Hadrian VI: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 64: | Linia 64: | ||
| | | | ||
{{Duchowny infobox | {{Duchowny infobox | ||
| − | |imię i nazwisko | + | |imię i nazwisko = Adriaan Florenszoon Dedel |
| − | |imię i nazwisko oryginalne = | + | |imię i nazwisko oryginalne = |
| − | |imię przybrane | + | |imię przybrane = Hadrian VI |
| − | |imię przybrane oryginalne | + | |imię przybrane oryginalne = Hadrianus Sextus |
| − | |tytuł | + | |tytuł = Papież<br />Biskup Rzymu |
| − | |grafika | + | |grafika = Hadrian VI.jpg |
| − | |herb | + | |opis grafiki = |
| − | |dewiza | + | |herb = C o a Adriano VI.svg |
| − | |dewiza - j. polski | + | |dewiza = |
| − | |państwo | + | |dewiza - j. polski = |
| − | |data urodzenia | + | |państwo = {{państwo|VAT|756}} |
| − | |miejsce urodzenia | + | |data urodzenia = [[2 marca]] [[1459]] |
| − | |data śmierci | + | |miejsce urodzenia = [[Utrecht]] |
| − | |miejsce śmierci | + | |data śmierci = [[14 września]] [[1523]] |
| − | |1. funkcja | + | |miejsce śmierci = [[Rzym]] |
| − | |1. funkcja - okres | + | |1. funkcja = Papież |
| − | |2. funkcja | + | |1. funkcja - okres = 1522-1523 |
| − | |2. funkcja - okres | + | |2. funkcja = |
| − | |wyznanie | + | |2. funkcja - okres = |
| − | |kościół | + | |wyznanie = [[katolicyzm]] |
| − | |inkardynacja | + | |kościół = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]] |
| − | |data ślubów zakonnych | + | |inkardynacja = |
| − | |data diakonatu | + | |data ślubów zakonnych = |
| − | |data ordynacji | + | |data diakonatu = |
| − | |data święceń | + | |data ordynacji = |
| − | |data nominacji | + | |data święceń = |
| − | |data sakry | + | |data nominacji = 18 sierpnia 1516 |
| − | |data patriarchatu | + | |data sakry = 1516 |
| − | |data kreacji | + | |data patriarchatu = |
| − | |papież kreujący | + | |data kreacji = 1 lipca 1517 |
| − | |kościół tytularny | + | |papież kreujący = [[Leon X]] |
| − | |data pontyfikatu | + | |kościół tytularny = [[Bazylika świętych Jana i Pawła na Celiusie|Ss. Ioannis et Pauli]] |
| − | |odznaczenia | + | |data pontyfikatu = 9 stycznia 1522 |
| − | |commons | + | |podpis = |
| − | |wikiźródła | + | |odznaczenia = |
| − | |wikicytaty | + | |commons = Category:Hadrianus VI |
| − | |wikinews | + | |wikiźródła = |
| − | |www | + | |wikicytaty = Hadrian VI |
| + | |wikinews = | ||
| + | |www = | ||
}} | }} | ||
{{Sukcesja apostolska infobox | {{Sukcesja apostolska infobox | ||
Wersja z 10:20, 7 maj 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Hadrian VI (łac. Hadrianus VI, właśc. Adriaan Florenszoon Boeyens; ur. 2 marca 1459 w Utrechcie, zm. 14 września 1523 w Rzymie[1]) – papież w okresie od 9 stycznia 1522 do 14 września 1523; humanista renesansowy, filozof i teolog[2]. Do czasów Jana Pawła II był ostatnim papieżem nie-Włochem[1]. Spis treściŻyciorysDzieciństwo i młodośćUrodził się 2 marca 1459 w ubogiej rodzinie[3]. Gdy był jeszcze dzieckiem, zmarł jego ojciec, Florens Boeyens, który był stolarzem i pracował przy budowie okrętów[3]. Matka, Geertruid zadbała jednak o dalszą edukację syna – Adriaan uczył się w Utrechcie i w Zwolle, zapoznał się też z ruchem devotio moderna[3]. Studiował na Uniwersytecie w Leuven, który ukończył w 1476. W 1478 uzyskał tytuł magistra teologii, w 1491 tytuł doktora teologii; rok wcześniej przyjął święcenia kapłańskie[3]. Okres pracy na Uniwersytecie LowańskimPosiadając odpowiednie przygotowanie, został profesorem filozofii i teologii