Matko Talovac: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 36: | Linia 36: | ||
|} | |} | ||
| − | '''Matko Talovac''' (pol. ''Mateusz Talovac'', węg. ''Tallóci Matkó'') († 1445), chorwacki szlachcic, [[ban całej Slawonii]]. Pochodził z wyspy Korčula i był obywatelem [[Dubrownik]]a. Należał do rodziny Talovac, | + | '''Matko Talovac''' (pol. ''Mateusz Talovac'', węg. ''Tallóci Matkó'') († 1445), chorwacki szlachcic, [[ban całej Slawonii]]. Pochodził z wyspy Korčula i był obywatelem [[Dubrownik]]a. Należał do rodziny Talovac, wpływowej w regioien Cetina w XV wieku. <ref>''[https://books.google.com/books?id=eo8NAQAAIAAJ Pregled istorije jugoslovenskih naroda: Ot najstarijih vremena do 1848]''. Zavod za izdavanje Republike Scbije. 1960. s. 105.</ref> Od posiadłości Topolovica (Thallowch, Talloca) na Podravinie (krainie nad Drawą), podarowanej mu przez króla [[Zygmunt]]a, nazwany został w 1434 ''de Thallowcz'' lub ''Talovac''. [1] Matko miał trzech braci: [[Franko Talovac|Franka]] († 1448), wojownika '''osmańskiego''' i [[Ban Severin|bana Severin]], [[Ivan Talovac|Jana]] († 1445), opata [[Vrana|Vrany]] i [[Petar Talovac|Piotra]] (Perka), [[Ban Dalmacji i Chorwacji|bana Dalmacji i Chorwacji]] (1438-1453). [2] Jego brat Jovan (lub Ivan) został opisany jako Serb. <ref>Kanitz, Felix Philipp (1904). ''[https://archive.org/details/dasknigreichser01jovagoog Das königreich Serbien und das Serbenvolk]''. B. Meyer. p. [https://archive.org/details/dasknigreichser01jovagoog/page/n30 9]. "...den ragusanischen Serben Jovan Talovac..."</ref><ref>Stojković 1893, s. 30.</ref><ref>Paunović, Marinko (1968). ''[https://books.google.com/books?id=ZkoBAAAAMAAJ Beograd: večiti grad]''. N.U. "Svetozar Marković,". p. 251. "... према Београду, којег је бранио дубровачки Србин Јован Таловац."</ref> |
<small><small>'''Matko Talovac''' († [[1445]].), hrvatski velikaš i [[ban|slavonski ban]]. Podrijetlom je s otoka [[Korčula|Korčule]], bio je građanin [[Dubrovnik|dubrovački]]. Po posjedu [[Topolovica (Veliki Grđevac)|Topolovica]] (''Thallowch'', ''Talloca'') u [[Podravina|Podravini]], koji mu je darovao kralj [[Žigmund Luksemburški|Žigmund]], prozvao se [[1434]]. ''de Thallowcz'', odnosno [[Talovci|Talovac]].<ref>Opća enciklopedija, str. 125.</ref> Imao je trojicu braće, ''Franka'' († 1448.), protuosmanlijskog ratnika i severinskog bana, ''Ivana'' († 1445.), vranskog priora i ''[[Petar Talovac|Petra]]'' (Perka), hrvatsko-dalmatinskog bana (1438.-1453.).<ref>Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 203.-204.</ref> </small></small> | <small><small>'''Matko Talovac''' († [[1445]].), hrvatski velikaš i [[ban|slavonski ban]]. Podrijetlom je s otoka [[Korčula|Korčule]], bio je građanin [[Dubrovnik|dubrovački]]. Po posjedu [[Topolovica (Veliki Grđevac)|Topolovica]] (''Thallowch'', ''Talloca'') u [[Podravina|Podravini]], koji mu je darovao kralj [[Žigmund Luksemburški|Žigmund]], prozvao se [[1434]]. ''de Thallowcz'', odnosno [[Talovci|Talovac]].<ref>Opća enciklopedija, str. 125.</ref> Imao je trojicu braće, ''Franka'' († 1448.), protuosmanlijskog ratnika i severinskog bana, ''Ivana'' († 1445.), vranskog priora i ''[[Petar Talovac|Petra]]'' (Perka), hrvatsko-dalmatinskog bana (1438.-1453.).<ref>Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 203.-204.</ref> </small></small> | ||
| Linia 42: | Linia 42: | ||
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
