Boldog Jolán: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 20: | Linia 20: | ||
=== Lata dzieciństwa === | === Lata dzieciństwa === | ||
[[Plik:Boldog Jolánta.jpg|mały|230px|Fragment [[tryptyk]]u z wizerunkiem królewny Jolanty z kościoła Ducha Świętego w [[Budapeszt|Budapeszcie]]]] | [[Plik:Boldog Jolánta.jpg|mały|230px|Fragment [[tryptyk]]u z wizerunkiem królewny Jolanty z kościoła Ducha Świętego w [[Budapeszt|Budapeszcie]]]] | ||
| − | Jolenta Helena urodziła się – jak ustalili to historycy – około 1244, najprawdopodobniej w Ostrzyhomiu, jako dziecko wielodzietnej, węgierskiej rodziny królewskiej Beli IV i Marii Laskariny. <ref name="Stefaniak">Piotr Stefaniak: [https://opoka.org.pl/biblioteka/T/TS/swieci/b_jolenta_wam_01.html Błogosławiona Jolenta. Dom rodzinny]. opoka.org.pl. [dostęp 2018-06-13].</ref>Tuż po urodzeniu została [[Chrzest|ochrzczona]], przyjmując imię Jolenta<ref name="Stefaniak" />. W jednym z zachowanych dokumentów, wystawionym w 1272, występuje również pod imieniem Heleny | + | Jolenta Helena urodziła się – jak ustalili to historycy – około 1244, najprawdopodobniej w Ostrzyhomiu, jako dziecko wielodzietnej, węgierskiej rodziny królewskiej Beli IV i Marii Laskariny. <ref name="Stefaniak">Piotr Stefaniak: [https://opoka.org.pl/biblioteka/T/TS/swieci/b_jolenta_wam_01.html Błogosławiona Jolenta. Dom rodzinny]. opoka.org.pl. [dostęp 2018-06-13].</ref>Tuż po urodzeniu została [[Chrzest|ochrzczona]], przyjmując imię Jolenta<ref name="Stefaniak" />. W jednym z zachowanych dokumentów, wystawionym w 1272, występuje również pod imieniem Heleny<ref name="regnumchristi">[http://www.regnumchristi.com.pl/index.php?mod=site_w&id=281&ses=d5af9bef370fdf72a495395ee47278d8 Błogosławiona Jolanta]. regnumchristi.com.pl. [dostęp 2018-06-13].</ref>. Ponadto dokument [[Henryk II Pobożny|Henryka II Pobożnego]] z 1266 wymienia ją również jako Helenę<ref name="regnumchristi" />. W latach następnych używała obu imion jednocześnie lub wymiennie. W jej najbliższej rodzinie oraz wśród dalszych krewnych wiele osób zostało [[Życie konsekrowane|konsekrowanych]], z których wielu wyniesiono na ołtarze. Jej siostrą była m.in. św. [[Małgorzata Węgierska]]<ref name="regnumchristi" />. Dalszymi jej krewnymi były m.in. św. [[Jadwiga Śląska]], stryjenki: św. [[Elżbieta z Turyngii|Elżbieta Węgierska]], [[Błogosławiona Salomea|bł. Salomea]] czy kuzynka bł. [[Gertruda z Altenbergu]]<ref name="regnumchristi" />. |
| − | W wieku około pięciu lat rodzina wysłała ją do Polski na dwór jej siostry św. Kingi, w celu nauki (m.in. czytania i pisania) oraz kształtowania wymaganych wówczas cech wśród rodzin panujących (m.in. [[Pobożność|pobożności]] czy [[Ascetyzm|ascezy]]) | + | W wieku około pięciu lat rodzina wysłała ją do Polski na dwór jej siostry św. Kingi, w celu nauki (m.in. czytania i pisania) oraz kształtowania wymaganych wówczas cech wśród rodzin panujących (m.in. [[Pobożność|pobożności]] czy [[Ascetyzm|ascezy]])<ref name="regnumchristi" />. Dzień na dworze rozpoczynał się zazwyczaj [[Msza|mszą świętą]]<ref name="regnumchristi" />. Dużą wagę przywiązywano do lektury [[Biblia|Pisma Świętego]]<ref name="regnumchristi" />. Przypuszcza się, że duży wpływ na kształtowanie jej cech osobowości wywarli zakonnicy [[Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych|franciszkańscy]] oraz [[Zakon Świętej Klary|siostry klaryski]]<ref name="regnumchristi" />. Jest wielce prawdopodobne, że pod ich kuratelą przystąpiła w późniejszych czasach do [[III Zakon franciszkański|III zakonu franciszkańskiego]], zostając [[Tercjarze|tercjarką]]<ref name="regnumchristi" />. |
=== Małżeństwo z Bolesławem Pobożnym === | === Małżeństwo z Bolesławem Pobożnym === | ||
| − | Podczas uroczystości pokanonizacyjnych 8 maja 1254, jakie odbyły się w Krakowie ku czci św. [[Stanisław ze Szczepanowa|Stanisława Biskupa]], [[Władcy Wielkopolski|książę wielkopolski]] [[Przemysł I]] poprosił jej opiekunów (m.in. św. Kingę), w imieniu swojego młodszego brata [[Bolesław Pobożny|Bolesława Pobożnego]] o jej rękę, z myślą o zgodzie przebywających na Węgrzech jej rodziców | + | Podczas uroczystości pokanonizacyjnych 8 maja 1254, jakie odbyły się w Krakowie ku czci św. [[Stanisław ze Szczepanowa|Stanisława Biskupa]], [[Władcy Wielkopolski|książę wielkopolski]] [[Przemysł I]] poprosił jej opiekunów (m.in. św. Kingę), w imieniu swojego młodszego brata [[Bolesław Pobożny|Bolesława Pobożnego]] o jej rękę, z myślą o zgodzie przebywających na Węgrzech jej rodziców<ref name="regnumchristi" />. Rodzina po zapoznaniu się z tą propozycją, zapewne również ze względów politycznych, wyraziła zgodę na jej ślub, który miał miejsce dwa lata później w 1256<ref name="regnumchristi" />. Uroczystości weselne odbyły się w [[Kraków|Krakowie]] na [[Zamek Królewski na Wawelu|Wawelu]] z błogosławieństwem, którego udzielił małżonkom w [[Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie|katedrze wawelskiej]] biskup krakowski [[Jan Prandota]]<ref name="regnumchristi" />. Różnica wieku małżonków wynosiła około 20 lat, a młoda para podczas tych uroczystości dopiero się bliżej poznała<ref name="regnumchristi" />. Po ślubie niepełnoletnia wówczas Jolenta przez dwa lata do osiągnięcia wymaganego wówczas wieku pełnoletności (14 lat) pozostała pod opieką swojej siostry św. Kingi, na dworze [[władcy Polski|księcia krakowskiego]] [[Bolesław V Wstydliwy|Bolesława Wstydliwego]]<ref name="regnumchristi" />. Wtedy wraz z mężem opuściła Kraków udając się na jego wielkopolski dwór do [[Kalisz]]a{{odn|Popławski|1881|s=96}}. |
| − | Jolenta Helena i Bolesław doczekali się trzech córek | + | Jolenta Helena i Bolesław doczekali się trzech córek<ref name="regnumchristi" />: |
* [[Elżbieta Bolesławówna|Elżbiety]], urodzonej między 1261–1263, w okresie między 1277–1278 została wydana za [[książęta legnicko-brzescy|księcia legnickiego]] [[Henryk V Brzuchaty|Henryka V Brzuchatego]], | * [[Elżbieta Bolesławówna|Elżbiety]], urodzonej między 1261–1263, w okresie między 1277–1278 została wydana za [[książęta legnicko-brzescy|księcia legnickiego]] [[Henryk V Brzuchaty|Henryka V Brzuchatego]], | ||
* [[Jadwiga Bolesławówna|Jadwigi]], urodzonej między 1270–1275. Na przełomie lat 1292/1293 została poślubiona przez [[Władcy Kujaw|księcia kujawskiego]] [[Władysław I Łokietek|Władysława Łokietka]], [[Polskie królowe|królowa Polski]], późniejsza klaryska, | * [[Jadwiga Bolesławówna|Jadwigi]], urodzonej między 1270–1275. Na przełomie lat 1292/1293 została poślubiona przez [[Władcy Kujaw|księcia kujawskiego]] [[Władysław I Łokietek|Władysława Łokietka]], [[Polskie królowe|królowa Polski]], późniejsza klaryska, | ||
