Jan XXI: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 61: Linia 61:
 
  |tytuł                      = Papież
 
  |tytuł                      = Papież
 
  |grafika                    = Pope John XXI (crop).jpg
 
  |grafika                    = Pope John XXI (crop).jpg
 +
|opis grafiki              =
 
  |herb                      = C o a Giovanni XXI.svg
 
  |herb                      = C o a Giovanni XXI.svg
 +
|opis herbu                =
 +
|faksymile                  =
 +
|opis faksymile            =
 
  |dewiza                    =
 
  |dewiza                    =
 
  |dewiza - j. polski        =
 
  |dewiza - j. polski        =
Linia 69: Linia 73:
 
  |data śmierci              = [[20 maja]] [[1277]]
 
  |data śmierci              = [[20 maja]] [[1277]]
 
  |miejsce śmierci            = [[Viterbo]]
 
  |miejsce śmierci            = [[Viterbo]]
 +
|przyczyna śmierci          =
 +
|miejsce spoczynku          =
 
  |1. funkcja                = Papież
 
  |1. funkcja                = Papież
 
  |1. funkcja - okres        = 1276-1277
 
  |1. funkcja - okres        = 1276-1277
Linia 87: Linia 93:
 
  |kościół tytularny          = Biskup Tusculum
 
  |kościół tytularny          = Biskup Tusculum
 
  |data pontyfikatu          = 8 września 1276
 
  |data pontyfikatu          = 8 września 1276
 +
|grafika 2                  =
 +
|opis grafiki              =
 
  |odznaczenia                =
 
  |odznaczenia                =
 
  |commons                    =
 
  |commons                    =

Wersja z 11:52, 17 kwi 2020

Jan XXI (łac. Ioannes XXI, właśc. Pedro Julião; ur. ok. 1210 w Lizbonie, zm. 20 maja 1277 w Viterbo[1]) – papież w okresie od 8 września 1276 do 20 maja 1277[2].

Życiorys

Wczesne życie

Znany również jako Pedro Julião, Petrus Juliani, Petrus Hispanus, bądź Piotr Hiszpan, był z pochodzenia Portugalczykiem, synem lekarza[2]. W literaturze występuje czasem pod nazwiskiem Pietro Rebulo[3]. Początkowo uczył się w szkole katedralnej w Lizbonie, następnie studiował w Paryżu. Zajmował się dialektyką i logiką. Szczególnie jednak interesowała go filozofia Arystotelesa. W latach 1242-1252 studiował i wykładał medycynę na uniwersytecie w Sienie[1]. Tam właśnie napisał swoje Summulae logicales (Traktaty logiczne), która przez następne trzysta lat była podstawowym traktatem na temat logiki[2]. Za pośrednictwem ówczesnego kardynała Ottobono Fieschiego, poznał papieża Grzegorza X i został jego osobistym lekarzem[2].

Przebywając przy papieżu, Hiszpan napisał Thesaurus pauperum, w którym podawał sposoby leczenia każdej części ciała[2]. Także i to dzieło spotkało się z dużym zainteresowaniem. W 1272 został arcybiskupem Bragi, a w 1273 kardynałem biskupem Tusculum[1].

Po śmierci Hadriana V i wobec suspensy konstytucji Ubi periculum, kardynałowie usiłowali zebrać się w Viterbo, gdzie wybuchły zamieszki[2]. Dzięki sugestiom Giovanniego Orsiniego, na Stolicę Piotrową wybrali Piotra Hiszpana[2]. Przyjął imię Jana XXI pomimo tego, iż powinien był przybrać imię Jan XX[1]. Zrobił to po zbadaniu papieskich archiwów, wyciągnął jednak z dokumentów błędny wniosek, jakoby po Janie XIV wybrany został kolejny papież o tym imieniu, który został pominięty w oficjalnej numeracji[1]. W istocie występującym w ówczesnych kronikach papieżem Janem był po prostu Jan XIV, uwięziony przez antypapieża Bonifacego VII, który zawładnął wówczas Rzymem. Wbrew powszechnym podaniom, zmiana numeracji nie miała nic wspólnego z legendą o papieżycy Joannie.