| − | Matko służył na dworze serbskiego despota [[Stefan IV Lazarević|Stefana IV Lazarevica]]. Przybył na Węgry wraz z [[Jerzy I Branković|Jerzym I Brankovićiem]] | + | Matko służył na dworze serbskiego despota [[Stefan IV Lazarević|Stefana IV Lazarevica]]. Przybył na Węgry wraz z [[Jerzy I Branković|Jerzym I Brankovićiem]]. W 1428 r. po oblężeniu Galambóc pomógł przekroczyć Dunaj uciekającemu królowi [[Zygmunt]]owi Luksemburskiemu, za co król obdarzył go i jego rodzinę majątkiem. <ref>Elezović & Škrivanić 1956, s. 22.</ref> W 1430 roku został kasztelanem '''cytadeli''' [[Kovin]]. W latach 1430–1431 był [[ispán]]em [[Csanád]]. W 1434 r. został przeorem [[Vrana|Vrany]]. Był [[ispán]]em Zagrzebia i '''żupanem diecezji zagrzebskiej''' w latach 1433–1438 oraz w latach 1441–44. Był także kasztelanem węgierskiego Belgradu. Na tym stanowisku, po jego odejściu, zastąpili go bracia Jan i Frank.<ref>''[https://books.google.com/books?id=fZskAQAAIAAJ Летопис Матице српске]''. У Српској народној задружној штампарији. 1913. s. 421.</ref> |
<small><small>Godine [[1430]]. [[kaštelan]] je grada [[Kovina]]. U službi kralja Žigmunda, [[1433]]. imenovan je upraviteljem [[Zagrebačka biskupija|Zagrebačke biskupije]], a [[1434]]. i [[vranski priorat|priora vranskog]]. Godine [[1435]]. postao je ban čitave [[Slavonija|Slavonije]].<ref>Opća enciklopedija, str. 125.</ref> </small></small> | <small><small>Godine [[1430]]. [[kaštelan]] je grada [[Kovina]]. U službi kralja Žigmunda, [[1433]]. imenovan je upraviteljem [[Zagrebačka biskupija|Zagrebačke biskupije]], a [[1434]]. i [[vranski priorat|priora vranskog]]. Godine [[1435]]. postao je ban čitave [[Slavonija|Slavonije]].<ref>Opća enciklopedija, str. 125.</ref> </small></small> | ||
| − | Matko odegrał ważną rolę w przywróceniu do władzy króla Bośni [[Tvrtko II]] i odzyskaniu zamków bośniackich, w tym Jajce. W latach 1435–45 pełnił funkcję [[Ban całej Slawonii|bana całej Slawonii]] [3], a od 1436 r. aż do śmierci [[Ban Dalmacji i Chorwacji|bana Dalmacji i Chorwacji]]. Jego banowanie to burzliwy okres najazdów tureckich i waśni feudalnych. Na rozkaz | + | Matko odegrał ważną rolę w przywróceniu do władzy króla Bośni [[Tvrtko II|Tvrtki II]] i odzyskaniu zamków bośniackich, w tym Jajce. W latach 1435–45 pełnił funkcję [[Ban całej Slawonii|bana całej Slawonii]] [3], a od 1436 r. aż do śmierci [[Ban Dalmacji i Chorwacji|bana Dalmacji i Chorwacji]]. Jego banowanie to burzliwy okres najazdów tureckich i waśni feudalnych. Na rozkaz króla walczył z księciem [[Ivan VI. Frankapan|Iwanem VI. Frankapanem]] w konflikcie o spadek po cetyńskich książętach [[Nelipić|Nelipićiach]]. W chwili śmierci króla Zygmunta był także ważnym uczestnikiem aresztowania [[Barbara Cylejska|Barbary Cylejskiej]], królowej Węgier. |
<small><small>Tallóci Matkó Brankovics Györggyel került Magyarországra, majd 1428-ban Galambóc ostroma után a menekülő Luxemburgi Zsigmond király segítségére volt a dunai átkelésben, amiért a király megajándékozta őt és családját a névadó Tallóc birtokával, valamint kevei és krassói ispánsággal, nándorfehérvári kapitánysággal. 1430 és 1431 között csanádi ispán, 1433 és 1438 valamint 1441-44 között Zágráb város és a zágrábi püspökség kormányzója. Hathatós szerepe volt II. Tvrtko bosnyák király hatalomba történő visszahelyezésében, valamint a bosnyák várak, köztük Jajca visszaszerzésében. 