* [[Anna Bolesławówna|Anny]], urodzonej w 1276, która została mniszką, wstępując do klasztoru sióstr klarysek w [[Gniezno|Gnieźnie]]. | * [[Anna Bolesławówna|Anny]], urodzonej w 1276, która została mniszką, wstępując do klasztoru sióstr klarysek w [[Gniezno|Gnieźnie]]. | ||
| − | Księżniczki wychowywały się wraz z licznym rodzeństwem stryjecznym, gdyż Przemysł I, brat Bolesława, już nie żył, a Bolesław Pobożny stał się opiekunem czterech bratanic i chłopca, [[Przemysł II|Przemysła II]], w imieniu którego zaczął rządzić drugą połową [[Wielkopolska|Wielkopolski]]{{r|A}}. Poza wychowaniem dzieci Jolenta zajmowała się również sprawami publicznymi i gospodarczymi Wielkopolski (pozostało kilka dokumentów na których jest wymieniana, bądź pieczętowana) | + | Księżniczki wychowywały się wraz z licznym rodzeństwem stryjecznym, gdyż Przemysł I, brat Bolesława, już nie żył, a Bolesław Pobożny stał się opiekunem czterech bratanic i chłopca, [[Przemysł II|Przemysła II]], w imieniu którego zaczął rządzić drugą połową [[Wielkopolska|Wielkopolski]]{{r|A}}. Poza wychowaniem dzieci Jolenta zajmowała się również sprawami publicznymi i gospodarczymi Wielkopolski (pozostało kilka dokumentów na których jest wymieniana, bądź pieczętowana)<ref name="regnumchristi" />. Idąc śladem swojej siostry św. Kingi, była fundatorką wraz z mężem klasztorów, szpitali oraz kościołów<ref name="regnumchristi" />. Była inicjatorką sprowadzenia do Kalisza franciszkanów oraz ich kolejnych fundacji w: [[Śrem]]ie, [[Oborniki|Obornikach]] i [[Pyzdry|Pyzdrach]]<ref name="regnumchristi" />. W Gnieźnie poza fundacją ich klasztoru, była inicjatorką również ufundowania [[Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Antoniego w Gnieźnie|kościoła klasztornego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Antoniego]]<ref name="regnumchristi" />. |
=== W zakonie sióstr klarysek === | === W zakonie sióstr klarysek === | ||
[[Plik:Żywoty św. Pańskich na wszystkie dnie roku-picture p. 596.jpg|mały|230px|Ilustracja przedstawiająca bł. Jolentę z książki pt. ''Żywoty Świętych Pańskich na wszystkie dnie roku'']] | [[Plik:Żywoty św. Pańskich na wszystkie dnie roku-picture p. 596.jpg|mały|230px|Ilustracja przedstawiająca bł. Jolentę z książki pt. ''Żywoty Świętych Pańskich na wszystkie dnie roku'']] | ||
| − | W roku 1279, Bolesław wracając z wyprawy przeciw Ottonowi Brandeburskiemu, w drodze ciężko zachorował i przybywszy do Kalisza zmarł 7 kwietnia | + | W roku 1279, Bolesław wracając z wyprawy przeciw Ottonowi Brandeburskiemu, w drodze ciężko zachorował i przybywszy do Kalisza zmarł 7 kwietnia<ref name="regnumchristi" />. W [[Rocznik Traski|roczniku Trzaski]] z 1279 widnieje taki zapis<ref name="regnumchristi" />: |
{{cytat|''1279 Boleslaus dux maioris Poloniae est Boleslaus dux Cracoviae obierunt eodem anno obiit Bolezlaus Poloniae, qui habebat uxorem Ioheleth, filiam Bele regis Ungarorum iste Bolezlaus fuit maximus triumphator de Theutonicis et virilis homo, quia nullum regem quemcumque timebat, mortuus 7 Idus Aprilis''.<ref><sup><small>'''Uwaga:4'''</small></sup> W polskim tłumaczeniu: ''W tymże roku zmarł Bolesław Wielkopolski (a także, książę krakowski Bolesław Wstydliwy), który miał za żonę Jolantę, córkę Beli, króla Węgrów. Ów Bolesław był największym triumfatorem w walkach z Niemcami i człowiekiem mężnym, ponieważ nie bał się żadnego króla. Zmarł 7 kwietnia''.</ref>}} | {{cytat|''1279 Boleslaus dux maioris Poloniae est Boleslaus dux Cracoviae obierunt eodem anno obiit Bolezlaus Poloniae, qui habebat uxorem Ioheleth, filiam Bele regis Ungarorum iste Bolezlaus fuit maximus triumphator de Theutonicis et virilis homo, quia nullum regem quemcumque timebat, mortuus 7 Idus Aprilis''.<ref><sup><small>'''Uwaga:4'''</small></sup> W polskim tłumaczeniu: ''W tymże roku zmarł Bolesław Wielkopolski (a także, książę krakowski Bolesław Wstydliwy), który miał za żonę Jolantę, córkę Beli, króla Węgrów. Ów Bolesław był największym triumfatorem w walkach z Niemcami i człowiekiem mężnym, ponieważ nie bał się żadnego króla. Zmarł 7 kwietnia''.</ref>}} | ||
| − | Niedługo po śmierci męża wyjechała na dwór swojej siostry św. Kingi, gdzie przymierzała się do wstąpienia jako wdowa do zakonu klarysek | + | Niedługo po śmierci męża wyjechała na dwór swojej siostry św. Kingi, gdzie przymierzała się do wstąpienia jako wdowa do zakonu klarysek<ref name="regnumchristi" />. Na pogrzebie zmarłego później męża św. Kingi, [[Bolesław V Wstydliwy|Bolesława Wstydliwego]], obie siostry miały już na głowach [[Welon (ubiór)|welony]] mniszek franciszkańskich, występując w habitach klarysek, co oznacza, że zostały wówczas zakonnicami<ref name="regnumchristi" />. Obie następnie udały się do klasztoru fundowanego przez św. Kingę w [[Stary Sącz|Starym Sączu]], pełniąc tam służbę zakonną<ref name="regnumchristi" />. Z zapisków jakie pozostały, można dowiedzieć się bliżej o jej życiu w klasztorze<ref name="regnumchristi" />: |
{{cytat|''Powściągała się od mięsnych potraw i raz tylko na dzień pokarmem ukrzepiała swe ciało, ile utrzymanie sił żywotnych wymagało; a jeszcze w stanie świeckim przywykła do bogomyślności i modlitwy, od razu postąpiła na wyższy stopień doskonałości zakonnej tak widocznej, że pokorę jej i pobożność wszystkie siostry zakonne podziwiały. Oprócz tego, nie zważając na słabą płeć niewieścią, tak srogo dyscypliną, włosiennicą i ścisłym zachowaniem postu martwiła swe ciało, że ją od tej ostrości jej spowiednik pod posłuszeństwem wstrzymywać musiał.''}} | {{cytat|''Powściągała się od mięsnych potraw i raz tylko na dzień pokarmem ukrzepiała swe ciało, ile utrzymanie sił żywotnych wymagało; a jeszcze w stanie świeckim przywykła do bogomyślności i modlitwy, od razu postąpiła na wyższy stopień doskonałości zakonnej tak widocznej, że pokorę jej i pobożność wszystkie siostry zakonne podziwiały. Oprócz tego, nie zważając na słabą płeć niewieścią, tak srogo dyscypliną, włosiennicą i ścisłym zachowaniem postu martwiła swe ciało, że ją od tej ostrości jej spowiednik pod posłuszeństwem wstrzymywać musiał.''}} | ||
