|
|
| (Nie pokazano 1 pośredniej wersji utworzonej przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | {{Uwaga polska|
| + | #PATRZ [[Albrecht I. (HRR)]] |
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Albrecht_I_Habsburg
| |
| − | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Albrecht_I_Habsburg&action=history
| |
| − | |nota = polski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | '''Albrecht I Habsburg''' (ur. [[1255]], zm. [[1 maja]] [[1308]] nad rzeką [[Reuss (rzeka)|Reuss]] koło [[Brugg]]) – od [[1282]] [[władcy Austrii|książę Austrii]], od [[1298]] [[władcy Niemiec|król Niemiec]]. Pochowany w [[Spira|Spirze]].
| |
| − | | |
| − | W [[1282]] r., za zgodą elektorów [[Rzesza|Rzeszy]], ojciec, król Rudolf I, nadał Albrechtowi w [[lenno]] Księstwo Austrii, dziedzictwo po wymarłych [[Babenbergowie|Babenbergach]]. Rudolf starał się zapewnić synowi sukcesję w Niemczech, jednak elektorzy obawiali się rosnącej potęgi rodu Habsburgów. Albrecht zdobył jednak tron w lipcu [[1298]], kiedy wybrano go w [[Moguncja|Moguncji]] jako [[antykról]]a przeciwko królowi [[Adolf z Nassau|Adolfowi]] von [[Księstwo Nassau|Nassau]]. Koronował się miesiąc później w [[Akwizgran]]ie. Albrecht zwyciężył przeciwnika w [[bitwa pod Göllheim|bitwie pod Göllheim]] i stał się jedynowładcą [[Rzesza|Rzeszy]].
| |
| − | | |
| − | Albrecht próbował zdobyć dla Habsburgów sukcesję hrabstw Holandii i Zelandii w [[Niderlandy (region historyczny)|Niderlandach]]. Na tym tle doszło do konfliktu z elektorami-arcybiskupami [[Moguncja|Moguncji]] [[Gerard II z Eppsteinu|Gerardem II z Eppsteinu]], [[Kolonia (Niemcy)|Kolonii]] [[Wigbold z Holte|Wigboldem z Holte]] i [[Trewir]]u Dietrichem von Nassau oraz [[Palatynat|palatynem Renu]] [[Rudolf I Wittelsbach|Rudolfem I Wittelsbachem]]. Na próbę pozbawienia go tronu król odpowiedział odebraniem majątków królewskich, które elektorzy bezprawnie zajęli, oraz anulowaniem ceł nałożonych od [[1250]] r. na kupców i szlachtę w [[Nadrenia|Nadrenii]]. Znacznie osłabiło to siłę nadreńskich elektorów. Konsekwentnie później prowadził politykę popierania miast i obrony chłopów.
| |
| − | | |
| − | Nieprzyjazne były stosunki pomiędzy Albrechtem a papiestwem. W [[1295]] r., jeszcze jako [[władcy Austrii|książę austriacki]] Albrecht zawarł sojusz z przeciwnikiem papieża [[Bonifacy VIII|Bonifacego VIII]], [[władcy Francji|królem Francji]] – [[Filip IV Piękny|Filipem IV]]. Ponadto Albrecht nie zabiegał o poparcie papieża, a ten uważał się za zwierzchnika władzy królewskiej i cesarskiej w Niemczech. Z czasem zmienił politykę wobec Bonifacego, licząc na możliwość koronowania się na cesarza. Zerwał przyjazne stosunki z [[Francja|Francją]] i popierał sukcesję Andegawenów, podopiecznych papieża, na [[Węgry|Węgrzech]].
| |
| − | | |
| − | W [[1306]] r., gdy zamordowano [[Wacław III|Wacława III]], nadał [[Czechy]] w lenno swojemu synowi, [[Rudolf III Habsburg|Rudolfowi III]]. Rudolf zmarł jednak w [[1307]] r., a przejęcie władzy w Czechach przez Habsburgów nie udało się.
| |
| − | | |
| − | W [[1307]] r. Albrecht wyprawił się do [[Turyngia|Turyngii]] przeciw landgrafowi [[Fryderyk I Dzielny|Fryderykowi I]] z rodu [[Wettynowie|Wettynów]]. Poprzednik Albrechta, Adolf z Nassau, wykupił kraj od poprzedniego władcy, landgrafa [[Albrecht II Wyrodny|Albrechta II Wyrodnego]], ale ten ostatni został usunięty z tronu. Król próbował przywrócić zależnego od Korony władcę, lecz został pokonany w [[bitwa pod Luckau|bitwie pod Luckau]] w maju tego roku.
| |
| − | | |
| − | Albrecht I zginął zamordowany przez bratanka [[Jan Parricida|Jana Parricidę]].