1435-45 között ő töltötte be a szlavón bán tisztséget, majd 1436-tól haláláig dalmát-horvát bán volt. Zsigmond király halálakor ő is fő résztvevője volt Cillei Borbála magyar királyné letartóztatásának. 1437. december 11-én Bécsben Ragusához írott levelében így számolt be erről az eseményről: </small></small> | <small><small>Tallóci Matkó Brankovics Györggyel került Magyarországra, majd 1428-ban Galambóc ostroma után a menekülő Luxemburgi Zsigmond király segítségére volt a dunai átkelésben, amiért a király megajándékozta őt és családját a névadó Tallóc birtokával, valamint kevei és krassói ispánsággal, nándorfehérvári kapitánysággal. 1430 és 1431 között csanádi ispán, 1433 és 1438 valamint 1441-44 között Zágráb város és a zágrábi püspökség kormányzója. Hathatós szerepe volt II. Tvrtko bosnyák király hatalomba történő visszahelyezésében, valamint a bosnyák várak, köztük Jajca visszaszerzésében. 1435-45 között ő töltötte be a szlavón bán tisztséget, majd 1436-tól haláláig dalmát-horvát bán volt. Zsigmond király halálakor ő is fő résztvevője volt Cillei Borbála magyar királyné letartóztatásának. 1437. december 11-én Bécsben Ragusához írott levelében így számolt be erről az eseményről: </small></small> | ||
| Linia 52: | Linia 52: | ||
<small><small>Njegovo banovanje spada u burno vrijeme [[Osmanlije|turskih]] provala i međusobnih borbi velikih feudalaca. Po kraljevskoj naredbi, ratovao je protiv kneza Ivana Frankapana u sukobu oko nasljeđivanja baštine cetinskih knezova [[Nelipići|Nelipića]]. </small></small> | <small><small>Njegovo banovanje spada u burno vrijeme [[Osmanlije|turskih]] provala i međusobnih borbi velikih feudalaca. Po kraljevskoj naredbi, ratovao je protiv kneza Ivana Frankapana u sukobu oko nasljeđivanja baštine cetinskih knezova [[Nelipići|Nelipića]]. </small></small> | ||
| − | Otrzymując olbrzymi majątek z darów królewskich, bracia Talovc byli przez pewien czas najpotężniejszymi możnowładcami Chorwacji, | + | Otrzymując olbrzymi majątek z darów królewskich, bracia Talovc byli przez pewien czas najpotężniejszymi możnowładcami Chorwacji, Dalmacji i Słowenii. Ich rządy rozciągały się od Belgradu po [[Senj]] i od Drawy po Neretwę. |
<small><small>Primivši kraljevskim donacijama goleme posjede, braća Talovci su neko vrijeme bili najmoćnija gospoda naših krajeva; njihova se vlast protezala od [[Beograd]]a do [[Senj]]a i od [[Drava|Drave]] do [[Neretva|Neretve]]. </small></small> | <small><small>Primivši kraljevskim donacijama goleme posjede, braća Talovci su neko vrijeme bili najmoćnija gospoda naših krajeva; njihova se vlast protezala od [[Beograd]]a do [[Senj]]a i od [[Drava|Drave]] do [[Neretva|Neretve]]. </small></small> | ||
Wersja z 14:00, 3 maj 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [5] | [6] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Matko Talovac (pol. Mateusz Talovac, węg. Tallóci Matkó) († 1445), chorwacki szlachcic, ban całej Slawonii. Pochodził z wyspy Korčula i był obywatelem Dubrownika. Należał do rodziny Talovac, wpływowej w regioien Cetina w XV wieku. [1] Od posiadłości Topolovica (Thallowch, Talloca) na Podravinie (krainie nad Drawą), podarowanej mu przez króla Zygmunta, nazwany został w 1434 de Thallowcz lub Talovac. [1] Matko miał trzech braci: Franka († 1448), wojownika osmańskiego i bana Severin, Jana († 1445), opata Vrany i Piotra (Perka), bana Dalmacji i Chorwacji (1438-1453). [2] Jego brat Jovan (lub Ivan) został opisany jako Serb. [2][3][4] Matko Talovac († 1445.), hrvatski velikaš i slavonski ban. Podrijetlom je s otoka Korčule, bio je građanin dubrovački. Po posjedu Topolovica (Thallowch, Talloca) u Podravini, koji mu je darovao kralj Žigmund, prozvao se 1434. de Thallowcz, odnosno Talovac.