|
|
| (Nie pokazano 13 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:50procent]] | + | #PATRZ [[Filippo Buondelmonti degli Scolari]] |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Pippo_Spano
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pippo_Spano&action=history
| |
| − | |nota = angielski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {{Redoslijed|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |poprzednik = [[ggg]]
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Ban Severin]]<br>(hhh)
| |
| − | |współrządzący =
| |
| − | |następca = [[fff]]
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {{Infobox noble|type
| |
| − | | name = Pippo Spano
| |
| − | | title =
| |
| − | | image = Andrea del Castagno - Pippo Spano, Niccolò Acciaiuoli, Francesco Petrarca - Google Art Project.jpg
| |
| − | | caption = [[Fresco]] by [[Andrea del Castagno]]
| |
| − | | alt =
| |
| − | | CoA =
| |
| − | | more = no
| |
| − | | succession =
| |
| − | | reign =
| |
| − | | reign-type =
| |
| − | | predecessor =
| |
| − | | successor =
| |
| − | | suc-type =
| |
| − | | spouse =
| |
| − | | spouse-type =
| |
| − | | issue =
| |
| − | | issue-link =
| |
| − | | issue-pipe =
| |
| − | | full name =
| |
| − | | styles =
| |
| − | | titles =
| |
| − | *Count (''comes'')
| |
| − | *General
| |
| − | | noble family = Buondelmonti degli Scolari
| |
| − | | house-type =
| |
| − | | father =
| |
| − | | mother =
| |
| − | | birth_date = 1369 <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD|df=y}} -->
| |
| − | | birth_place = [[Republic of Florence]]
| |
| − | | christening_date =
| |
| − | | christening_place =
| |
| − | | death_date = December 1426 <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD|df=y}} -->
| |
| − | | death_place = [[Lipova, Arad|Lipova]]
| |
| − | | burial_date =
| |
| − | | burial_place = [[Székesfehérvár Basilica]]
| |
| − | | religion = Roman Catholic
| |
| − | | occupation = Hungarian magnate, general; Italian condottiere.
| |
| − | | memorials =
| |
| − | | url = <!-- {{{URL|example.com}} -->
| |
| − | | module =
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | Filippo Buondelmonti degli Scolari (1369 - grudzień 1426), znany jako Pippo Spano, był włoskim magnatem, generałem, strategiem i powiernikiem króla Zygmunta Węgier, urodzonym w Republice Florencji. Osobisty przyjaciel Zygmunta i członek Zakonu Smoka został pochowany w bazylice Székesfehérvár obok królów węgierskich.
| |
| − | | |
| − | <small>'''Filippo Buondelmonti degli Scolari''' (1369 – December 1426), known as '''Pippo Spano''',{{Cref2|a}} was an [[Italians|Italian]] magnate, general, strategist and confidant of King [[Sigismund of Hungary]], born in the [[Republic of Florence]]. The personal friend of Sigismund and member of the [[Order of the Dragon]], he was buried in the [[Székesfehérvár Basilica]] beside the Hungarian kings. </small>
| |
| − | | |
| − | ==Wczesna kariera==
| |
| − | | |
| − | Filippo, syn nędznego florenckiego szlachcica, urodził się w Tizzano, niedaleko Florencji. Po raz pierwszy wspomniany na Węgrzech około 1382 r., Kiedy wszedł do służby skarbnika Zygmunta i otrzymał zamek w Simontornyi (Simonsthurm).
| |
| − | | |
| − | <small>Filippo, the son of a destitute [[Republic of Florence|Florentine]] nobleman, was born at [[Tizzano]], near [[Florence]]. He is first mentioned in [[Kingdom of Hungary|Hungary]] around 1382, when he entered the service of Sigismund's [[Royal treasurer (Kingdom of Hungary)|treasurer]] and was awarded the castle in [[Simontornya]] (''Simonsthurm''). </small>
| |
| − | | |
| − | Dalsze usługi dla Korony, takie jak zapewnienie zasobów do walki z Osmanami, doprowadziły do jego mianowania na administratora wszystkich kopalni złota w królestwie. Obecny w Bośni, w kontekście buntu szlachty węgierskiej i króla Tvrtko I śmierci Bośni (1391), Pippo zdołał opanować głównych przywódców powstania.