Pontyfikat

Już na samym początku pontyfikatu wydał dwie bulle. W pierwszej potwierdzał decyzje swojego poprzednika o zmianie niektórych postanowień Soboru lyońskiego II (1274). W drugiej potępił osoby, które brały udział w zamieszkach, jakie wybuchły podczas ostatniego konklawe[2].

Jan XXI od samego początku pontyfikatu musiał zmierzyć się z problemami politycznymi. W 1263 roku papież Urban IV oddał Karolowi Andegaweńczykowi Królestwo Sycylii. Od tamtej pory władca rozszerzał swoje wpływy w Rzymie i państwie papieskim, czemu papież starał się przeciwdziałać[2]. Prowadził również negocjacje z królem Niemiec Rudolfem dotyczące Romanii – dawnego egzarchatu Rawenny. Chciał, by władca ostatecznie zwrócił ją państwu papieskiemu.

Papież rozpoczął też przygotowania do krucjaty, o podjęciu której zadecydował Sobór Lyoński II. Wysłał wezwania do różnych krajów. Odpowiedzieli na nie Filip III z Francji i Alfons X, władca Kastylii i Leonu[2]. W lutym 1276 roku Filip złożył przysięgę, iż osobiście poprowadzi swoje wojska na Saracenów. Na przeszkodzie stanęła jednak wrogość pomiędzy oboma władcami, który toczyli spór o Królestwo Nawarry. Papież zaangażował się w mediacje pomiędzy nimi. Udało mu się pogodzić rządzących, jednak już w 1277 roku ponownie rozpoczęli oni przygotowania do wojny przeciwko sobie[2].

Prowadził także negocjacje z Michałem Paleologiem dotyczące zjednoczenia z kościołami wschodnimi[1]. Cesarz bizantyński zgodził się uznać prymat rzymski i przyjąć Filioque, jednak chciał utrzymać dotychczasowe greckie obrzędy[1]. Gdy Michał VIII wysłał podpisany dokument w tej sprawie, papież już nie żył[1].

Jan XXI był prawdopodobnie jedynym papieżem, który zmarł w wyniku wypadku (a nie ze starości, choroby lub wskutek morderstwa). Gdy 12 maja 1277 zasnął w nowym skrzydle swojego pałacu w Viterbo, zawalił się fragment sklepienia, poważnie raniąc papieża[1]. Jan zmarł 20 maja, osiem dni później i pochowano go w katedrze w Viterbo[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Wollpert
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Kelly
  3. Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Dopierała

Bibliografia

  • Piotr Hiszpan, Traktaty Logiczne, przeł. Tadeusz Włodarczyk, Warszawa 1969.
  • R. Stapper, Papst Johannes XXI, Kirchengeschichtliche Studien, Munster 1898
  • R. Sternfeld, Der Kardinal Johann Gaetan Orsini (Papst Nikolaus III.) 1244-1277, Berlin 1905
  • K. Dopierała, Księga Papieży, Poznań 1996
  • Pope John XXI (XX) {{#invoke:Lang|lang}}. Catholic Encyclopedia. [dostęp 2012-12-30].{{#invoke:Sprawdź|Parametry
=problemy-w-cytuj url=uri! tytuł=txt! autor= nazwisko= imię= autor link= autor2= autor3= autor4= autor5= imię2= imię3= imię4= imię5= nazwisko2= nazwisko3= nazwisko4= nazwisko5= autor link2= autor link3= autor link4= autor link5= data= rok= miesiąc= data dostępu= praca= opublikowany= oznaczenie= strony= język= archiwum=uri? zarchiwizowano= id= cytat= odn=

}}k{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=5|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}goły link w tytule

Szablon:Dziekani Kolegium Kardynałów

Jan XXI
Ioannes Vicesimus Primus
Pedro Julião
Papież
Plik:Pope John XXI (crop).jpg
Plik:C o a Giovanni XXI.svg
Państwo WD: {{#property:P17}}
Urodziny ok. 1210
Miejsce Lizbona
Śmierć 20 maja 1277
Miejsce Viterbo
Papież
Okres sprawowania 1276-1277
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Nominacja biskupia ok. 1272
Sakra biskupia między 7 marca a 7 maja 1274
Kreacja kardynalska 3 czerwca 1273
Grzegorz X
Kościół tytularny Biskup Tusculum
Pontyfikat 8 września 1276