvilo veliko neprijateljstvo, te je Jakov kraljicu optuživao za pokušaje ubistva. Doroteja i Tvrtko su postali iznimno nepopularni među franjevcima, koji Doroteju nazivaju "zlom ženom". Jakov je bio poslan u Bosnu od pape Eugena IV u svojstvu glavnog inkvizitora, a svoj neuspjeh u preobraćanju paterana papi je opravdao nedostatkom podrške kraljevskog para. Ovi izvještaji su u suprotnosti s izvorima koji Doroteju nazivaju predanom katolkinjom, ali i s činjenicom da se Tvrtka udala tek kada je dokazao svoju odanost Rimokatoličkoj crkvi. Królowa Dorottya zmarła między 19 a 24 września 1438 r. [8] [9] [1] W grobowcu Tvrtki II na wzgórzu Bobovac, podczas wykopalisk archeologicznych przeprowadzonych w latach 1959–1967 został znaleziony w grobie szkielet osoby w wieku powyżej 20 roku życia; stwierdzono, że należy do Dorottya. Artefakty bezpośrednio związane z grobowcem znaleziono również w pobliżu grobu. [1] [10] Kraljica Doroteja je umrla između 19. i 24. septembra 1438. godine. U grobnici Tvrtka II u grobnoj kapeli na Bobovcu je prilikom arheoloških iskopavanja vršenih između 1959. i 1967. godine pronađen skelet ženske osobe starije od 20 godina; utvrđeno je da pripada Doroteji Gorjanskoj. U blizini groba su pronađene i umjetnine direktno asocirane s njom. Potomstwo Kwestia potomstwa Dorothei nie została wyjaśniona. Ponieważ źródła nie wspominają o dzieciach pary królewskiej, można założyć, że ich nie było. Jednak badanie archeologiczne grobowca królewskiego ujawniło, że między grobami króla Tvrtki II i królowej Dorothei znajdował się grób dziecięcy [5] [1] Nie ma nic w źródłach w Dubrowniku, co wskazywałyby na ciążę Królowej lub narodziny dziecka. I mało prawdopodobne jest, że kronikarze Dubrownika przegapiliby coś tak znaczącego jak narodziny królowej Bośni i tradycyjne wysyłanie prezentów przy okazji takich wydarzeń lub kondolencji w przypadku śmierci dziecka wkrótce po urodzeniu. Można jedynie ustalić z całą pewnością, że po ich śmierci para nie pozostawiła potomstwa [5]. Nije razjašnjeno pitanje Dorotejinog potomstva. Kako izvori ne spominju djecu kraljevskog para, može se pretpostaviti da ih nije ni bilo. Međutim, arheološkim istraživanjem kraljevske grobnice utvrđeno je da se između grobova kralja Tvrtka II i kraljice Doroteje nalazi dječiji grob. U dubrovačkim izvorima nigdje nije zabilježeno ništa što bi moglo uputiti na trudnoću kraljice ili rođenje djeteta, a malo je vjerovatno da bi dubrovačkim hroničarima promaklo nešto tako značajno kao porod bosanske kraljice i tradicionalno slanje poklona povodom takvih događaja ili izraze saučešća u slučaju da je dijete umrlo brzo nakon rođenja. Sa sigurnošću se može samo utvrditi da par iza sebe nakon smrti nije ostavio nikakvo potomstvo. Dziedzictwo Stwierdzono, że najprawdopodobniej Doroteja Gorjanska rozpoczęła budowę intymnej kaplicy dworskiej na Bobovacu. To najbardziej odpowiadało jej potrzebom i nawykom; widziała podobne obiekty w Budzie, Wyszehradzie i Estergom; pozostałe dwie wybitne i energiczne królowe, którym przypisano budowę obiektu, to Jelena Nelipcic, o której uważa się, że królowała za krótko na przedsięwzięcie, oraz Katarina Kosaca, o której bardziej pewnie wiadomo, że zainicjował budowę dużego kościoła na Bobovac. W przypadku Dorothei Paul Anđelić powiedział, że „wykazała się także wyczuciem sztuki w życiu praktycznym” [1] Zaključeno je da je najvjerovatnije Doroteja Gorjanska incirala izgradnju intimne dvorske kapele na Bobovcu. To je najviše odgovaralo njenim potrebama i navikama, a i slične objekte je mogla vidjeti u Budimu, Višegradu i Estergomu; druge dvije ugledne i energične kraljice kojima se pripisivala izgradnja objekta su Jelena Nelipčić, za koju se smatra da je kraljevala prekratko za taj poduhvat, i Katarina Kosača, za koju se pouzdanije zna da je inicirala izgradnju velike crkve na Bobovcu. Pavao Anđelić za Doroteju kaže da je "pokazala smisao za umjetnost i u praktičnom životu". Przodkowie                                     16. Stjepan Gorjanski               8. Andrija Gorjanski                       4. Nikola Gorjanski                             2. Ivan Gorjanski (ban)                                   1. Doroteja Gorjanska                                         24. Trojden I, vojvoda Mazovije               12. Siemowit III, vojvoda Mazovije                       25. Marija Jurjevna               6. Siemowit IV, vojvoda Mazovije                             26. Nikola II, vojvoda Opave               13. Eufemija Opavska                       27. Ana Pjast               3. Hedviga Mazovska                                   28. Gediminas, veliki knez Litvanije               14. Algirdas, veliki knez Litvanije                       29. Jaunė               7. Aleksandra Litvanska                             30. Aleksandar II, veliki knez Vladimira               15. Julijana Aleksandrovna                       31. Anastazija Jurjevna             Također pogledajte Doroteja Vidinska Przypisy