| |
| − | | |
| − | <small>Further services to the Crown, such as providing resources to fight the [[Ottoman Empire|Ottomans]], led to his appointment as administrator of all gold mines in the kingdom. Present in [[Bosnia (region)|Bosnia]], in the context of a Hungarian nobles' rebellion and [[List of rulers of Bosnia|King]] [[Tvrtko I of Bosnia]]'s death (1391), Pippo managed to subdue the main leaders of the revolt. </small>
| |
| − | | |
| − | Wzięli udział w niefortunnej ostatniej osmańskiej krucjacie z września 1396 r. W Nicopolis w Bułgarii i, w przeciwieństwie do większości po stronie chrześcijańskiej, udało im się uciec po porażce. On, król i wielu wysokich dostojników popłynęło małą łódką w górę Dunaju aż do ziem węgierskich i chorwackich.
| |
| − | | |
| − | <small>He took part in the unfortunate anti-Ottoman [[Last Crusade]] of September 1396 at [[Battle of Nicopolis|Nicopolis]] in [[Bulgaria]], and, unlike most on the Christian side, managed to flee after the defeat. He, the King, and a number of high dignitaries sailed a small boat up the [[Danube]], all the way to Hungarian and Croatian lands. </small>
| |
| − | | |
| − | Ożenił się z Barbarą, córką i spadkobiercą Andrzeja z Ozory, w 1398 r.
| |
| − | | |
| − | <small>He married Barbara, daughter and heir of Andrew of [[Ozora]], in 1398. </small>
| |
| − | | |
| − | Podczas nowego okresu kłopotów z przejęciem tronu przez syna Karola II, Władysława Neapolitańskiego, Lo Scolari ujawnił akty tego sezonu ze strony niektórych szlachty. Został jednak zmuszony do poddania się większości ich żądań, ponieważ król został wzięty do niewoli w zamku wyszehradzkim (1401).
| |
| − | | |
| − | <small>During the new period of trouble with the claim to the throne of [[Charles III of Naples|Charles II]]'s son [[Ladislaus of Naples]], Lo Scolari exposed acts of treason on the part of some noblemen. He was however forced to give in to most of their demands, as the King was taken prisoner in [[Visegrád]] Castle (1401). </small>
| |
| − | | |
| − | Po tym, jak Zygmunt na krótko odzyskał kontrolę, szlachta otwarcie uznała Władysława za króla. Siły Królestwa Neapolu zajęły Zadar w 1403 roku, a Pippo musiała się wycofać; w tym samym roku odzyskał Veszprém, a we wrześniu wziął Esztergom i ponownie napadł na Bośnię - zrywając kontakty między armią sycylijską i zbuntowaną i zmuszając najeźdźców do ucieczki. Przekonali rebeliantów, by starali się o ułaskawienie Zygmunta.
| |
| − | | |
| − | <small>After Sigismund reasserted control briefly, the nobles openly recognized Ladislaus as King. The forces of the [[Kingdom of Naples]] took [[Zadar]] in 1403, and Pippo had to retreat; the same year, he regained [[Veszprém]] and, in September, took [[Esztergom]] and again raided Bosnia - breaking up contacts between Sicilian and rebel armies and forcing the invaders to flee. He persuaded the rebels to seek Sigismund's pardon. </small>
| |
| − | | |
| − | Podczas pobytu w Wiedniu Pippo został hrabią Timisoary (Timișoara). W tym charakterze zainicjowali budowę węgierskiego systemu zamków granicznych, aby powstrzymać agresję osmańską; natychmiast Pippo rozpoczął walkę z Turkami, ale także ruszył przeciwko armii bośniackiej Hrvoje Vukčićowi Hrvatinićowi, który oblegał miasto Szybenik w Dalmacji, odzyskując części dzisiejszej Chorwacji.
