Paschalis II: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 14: | Linia 14: | ||
| | | | ||
| − | '''Paschalis II''' ([[łacina|łac.]] ''Paschalius II'', właśc. '''Rainierus''' '''[[Benedyktyni|OSB]]'''; ur. ok. 1053/55<ref>http://www.treccani.it/enciclopedia/pasquale-ii_%28Enciclopedia-dei-Papi%29/ Pasquale II] (po włosku). Enciclopedia dei Papi (2000). [dostęp 2013-01-14].</ref> w [[Bieda di Galeata]], zm. 21 stycznia 1118 w [[Rzym]]ie | + | '''Paschalis II''' ([[łacina|łac.]] ''Paschalius II'', właśc. '''Rainierus''' '''[[Benedyktyni|OSB]]'''; ur. ok. 1053/55<ref>http://www.treccani.it/enciclopedia/pasquale-ii_%28Enciclopedia-dei-Papi%29/ Pasquale II] (po włosku). Enciclopedia dei Papi (2000). [dostęp 2013-01-14].</ref> w [[Bieda di Galeata]], zm. 21 stycznia 1118 w [[Rzym]]ie<ref name="Kelly">John N. D. Kelly: ''Encyklopedia papieży''. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 224-226. ISBN 83-06-02633-0.</ref>) – [[papież]] w okresie od 13 sierpnia 1099 do 21 stycznia 1118<ref name="Wollpert">Rudolf Fischer-Wollpert: ''Leksykon papieży''. Kraków: Znak, 1996, s. 79--81. ISBN 83-7006-437-X.</ref>. |
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
=== Wczesne życie === | === Wczesne życie === | ||
| − | Rainiero urodził się w Bieda w Romanii około połowy XI stulecia. W młodości wstąpił do zakonu benedyktynów, jednak jego macierzysty klasztor nie jest znany. Przypuszczalnie był to dom zakonny należący do [[Opactwo św. Piotra i Pawła w Cluny|kongregacji kluniackiej]] | + | Rainiero urodził się w Bieda w Romanii około połowy XI stulecia. W młodości wstąpił do zakonu benedyktynów, jednak jego macierzysty klasztor nie jest znany. Przypuszczalnie był to dom zakonny należący do [[Opactwo św. Piotra i Pawła w Cluny|kongregacji kluniackiej]]<ref name="Wollpert" />. Następnie przybył do Rzymu, gdzie papież [[Grzegorz VII (papież)|Grzegorz VII]] mianował go [[kardynał]]em prezbiterem od św. Klemensa (ok. 1078){{u|uwaga1}}; wcześniej był opatem klasztoru od św. Wawrzyńca za Murami<ref name="Kelly" />. W czasie schizmy [[Klemens III (antypapież)|antypapieża Klemensa III]] (1084-1100) stał po stronie prawowitych papieży Grzegorza VII, [[Wiktor III|Wiktora III]] (1087) i [[Urban II|Urbana II]]. Brał udział w [[papieska elekcja 1088|papieskiej elekcji 1088]] jako reprezentant kardynałów prezbiterów. W latach 1089-1090 działał jako legat Urbana II w południowej Francji i Hiszpanii<ref name="Kelly" />. Jego imię widnieje wśród sygnatariuszy bulli papieskiej z dnia 6 lutego 1094. |
=== Pontyfikat === | === Pontyfikat === | ||
Po śmierci Urbana II (29 lipca 1099) Rainiero zorganizował w swoim kościele tytularnym [[papieska elekcja 1099|papieską elekcję 1099]], w wyniku której 13 sierpnia 1099 został wybrany na papieża. Przyjął imię Paschalis II i następnego dnia został konsekrowany przez kardynała [[biskup Ostii|biskupa Ostii]], [[Odon de Chatillon|Odona]]. | Po śmierci Urbana II (29 lipca 1099) Rainiero zorganizował w swoim kościele tytularnym [[papieska elekcja 1099|papieską elekcję 1099]], w wyniku której 13 sierpnia 1099 został wybrany na papieża. Przyjął imię Paschalis II i następnego dnia został konsekrowany przez kardynała [[biskup Ostii|biskupa Ostii]], [[Odon de Chatillon|Odona]]. | ||
