Ivan VI. Frankapan

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Ban Dalmacji i Chorwacji (1434-1436) Współrządzący: Stjepan III. Frankapan Następca: Nikola IV. Frankapan (do 1432) Stjepan III. Frankapan Ivan VI. Frankapan, (pol. Jan VI Frankapan, łac. Johannes de Frangepanibus, weg. Frangepán VI. János, szwed. Johan Vale lub Johann Valle) (* przed 1410, † koniec grudnia 1436), chorwacki szlachcic, ban Dalmacji i Chorwacji, duński rycerz i gubernator sądowy w Szwecji. Ivan VI. Frankapan (lat. Johannes de Frangepanibus; šved. Johan Vale ili Johann Valle) (?, prije 1410. — ?, potkraj prosinca 1436.), hrvatski velikaš, hrvatski ban, danski vitez i dvorski namjesnik u Švedskoj. eng Ivan VI Frankopan (znany również jako Ivaniš; zmarł 20 listopada 1436 r.) był chorwackim arystokratą, który rządził jako Ban Chorwacji od 1432 do 1436 r. Był jednym z dziewięciu ocalałych przez Nikola Frankopana. Ivan VI Frankopan (also known as Ivaniš; died 20 November 1436) was a Croatian nobleman who ruled as Ban of Croatia from 1432 to 1436. He was one of the nine sons survived by Nikola Frankopan. Życiorys Urodził się jako najstarszy syn księcia Mikołaja z Krk. W 1410 r. zaręczył się z Katarzyna, córką księcia Ivanisza Nelipicia, który adoptował go w 1411 r., ponieważ sam nie miał potomków płci męskiej. Po ślubie Ivana z Katarzyną w 1416 r. Frankopanie stali się najpotężniejszym rodem szlacheckim w krajach chorwackich. Ivan stał się dziedzicem rozległego majątku od pasm Velebitu do rzeki Cetiny. Rodio se kao najstariji sin krčkog kneza Nikole IV. Godine 1410. zaručio se s Katarinom, kćeri kneza Ivaniša Nelipčića, koji ga je 1411. godine posinio, budući da nije imao muških potomaka. Nakon Ivanovog vjenčanja s Katarinom 1416. godine, Frankapani su postali najmoćnijom velikaškom obitelji u hrvatskim zemljama. Latem 1424 r. Ivan, za pośrednictwem duńskiego króla Eryka VII, pogodził się z Fryderykiem II Celejskim, oskarżonym o zabójstwo swojej żony Elżbiety Frankapan, dwa lata później udał się do króla Danii Eryka VII, którego Ivan został rycerzem. Eryk nadał mu lenno i mianował go gubernatorem dwóch królewskich miast oraz nadwornym gubernatorem w Szwecji. Podczas powstania Szwedów przeciwko królowi duńskiemu w latach 1433–1434 Ivan stracił zaufane miasta i wrócił do domu. [2] U ljeto 1424. godine Ivan se, posredovanjem danskoga kralja Erika VII., izmirio s Fridrikom II. Celjskim, optuženim za ubojstvo svoje supruge Elizabete Frankapan, da bi dvije godine kasnije otišao u Dansku kralju Eriku VII., koji je Ivana proglasio vitezom, dao mu leno te ga postavio upraviteljem dvaju kraljevskih gradova i dvorskim namjesnikom u Švedskoj. Tijekom ustanka Šveđana protiv danskoga kralja 1433.–1434. godine, Ivan VI. je izgubio povjerene gradove i vratio se u domovinu. W 1434 r. król Zygmunt ogłosił Jana i jego brata Stefana III banami Dalmacji i Chorwacji (1432-36). W podziale majątków po śmierci ojca Ivan pozostawił bratu Stefanowi Senj, Modruš i Bihać, sam częściej bywał w Klisu, Omišu i Sinju. Relacje Ivana z królem Zygmuntem pogorszyły się, bo król miał inne priorytety. W 1435 r. poprosił Ivana o zwrot dziedzictwo Nelipčićiów. Po tym, jak Ivan odmówił zgody, król ogłosił go