na Uniwersytecie w Lowanium[2]. Na uniwersytecie pełnił funkcje rektora w latach 1493/94 i 1502/03, dziekana wydziału teologicznego kilka razy, np. w 1493, oraz od 1497 roku kanclerza i dziekana lowańskiego kościoła św. Piotra[4]. Otrzymał także wiele beneficjów i pełnił różne ważne funkcje kościelne. Był kanonikiem kościoła św. Piotra w Lowanium, kapelanem béguinage w Lowanium i w parafii Goedereede (od 1492) oraz wikariuszem kościoła św. Piotra w Utrechcie. Otrzymywał też wiele prebend, m.in. z kapituły kościoła św. Piotra w Utrechcie oraz tamtejszego kościoła Najświętszej Maryi Panny. Beneficja te przynosiły mu duże dochody, ale też dostarczały wielu obowiązków duszpasterskich. W 1502 ufundował w Lowanium kolegium dla ubogich studentów. Kolegium to znane było później jako Kolegium Papieskie (nid. Pauscollege), kierował nim Godschalk Rosemondt. Najważniejsze dzieła przyszłego papieża powstały właśnie w okresie lowańskim. Należą do nich Quaestines quodlibeticae, powstałe w latach 1488-1507, jako refleksja lowańskich dysput filozoficznych, oraz Quaestiones in quartum sententiarum librum, oparte na własnych wykładach Hadriana na podstawie Sentencji Piotra Lombarda[2]. Quaestines quodlibeticae wydane zostały dzięki staraniom studentów Hadriana, wśród których cieszył się on sympatią i poważaniem. Hadrian był wyróżniającym się nauczycielem, potrafił wzbudzać zainteresowanie dla przedstawienia problemów filozoficznych i teologicznych w tradycyjny sposób scholastyczny. Do jego studentów należało wiele wybitnych jednostek, m.in. prawnik i humanista Gabriël van der Muyden (Mudaeus); teolog, matematyk i astronom Albert Pigghe (Pighius); teolog Johannes Driedo; teolog Gerard Morinck (Moringus) – autor żywota Hadriana VI; teolog Ruard Tapper. Dostojnik kościelny i państwowyW 1507 został opiekunem księcia (przyszłego cesarza) Karola Habsburga[1]. Od 1515 roku przebywał w Hiszpanii, aby zapewnić następstwo hiszpańskiego tronu swemu podopiecznemu[2]. W 1516 r. został regentem królestwa Hiszpanii, wspólnie z kardynałem Francisco Jiménez de Cisneros[2]. 18 sierpnia 1516 wybrany biskupem Tortosy; konsekrowany przez biskupa Segowii Diego de Ribera. W tym samym roku został też inkwizytorem generalnym Aragonii, a dwa lata później – także Kastylii. Z powodu niezdecydowanej postawy podczas rewolty comuneros w Kastylii, Karol V odwołał go z funkcji regenta Hiszpanii. Papież Leon X kreował go w lipcu 1517 kardynałem prezbiterem Ss. Ioannis et Pauli[3]. Wybór na papieżaPodczas konklawe po śmierci Leona X, Kolegium kardynałów było głęboko podzielone pomiędzy kilku kandydatów[2]. Jednym z nich był angielski lord, kardynał Thomas Wolsey[2]. Pomimo, że Hadrian był nieobecny z powodu sprawowania władzy w Hiszpanii, został wybrany na papieża[1]. Był jedynym, prócz Marcelego II i Juliusza II papieżem nowożytnym, który nie zmienił swojego imienia. PontyfikatDo Rzymu przybył z Tortosy dopiero 29 sierpnia 1522 i został koronowany 2 dni później. Jako obcokrajowiec nie cieszył się sympatią Rzymian[1]. Na samym początku pontyfikatu, postanowił przeprowadzić reformę centralnej administracji i wprowadzić drastyczne oszczędności w Stolicy Apostolskiej, co spotkało się z ostrym protestem w Kurii[1]. Jednak wszelkie próby reform były deprecjonowane przez kardynałów, niechętnych Hadrianowi[1]. Kolejnym krokiem nowego papieża, była próba zjednoczenia chrześcijan w Europie przeciwko Turkom i ich władcy Sulejmanowi Wspaniałemu, pod