| − | Sytuacja Paschalisa II na początku pontyfikatu była dość trudna, bowiem wciąż żył antypapież Klemens III, którego popierał cesarz [[Henryk IV Salicki]]. Z pomocą Normanów z południa Włoch zdołał jednak usunąć Klemensa III z Rzymu | + | Sytuacja Paschalisa II na początku pontyfikatu była dość trudna, bowiem wciąż żył antypapież Klemens III, którego popierał cesarz [[Henryk IV Salicki]]. Z pomocą Normanów z południa Włoch zdołał jednak usunąć Klemensa III z Rzymu<ref name="Kelly" />. Antypapież zmarł we wrześniu 1100 roku, a jego dwaj następcy [[Teodoryk (antypapież)|Teodoryk]] (1100-1101) i [[Albert (antypapież)|Albert]] (1102) nie zyskali większego poparcia i zostali szybko schwytani i uwięzieni<ref name="Wollpert" />. Nadal jednak trwał konflikt z Henrykiem IV, gdyż Paschalis II ponowił zakaz [[spór o inwestyturę|inwestytury świeckiej]], czemu cesarz nie chciał się podporządkować<ref name="Wollpert" />. Dodatkowo w celu wzmocnienia rywalizującej z Cesarstwem [[Dania|Danii]] usamodzielnił kościół skandynawski tworząc w [[1104]]<ref>Praca zbiorowa pod redakcją naukową Macieja Salamona: ''Wielka Historia Świata Tom 4 Kształtowanie średniowiecza''. T. 4. Oficyna Wydawnicza Fogra, 2005, s. 442. ISBN 83-85719-85-7.</ref> arcybiskupstwo w [[Lund]]. Wcześniej Kościół w Skandynawii podlegał arcybiskupstwu [[Brema|Bremy]]. |
| − | W 1105 Henryk IV został zmuszony do abdykacji na rzecz swego syna [[Henryk V Salicki|Henryka V]] | + | W 1105 Henryk IV został zmuszony do abdykacji na rzecz swego syna [[Henryk V Salicki|Henryka V]]<ref name="Wollpert" />. Mniej więcej w tym samym czasie przedstawiciele procesarskiej frakcji wśród arystokracji rzymskiej obwołali nowego [[antypapież]]a [[Sylwester IV|Sylwestra IV]], jednakże bunt ten został szybko zdławiony i antypapież musiał uciekać z Rzymu. Z uwagi na problemy wewnętrzne Henryk V początkowo skłaniał się ku ugodzie z papieżem, jednak po uporaniu się z opozycją powrócił do polityki ojca<ref name="Wollpert" />. Paschalis II na kolejnych synodach w [[Guastalla]] (1106), Benewencie (1107) i na Lateranie (1110) odmawiał mu prawa do inwestytury świeckiej, wobec czego Henryk zdecydował się w końcu na zbrojną wyprawę na Rzym celem uzyskania korony cesarskiej i prawa do inwestytury<ref name="Kelly" />. |
| − | 9 lutego 1111, papież i Henryk potajemnie doszli do porozumienia | + | 9 lutego 1111, papież i Henryk potajemnie doszli do porozumienia<ref name="Kelly" />. Henryk V zrezygnował z prawa do inwestytury i zgodził się na wolny wybór biskupów, a w zamian biskupi i opaci niemieccy musieli zwrócić wszystkie [[Regalia (gospodarka)|regalia]], które otrzymali od monarchów od czasów [[Karol Wielki|Karola Wielkiego]]<ref name="Kelly" />. Kiedy trzy dni później, postanowienia ugody zostały odczytane w trakcie uroczystości koronacyjnych w Bazylice Watykańskiej, niemieccy duchowni i świeccy zaprotestowali, wskutek czego uroczystości przerwano, a układu nie ratyfikowano<ref name="Kelly" />. Doszło do rozruchów, w wyniku których wojska niemieckie opanowały miasto. Paschalis II i jego 16 kardynałów zostało uwięzionych<ref name="Wollpert" /> i przewiezionych do [[Albano Laziale|Albano]]. Tam Henryk V zagroził papieżowi depozycją i uznaniem zapomnianego już wówczas antypapieża Sylwestra IV, który od wygnania z Rzymu w 1105 żył pod opieką hrabiego [[Werner z Ankony|Wernera z Ankony]] i nigdy nie wyrzekł się roszczeń do papiestwa<ref name="Kelly" />. W tym stanie rzeczy Paschalis II uznał roszczenia cesarza i 12 kwietnia 1111 roku doszło do zawarcia układu w [[Ponte Mammolo]]<ref name="Kelly" />. W zamian za uznanie prawa cesarza do inwestytury Henryk uwolnił papieża i kardynałów z niewoli i zmusił do abdykacji Sylwestra IV. 13 kwietnia 1111 Paschalis II koronował Henryka na cesarza<ref name="Kelly" />. |