| − | W klasztorze w Starym Sączu przebywała dwanaście lat (1280–1292), czyli do śmierci swojej siostry św. Kingi, po czym przeniosła się na krótko do klasztoru klarysek w Śremie, który był jej fundacją{{odn|Popławski|1881|s=211}}. Następnie podjęła decyzję wstąpienia do klasztoru klarysek w Gnieźnie{{odn|Popławski|1881|s=211}}. Zapewne sprawowała w tym klasztorze godność [[Opat|ksieni]], ale nie ma na to przekonujących dowodów, czy ten urząd przyjęła{{r|N}}. Z przekazu [[Zakon Braci Mniejszych Kapucynów|kapucyna]] o. Prokopa Jana Tomasza Leszczyńskiego OFMCap. można się dowiedzieć o jej życiu w tym klasztorze | + | W klasztorze w Starym Sączu przebywała dwanaście lat (1280–1292), czyli do śmierci swojej siostry św. Kingi, po czym przeniosła się na krótko do klasztoru klarysek w Śremie, który był jej fundacją{{odn|Popławski|1881|s=211}}. Następnie podjęła decyzję wstąpienia do klasztoru klarysek w Gnieźnie{{odn|Popławski|1881|s=211}}. Zapewne sprawowała w tym klasztorze godność [[Opat|ksieni]], ale nie ma na to przekonujących dowodów, czy ten urząd przyjęła{{r|N}}. Z przekazu [[Zakon Braci Mniejszych Kapucynów|kapucyna]] o. Prokopa Jana Tomasza Leszczyńskiego OFMCap. można się dowiedzieć o jej życiu w tym klasztorze<ref name="regnumchristi" />: |
{{cytat|''Wysłali ją [przełożeni z klasztoru w Starym Sączu] do klasztoru Klarysek w Gnieźnie, a właśnie przez małżonka Jolanty na jej prośbę założonego. Udała się tam z posłuszeństwa i zastała w Zgromadzeniu siostry również świątobliwe i zakonne, jak te, z którymi się była rozstała, a które ją z wielką miłością przyjęły, nie tylko jako swoją fundatorkę, lecz i zakonnicę już z wysokiej świątobliwości znaną. Wkrótce obraną została tegoż klasztoru Ksienią. A gdy pomimo usilnych próśb uwolnić się od tego nie mogła, wybrała dla siebie najmniejszą celkę, między kuchnią a refektarzem umieszczoną, i tej już aż do śmierci nie zmieniła. Najpospolitsze posługi w kuchni i refektarzu prawie zawsze siostrom oddawała. Nie będąc już żadnym związana zakazem, nadzwyczajne czyniła ciała umartwienia. Rzadko kiedy co innego jak chleb z wodą jadała, i to raz tylko na dzień, krótkiego snu na gołej ziemi zażywając. Pan Bóg zaś coraz większymi obdarzał ją łaskami, a szczególnie podczas rozmyślania Męki Pańskiej, do której wielkie miała nabożeństwo.''}} | {{cytat|''Wysłali ją [przełożeni z klasztoru w Starym Sączu] do klasztoru Klarysek w Gnieźnie, a właśnie przez małżonka Jolanty na jej prośbę założonego. Udała się tam z posłuszeństwa i zastała w Zgromadzeniu siostry również świątobliwe i zakonne, jak te, z którymi się była rozstała, a które ją z wielką miłością przyjęły, nie tylko jako swoją fundatorkę, lecz i zakonnicę już z wysokiej świątobliwości znaną. Wkrótce obraną została tegoż klasztoru Ksienią. A gdy pomimo usilnych próśb uwolnić się od tego nie mogła, wybrała dla siebie najmniejszą celkę, między kuchnią a refektarzem umieszczoną, i tej już aż do śmierci nie zmieniła. Najpospolitsze posługi w kuchni i refektarzu prawie zawsze siostrom oddawała. Nie będąc już żadnym związana zakazem, nadzwyczajne czyniła ciała umartwienia. Rzadko kiedy co innego jak chleb z wodą jadała, i to raz tylko na dzień, krótkiego snu na gołej ziemi zażywając. Pan Bóg zaś coraz większymi obdarzał ją łaskami, a szczególnie podczas rozmyślania Męki Pańskiej, do której wielkie miała nabożeństwo.''}} | ||
[[Plik:Błogosławiona Jolanta, rycina z książki Neya.jpg|mały|230px|Jezus ubiczowany. Wizja siostry Jolenty. Rycina z książki Karola Ferdynanda Neya]] | [[Plik:Błogosławiona Jolanta, rycina z książki Neya.jpg|mały|230px|Jezus ubiczowany. Wizja siostry Jolenty. Rycina z książki Karola Ferdynanda Neya]] | ||
| − | W klasztorze tym, na krótko przed śmiercią miała wizję, w której rozważając [[Pasja|Mękę Pańską]], [[Jezus Chrystus]] z [[Maria z Nazaretu|Maryją]] i bł. Salomeą objawił się jej w wielkiej światłości obnażony, wychłostany, zbroczony obficie krwią, pocieszając ją i obiecując w nagrodę [[Życie pośmiertne|życie wieczne]], które otrzyma za Jego umiłowanie oraz jednoczesne wzgardzenie światem | + | W klasztorze tym, na krótko przed śmiercią miała wizję, w której rozważając [[Pasja|Mękę Pańską]], [[Jezus Chrystus]] z [[Maria z Nazaretu|Maryją]] i bł. Salomeą objawił się jej w wielkiej światłości obnażony, wychłostany, zbroczony obficie krwią, pocieszając ją i obiecując w nagrodę [[Życie pośmiertne|życie wieczne]], które otrzyma za Jego umiłowanie oraz jednoczesne wzgardzenie światem<ref name="regnumchristi" />. Przebywała w tym klasztorze prawdopodobnie około 12 lat<ref name="regnumchristi" />. |
| − | Początkowo jako datę jej śmierci mylnie podawano rok 1298 | + | Początkowo jako datę jej śmierci mylnie podawano rok 1298<ref name="regnumchristi" />. Uważano bowiem, że po raz ostatni występuje ona w dokumencie [[Władysław I Łokietek|Władysława Łokietka]] z 25 kwietnia 1298 roku<ref name="regnumchristi" />. Ponadto nekrolog lądzki (opactwa cysterskiego w [[Ląd (wieś)|Lądzie]] nad [[Warta|Wartą]]) podaje dzienną datę jej śmierci 17 czerwca 1298<ref name="regnumchristi" />. W odnalezionym później dokumencie, będącym w zasobach Wojewódzkiego Archiwum w [[Poznań|Poznaniu]], datowanym na dzień 26 grudnia 1303, pisanym przez nią do prepozyta gnieźnieńskiego Mikołaja, czytamy w podpisie<ref name="regnumchristi" />: |
{{cytat|''Pani księżna, wdowa po księciu Bolesławie.''}} | {{cytat|''Pani księżna, wdowa po księciu Bolesławie.''}} | ||
| − | Na skutek tego zapisu historycy przesunęli datę jej śmierci i doszli do przekonania, że zmarła 17 czerwca 1304 w Gnieźnie | + | Na skutek tego zapisu historycy przesunęli datę jej śmierci i doszli do przekonania, że zmarła 17 czerwca 1304 w Gnieźnie<ref name="regnumchristi" />. |
== Proces beatyfikacji == | == Proces beatyfikacji == | ||
| − | Jej [[Kult świętych|kult]] rozpoczął się w Gnieźnie zaraz po śmierci i związany był przede wszystkim z jej grobem, gdzie modlono się o wyproszenie łask za jej wstawiennictwem | + | Jej [[Kult świętych|kult]] rozpoczął się w Gnieźnie zaraz po śmierci i związany był przede wszystkim z jej grobem, gdzie modlono się o wyproszenie łask za jej wstawiennictwem<ref name="regnumchristi" />. Zwłoki, jak się okazało podczas pierwszej rekognicji, były złożone w ziemi, pod posadzką [[Kaplica|kaplicy]]<ref name="regnumchristi" />. Obok grobu, w kaplicy, znajdował się [[ołtarz]], przed którym odprawiano msze święte<ref name="regnumchristi" />. Kaplica ta w [[Rozbiory Polski|okresie rozbiorowym]], z rozporządzenia władz pruskich, została wyburzona<ref name="regnumchristi" />. |
| − | Wierni oraz duchowni od momentu jej śmierci tradycyjnie nadali jej tytuł błogosławionej, a nawet świętej | + | Wierni oraz duchowni od momentu jej śmierci tradycyjnie nadali jej tytuł błogosławionej, a nawet świętej<ref name="regnumchristi" />. Łaski i cuda dokonywane za jej wstawiennictwem przyciągały do jej grobu liczne rzesze [[Pielgrzym (religia)|pątników]]<ref name="regnumchristi" />. Skłoniło to władze duchowne z inicjatywy sióstr klarysek do rozpoczęcia starań o wyniesienie ją na ołtarze. Na początku XVII wieku założono księgę łask i cudów za jej przyczyną{{r|U}}. Kustosz i gwardian gnieźnieński o. Feliks Chojecki OFMConv. jest autorem książki zatytułowanej „Opisane cuda, które Pan Bóg czyni z Miłosierdzia Swego a za przyczyną bł. Jolenty przy jej grobie”{{r|U}}. W 1631 Prymas Polski abp [[Jan Wężyk]] wyznaczył specjalną komisję do zbadania jej życia oraz oględzin jej szczątków w grobie, w następującym składzie{{odn|Popławski|1881|s=224}}: |
