Bitwa pod Mohaczem: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 49: | Linia 49: | ||
*Zbigniew Wójcik: ''Historia powszechna XVI-XVII wieku''. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1968. | *Zbigniew Wójcik: ''Historia powszechna XVI-XVII wieku''. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1968. | ||
| − | |||
| | | | ||
{{Wojna infobox | {{Wojna infobox | ||
| − | |nazwa = Bitwa pod | + | |nazwa = Bitwa pod Mohaczem |
| − | |epoka = | + | |epoka = nowożytność |
| − | |konflikt = | + | |konflikt = Podboje Turcji Osmańskiej |
| − | |grafika = | + | |grafika = Battle of Mohacs 1526.png |
| − | |opis grafiki = | + | |opis grafiki = [[Bertalan Székely]], „Bitwa pod Mohaczem” |
| − | + | |czas = 29 sierpnia 1526 | |
| − | |czas = | + | |miejsce = [[Mohacz]] |
| − | |miejsce = | + | |terytorium = Węgry |
| − | |terytorium = | + | |przyczyna = odrzucenie przez Węgrów wysokiego trybutu |
| − | |przyczyna = | + | |wynik = przegrana Węgrów |
| − | |wynik = | + | |strona1 = |
| − | |strona1 = | + | [[File:Coa Hungary Country History (14th century).svg|22px]] [[Królestwo Węgier]]<br /> |
| − | |strona2 = [[ | + | [[File:Coat of arms of Croatia 1495.svg|22px|link=Croatia in the union with Hungary]] [[Królestwo Chorwacji]]<br /> |
| − | |dowódca1 = [[ | + | [[File:Blason Boheme.svg|22px|Kingdom of Bohemia]] [[Korona Czeska]]<br /> |
| − | |dowódca2 = [[ | + | [[File:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg|22px]] [[Święte Cesarstwo Rzymskie|Świętego Cesarstwa Rzymskiego]]<br> |
| + | [[File:Coat of arms of Bavaria.svg|22px]] [[Księstwo Bawarii]]<br /> | ||
| + | [[File:Emblem of the Papacy SE.svg|22px]] [[Państwo Kościelne]]<br /> | ||
| + | [[File:POL Przemysł II 1295 COA.svg|22px]] [[Królestwo Polskie]] | ||
| + | |strona2 = [[File:Flag of the Ottoman Empire (1453-1517).svg|25px]] [[Imperium Osmańskie]] | ||
| + | *[[File:Flag of the crimeans.svg|22px]] [[Chanat Krymski]] | ||
| + | |dowódca1 = | ||
| + | [[Plik:Herb Jagiellonów.PNG|22px]] [[Ludwik II Jagiellończyk]] [[Król Węgier]] '''†'''<br />[[Plik:Coa Hungary Family Báthory.svg|22px]] [[Báthori VII. István]] [[palatyn]]<br />[[Plik:Tomori címere.jpg|22px]] [[Tomori Pál]] [[arcybiskup Kalocsa-Kecskemét]] '''†'''<br />[[Plik:Coa Hungary Country History John I of Hungary (Szapolyai) (1526-1540).svg|22px]] [[Szapolyai György]] [[ispán]] Spiszu '''†''' | ||
| + | |dowódca2 = | ||
| + | [[Plik:Tughra Suleiman.jpg|22px]] [[I. Szulejmán]] sułtan<br />[[Plik:Flag of the Ottoman Sultanate (1299-1453).svg|22px]] [[Malkoçoğlu Bali]] [[bej Belgráadu]]<br />[[Plik:Flag of the Ottoman Empire (1453-1517).svg|22px]] [[Pargalı İbrahim]] [[wielki wezyr]] | ||
|jednostki1 = | |jednostki1 = | ||
|jednostki2 = | |jednostki2 = | ||
| − | |siły1 = | + | |siły1 = ok. 25 tys.<br />20 dział |
| − | |siły2 = | + | |siły2 = ok. 80 tys.<br />300 dział |
| − | |straty1 = | + | |straty1 = 15-18 tys. zabitych i rannych |
| − | |straty2 = | + | |straty2 = ok. 5 tys. zabitych i rannych |
| − | |lokalizacja = | + | |lokalizacja = Lokalizacja bitwy |
| − | |mapa = | + | |mapa = Mohács.png |
| − | |opis mapy = | + | |opis mapy = współczesne Węgry |
| − | |||
| − | |||
|commons = | |commons = | ||
}} | }} | ||
Wersja z 05:17, 29 kwi 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Bitwa pod Mohaczem – bitwa stoczona 29 sierpnia 1526 roku, w której wojska węgierskie dowodzone przez króla Ludwika Jagiellończyka zostały rozgromione przez armię osmańską pod dowództwem sułtana Sulejmana Wspaniałego. Tło historycznePlik:Mohacs Monument at the Battlefield 2004.JPG Mohacz – pomnik na polu bitwy W roku 1521 Turcy zdobyli Belgrad, kluczową twierdzę broniącą drogi na północ. W roku następnym Sulejman zajął Rodos, wyspę będącą do tej pory w posiadaniu joannitów, zabezpieczając sobie w ten