| − | Układ z Ponte Mammolo został jednogłośnie potępiony przez zwolenników reformy gregoriańskiej jako zdrada interesów Kościoła i zaprzepaszczenie przez Paschalisa działań jego poprzedników; sprzeciwiło mu się także wielu kardynałów | + | Układ z Ponte Mammolo został jednogłośnie potępiony przez zwolenników reformy gregoriańskiej jako zdrada interesów Kościoła i zaprzepaszczenie przez Paschalisa działań jego poprzedników; sprzeciwiło mu się także wielu kardynałów<ref name="Kelly" />. W tym stanie rzeczy Paschalis II na synodzie laterańskim w marcu 1112 roku potępił układ i uznał go za zawarty pod przymusem, a zatem nieważny<ref name="Kelly" />. Jednak dwóch kardynałów najmocniej krytykujących papieża za ten układ ([[Robert de Paris]] i [[Wiktor IV (antypapież 1138)|Gregorio de Ceccano]]) zostało pozbawionych swych godności, a kilku innych odsunięto od pracy w kurii papieskiej. Cztery lata później Paschalis ponownie potępił inwestyturę świecką. Na synodzie w [[Vienne (miasto)|Vienne]], papież obłożył [[ekskomunika|ekskomuniką]] Henryka V<ref name="Wollpert" />. |
| − | Henryk V początkowo nie mógł zareagować na zerwanie układu z Ponte Mammolo, gdyż miał problemy z opozycją wewnątrz Niemiec, której przewodził książę saski [[Lotar III]], jednak w 1116 podjął ponowną wyprawę do Rzymu. Cesarz chciał zapobiec także wykonaniu testamentu [[Matylda toskańska|Matyldy Toskańskiej]] (zm. 1115), która zapisała swoje ziemie Kościołowi. W 1117 Rzym ponownie znalazł się pod okupacją niemiecką, jednak Paschalis II zdążył go wcześniej opuścić i udał się do [[Benewent]]u | + | Henryk V początkowo nie mógł zareagować na zerwanie układu z Ponte Mammolo, gdyż miał problemy z opozycją wewnątrz Niemiec, której przewodził książę saski [[Lotar III]], jednak w 1116 podjął ponowną wyprawę do Rzymu. Cesarz chciał zapobiec także wykonaniu testamentu [[Matylda toskańska|Matyldy Toskańskiej]] (zm. 1115), która zapisała swoje ziemie Kościołowi. W 1117 Rzym ponownie znalazł się pod okupacją niemiecką, jednak Paschalis II zdążył go wcześniej opuścić i udał się do [[Benewent]]u<ref name="Wollpert" />. Do Rzymu powrócił dopiero kilka dni przed śmiercią<ref name="Wollpert" />. |
Spór z cesarzem o inwestyturę odbijał się dużym echem także we Francji i Anglii. Początkowo władcy tych krajów próbowali podążać śladami cesarza, jednak dość szybko doszło tam do zawarcia kompromisu (Francja 1104, Anglia 1107). | Spór z cesarzem o inwestyturę odbijał się dużym echem także we Francji i Anglii. Początkowo władcy tych krajów próbowali podążać śladami cesarza, jednak dość szybko doszło tam do zawarcia kompromisu (Francja 1104, Anglia 1107). | ||
| − | Krótko po wyborze, do Paschalisa II dotarła wiadomość o zdobyciu [[Jerozolima|Jerozolimy]] przez wojska [[I wyprawa krzyżowa|I krucjaty]]; papież przez cały swój pontyfikat wspierał ruch krucjatowy | + | Krótko po wyborze, do Paschalisa II dotarła wiadomość o zdobyciu [[Jerozolima|Jerozolimy]] przez wojska [[I wyprawa krzyżowa|I krucjaty]]; papież przez cały swój pontyfikat wspierał ruch krucjatowy<ref name="Wollpert" />. Zatwierdził regułę [[Zakon Maltański|Joannitów]], [[bulla|bullą]] z 15 lutego 1113 roku. Mianował co najmniej 67 [[Kardynałowie z nominacji Paschalisa II|nowych kardynałów]]. |