* ks. Andrzej Mirosławski – scholastyk gnieźnieński; | * ks. Andrzej Mirosławski – scholastyk gnieźnieński; | ||
* ks. Piotr Odorowski – doktor teologii; | * ks. Piotr Odorowski – doktor teologii; | ||
| Linia 74: | Linia 74: | ||
{{cytat|''Iż b. Jolenta prawdziwie świątobliwe prowadziła życie na wykonywaniu wszystkich cnót chrześcijańskich w stopniu heroicznym, w panieńskim, małżeńskim, wdowim i zakonnym stanie, który zaraz po śmierci męża swojego, Bolesława Pobożnego, księcia kaliskiego, razem ze ś. Kunegundą, rodzoną siostrą swoją, wdową po Bolesławie Wstydliwym, księciu krakowskim, obydwie córki króla węgierskiego Beli IV i Maryi cesarzówny greckiej, z niezachwianem duszy męstwem obrały i jak najświątobliwiej żyły w klasztorze Panien Klarysek w Starym Sączu. (...)''}} | {{cytat|''Iż b. Jolenta prawdziwie świątobliwe prowadziła życie na wykonywaniu wszystkich cnót chrześcijańskich w stopniu heroicznym, w panieńskim, małżeńskim, wdowim i zakonnym stanie, który zaraz po śmierci męża swojego, Bolesława Pobożnego, księcia kaliskiego, razem ze ś. Kunegundą, rodzoną siostrą swoją, wdową po Bolesławie Wstydliwym, księciu krakowskim, obydwie córki króla węgierskiego Beli IV i Maryi cesarzówny greckiej, z niezachwianem duszy męstwem obrały i jak najświątobliwiej żyły w klasztorze Panien Klarysek w Starym Sączu. (...)''}} | ||
| − | Ustalenia komisji skłoniły arcybiskupa gnieźnieńskiego [[Antoni Kazimierz Ostrowski|Antoniego Kazimierza Ostrowskiego]], do nalegania w 1780 u króla [[Stanisław August Poniatowski|Stanisława Augusta Poniatowskiego]] do poczynienia starań w [[Stolica Apostolska|Stolicy Apostolskiej]] celem jej beatyfikacji{{odn|Popławski|1881|s=234}}. Król Stanisław August Poniatowski poparł ten wniosek, kierując do papieża formalne dokumenty procesowe{{r|K}}. W aktach procesu beatyfikacyjnego znajduje się opis 38 cudów dokonanych za jej przyczyną | + | Ustalenia komisji skłoniły arcybiskupa gnieźnieńskiego [[Antoni Kazimierz Ostrowski|Antoniego Kazimierza Ostrowskiego]], do nalegania w 1780 u króla [[Stanisław August Poniatowski|Stanisława Augusta Poniatowskiego]] do poczynienia starań w [[Stolica Apostolska|Stolicy Apostolskiej]] celem jej beatyfikacji{{odn|Popławski|1881|s=234}}. Król Stanisław August Poniatowski poparł ten wniosek, kierując do papieża formalne dokumenty procesowe{{r|K}}. W aktach procesu beatyfikacyjnego znajduje się opis 38 cudów dokonanych za jej przyczyną<ref name="regnumchristi" />. Pierwszy cud jaki jest tam opisany, to nieudana próba wydobycia jej ciała przez siostry zakonne w XVI wieku<ref name="regnumchristi" />. |
| − | [[Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych|Kongregacja do Spraw Obrzędów]] Stolicy Apostolskiej po zbadaniu dokumentacji wydała 22 września 1827 pozytywną opinię o propozycji jej beatyfikacji{{odn|Popławski|1881|s=234–235}}. Papież [[Leon XII]]{{r|sqpn}}, stosownym dekretem wpisał ją 26 września tegoż roku<ref><sup><small>'''Uwaga:5'''</small></sup> Podawana jest również inna dzienna data beatyfikacji 14 czerwca 1827 ( | + | [[Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych|Kongregacja do Spraw Obrzędów]] Stolicy Apostolskiej po zbadaniu dokumentacji wydała 22 września 1827 pozytywną opinię o propozycji jej beatyfikacji{{odn|Popławski|1881|s=234–235}}. Papież [[Leon XII]]{{r|sqpn}}, stosownym dekretem wpisał ją 26 września tegoż roku<ref><sup><small>'''Uwaga:5'''</small></sup> Podawana jest również inna dzienna data beatyfikacji 14 czerwca 1827 (› Polak 2017 ˇ).</ref> w poczet błogosławionych, ([[aprobata kultu]]){{r|B|K}}. Z powodu problemów i trudności, jakie stawiał Polakom pod zaborem ówczesny rząd pruski, uroczystości beatyfikacyjne odbyły się dopiero 13 czerwca 1834 w Gnieźnie z polecenia Prymasa Polski abp. [[Marcin Dunin|Marcina Dunina]]{{odn|Popławski|1881|s=237}}. |
== Genealogia == | == Genealogia == | ||
| Linia 99: | Linia 99: | ||
Pierwszą komisję do zbadania [[Relikwie|relikwii]] Jolenty zwołał w 1631 Prymas Polski [[Jan Wężyk]], natomiast kolejną powołano w 1776{{r|J|C}}. | Pierwszą komisję do zbadania [[Relikwie|relikwii]] Jolenty zwołał w 1631 Prymas Polski [[Jan Wężyk]], natomiast kolejną powołano w 1776{{r|J|C}}. | ||
| − | Jej ciało złożono najpierw do bogato zdobionej, obitej [[atłas]]em lub [[aksamit]]em trumny | + | Jej ciało złożono najpierw do bogato zdobionej, obitej [[atłas]]em lub [[aksamit]]em trumny<ref name="regnumchristi" />. Komisja beatyfikacyjna z 1631 znalazła ponadto pozostałości trumny i stwierdziła<ref name="regnumchristi" />: |
{{cytat|''Chociaż kości były złożone w bardzo wilgotnym miejscu, a nawet błotnistym, cudowny jednak i woniejący i nad woń milszy zapach wydawały, a nawet sama błotnista ziemia tę woń wydawała.''}} | {{cytat|''Chociaż kości były złożone w bardzo wilgotnym miejscu, a nawet błotnistym, cudowny jednak i woniejący i nad woń milszy zapach wydawały, a nawet sama błotnista ziemia tę woń wydawała.''}} | ||
| − | W XVIII wieku ciało Jolenty złożone było w grobie ozdobionym [[mauzoleum]], w kaplicy jej zakonu w Gnieźnie | + | W XVIII wieku ciało Jolenty złożone było w grobie ozdobionym [[mauzoleum]], w kaplicy jej zakonu w Gnieźnie<ref name="regnumchristi" />. Kaplica ta wzniesiona była na dwóch poziomach<ref name="regnumchristi" />. Niższy, objęty [[Klauzura|klauzurą]], nazwany został Kaplicą Jolenty i tam właśnie znajdował się jej grób, a obok umieszczone były drzwiczki, umożliwiające pobieranie ziemi, uważanej za cudowną<ref name="regnumchristi" />. Dokoła grobowca zawieszono tabliczki wotywne z podziękowaniami za uzyskane łaski (tabliczki te później zaginęły w okresie rozbiorowym)<ref name="regnumchristi" />. Tuż przy grobie stał mały stolik, a na nim skrzynka z jej habitem, resztkami dawnej trumny oraz drewniany talerzyk, z którego ona jadała<ref name="regnumchristi" />. |