| |
| − | | |
| − | == Małżeństwa i potomstwo ==
| |
| − | Albrecht ożenił się [[20 grudnia]] [[1274]] r. z [[Elżbieta Tyrolska|Elżbietą Tyrolską]], córką [[władcy Tyrolu|hrabiego Tyrolu]] [[Meinhard II Tyrolski|Meinharda II]] i [[Elżbieta Bawarska (królowa Niemiec)|Elżbiety Wittelsbach]], córki [[władcy Bawarii|księcia Bawarii]] [[Otton II Bawarski|Ottona II]] i miał z nią razem siedmiu synów i pięć córek:
| |
| − | * [[Anna Habsburg (zm. 1327)|Anna]] (przed [[1280]] – [[19 marca]] [[1327]] we [[Wrocław]]iu), żona [[władcy Brandenburgii|margrabiego brandenburskiego]] [[Herman (Brandenburgia)|Hermana]] i [[Książęta wrocławscy|księcia wrocławskiego]] [[Henryk VI Dobry|Henryka VI Dobrego]]
| |
| − | * [[Agnieszka Habsburg (1281–1364)|Agnieszka]] ([[1280]] – [[11 czerwca]] [[1364]] w [[Königsfelden]]), żona [[władcy Węgier|króla Węgier]] [[Andrzej III|Andrzeja III]]
| |
| − | * [[Rudolf III Habsburg|Rudolf]] ([[1282]] – [[3 lipca|3]]/[[4 lipca]] [[1307]]), [[władcy Austrii|książę Austrii]] i [[władcy Czech|król Czech]]
| |
| − | * [[Elżbieta Habsburg (zm. 1352)|Elżbieta]] (ok. [[1293]] – [[19 maja]] [[1352]]), żona [[władcy Lotaryngii|księcia Lotaryngii]] [[Fryderyk IV Wojownik|Fryderyka IV Wojownika]]
| |
| − | * [[Fryderyk III Piękny]] ([[1289]] – [[13 stycznia]] [[1330]]), [[władcy Austrii|książę Austrii]], antykról niemiecki
| |
| − | * [[Leopold I Sławny|Leopold I]] ([[4 sierpnia]] [[1290]] – [[28 lutego]] [[1326]]), [[władcy Austrii|książę Austrii]]
| |
| − | * [[Katarzyna Habsburg (1295-1323)|Katarzyna]] (październik [[1295]] – [[18 stycznia]] [[1323]] w [[Neapol]]u), żona [[Karol Andegaweński (książę Kalabrii)|Karola Andegaweńskiego, księcia Kalabrii]]
| |
| − | * [[Albrecht II Kulawy]] ([[12 grudnia]] [[1298]] – [[16 sierpnia]] [[1358]]), [[władcy Austrii|książę Austrii]]
| |
| − | * [[Henryk Łaskawy]] ([[12 grudnia]] [[1298]] – [[3 lutego]] [[1327]] w [[Bruck an der Mur]])
| |
| − | * Meinhard (ur. [[1300]]), zmarł młodo
| |
| − | * [[Otto Wesoły]] ([[23 lipca]] [[1301]] – [[17 lutego]] [[1339]]), [[władcy Austrii|książę Austrii]]
| |
| − | * Jutta ([[1302]]-[[1329]]), żona hrabiego [[Ludwik VI von Öttingen|Ludwika VI von Öttingen]]
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Władca infobox
| |
| − | |władca = Albrecht I Habsburg
| |
| − | |imiona =
| |
| − | |tytulatura = Z łaski Bożej król Rzymian, książę Austrii i Styrii, pan Karnioli, Marchii Wendyjskiej i Port Naon, hrabia Habsburga i Kyburga, landgraf Alzacji
| |
| − | |grafika = Albrecht Erste Habsburg.jpg
| |
| − | |opis grafiki =
| |
| − | |herb =
| |
| − | |opis herbu =
| |
| − | |faksymile =
| |
| − | |opis faksymile =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | |1. tytuł = [[władcy Niemiec|Król Rzymian (Niemiec)]]
| |
| − | |1. od = [[1298]]
| |
| − | |1. do = [[1308]]
| |
| − | |1. koronacja =
| |
| − | |1. poprzednik = [[Adolf z Nassau]]
| |
| − | |1. następca = [[Henryk VII Luksemburski]]
| |
| − | |2. tytuł = [[władcy Austrii|Książę Austrii]]<br /><small>(razem z [[Rudolf II (książę austriacki)|Rudolfem II]] (do 1283) i<br/> [[Rudolf III Habsburg|Rudolfem III]] (1298-1307))</small>
| |
| − | |2. od = [[1282]]
| |
| − | |2. do = [[1308]]
| |
| − | |2. koronacja =
| |
| − | |2. poprzednik = [[Rudolf I Habsburg]]
| |
| − | |2. następca = [[Leopold I Sławny|Leopold I]] i [[Fryderyk III Piękny|Fryderyk III]]
| |
| − | |dynastia = [[Habsburgowie]]
| |
| − | |data urodzenia = [[1255]]
| |
| − | |miejsce urodzenia =
| |
| − | |data śmierci = [[1 maja]] [[1308]]
| |
| − | |miejsce śmierci =
| |
| − | |przyczyna śmierci =
| |
| − | |miejsce spoczynku =
| |
| − | |ojciec = [[Rudolf I Habsburg]]
| |
| − | |matka = [[Gertruda von Hohenberg]]
| |
| − | |rodzeństwo =
| |
| − | |1. związek z =
| |
| − | |1. związek od =
| |
| − | |1. związek do =
| |
| − | |1. dzieci =
| |
| − | |odznaczenia =
| |
| − | |commons = Albert I of Habsburg
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Habsburgowie]]
| |
| − | [[Kategoria:Ród Habsburgów]]
| |
| − | [[Kategoria:Rody]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Austrii]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Niemiec]]
| |
| − | [[Kategoria:Zamordowani monarchowie]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w 1255]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w 1308]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Turyngii]]
| |
| − | [[Kategoria:Margrabiowie Miśni]]
| |
| − | [[Kategoria:Impotowane]] | |