| |
| − | | |
| − | <small>While in [[Vienna]], Pippo was made Count of [[Timișoara|Temesvár (Timișoara)]]. In this capacity, he initiated the building of the Hungarian border castle system to contain the Ottoman aggression; immediately, Pippo started confronting the Turks, but also moving against the [[History of Bosnia|Bosnian]] armies of [[Hrvoje Vukčić Hrvatinić]] that had been besieging the town of [[Šibenik]] in Dalmatia, regaining parts of today's Croatia. </small>
| |
| − | | |
| − | ==We Włoszech==
| |
| − | | |
| − | W 1408 roku Pippo został Banem Bestii i członkiem prestiżowego Zakonu Smoka; do tego czasu stali się bogaci i potężni. W 1410 r. Zygmunt wysłał go, aby przekonał włoskie państwa-miasta do zerwania ich powiązań z Neapolem: podróżował z wielką pompą do rodzinnej Florencji, a następnie do Ferrary (spotkanie z Niccolò III d'Este). W sierpniu zostali przyjęci przez Pisana Antypapieża Jana XXIII. We wrześniu, obecnym w Wenecji, Pippo zyskała poparcie spisku.
| |
| − | | |
| − | <small>In 1408, Pippo became the [[Banat of Severin|Ban of Szörény]] and member of the prestigious [[Order of the Dragon]]; by that time, he had become wealthy and powerful. In 1410, Sigismund sent him to persuade [[Italian city-states]] to cut off their links with [[Naples]]: he traveled in great pomp to his native [[Florence]], then to [[Ferrara]] (meeting [[Niccolò III d'Este]]). In August, he was received by [[Pisa]]n [[Antipope John XXIII]]. In September, present in [[Republic of Venice|Venice]], Pippo is said to have backed a conspiracy. </small>
| |
| − | | |
| − | W ramach kampanii weneckiej z 1411 r. Lo Scolari wkroczył do Friuli na czele armii podbitej przez Akwileję, aw grudniu przejął Udine i kilka fortec w Romagna, a następnie Vittorio Veneto - schwytając wysokiego urzędnika z rodziny Barbarigo , W styczniu 1412 r. Pippo otrzymał zapasy wysokiej rangi weneckich więźniów, którym rozkazano okaleczać, by pomścić Węgra zabitego przez wroga.
| |
| − | | |
| − | <small>As part of the anti-Venetian campaign of 1411, Lo Scolari entered [[Friuli]] at the head of an army, conquered [[Aquileia]] and, in December, he took [[Udine]] and several fortresses in [[Emilia-Romagna|Romagna]], then [[Vittorio Veneto]] - capturing a high official from the [[Barbarigo family]]. In January 1412, the renewed attack ensured Pippo a supply of high-ranking Venetian prisoners, whom he ordered mutilated to avenge a Hungarian killed by the enemy. </small>
| |
| − | | |
| − | Został pokonany w dużej porażce w bitwie pod Motta w sierpniu 1412 roku przeciwko Republice Weneckiej pod rządami Carlo Malatesta. [1] Pippo zamierzał oblegać Padwę w styczniu, ale nie byli w stanie utrzymać jego armii na miejscu i ruszyli w kierunku Brenty, w Cartigliano i Marostice, prowadząc nieudany atak na Vicenzę. Dalsze niepowodzenia spowodowały jego wycofanie się do Friuli, a następnie na Węgry, w lutym. Ten wynik sprawił, że weneckie relacje sugerują ugodę z najspokojniejszą republiką, a nawet mityczną egzekucję Pippo jako zemsty przez króla cesarza (podobno miał rozlane płynne złoto w gardle).