| − | Spośród monarchów, którzy odwiedzili gnieźnieński kościół franciszkański i modlili się przy jej grobie, należy wymienić: [[Jadwiga Bolesławówna|Jadwigę]] (1322), jej córkę, królową Polski, małżonkę Władysława Łokietka, królową węgierską [[Elżbieta Łokietkówna|Elżbietę Łokietkówną]] (1372), [[Król Polski|królów Polski]]: [[Zygmunt I Stary|Zygmunta Starego]] (1512) oraz [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazę]] (1623) | + | Spośród monarchów, którzy odwiedzili gnieźnieński kościół franciszkański i modlili się przy jej grobie, należy wymienić: [[Jadwiga Bolesławówna|Jadwigę]] (1322), jej córkę, królową Polski, małżonkę Władysława Łokietka, królową węgierską [[Elżbieta Łokietkówna|Elżbietę Łokietkówną]] (1372), [[Król Polski|królów Polski]]: [[Zygmunt I Stary|Zygmunta Starego]] (1512) oraz [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazę]] (1623)<ref name="regnumchristi" />. |
W 1890 Gabriel Hermeling według projektu arch. [[Sławomir Odrzywolski|Sławomira Odrzywolskiego]] wykonał obecny relikwiarz w formie monumentalnej skrzyni, wykonanej z [[Miedź|miedzi]], który jest ozdobiony grawerowanymi scenami z jej życia i pokryty emalią{{r|O}}. Ustawiony jest na czterech, romańsko stylizowanych [[marmur]]owych, białych, kwadratowych kolumnach{{r|O}}. Relikwiarz-trumienka była wielokrotnie odkrywana, o czym informują pozostawione w środku tej trumienki stosowne dokumenty (m.in. 18 marca 1958, protokół podpisany przez ówczesnego Prymasa Polski [[Stefan Wyszyński|Stefana kard. Wyszyńskiego]] oraz kolejne pismo o ponownym otwarciu 10 czerwca 1986){{r|H}}. | W 1890 Gabriel Hermeling według projektu arch. [[Sławomir Odrzywolski|Sławomira Odrzywolskiego]] wykonał obecny relikwiarz w formie monumentalnej skrzyni, wykonanej z [[Miedź|miedzi]], który jest ozdobiony grawerowanymi scenami z jej życia i pokryty emalią{{r|O}}. Ustawiony jest na czterech, romańsko stylizowanych [[marmur]]owych, białych, kwadratowych kolumnach{{r|O}}. Relikwiarz-trumienka była wielokrotnie odkrywana, o czym informują pozostawione w środku tej trumienki stosowne dokumenty (m.in. 18 marca 1958, protokół podpisany przez ówczesnego Prymasa Polski [[Stefan Wyszyński|Stefana kard. Wyszyńskiego]] oraz kolejne pismo o ponownym otwarciu 10 czerwca 1986){{r|H}}. | ||
| Linia 110: | Linia 110: | ||
2 września 2015 w gnieźnieńskim konwencie franciszkanów zebrała się komisja powołana przez Prymasa Polski [[Wojciech Polak|Wojciecha Polaka]], w składzie: o. Jacek Korsak OFMConv., [[proboszcz]] [[Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gnieźnie|parafii Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie]] (Sanktuarium [[Obraz Matki Bożej Pocieszenia z Gniezna|Matki Pocieszenia – Pani Gniezna]]), ks. kan. Jan Kasprowicz, proboszcz [[Parafia archikatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gnieźnie|parafii Archikatedralnej Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie]] oraz ks. kan. Jarosław Bogacz, sekretarz, celem otwarcia jej trumienki-relikwiarza i wydzielenia relikwii do niektórych parafii i wspólnot zakonnych{{r|H}}. Obecny był Minister Prowincjalny o. Jan Maciejowski OFMConv., a także chirurg, dr Wojciech Kozłowski{{r|H}}. | 2 września 2015 w gnieźnieńskim konwencie franciszkanów zebrała się komisja powołana przez Prymasa Polski [[Wojciech Polak|Wojciecha Polaka]], w składzie: o. Jacek Korsak OFMConv., [[proboszcz]] [[Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gnieźnie|parafii Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie]] (Sanktuarium [[Obraz Matki Bożej Pocieszenia z Gniezna|Matki Pocieszenia – Pani Gniezna]]), ks. kan. Jan Kasprowicz, proboszcz [[Parafia archikatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gnieźnie|parafii Archikatedralnej Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie]] oraz ks. kan. Jarosław Bogacz, sekretarz, celem otwarcia jej trumienki-relikwiarza i wydzielenia relikwii do niektórych parafii i wspólnot zakonnych{{r|H}}. Obecny był Minister Prowincjalny o. Jan Maciejowski OFMConv., a także chirurg, dr Wojciech Kozłowski{{r|H}}. | ||
| − | Obecnie większa część relikwii znajduje się w kościele ojców franciszkanów w Gnieźnie | + | Obecnie większa część relikwii znajduje się w kościele ojców franciszkanów w Gnieźnie<ref name="regnumchristi" />. Spoczywają tam w relikwiarzu składającym się z części ozdobnej, w kształcie kościółka, i umieszczonej w niej trumienki cynowej, zawierającej jej kości<ref name="regnumchristi" />. Znajduje się w niej czaszka i 27 części kości, a także cząsteczki kostne w woreczku i pewna ilość przedmiotów, takich jak: część płaszcza zakonnego, [[szkaplerz]] oraz dębowe resztki pierwotnej trumny<ref name="regnumchristi" />. Ponadto w czerwcu 1958 ówczesny [[gwardian]] konwentu kaliskiego o. Adam Narloch OFMConv. sprowadził z Gniezna do Kalisza – za zgodą prymasa Polski Stefana kard. Wyszyńskiego – część jej relikwii (jedną część [[Kość miedniczna|kości miednicznej]] i jeden [[kręg]]){{r|P}}. Zostały one umieszczone w srebrnym relikwiarzu franciszkańskiego [[Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Kaliszu|kościoła św. Stanisława Biskupa Męczennika]], w nowym ołtarzu, usytuowanym pośrodku prawej, południowej nawy tego kościoła{{r|P}}. |
== Upamiętnienie == | == Upamiętnienie == | ||
| − | Papież [[Leon XII]] wyznaczył jej [[wspomnienie liturgiczne]] na 17 czerwca ([[dies natalis|dzienna rocznica śmierci]]). Obecnie, po zmianach jej wspomnienie obchodzimy 15 czerwca | + | Papież [[Leon XII]] wyznaczył jej [[wspomnienie liturgiczne]] na 17 czerwca ([[dies natalis|dzienna rocznica śmierci]]). Obecnie, po zmianach jej wspomnienie obchodzimy 15 czerwca<ref name="regnumchristi" /> (w [[Archidiecezja gnieźnieńska|archidiecezji gnieźnieńskiej]] i w [[Diecezja kaliska|diecezji kaliskiej]] ma rangę wspomnienia obowiązkowego){{r|L}}. |
| − | W 1880 papież [[Leon XIII]] ustanowił ją [[patron (chrześcijaństwo)|patronką]] [[archidiecezja gnieźnieńska|archidiecezji gnieźnieńskiej]]{{r|H}}. Ponadto jest patronką [[Wielkopolska|Wielkopolski]], [[Kalisz]]a oraz chrześcijańskich matek i rodzin | + | W 1880 papież [[Leon XIII]] ustanowił ją [[patron (chrześcijaństwo)|patronką]] [[archidiecezja gnieźnieńska|archidiecezji gnieźnieńskiej]]{{r|H}}. Ponadto jest patronką [[Wielkopolska|Wielkopolski]], [[Kalisz]]a oraz chrześcijańskich matek i rodzin<ref name="regnumchristi" />. Przyczynie bł. Jolanty przypisuje się łaski przy trudnych [[Poród u człowieka|porodach]] i chorobach poporodowych<ref name="regnumchristi" />. |
| − | W sztuce przedstawiana jest w habicie klaryski, niekiedy w towarzystwie św. Kingi lub na tronie | + | W sztuce przedstawiana jest w habicie klaryski, niekiedy w towarzystwie św. Kingi lub na tronie<ref name="regnumchristi" />. Jej atrybutami są: [[czaszka]] oraz [[krzyż]], które nawiązują do szczególnych umartwień i pokuty oraz surowości jej obyczajów; makieta świątyni, która przypomina o fundacjach dla franciszkanów i klarysek; korona książęca lub mitra książęca, leżąca na stoliku lub u stóp, która przypomina o zrzeczeniu się jej godności książęcej i wstąpieniu do klasztoru<ref name="regnumchristi" />. Znane są również wizerunki przedstawiające ją pogrążoną w ekstazie, w widzeniu Jezusa ubiczowanego<ref name="regnumchristi" />. |
