|
|
| (Nie pokazano 9 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | {{Uwaga polska|
| + | #PATRZ [[Albrecht II. (HRR)]] |
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Albrecht_II_Habsburg
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Albrecht_II_Habsburg&action=history
| |
| − | |nota = polski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | '''Albert II Habsburg''' (Austriacki) (ur. [[16 sierpnia]] [[1397]]<ref>[https://www.britannica.com/biography/Albert-II-Holy-Roman-emperor Albert II | Holy Roman emperor | Britannica.com, www.britannica.com] [dostęp 2017-11-21] (ang.).</ref>, zm. [[27 października]] [[1439]] w [[Neszmély]], [[Węgry]]) – [[władcy Austrii|książę Austrii]] od [[1404]] (jako '''Albrecht V'''), [[Władcy Moraw|margrabia Moraw]] od [[1423]], [[władcy Niemiec|król Niemiec]], [[władcy Czech|Czech]] (jako '''Albrecht I'''), [[władcy Węgier|Węgier i Chorwacji]] oraz książę [[Luksemburg]]a.
| |
| − | | |
| − | Syn [[Albrecht IV Habsburg|Albrechta IV Habsburga]] i [[Joanna Zofia Bawarska|Joanny Zofii Bawarskiej]] z rodu [[Wittelsbachowie|Wittelsbachów]]. Ojciec [[Władysław Pogrobowiec|Władysława Pogrobowca]], który odziedziczył po nim tron czeski oraz "matki królów", [[Elżbieta Rakuszanka|Elżbiety Rakuszanki]], żony króla polskiego [[Kazimierz IV Jagiellończyk|Kazimierza Jagiellończyka]].
| |
| − | | |
| − | == Dziedzic Habsburgów i Luksemburgów ==
| |
| − | Był dzieckiem w chwili śmierci ojca, toteż władzę w Austrii objął dopiero w [[1411]] Ojciec Albrechta II, w przeciwieństwie do swoich kuzynów ze styryjskiej linii Habsburgów (np.: [[Ernest Żelazny|Ernesta Żelaznego]]) był sojusznikiem [[Święty Cesarz Rzymski|cesarza rzymskiego]] oraz króla Czech i Węgier [[Zygmunt Luksemburski|Zygmunta Luksemburskiego]]. Sam Albrecht II walczył po stronie Zygmunta przeciw husytom, w [[1431]] brał udział w [[Bitwa pod Domažlicami|bitwie pod Domažlicami]]. Wysiłki te opłaciły się i w [[1421]] Albrecht poślubił [[Elżbieta Luksemburska (1409-1442)|Elżbietę]], jedyną córkę cesarza, stając się tym samym dziedzicem swojego teścia. Zygmunt zresztą gorąco popierał Albrechta jako swojego następcę, któremu powierzył w [[1423]] [[Morawy]]. [[18 grudnia]] 1437 został wybrany przez szlachtę węgierską, a [[1 stycznia]] 1438 koronowany na króla [[historia Węgier|Węgier]], [[18 marca]] został przez [[Elektorzy Rzeszy|elektorów]] jednogłośnie wybrany królem [[historia Niemiec|Niemiec]]. Węgrom obiecał, że zerwie z reformatorską polityką Zygmunta, a decyzje w sprawie obsady urzędów i rozporządzania majątkiem królewskim będzie konsultował z Radą Królewską.