renegatem w 1436 r., pozbawił funkcji bana, który przyznał Matko Talovacowi i rozpoczął przeciwko niemu wojnę. Ivan nie zaakceptował tej zmiany i nadal uważał się za bana Dalmacji i Chorwacji oraz księcia Krk, Modruša, Cetiny i Klisa. Pod koniec października 1436 r. mieszkał w Klis, starając się pogodzić z królem Zygmuntem za pośrednictwem mediacji, ale nie uzyskał pojednania. Ivan szukał pomocy u papieża. Przy wsparciu swojego dobrego przyjaciela i byłego pracodawcy, króla Eryka, który został królem Szwecji, triumfował nad królem Zygmuntem. Nagle Ivan zmarł, [3] co powstrzymało działania wojenne i zapewniło decydujące zwycięstwo królowi Zygmuntowi. Plotki głosiły, że król wysłał agenta do otrucia Ivan. Król Zygmunt dalej cieszył się ze swojego zwycięstwa, powodując dalsze szkody dla rodziny Frankopan, gdy przekazali dziedzictwo księżnej Katarzyny Matko Talovacowi i jego braciom, Piotrowi, Frankowi i Janowi. Godine 1434. kralj Žigmund proglasio je Ivana i njegova brata Stjepana III. (II.) hrvatsko-dalmatinskim banovima. U raspodjeli vlastelinstava nakon očeve smrti, Ivan je prepustio bratu Stjepanu III. (II.) Senj, Modruš i Bihać, a sam je češće boravio u Klisu, Omišu i Sinju. Ivanovi odnosi s kraljem Žigmundom sve su se više pogoršavali, a kralj je u drugoj pol. 1435. tražio od Ivana da mu ustupi baštinu Nelipčića. Nakon što ban Ivan na to nije htio pristati, kralj ga je 1436. proglasio odmetnikom, lišio banske časti, koju je dodijelio Matku Talovcu, i poveo protiv njega rat. Tu promjenu Ivan nije prihvaćao nego se i dalje potpisivao kao ban Hrvatske i Dalmacije i knez krčki, modruški, cetinski i kliški. Potkraj listopada 1436. boravio je u Klisu i nastojao se mletačkim posredovanjem izmiriti s kraljem Žigmundom, ali izmirenje nije dočekao, jer je uskoro umro. Kontrowersje wokół dziedzictwa Gdy w 1434 r. zmarł bogaty książę Ivaniš Nelipić, ostatni męski członek słynnego rodu Nelipić, problem dziedziczenia stał się poważny. Zgodnie z jego wolą, jego jedyna córka, księżniczka Katarzyna lubMargarita Nelipić, została dziedziczką jego rozległego majątku od pasm Velebitu do rzeki Cetiny. When wealthy Prince Ivaniš Nelipić, the last male member of the illustrious House of Nelipić, died in 1434, the problem of inheritance became acute. According to his will, his only daughter, Princess Catherine or Margarita Nelipić, was to inherit all of his extensive possessions from the Velebit ranges to Cetina river. Jej dziedzictwo zostało zakwestionowane i ostatecznie podzielone przez Frankopanów. Pomimo legalności tego zapisu i jego zgody na zawarcie małżeństwa na prośbę zmarłego Ivaniša Nelipicia, król Zygmunt wypowiedział testament i zażądał, aby Ivan przekazał królowi dziedzictwo spadków jego żony. Gdy Ivan odmówił posłuszeństwa, król Zygmunt ogłosił go buntownikiem i pozbawił wszelkich zaszczytów i dóbr. Następnie nakazał banowi Slawonii Matko Talovacowi ujarzmić go siłą. Tak więc w 1436 r. wybuchła wojna domowa w Chorwacji, która jednak był krótkotrwała. Her patrimony was argued and eventually shared by Frankopan. In spite of the legality of this bequest, and his consent to the marriage upon request of the late Ivaniš Nelipić, King Sigismund denounced the testament