| |
| − | | |
| − | <small>He suffered a major defeat at the [[Battle of Motta (1412)|Battle of Motta]] in August 1412 against the [[Venetian Republic]] under [[Carlo Malatesta]].<ref name=PPA>{{cite book|title=The Papal State under Martin V |first=Peter |last=Partner |year=1958 |place=Rome}}</ref> Pippo intended to besiege [[Padua]] in January, but he could not maintain his army on the spot, and moved towards the [[Brenta (river)|Brenta]], in [[Cartigliano]] and [[Marostica]], leading an unsuccessful attack on [[Vicenza]]. Further failures provoked his retreat to Friuli, and then to Hungary, in February. This outcome made Venetian accounts imply a settlement with the Most Serene Republic, and even the mythical execution of Pippo as revenge by the Emperor King (he supposedly had molten gold poured down his throat). </small>
| |
| − | | |
| − | Lo Scolari wrócił do Friuli we wrześniu, aby pomóc Florencji przeciwko oddziałom Władysława. W Lodi (w Lombardii) uczestniczył w spotkaniu Zygmunta z władcą miasta Giovanni da Vignate.
| |
| − | | |
| − | <small>Lo Scolari returned to Friuli in September, in order to aid Florence against Ladislaus' troops. At [[Lodi, Lombardy|Lodi]] (in [[Lombardy]]), he attended the meeting between Sigismund and the ruler of the city, [[Giovanni da Vignate]]. </small>
| |
| − | | |
| − | == Późniejsze zadania ==
| |
| − | | |
| − | [[Image:Szeged-ozoraipipo.jpg|thumb|200px|Pippo in [[Székesfehérvár]] pantheon]]
| |
| − | | |
| − | Pippo wziął udział w początkowym obradach Rady w Konstancji w marcu 1414 r., Kiedy to cesarz Król oskarżył go o strzeżenie Jana XXIII - zadania, którego nie do końca wykonał, ponieważ wkrótce Antypapieżowi udało się uciec. W 1415 roku hrabia Timisoara był świadkiem egzekucji buntownika Jana Husa w Konstancji.
| |
| − | | |
| − | <small>Pippo took part in the March 1414 initial proceedings of the [[Council of Constance]], where the Emperor King charged him with guarding John XXIII - an assignment he did not fully accomplish, as the Antipope soon managed to flee. In 1415, the Count of Temesvár witnessed the rebel [[Jan Hus]]' execution in [[Konstanz]]. </small>
| |
| − | | |
| − | Ponownie walczył z Turkami w 1417 r. Na Wołoszczyźnie, w 1418 r. Wokół Belgradu, aw 1419 r. W Bośni (gdzie zgodził się na pięcioletni rozejm); cesarz króla przyznał mu Severina, Mehadię i Orszową. Został powołany do Czech, gdzie zajmował się powstaniem husyckim od 1420 r. (Patrz bitwa na wzgórzu Vítkov), ciężko pobity przez Jana Žižkę w Havlíčkův Brod (patrz bitwa pod Německý Brod), w styczniu 1422 r.
| |
| − | | |
| − | <small>He fought the Turks again in 1417 in [[Wallachia]], in 1418 around [[Belgrade]], and in 1419 in Bosnia (where he agreed to a five-year truce); the King Emperor awarded him Severin, [[Mehadia]] and [[Orşova]]. He was called to [[Bohemia]], where he dealt with the [[Hussite Wars|Hussite insurrection]] from 1420 (see [[Battle of Vítkov Hill]]), being severely beaten by [[Jan Žižka]] at [[Havlíčkův Brod]] (see [[Battle of Německý Brod]]), in January 1422. </small>
| |
| − | | |
| − | Wieść o zabiciu Pippo w Czechach doprowadziła do ataku osmańskiego na Wołoszczyźnie na jego sojusznika, księcia Dana II. Pod wpływem próśb Stefana Lazarevicia przeniósł się do Serbii i wygrał bitwę na dużą skalę. През 1425 Scolari, Dan II i bułgarski książę Frujin Asen, przeprawa przez Dunaj, pokonanie otomanów w pobliżu Vetren i przejęcie Silistra. Wkrótce jednak doznał udaru i pozostał upośledzony, ponieważ został zabrany do Lipowej. Został pochowany w Székesfehérvár, obok grobowców królów węgierskich. W jego pogrzebie uczestniczył sam król Zygmunt.