[5] Imao je trojicu braće, Franka († 1448.), protuosmanlijskog ratnika i severinskog bana, Ivana († 1445.), vranskog priora i Petra (Perka), hrvatsko-dalmatinskog bana (1438.-1453.).[6] ŻyciorysMatko służył na dworze serbskiego despota Stefana IV Lazarevica. Przybył na Węgry wraz z Jerzym I Brankovićiem. W 1428 r. po oblężeniu Galambóc pomógł przekroczyć Dunaj uciekającemu królowi Zygmuntowi Luksemburskiemu, za co król obdarzył go i jego rodzinę majątkiem. [7] W 1430 roku został kasztelanem cytadeli Kovin. W latach 1430–1431 był ispánem Csanád. W 1434 r. został przeorem Vrany. Był ispánem Zagrzebia i żupanem diecezji zagrzebskiej w latach 1433–1438 oraz w latach 1441–44. Był także kasztelanem węgierskiego Belgradu. Na tym stanowisku, po jego odejściu, zastąpili go bracia Jan i Frank.[8] Godine 1430. kaštelan je grada Kovina. U službi kralja Žigmunda, 1433. imenovan je upraviteljem Zagrebačke biskupije, a 1434. i priora vranskog. Godine 1435. postao je ban čitave Slavonije.[9] Matko odegrał ważną rolę w przywróceniu do władzy króla Bośni Tvrtki II i odzyskaniu zamków bośniackich, w tym Jajce. W latach 1435–45 pełnił funkcję bana całej Slawonii [3], a od 1436 r. aż do śmierci bana Dalmacji i Chorwacji. Jego banowanie to burzliwy okres najazdów tureckich i waśni feudalnych. Na rozkaz króla walczył z księciem Iwanem VI. Frankapanem w konflikcie o spadek po cetyńskich książętach Nelipićiach. W chwili śmierci króla Zygmunta był także ważnym uczestnikiem aresztowania Barbary Cylejskiej, królowej Węgier. Tallóci Matkó Brankovics Györggyel került Magyarországra, majd 1428-ban Galambóc ostroma után a menekülő Luxemburgi Zsigmond király segítségére volt a dunai átkelésben, amiért a király megajándékozta őt és családját a névadó Tallóc birtokával, valamint kevei és krassói ispánsággal, nándorfehérvári kapitánysággal. 1430 és 1431 között csanádi ispán, 1433 és 1438 valamint 1441-44 között Zágráb város és a zágrábi püspökség kormányzója. Hathatós szerepe volt II. Tvrtko bosnyák király hatalomba történő visszahelyezésében, valamint a bosnyák várak, köztük Jajca visszaszerzésében. 1435-45 között ő töltötte be a szlavón bán tisztséget, majd 1436-tól haláláig dalmát-horvát bán volt. Zsigmond király halálakor ő is fő résztvevője volt Cillei Borbála magyar királyné letartóztatásának. 1437. december 11-én Bécsben Ragusához írott levelében így számolt be erről az eseményről: Njegovo banovanje spada u burno vrijeme turskih provala i međusobnih borbi velikih feudalaca. Po kraljevskoj naredbi, ratovao je protiv kneza Ivana Frankapana u sukobu oko nasljeđivanja baštine cetinskih knezova Nelipića. Otrzymując olbrzymi majątek z darów królewskich, bracia Talovc byli przez pewien czas najpotężniejszymi możnowładcami Chorwacji, Dalmacji i Słowenii. Ich rządy rozciągały się od Belgradu po Senj i od Drawy po Neretwę. Primivši kraljevskim donacijama goleme posjede, braća Talovci su neko vrijeme bili najmoćnija gospoda naših krajeva; njihova se vlast protezala od Beograda do Senja i od Drave do Neretve. Przypisy
Literatura
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||