and demanded that Frankopan turn over to him the legacy of his wife's inheritance. When Frankopan refused to obey, King Sigismund proclaimed him a rebel and deprived him of all honors and possessions. Then, he ordered the Banus of Slavonia Matko Talovats to subdue him by force. Thus, in 1436, civil war broke out in Croatia. However, it was short lived. Ivan szukał pomocy u papieża. Przy wsparciu swojego dobrego przyjaciela i byłego pracodawcy, Eryka Pomorskiego, który został królem Szwecji, Ivan zatriumfował nad królem Zygmuntem. Jednak nagle Ivan zmarł, co powstrzymało działania wojenne i zapewniło decydujące zwycięstwo królowi Zygmuntowi. Plotki głosiły, że król wysłał agenta do otrucia Ivana. Król Zygmunt dalej cieszył się ze swojego zwycięstwa, powodując dalsze szkody dla rodziny Frankopan, gdyż zmuszeni zostali do przekazania dziedzictwa księżnej Katarzyny Talovatsowi i jej braciom, Piotrowi, Frankowi i Janowi. Frankopan sought the assistance of the pope. With the support of his good friend and former employer, Eric of Pomerania who became King of Sweden, he triumphed over King Sigismund. Suddenly, Frankopan died, and this halted hostilities and provided a decisive victory for King Sigismund. It was rumored that the King and sent an agent to poison Frankopan. King Sigismund further gloated over his victory by causing further damages to the Frankopan family when he gave away the legacy of Princess Catherine to Talovats and his brothers, Peter, Frank, and John. Gdy rodzina Frankopan przyszła z pomocą rodzinie Nelipića, która starała się chronić majątek przed działaniami mściwego podstępnego króla Zygmunta, rozpowszechniali propagandę, że Ivan otruł swojego teścia, Nelipicia i Radicia, bliskiego krewnego rodziny Frankopan. Twierdził, że w ten sposób rodzina zdobyła ogromne bogactwo. Głosił brzydką pogłoskę, że nie tylko otruł, ale obrabował ich z bogactwa. When the Frankopan family came to the aid of the Nelipić's family, who was trying to protect the property from the acts of the vengeful sneaky King Sigismund, he spread propaganda that Frankopan had poisoned his father-in-law, Nelipić, and Radić, a close relative to the Frankopan family. He claimed that this was how the family had acquired the vast wealth. He spread the ugly rumor that he had not only poisoned, but robbed them of their wealth. Przypisy Źródła Ibler, Mladen: Count Ivan Anž Frankopan, the Royal Steward of the Estate in Sweden 1426 - 1434 (PDF). (Hozzáférés: 26 August 2015) Przypisy Vanjske poveznice Frankapan, Ivan VI. st. - Hrvatski biografski leksikon, pristupljeno 18. veljače 2016.

Ivan VI. Frankapan Frangepán VI. János — Ban Dalmacji i Chorwacji — Płyta nagrobna w kościele pw. Naszej Pani w Trsat (Crkva Gospe Trsatske) Płyta nagrobna w kościele pw. Naszej Pani w Trsat (Crkva Gospe Trsatske) Herb z XV wieku Herb z XV wieku Ban Dalmacji i Chorwacji Okres od 1434 do 1436 Poprzednik Nikola IV. Frankapan (do 1432) Następca Stjepan III. Frankapan Dane biograficzne Ród Frankapan Pochodzenie chorwackie Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Urodziny ok.1410 Śmierć 20 listopada 1436 Ojciec Nikola IV. Matka nieznana Rodzeństwo Stjepan III., Nikola V. Żona Katarina Nelipčić