| |
| − | | |
| − | == Przodkowie ==
| |
| − | {{Tree
| |
| − | | osoba = Albrecht II Habsburg
| |
| − | | matka = [[Joanna Zofia Bawarska]]
| |
| − | | ojciec = [[Albrecht IV Habsburg]]
| |
| − | | matka_matki = Małgorzata
| |
| − | | ojciec_matki = [[Albrecht I Bawarski]]
| |
| − | | matka_ojca = Beatrycze Hohenzollern
| |
| − | | ojciec_ojca = [[Albrecht III Habsburg]]
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | == Wojna z Jagiellonami o Czechy ==
| |
| − | Z większą opozycją Albrecht spotkał się w [[historia Czech|Czechach]], chociaż już w [[1437]] stany czeskie pod wodzą magnata Oldřichem z Rožemberka wybrały go na króla. Husyci kierowani przez arcybiskupa Jana z Rokycan, w kwietniu [[1438]] przeprowadzili konkurencyjną elekcję w [[Kutná Hora|Kutnej Horze]] i wybrali [[Kazimierz IV Jagiellończyk|Kazimierza Jagiellończyka]], brata króla Polski [[Władysław III Warneńczyk|Władysława III]]. Albrecht miał jednak przewagę militarną, cieszył się też poparciem papieża [[Eugeniusz IV|Eugeniusza IV]] i władców niemieckich. Przy użyciu wojsk węgierskich i niemieckich udało mu się opanować większość ziem czeskich, zająć [[Praga|Pragę]] i [[29 czerwca]] tegoż roku koronować na króla. Polacy zdobyli kilka miast, jednak musieli wycofać się pod naporem przeważających sił Habsburga i zamknąć się w husyckiej twierdzy [[Tabor (Czechy)|Tabor]]. Proponowali małżeństwo Kazimierza z córką Albrechta, ten jednak odrzucił ofertę (ostatecznie do tego małżeństwa doszło, już po śmierci króla) i w listopadzie pokonał husyckie i polskie siły w [[Bitwa pod Żelenicami|bitwie pod Żelenicami]].
| |
| − | | |
| − | == Rządy w Niemczech i na Węgrzech ==
| |
| − | [[Plik:Albert II of Germany Habsburg.jpg|220px|mały|lewo|Albrecht II]]
| |
| − | Zajęty walkami w Czechach, Albrecht II nigdy nie pojawił się osobiście w [[Niemcy|Niemczech]] (nie licząc [[Austria|Austrii]], będącej wtedy częścią [[Święte Cesarstwo Rzymskie|Świętego Cesarstwa]] ([[Rzesza|I Rzeszy]]), jednak nie pozostawał bierny wobec spraw wewnętrznych tego państwa. Rządził za pomocą swoich posłów. Na [[Sejm Rzeszy (Święte Cesarstwo Rzymskie)|sejmie Rzeszy]] w [[Norymberga|Norymberdze]] (1438) wysłannicy króla przeprowadzili ważne regulacje ustanawiające sędziów rozsądzających spory pomiędzy 280 organizmami prawno-politycznymi (państwami i państewkami) z których składała się wówczas Rzesza. Pozwoliło to rozpocząć ograniczanie feudalnej anarchii w Niemczech. Temu celowi służył również dokonany podział Niemiec na okręgi administracyjne.
| |
| − | | |
| − | Na Węgrzech rządy sprawowała żona Albrechta Elżbieta, która opierała się na możnych, głównie rodzinie [[Hrabiowie Celje|Cillich]] (z której pochodziła jej matka) i Władysławie Gara. Podburzyło to nastroje średniej szlachty, wobec czego Albrecht II był zmuszony wrócić w maju 1439 na Węgry i zwołać do Budy sejm, na którym potwierdził dotychczasowe przywileje szlacheckie oraz zwolnił rycerstwo węgierskie z obowiązku uczestnictwa w wyprawach wojennych poza granicami kraju. Dzięki temu szlachta nie musiała brać udziału w dynastycznych wojnach króla, nie związanych ze sprawami samego królestwa. Tymczasem sułtan turecki [[Murad II]] ruszył na Węgry i zdobył Smederevo, potem zaś opanował większość terytorium [[Serbia|Serbii]]. Podczas wojny z [[Imperium Osmańskie|Turkami]] Albrecht zmarł na [[Dyzenteria|czerwonkę]], której epidemia szerzyła się w jego armii. Pochowany został w Székesfehérvár. Nie zdążył koronować się na cesarza, co prawdopodobnie mógłby uczynić mając silne poparcie papieża i niemieckich książąt. Po jego śmierci jego syn, Władysław, objął władzę w Czechach. W Niemczech wybrano jego kuzyna, [[Fryderyk III Habsburg|Fryderyka]] z linii styryjskiej Habsburgów, tron węgierski przypadł [[Jagiellonowie|Jagiellonom]].