Ułożono ku jej czci [[Litania|litanię]] oraz napisano pieśni zatytułowane: „Jolento dziś cię chwalimy”{{r|M}} oraz „Cześć naszej św. Jolenty”, którą opracował Stanisław Suniewicz{{r|R}}. | Ułożono ku jej czci [[Litania|litanię]] oraz napisano pieśni zatytułowane: „Jolento dziś cię chwalimy”{{r|M}} oraz „Cześć naszej św. Jolenty”, którą opracował Stanisław Suniewicz{{r|R}}. | ||
| Linia 139: | Linia 139: | ||
# Wcześniejsza forma imienia Jolanta. | # Wcześniejsza forma imienia Jolanta. | ||
| − | # Podawana jest również inna roczna data urodzin (najczęściej 1239). Również podawany jest przedział pomiędzy latami 1235 a 1239 ( | + | # Podawana jest również inna roczna data urodzin (najczęściej 1239). Również podawany jest przedział pomiędzy latami 1235 a 1239 (› ''[https://turul.info/szentek/boldogjolan Turul-házi boldog Jolán özvegy és szerzetesnő. turul.info]''). |
| − | # Podawana jest również inna data jej śmierci, zarówno dzienna (11 czerwca) jak i roczna 1298. Źródła węgierskie podają datę jej śmierci 6 marca 1298 ( | + | # Podawana jest również inna data jej śmierci, zarówno dzienna (11 czerwca) jak i roczna 1298. Źródła węgierskie podają datę jej śmierci 6 marca 1298 (› ''[http://genealogy.euweb.cz/arpad/arpad2.html#B4 Genealogia Arpadów (G7. Jolán, *1244, +6.3.1298)]''). |
# W polskim tłumaczeniu: ''W tymże roku zmarł Bolesław Wielkopolski (a także, książę krakowski Bolesław Wstydliwy), który miał za żonę Jolantę, córkę Beli, króla Węgrów. Ów Bolesław był największym triumfatorem w walkach z Niemcami i człowiekiem mężnym, ponieważ nie bał się żadnego króla. Zmarł 7 kwietnia''. | # W polskim tłumaczeniu: ''W tymże roku zmarł Bolesław Wielkopolski (a także, książę krakowski Bolesław Wstydliwy), który miał za żonę Jolantę, córkę Beli, króla Węgrów. Ów Bolesław był największym triumfatorem w walkach z Niemcami i człowiekiem mężnym, ponieważ nie bał się żadnego króla. Zmarł 7 kwietnia''. | ||
| − | # | + | # Podawana jest również inna dzienna data beatyfikacji 14 czerwca 1827 (› ''[Abp. Wojciech Polak: 190. rocznica beatyfikacji bł. Jolenty, 17.06.2017, Gniezno (homilia Prymasa Polski abp. Wojciecha Polaka wygłoszona podczas Mszy św. w kościele ojców franciszkanów w Gnieźnie). prymaspolski.pl]''). |
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| Linia 148: | Linia 148: | ||
# Piotr Stefaniak: Błogosławiona Jolenta. Dom rodzinny. opoka.org.pl. [dostęp 2018-06-13]. | # Piotr Stefaniak: Błogosławiona Jolenta. Dom rodzinny. opoka.org.pl. [dostęp 2018-06-13]. | ||
# Błogosławiona Jolanta. regnumchristi.com.pl. [dostęp 2018-06-13]. | # Błogosławiona Jolanta. regnumchristi.com.pl. [dostęp 2018-06-13]. | ||
| − | # Popławski 1881 | + | # Popławski 1881 ˇ, s. 96. |
# Edward Rudzki: Polskie królowe. 1, Żony Piastów i Jagiellonów. Warszawa: Instytut Prasy i Wydawnictw „Novum”, 1990. OCLC 749155633. | # Edward Rudzki: Polskie królowe. 1, Żony Piastów i Jagiellonów. Warszawa: Instytut Prasy i Wydawnictw „Novum”, 1990. OCLC 749155633. | ||
| − | # Popławski 1881 | + | # Popławski 1881 ˇ, s. 211. |
# BŁOGOSŁAWIONA JOLANTA. apologetyka.katolik.pl. [dostęp 2018-06-13]. | # BŁOGOSŁAWIONA JOLANTA. apologetyka.katolik.pl. [dostęp 2018-06-13]. | ||
# Kult Bł. Jolenty. W: Parafia p.w. Błogosławionej Jolenty w Gnieźnie [on-line]. jolenta.pl. [dostęp 2018-06-14]. | # Kult Bł. Jolenty. W: Parafia p.w. Błogosławionej Jolenty w Gnieźnie [on-line]. jolenta.pl. [dostęp 2018-06-14]. | ||
| − | # Popławski 1881 | + | # Popławski 1881 ˇ, s. 224. |
| − | # 15 czerwca. Błogosławiona Jolenta, księżna, zakonnica. brewiarz.katolik.pl | + | # 15 czerwca. Błogosławiona Jolenta, księżna, zakonnica. brewiarz.katolik.pl ˇ. |
| − | # Popławski 1881 | + | # Popławski 1881 ˇ, s. 229. |
| − | # Popławski 1881 | + | # Popławski 1881 ˇ, s. 229–232. |
| − | # Popławski 1881 | + | # Popławski 1881 ˇ, s. 230. |
| − | # Popławski 1881 | + | # Popławski 1881 ˇ, s. 234. |
# Ks. Piotr Pękalski: ŻYWOTY ŚWIĘTYCH PATRONÓW POLSKICH. Na dzień 16 czerwca. ŻYWOT BŁOGOSŁAWIONEJ JOLENTY KSIĘŻNEJ KALISKIEJ a potem zakonnicy zgromadzenia św. Klary; zebrany z kroniki klasztoru gnieźnieńskiego. ultramontes.pl, 1862. [dostęp 2018-06-11]. | # Ks. Piotr Pękalski: ŻYWOTY ŚWIĘTYCH PATRONÓW POLSKICH. Na dzień 16 czerwca. ŻYWOT BŁOGOSŁAWIONEJ JOLENTY KSIĘŻNEJ KALISKIEJ a potem zakonnicy zgromadzenia św. Klary; zebrany z kroniki klasztoru gnieźnieńskiego. ultramontes.pl, 1862. [dostęp 2018-06-11]. | ||
| − | # Popławski 1881 | + | # Popławski 1881 ˇ, s. 234–235. |
# Blessed Helen of Poland (ang.). catholicsaints.info. [dostęp 2012-10-28]. | # Blessed Helen of Poland (ang.). catholicsaints.info. [dostęp 2012-10-28]. | ||
# Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 6: W-Z. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2007. ISBN 978-83-7318-736-8. OCLC 838235340. | # Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 6: W-Z. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2007. ISBN 978-83-7318-736-8. OCLC 838235340. | ||
| − | # Popławski 1881 | + | # Popławski 1881 ˇ, s. 237. |
# Błogosławiona Jolenta. geni.com. [dostęp 2018-06-11]. | # Błogosławiona Jolenta. geni.com. [dostęp 2018-06-11]. | ||
# Relikwie Bł. Jolenty. W: Parafia p.w. Błogosławionej Jolenty w Gnieźnie [on-line]. jolenta.pl. [dostęp 2018-06-11]. | # Relikwie Bł. Jolenty. W: Parafia p.w. Błogosławionej Jolenty w Gnieźnie [on-line]. jolenta.pl. [dostęp 2018-06-11]. | ||
Wersja z 11:17, 22 maj 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Jolenta[1] Helena (również Jolanta, węg. Jolán; ur. ok. 1244[2][3] w Ostrzyhomiu, zm. 17 czerwca 1304[4][5] w Gnieźnie) – węgierska królewna z dynastii Arpadów, księżna kaliska i wielkopolska, potem zakonnica w Zakonie Świętej Klary (klarysek), prawdopodobnie ksieni klasztoru klarysek w Gnieźnie, córka króla Węgier Beli IV i Marii Laskariny, siostra św. Kingi oraz błogosławiona Kościoła katolickiego. Spis treściŻyciorysLata dzieciństwaPlik:Boldog Jolánta.jpg Fragment tryptyku z wizerunkiem królewny Jolanty z kościoła Ducha Świętego w Budapeszcie Jolenta Helena urodziła się – jak ustalili to historycy – około 1244, najprawdopodobniej w Ostrzyhomiu, jako dziecko wielodzietnej, węgierskiej rodziny królewskiej Beli IV i Marii Laskariny. [6]Tuż po urodzeniu została