| − | Papież Paschalis II powrócił z [[Benewent]]u do Rzymu, 14 stycznia 1118 roku i zmarł tydzień później w [[Zamek Świętego Anioła|Zamku św. Anioła]] | + | Papież Paschalis II powrócił z [[Benewent]]u do Rzymu, 14 stycznia 1118 roku i zmarł tydzień później w [[Zamek Świętego Anioła|Zamku św. Anioła]]<ref name="Kelly" />. Pochowano go [[Bazylika św. Jana na Lateranie|Bazylice Laterańskiej]]. |
== Uwagi == | == Uwagi == | ||
Wersja z 12:41, 3 maj 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Paschalis II (łac. Paschalius II, właśc. Rainierus OSB; ur. ok. 1053/55[1] w Bieda di Galeata, zm. 21 stycznia 1118 w Rzymie[2]) – papież w okresie od 13 sierpnia 1099 do 21 stycznia 1118[3]. ŻyciorysWczesne życieRainiero urodził się w Bieda w Romanii około połowy XI stulecia. W młodości wstąpił do zakonu benedyktynów, jednak jego macierzysty klasztor nie jest znany. Przypuszczalnie był to dom zakonny należący do kongregacji kluniackiej[3]. Następnie przybył do Rzymu, gdzie papież Grzegorz VII mianował go kardynałem prezbiterem od św. Klemensa (ok. 1078)[uwaga 1]; wcześniej był opatem klasztoru od św. Wawrzyńca za Murami[2]. W czasie schizmy antypapieża Klemensa III (1084-1100) stał po stronie prawowitych papieży Grzegorza VII, Wiktora III (1087) i Urbana II. Brał udział w papieskiej elekcji 1088 jako reprezentant kardynałów prezbiterów. W latach 1089-1090 działał jako legat Urbana II w południowej Francji i Hiszpanii[2]. Jego imię widnieje wśród sygnatariuszy bulli papieskiej z dnia 6 lutego 1094. PontyfikatPo śmierci Urbana II (29 lipca 1099) Rainiero zorganizował w swoim kościele tytularnym papieską elekcję 1099, w wyniku której 13 sierpnia 1099 został wybrany na papieża. Przyjął imię Paschalis II i następnego dnia został konsekrowany przez kardynała biskupa Ostii, Odona. Sytuacja Paschalisa II na początku pontyfikatu była dość trudna, bowiem wciąż żył antypapież Klemens III, którego popierał cesarz Henryk IV Salicki. Z pomocą Normanów z południa Włoch zdołał jednak usunąć Klemensa III z Rzymu[2]. Antypapież zmarł we wrześniu 1100 roku, a jego dwaj następcy Teodoryk (1100-1101) i Albert (1102) nie zyskali większego poparcia i zostali szybko schwytani i uwięzieni[3]. Nadal jednak trwał konflikt z Henrykiem IV, gdyż Paschalis II ponowił zakaz inwestytury świeckiej, czemu cesarz nie chciał się podporządkować[3]. Dodatkowo w celu wzmocnienia rywalizującej z Cesarstwem Danii usamodzielnił kościół skandynawski tworząc w 1104[4] arcybiskupstwo w Lund. Wcześniej Kościół w Skandynawii podlegał arcybiskupstwu Bremy. W 1105 Henryk IV został zmuszony do abdykacji na rzecz swego syna Henryka V[3]. Mniej więcej w tym samym czasie przedstawiciele procesarskiej frakcji wśród arystokracji rzymskiej obwołali nowego antypapieża Sylwestra IV, jednakże bunt ten został szybko zdławiony i antypapież musiał uciekać z Rzymu. Z uwagi na problemy wewnętrzne Henryk V początkowo skłaniał się ku ugodzie z papieżem, jednak po uporaniu się z opozycją powrócił do polityki ojca[3]. Paschalis II na kolejnych synodach w Guastalla (1106), Benewencie (1107) i na Lateranie (1110) odmawiał mu prawa do inwestytury świeckiej, wobec czego Henryk zdecydował się w końcu na zbrojną wyprawę na Rzym celem uzyskania korony cesarskiej i prawa do inwestytury[2]. 