| |
| − | | |
| − | <small>The rumor that Pippo had been killed in Bohemia led to an Ottoman attack in Wallachia against his ally [[List of Wallachian rulers|Prince]] [[Dan II of Wallachia|Dan II]]. Prompted by requests from [[Stefan Lazarević]], he moved into Serbia and won a large-scale battle. През 1425 Scolari, Dan II and bulagrian prince Frujin Asen, cross river Danube, defeat the othomans near Vetren and takeover Silistra. However, he soon suffered a [[stroke]] and remained impaired, being carried away to [[Lipova]]. He was buried in [[Székesfehérvár]], next to the tombs of Hungarian Kings. His funeral was attended by King Sigismund himself. </small>
| |
| − | | |
| − | ==Legacy==
| |
| − | | |
| − | Został wymieniony w poezji epopei południowosłowiańskiej, znanej jako „Filip węgierski (węgierski)” (serbski: Филип Мађарин, Bułgaria: Филип Маджарин).
| |
| − | | |
| − | <small>He was enumerated in South Slavic epic poetry, known as "Filip the Magyar ([[Hungarian people|Hungarian]])" ({{lang-sr|Филип Мађарин}}, {{lang-bg|Филип Маджарин}}).
| |
| − | | |
| − | ==Adnotacje==
| |
| − | {{Cnote2 Begin|liststyle=upper-alpha}}
| |
| − | {{Cnote2|a| His short name was Filippo Scolari. He was commonly known under his lifetime as "Pippo Spano". He is known in Hungarian historiography as '''Pipo of Ozora''' ({{lang-hu|Ozorai Pipó}}).}}
| |
| − | {{Cnote2 End}}
| |
| − | | |
| − | ==Przypisy==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | ==Źródła==
| |
| − | *{{cite book|author=Domenico Mellini|title=Vita Di Filippo Scolari, Volgarmente Chiamato Pippo Spano|url=https://books.google.com/books?id=zgU6AAAAcAAJ|year=1570|publisher=Sermartelli}}
| |
| − | *{{cite book|author=Domenico Mellini|title=Vita del capitano Filippo Scolari ... chiamato Pippo Spano conte di Temesvar ... riveduta et accresciuta dal autore. - Firenze, Sermartelli 1606|url=https://books.google.com/books?id=sVZTAAAAcAAJ|year=1606|publisher=Nella Stamperia del Sermartelli}}
| |
| − | *{{cite book|author1=Gizella Nemeth|author2=Gizella Nemeth Papo|author3=Adriano Papo|title=Pippo Spano: un eroe antiturco antesignano del Rinascimento|url=https://books.google.com/books?id=BwEiAQAAIAAJ|year=2006|publisher=Edizioni della Laguna|isbn=978-88-8345-219-2}}
| |
| − | | |
| − | ==Linki zewnętrzne==
| |
| − | {{Wikisource|Marko Kraljević and Philip the Magyar|Marko Kraljević and Philip the Magyar}}
| |
| − | *{{hu icon}} [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC11371/11556.htm ''Magyar Életrajzi Lexikon'']
| |
| − | *{{it icon}} [https://web.archive.org/web/20060421090241/http://www.condottieridiventura.it/condottieri/s/1771%20%20%20%20%20%20FILIPPO%20SCOLARI.htm ''Note biografiche'']
| |
| − | *{{it icon}} [http://www.castelloarzignano.com/visita/libro/pag14.htm Il Castello di Arzignano: ''Pippo Spano, tra leggenda e realtà'']
| |
| − | {{Commons category|Pipo of Ozora}}
| |
| − | | |
| − | {{SORTUJ:Ozorai, Pipo}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Banowie Severin]]
| |
| − | [[Kategoria:Kondotierzy]]
| |
| − | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
| |
| − | [[Kategoria:Nieznana data śmierci]]
| |
| − | [[Kategoria:Rody]]
| |
| − | [[Kategoria:Ród Ozorai]]
| |
| − | [[Kategoria:Skarbnicy królewscy]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w 1369]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]]
| |
| − | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w 1426]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w XV wieku]] | |