sposób tyły, po czym Turcy skierowali się na północny zachód, zagrażając ziemiom chrześcijańskim[1]. Kolejna kampania rozpoczęła się w 1526 roku i była wymierzona przeciwko Węgrom. Sulejman zażądał wysokiego trybutu, a kiedy Węgrzy odrzucili żądania, sułtan na czele swojej armii w kwietniu skierował się na północ. W obliczu inwazji Węgry pozostawione zostały przez Habsburgów własnemu losowi. Pomocy udzieliła natomiast Polska, król Zygmunt I Stary przysłał wsparcie 1500 zbrojnych pod dowództwem rycerza Lenarta Gnoińskiego herbu Warnia[2]. Król Ludwik II Jagiellończyk zmuszony był samotnie stawić czoła potędze osmańskiej. Ponaglony szybkim marszem wojsk Sulejmana, nie czekając na posiłki z Chorwacji i Siedmiogrodu (5 tysięcy Krsta Frankopana i 8 tysięcy Jana Zápolyi), wyruszył z Budy na spotkanie przeciwnika. Siły przeciwnikówWojska tureckie liczyły ok. 80 tysięcy żołnierzy (w tym 35 tysięcy jazdy i 15 tysięcy janczarów) i 300 dział. Liczebność armii węgierskiej szacowano na 25 tysięcy (w tym 12 tysięcy jazdy) i 20 dział[3]. BitwaPod Mohaczem, gdzie wojska się spotkały, Węgrzy początkowo zamierzali zająć pozycje obronne, tworząc tabor. W obliczu skrajnej przewagi przeciwnika zwolennikiem wydania bitwy obronnej w oparciu o obóz był również dowódca polskich posiłków Lenart Gnoiński.[2] Na żądanie szlachty węgierskiej zdecydowano się jednak przypuścić atak. Ciężkozbrojnej jeździe węgierskiej dość łatwo udało się przebić przez linie wojsk tureckich. Następnie Węgrzy ruszyli w kierunku tureckiego taboru, bronionego przez janczarów i naszpikowanego licznymi, pospinanymi łańcuchami, działami[4]. Ostrzał turecki zabił wielu Węgrów; w ich szeregach wybuchła panika. Wielu żołnierzy zginęło podczas ucieczki, liczni utonęli w rzece – wśród nich król Ludwik II[5]. W bitwie oprócz 12 tysięcy rycerzy węgierskich udział wzięło także 1600 ochotników – polskich rycerzy dowodzonych przez kapitana Lenarta Gnoińskiego – co upamiętnia poświęcony im pomnik[6]. Straty po stronie chrześcijańskiej wyniosły 15 tysięcy zabitych (rannych i jeńców Turcy ścinali[3]), w tym siedmiu biskupów i 500 możnych[3]. KonsekwencjePrzedwczesna śmierć 20-letniego króla spowodowała, że wkrótce ziemie Czech i północno-zachodnich Węgier dostały się pod panowanie Habsburgów. Datę klęski uznaje się także za symboliczny koniec potęgi dynastii Jagiellonów. Zgromadzenia szlacheckie wybrały Jana Zápolyę na króla, mimo że w wyniku układów Jagiellonów z Habsburgami korona przeszła na Ferdynanda I. W 1528 roku Jan Zápolya uznał się za lennika Osmanów i zwracając się do sułtana o pomoc, a w rok później Turcy zdobyli Budę i ogłosili go władcą[1]. Wybuchła turecko-austriacka wojna o władzę na Węgrzech (w 1529 roku Turcy stanęli po raz pierwszy pod Wiedniem); ostatecznie w roku 1538 zawarto układ w Wielkim Waradynie[7]. Przewidywał on sukcesję Habsburgów po śmierci Jana Zápolyi, jednak szlachta węgierska złamała umowę i wybrała na następcę Jana jego syna, Jana II Zygmunta. Wywołało to najazd austriacki, po nim zaś kontratak turecki, który zakończył się wyparciem wojsk cesarskich spod murów Budy i podziałem Węgier dokonanym przez sułtana[7]. W roku 1541 ziemie węgierskie podzielono na trzy części. Środek kraju z Budą i Pesztem stały się prowincją turecką. Na wschodzie, pod rządami Jana II Zápolyi powstało zależne od Osmanów księstwo zwane Siedmiogrodem, a zachodnia część z dzisiejszą Słowenią i Chorwacją rządzona była przez habsburskich królów węgierskich. Przez następne lata stale dochodziło do walk na granicach. Turcy panowali na zdobytych ziemiach przez 158 lat, aż do pokoju w Karłowicach[7]. PrzypisyBibliografia
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
.svg){kind=link}
.svg){kind=link}
.svg){kind=link}
_(1526-1540).svg){kind=link}
.svg){kind=link}
_(Border).svg){kind=link}