9 lutego 1111, papież i Henryk potajemnie doszli do porozumienia[2]. Henryk V zrezygnował z prawa do inwestytury i zgodził się na wolny wybór biskupów, a w zamian biskupi i opaci niemieccy musieli zwrócić wszystkie regalia, które otrzymali od monarchów od czasów Karola Wielkiego[2]. Kiedy trzy dni później, postanowienia ugody zostały odczytane w trakcie uroczystości koronacyjnych w Bazylice Watykańskiej, niemieccy duchowni i świeccy zaprotestowali, wskutek czego uroczystości przerwano, a układu nie ratyfikowano[2]. Doszło do rozruchów, w wyniku których wojska niemieckie opanowały miasto. Paschalis II i jego 16 kardynałów zostało uwięzionych[3] i przewiezionych do Albano. Tam Henryk V zagroził papieżowi depozycją i uznaniem zapomnianego już wówczas antypapieża Sylwestra IV, który od wygnania z Rzymu w 1105 żył pod opieką hrabiego Wernera z Ankony i nigdy nie wyrzekł się roszczeń do papiestwa[2]. W tym stanie rzeczy Paschalis II uznał roszczenia cesarza i 12 kwietnia 1111 roku doszło do zawarcia układu w Ponte Mammolo[2]. W zamian za uznanie prawa cesarza do inwestytury Henryk uwolnił papieża i kardynałów z niewoli i zmusił do abdykacji Sylwestra IV. 13 kwietnia 1111 Paschalis II koronował Henryka na cesarza[2]. Układ z Ponte Mammolo został jednogłośnie potępiony przez zwolenników reformy gregoriańskiej jako zdrada interesów Kościoła i zaprzepaszczenie przez Paschalisa działań jego poprzedników; sprzeciwiło mu się także wielu kardynałów[2]. W tym stanie rzeczy Paschalis II na synodzie laterańskim w marcu 1112 roku potępił układ i uznał go za zawarty pod przymusem, a zatem nieważny[2]. Jednak dwóch kardynałów najmocniej krytykujących papieża za ten układ (Robert de Paris i Gregorio de Ceccano) zostało pozbawionych swych godności, a kilku innych odsunięto od pracy w kurii papieskiej. Cztery lata później Paschalis ponownie potępił inwestyturę świecką. Na synodzie w Vienne, papież obłożył ekskomuniką Henryka V[3]. Henryk V początkowo nie mógł zareagować na zerwanie układu z Ponte Mammolo, gdyż miał problemy z opozycją wewnątrz Niemiec, której przewodził książę saski Lotar III, jednak w 1116 podjął ponowną wyprawę do Rzymu. Cesarz chciał zapobiec także wykonaniu testamentu Matyldy Toskańskiej (zm. 1115), która zapisała swoje ziemie Kościołowi. W 1117 Rzym ponownie znalazł się pod okupacją niemiecką, jednak Paschalis II zdążył go wcześniej opuścić i udał się do Benewentu[3]. Do Rzymu powrócił dopiero kilka dni przed śmiercią[3]. Spór z cesarzem o inwestyturę odbijał się dużym echem także we Francji i Anglii. Początkowo władcy tych krajów próbowali podążać śladami cesarza, jednak dość szybko doszło tam do zawarcia kompromisu (Francja 1104, Anglia 1107). Krótko po wyborze, do Paschalisa II dotarła wiadomość o zdobyciu Jerozolimy przez wojska I krucjaty; papież przez cały swój pontyfikat wspierał ruch krucjatowy[3]. Zatwierdził regułę Joannitów, bullą z 15 lutego 1113 roku. Mianował co najmniej 67 nowych kardynałów. Papież Paschalis II powrócił z Benewentu do Rzymu, 14 stycznia 1118 roku i zmarł tydzień później w Zamku św. Anioła[2]. Pochowano go Bazylice Laterańskiej. Uwagi{{#invoke:Izvori1|Izvori1 |
grupa = uwaga | kategoria =
}} Przypisy
Bibliografia
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Błąd rozszerzenia cite: Istnieje znacznik <ref> dla grupy o nazwie „uwaga”, ale nie odnaleziono odpowiedniego znacznika <references group="uwaga"/> lub brakuje znacznika zamykającego </ref>