którego wodzą zdobyto Belgrad w 1521[2]. Próba ta jednak zakończyło się niepowodzeniem z powodu dyplomatycznego faux pas, jakie popełnił papież[2]. Chcąc zachować neutralność, nie przyłączył się do Ligi Karola V, skierowanej przeciw królowi Francji, Franciszkowi I[2]. Gdy 21 grudnia 1522 Turcy podbili Rodos, Hadrian wymusił 3-letni rozejm, lecz po aresztowaniu kardynała Francesco Soderiniego, spiskującego z Francją, antyturecki sojusz został zerwany[2]. W grudniu 1522, na sejmie Rzeszy w Norymberdze wykonał pierwszy krok ku kontrreformacji – uznał winę Kościoła katolickiego za rozłam religijny[2]. Dążył do stłumienia ruchu protestanckiego poprzez reformę Kościoła[2]. W imieniu Hadriana, wyznanie win wygłosił legat papieski Francesco Chieregati[1]. Papież zażądał jednak, by Luter został ukarany za herezję, a edykt wormacki został wprowadzony w życie[2]. Zwalczał też humanistów, których uważał za potencjalnych heretyków. Reformy Hadriana VI spotkały się z ogólnym protestem; gdy umarł, umieszczono na drzwiach jego lekarza szyderczy napis: "Oswobodzicielowi Miasta". Podczas swojego pontyfikatu mianował tylko jednego kardynała – Willema van Enckenvoirta[3]. Zmęczony nieudanymi inicjatywami i upałami, panującymi w Rzymie, Hadrian zmarł 14 września 1523[2]. MoralnośćKardynał Hadrian był przeciwieństwem stereotypu renesansowego kardynała, był uważany za uczciwego i bogobojnego. Według historyka Warrena H. Carrolla, z powodu swojej pokory, odmówił przybrania nowego, papieskiego imienia[5]. Przypisy
Bibliografia
|
=problemy-w-cytuj | imię = | autor = | autor link = | imię2 = | autor2 = | autor link2 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 = | url = | inni = | wydanie = | wydawca = | miejsce = | rok = | miesiąc = | kolumny = | adres rozdziału = | imię r = | autor r = | autor r link = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link = | tytuł tomu = | tytuł części = | seria = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn = | cytat = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 = | data dostępu = | odn =
}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=}}
|
=problemy-w-cytuj | url=uri! | tytuł=txt! | autor= | nazwisko= | imię= | autor link= | autor2= | autor3= | autor4= | autor5= | imię2= | imię3= | imię4= | imię5= | nazwisko2= | nazwisko3= | nazwisko4= | nazwisko5= | autor link2= | autor link3= | autor link4= | autor link5= | data= | rok= | miesiąc= | data dostępu= | praca= | opublikowany= | oznaczenie= | strony= | język= | archiwum=uri? | zarchiwizowano= | id= | cytat= | odn=
}}k{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=5|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}goły link w tytule Linki zewnętrzne |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Strony z zepsutymi przypisami
- Szablon cytuj do sprawdzenia
- Szablon cytuj – gołe linki
- 1p
- Strony importowane
- Szablon cytuj książkę – gołe linki
- Szablon cytuj książkę – autorzy do sprawdzenia
- Szablon cytuj stronę – kursywa w tytule
- Szablon cytuj stronę – autorzy do sprawdzenia
- Szablon cytuj stronę – goły link w tytule
- Strony z odwołaniami do nieistniejących plików
- Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Lowanium
- Papieże
- Teolodzy katoliccy
- Holenderscy kardynałowie
- Holenderscy filozofowie
- Postacie renesansu
- Inkwizytorzy
- Zmarli w 1523
- Zmarli w XVI wieku
- Urodzeni w 1459
- Urodzeni w XV wieku
- Kardynałowie z nominacji Leona X
.svg){kind=link}