| |
| − | | |
| − | Albrecht II był trzecim władcą Niemiec z dynastii [[Habsburgowie|Habsburgów]]. Po nim tron królów Niemiec i [[Święty Cesarz Rzymski|cesarzy Świętego Cesarstwa Rzymskiego]] aż do jego rozwiązania w [[1806]] obejmowali już prawie wyłącznie [[Habsburgowie]].
| |
| − | | |
| − | == Pełna tytulatura ==
| |
| − | ''Albrecht, z łaski Bożej król rzymski, po wieki pomnożyciel Cesarstwa, król Węgier, Dalmacji, Chorwacji, etc. wybrany król Czech, książę Austrii, Styrii, Karyntii i Karnioli, margrabia Moraw i hrabia Tyrolu, etc.''
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Władca infobox
| |
| − | |władca = Albrecht II
| |
| − | |imiona =
| |
| − | |tytulatura = z łaski Bożej król Rzymian, Czech, Węgier, Chorwacji, Dalmacji, książę Austrii, Styrii, Karyntii, Luksemburga, margrabia Moraw, etc.
| |
| − | |grafika = Albrecht II. von Habsburg.jpg
| |
| − | |opis grafiki =
| |
| − | |herb = Armoiries Albert II de Habsbourg.svg
| |
| − | |opis herbu = Herb Albrechta II
| |
| − | |faksymile =
| |
| − | |opis faksymile =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | |1. tytuł = [[władcy Niemiec|król Rzymian (Niemiec)]]
| |
| − | |1. od = [[1438]]
| |
| − | |1. do = [[1439]]
| |
| − | |1. koronacja =
| |
| − | |1. poprzednik = [[Zygmunt Luksemburski]]
| |
| − | |1. następca = [[Fryderyk III Habsburg]]
| |
| − | |2. tytuł = [[władcy Węgier|król Węgier i Chorwacji]]
| |
| − | |2. od = [[1438]]
| |
| − | |2. do = [[1439]]
| |
| − | |2. koronacja =
| |
| − | |2. poprzednik = [[Zygmunt Luksemburski]]
| |
| − | |2. następca = [[Władysław III Warneńczyk]]
| |
| − | |3. tytuł = [[władcy Czech|król Czech]]
| |
| − | |3. od = [[1438]]
| |
| − | |3. do = [[1439]]
| |
| − | |3. koronacja =
| |
| − | |3. poprzednik = [[Zygmunt Luksemburski]]
| |
| − | |3. następca = [[Władysław Pogrobowiec]]
| |
| − | |4. tytuł = [[Władcy Austrii|książę Austrii]]
| |
| − | |4. od = [[1419]]
| |
| − | |4. do = [[1437]]
| |
| − | |4. koronacja =
| |
| − | |4. poprzednik = [[Zygmunt Luksemburski]]
| |
| − | |4. następca = [[Władysław Pogrobowiec]]
| |
| − | |dynastia = [[Habsburgowie]]
| |
| − | |data urodzenia = [[16 sierpnia]] [[1387]]
| |
| − | |miejsce urodzenia =
| |
| − | |data śmierci = [[27 października]] [[1439]]
| |
| − | |miejsce śmierci =
| |
| − | |przyczyna śmierci =
| |
| − | |miejsce spoczynku =
| |
| − | |ojciec = [[Albrecht IV Habsburg]]
| |
| − | |matka = [[Joanna Zofia Bawarska]]
| |
| − | |rodzeństwo =
| |
| − | |1. związek = żona
| |
| − | |1. związek z = [[Elżbieta Luksemburska (1409-1442)]]
| |
| − | |1. związek od =
| |
| − | |1. związek do =
| |
| − | |1. dzieci = [[Anna Habsburg (1432-1462)|Anna Habsburg]]<br />Jerzy<br />[[Elżbieta Rakuszanka]]<br />[[Władysław Pogrobowiec]]
| |
| − | |odznaczenia =
| |
| − | |commons = Category:Albert II of Habsburg
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {{Kategoria:Importowane}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Habsburgowie]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Austrii]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Czech]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Niemiec]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Węgier]]
| |
| − | [[Kategoria:Odznaczeni Orderem Podwiązki]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w 1397|Habsburg, Albrecht II]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w 1439|Habsburg, Albrecht II]] | |