ochrzczona, przyjmując imię Jolenta[6]. W jednym z zachowanych dokumentów, wystawionym w 1272, występuje również pod imieniem Heleny[7]. Ponadto dokument Henryka II Pobożnego z 1266 wymienia ją również jako Helenę[7]. W latach następnych używała obu imion jednocześnie lub wymiennie. W jej najbliższej rodzinie oraz wśród dalszych krewnych wiele osób zostało konsekrowanych, z których wielu wyniesiono na ołtarze. Jej siostrą była m.in. św. Małgorzata Węgierska[7]. Dalszymi jej krewnymi były m.in. św. Jadwiga Śląska, stryjenki: św. Elżbieta Węgierska, bł. Salomea czy kuzynka bł. Gertruda z Altenbergu[7]. W wieku około pięciu lat rodzina wysłała ją do Polski na dwór jej siostry św. Kingi, w celu nauki (m.in. czytania i pisania) oraz kształtowania wymaganych wówczas cech wśród rodzin panujących (m.in. pobożności czy ascezy)[7]. Dzień na dworze rozpoczynał się zazwyczaj mszą świętą[7]. Dużą wagę przywiązywano do lektury Pisma Świętego[7]. Przypuszcza się, że duży wpływ na kształtowanie jej cech osobowości wywarli zakonnicy franciszkańscy oraz siostry klaryski[7]. Jest wielce prawdopodobne, że pod ich kuratelą przystąpiła w późniejszych czasach do III zakonu franciszkańskiego, zostając tercjarką[7]. Małżeństwo z Bolesławem PobożnymPodczas uroczystości pokanonizacyjnych 8 maja 1254, jakie odbyły się w Krakowie ku czci św. Stanisława Biskupa, książę wielkopolski Przemysł I poprosił jej opiekunów (m.in. św. Kingę), w imieniu swojego młodszego brata Bolesława Pobożnego o jej rękę, z myślą o zgodzie przebywających na Węgrzech jej rodziców[7]. Rodzina po zapoznaniu się z tą propozycją, zapewne również ze względów politycznych, wyraziła zgodę na jej ślub, który miał miejsce dwa lata później w 1256[7]. Uroczystości weselne odbyły się w Krakowie na Wawelu z błogosławieństwem, którego udzielił małżonkom w katedrze wawelskiej biskup krakowski Jan Prandota[7]. Różnica wieku małżonków wynosiła około 20 lat, a młoda para podczas tych uroczystości dopiero się bliżej poznała[7]. Po ślubie niepełnoletnia wówczas Jolenta przez dwa lata do osiągnięcia wymaganego wówczas wieku pełnoletności (14 lat) pozostała pod opieką swojej siostry św. Kingi, na dworze księcia krakowskiego Bolesława Wstydliwego[7]. Wtedy wraz z mężem opuściła Kraków udając się na jego wielkopolski dwór do Kalisza[8]. Jolenta Helena i Bolesław doczekali się trzech córek[7]:
Księżniczki wychowywały się wraz z licznym rodzeństwem stryjecznym, gdyż Przemysł I, brat Bolesława, już nie żył, a Bolesław Pobożny stał się opiekunem czterech bratanic i chłopca, Przemysła II, w imieniu którego zaczął rządzić drugą połową Wielkopolski[9]. Poza wychowaniem dzieci Jolenta zajmowała się również sprawami publicznymi i gospodarczymi Wielkopolski (pozostało kilka dokumentów na których jest wymieniana, bądź pieczętowana)[7]. Idąc śladem swojej siostry św. Kingi, była fundatorką wraz z mężem klasztorów, szpitali oraz kościołów[7]. Była inicjatorką sprowadzenia do Kalisza franciszkanów oraz ich kolejnych fundacji w: Śremie, Obornikach i Pyzdrach[7]. W Gnieźnie poza fundacją ich klasztoru, była inicjatorką również ufundowania kościoła klasztornego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Antoniego[7]. W zakonie sióstr klarysekPlik:Żywoty św. Pańskich na wszystkie dnie roku-picture p. 596.jpg Ilustracja przedstawiająca bł. Jolentę z książki pt. Żywoty Świętych Pańskich na wszystkie dnie roku W roku 1279, Bolesław wracając z wyprawy przeciw Ottonowi Brandeburskiemu, w drodze ciężko zachorował i przybywszy do Kalisza zmarł 7 kwietnia[7]. W roczniku Trzaski z 1279 widnieje taki zapis[7]:
Niedługo po śmierci męża wyjechała na dwór swojej siostry św. Kingi, gdzie przymierzała się do wstąpienia jako wdowa do zakonu klarysek[7]. Na pogrzebie zmarłego później męża św. Kingi, Bolesława Wstydliwego, obie siostry miały już na głowach welony mniszek franciszkańskich, występując w habitach klarysek, co oznacza, że zostały wówczas zakonnicami[7]. Obie następnie udały się do klasztoru fundowanego przez św. Kingę w Starym Sączu, pełniąc tam służbę zakonną[7]. Z zapisków jakie pozostały, można dowiedzieć się bliżej o jej życiu w klasztorze[7]:
W klasztorze w Starym Sączu przebywała dwanaście lat (1280–1292), czyli do śmierci swojej siostry św. Kingi, po czym przeniosła się na krótko do klasztoru klarysek w Śremie, który był jej fundacją[11]. Następnie podjęła decyzję wstąpienia do klasztoru klarysek w Gnieźnie[11]. Zapewne sprawowała w tym klasztorze godność ksieni, ale nie ma na to przekonujących dowodów, czy ten urząd przyjęła[12]. Z przekazu kapucyna o. Prokopa Jana Tomasza Leszczyńskiego OFMCap. można się dowiedzieć o jej życiu w tym klasztorze[7]:
Plik:Błogosławiona Jolanta, rycina z książki Neya.jpg Jezus ubiczowany. Wizja siostry Jolenty. Rycina z książki Karola Ferdynanda Neya W klasztorze tym, na krótko przed śmiercią miała wizję, w której rozważając Mękę Pańską, Jezus Chrystus z Maryją i bł. Salomeą objawił się jej w wielkiej światłości obnażony, wychłostany, zbroczony obficie krwią, pocieszając ją i obiecując w nagrodę życie wieczne, które otrzyma za Jego umiłowanie oraz jednoczesne wzgardzenie światem[7]. Przebywała w tym klasztorze prawdopodobnie około 12 lat[7]. Początkowo jako datę jej śmierci mylnie podawano rok 1298[7]. Uważano bowiem, że po raz ostatni występuje ona w dokumencie Władysława Łokietka z 25 kwietnia 1298 roku[7]. Ponadto nekrolog lądzki (opactwa cysterskiego w Lądzie nad Wartą) podaje dzienną datę jej śmierci 17 czerwca 1298[7]. W odnalezionym później dokumencie, będącym w zasobach Wojewódzkiego Archiwum w Poznaniu, datowanym na dzień 26 grudnia 1303, pisanym przez nią do prepozyta gnieźnieńskiego Mikołaja, czytamy w podpisie[7]:
Na skutek tego zapisu historycy przesunęli datę jej śmierci i doszli do przekonania, że zmarła 17 czerwca 1304 w Gnieźnie[7]. Proces beatyfikacjiJej kult rozpoczął się w Gnieźnie zaraz po śmierci i związany był przede wszystkim z jej grobem, gdzie modlono się o wyproszenie łask za jej wstawiennictwem[7]. Zwłoki, jak się okazało podczas pierwszej rekognicji, były złożone w ziemi, pod posadzką kaplicy[7]. Obok grobu, w kaplicy, znajdował się ołtarz, przed którym odprawiano msze święte[7]. Kaplica ta w okresie rozbiorowym, z rozporządzenia władz pruskich, została wyburzona[7]. Wierni oraz duchowni od momentu jej śmierci tradycyjnie nadali jej tytuł błogosławionej, a nawet świętej[7]. Łaski i cuda dokonywane za jej wstawiennictwem przyciągały do jej grobu liczne rzesze pątników[7]. Skłoniło to władze duchowne z inicjatywy sióstr klarysek do rozpoczęcia starań o wyniesienie ją na ołtarze. Na początku XVII wieku założono księgę łask i cudów za jej przyczyną[13]. Kustosz i gwardian gnieźnieński o. Feliks Chojecki OFMConv. jest autorem książki zatytułowanej „Opisane cuda, które Pan Bóg czyni z Miłosierdzia Swego a za przyczyną bł. Jolenty przy jej grobie”[13]. W 1631 Prymas Polski abp Jan Wężyk wyznaczył specjalną komisję do zbadania jej życia oraz oględzin jej szczątków w grobie, w następującym składzie[14]:
Pierwszy jej żywot ukazał się w 1723[15]. W 1775 generał franciszkanów konwentualnych o. Luigi Maria Marzoni OFMConv. wyznaczył prokuratora o. Franciszka Cybulskiego OFM dla sprawy jej beatyfikacji[16], który napisał i ogłosił drukiem dzieło zatytułowane „Życie i cuda wielkiej sługi Bożej Jolenty”[15]. W 1776 Prymas Polski abp Gabriel Podoski powołał kolejną komisję beatyfikacyjną w następującym składzie[17]:
Komisja pracowała w okresie od 30 kwietnia 1776 do 29 kwietnia 1779 odbywając 69 posiedzeń, na których przebadano dostępne akta, pisma, kroniki, zapisy i pamiątki[18]. W protokóle końcowym komisja stwierdziła m.in.[18]:
Ustalenia komisji skłoniły arcybiskupa gnieźnieńskiego Antoniego Kazimierza Ostrowskiego, do nalegania w 1780 u króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do poczynienia starań w Stolicy Apostolskiej celem jej beatyfikacji[19]. Król Stanisław August Poniatowski poparł ten wniosek, kierując do papieża formalne dokumenty procesowe[20]. W aktach procesu beatyfikacyjnego znajduje się opis 38 cudów dokonanych za jej przyczyną[7]. Pierwszy cud jaki jest tam opisany, to nieudana próba wydobycia jej ciała przez siostry zakonne w XVI wieku[7]. Kongregacja do Spraw Obrzędów Stolicy Apostolskiej po zbadaniu dokumentacji wydała 22 września 1827 pozytywną opinię o propozycji jej beatyfikacji[21]. Papież Leon XII[22], stosownym dekretem wpisał ją 26 września tegoż roku[23] w poczet błogosławionych, (aprobata kultu)[24][20]. Z powodu problemów i trudności, jakie stawiał Polakom pod zaborem ówczesny rząd pruski, uroczystości beatyfikacyjne odbyły się dopiero 13 czerwca 1834 w Gnieźnie z polecenia Prymasa Polski abp. Marcina Dunina[25]. Genealogia
RelikwiePierwszą komisję do zbadania relikwii Jolenty zwołał w 1631 Prymas Polski Jan Wężyk, natomiast kolejną powołano w 1776[27][28]. Jej ciało złożono najpierw do bogato zdobionej, obitej atłasem lub aksamitem trumny[7]. Komisja beatyfikacyjna z 1631 znalazła ponadto pozostałości trumny i stwierdziła[7]:
W XVIII wieku ciało Jolenty złożone było w grobie ozdobionym mauzoleum, w kaplicy jej zakonu w Gnieźnie[7]. Kaplica ta wzniesiona była na dwóch poziomach[7]. Niższy, objęty klauzurą, nazwany został Kaplicą Jolenty i tam właśnie znajdował się jej grób, a obok umieszczone były drzwiczki, umożliwiające pobieranie ziemi, uważanej za cudowną[7]. Dokoła grobowca zawieszono tabliczki wotywne z podziękowaniami za uzyskane łaski (tabliczki te później zaginęły w okresie rozbiorowym)[7]. Tuż przy grobie stał mały stolik, a na nim skrzynka z jej habitem, resztkami dawnej trumny oraz drewniany talerzyk, z którego ona jadała[7]. Spośród monarchów, którzy odwiedzili gnieźnieński kościół franciszkański i modlili się przy jej grobie, należy wymienić: Jadwigę (1322), jej córkę, królową Polski, małżonkę Władysława Łokietka, królową węgierską Elżbietę Łokietkówną (1372), królów Polski: Zygmunta Starego (1512) oraz Zygmunta III Wazę (1623)[7]. W 1890 Gabriel Hermeling według projektu arch. Sławomira Odrzywolskiego wykonał obecny relikwiarz w formie monumentalnej skrzyni, wykonanej z miedzi, który jest ozdobiony grawerowanymi scenami z jej życia i pokryty emalią[29]. Ustawiony jest na czterech, romańsko stylizowanych marmurowych, białych, kwadratowych kolumnach[29]. Relikwiarz-trumienka była wielokrotnie odkrywana, o czym informują pozostawione w środku tej trumienki stosowne dokumenty (m.in. 18 marca 1958, protokół podpisany przez ówczesnego Prymasa Polski Stefana kard. Wyszyńskiego oraz kolejne pismo o ponownym otwarciu 10 czerwca 1986)[30]. 2 września 2015 w gnieźnieńskim konwencie franciszkanów zebrała się komisja powołana przez Prymasa Polski Wojciecha Polaka, w składzie: o. Jacek Korsak OFMConv., proboszcz parafii Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie (Sanktuarium Matki Pocieszenia – Pani Gniezna), ks. kan. Jan Kasprowicz, proboszcz parafii Archikatedralnej Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie oraz ks. kan. Jarosław Bogacz, sekretarz, celem otwarcia jej trumienki-relikwiarza i wydzielenia relikwii do niektórych parafii i wspólnot zakonnych[30]. Obecny był Minister Prowincjalny o. Jan Maciejowski OFMConv., a także chirurg, dr Wojciech Kozłowski[30]. Obecnie większa część relikwii znajduje się w kościele ojców franciszkanów w Gnieźnie[7]. Spoczywają tam w relikwiarzu składającym się z części ozdobnej, w kształcie kościółka, i umieszczonej w niej trumienki cynowej, zawierającej jej kości[7]. Znajduje się w niej czaszka i 27 części kości, a także cząsteczki kostne w woreczku i pewna ilość przedmiotów, takich jak: część płaszcza zakonnego, szkaplerz oraz dębowe resztki pierwotnej trumny[7]. Ponadto w czerwcu 1958 ówczesny gwardian konwentu kaliskiego o. Adam Narloch OFMConv. sprowadził z Gniezna do Kalisza – za zgodą prymasa Polski Stefana kard. Wyszyńskiego – część jej relikwii (jedną część kości miednicznej i jeden kręg)[31]. Zostały one umieszczone w srebrnym relikwiarzu franciszkańskiego kościoła św. Stanisława Biskupa Męczennika, w nowym ołtarzu, usytuowanym pośrodku prawej, południowej nawy tego kościoła[31]. UpamiętnieniePapież Leon XII wyznaczył jej wspomnienie liturgiczne na 17 czerwca (dzienna rocznica śmierci). Obecnie, po zmianach jej wspomnienie obchodzimy 15 czerwca[7] (w archidiecezji gnieźnieńskiej i w diecezji kaliskiej ma rangę wspomnienia obowiązkowego)[32]. W 1880 papież Leon XIII ustanowił ją patronką archidiecezji gnieźnieńskiej[30]. Ponadto jest patronką Wielkopolski, Kalisza oraz chrześcijańskich matek i rodzin[7]. Przyczynie bł. Jolanty przypisuje się łaski przy trudnych porodach i chorobach poporodowych[7]. W sztuce przedstawiana jest w habicie klaryski, niekiedy w towarzystwie św. Kingi lub na tronie[7]. Jej atrybutami są: czaszka oraz krzyż, które nawiązują do szczególnych umartwień i pokuty oraz surowości jej obyczajów; makieta świątyni, która przypomina o fundacjach dla franciszkanów i klarysek; korona książęca lub mitra książęca, leżąca na stoliku lub u stóp, która przypomina o zrzeczeniu się jej godności książęcej i wstąpieniu do klasztoru[7]. Znane są również wizerunki przedstawiające ją pogrążoną w ekstazie, w widzeniu Jezusa ubiczowanego[7]. Ułożono ku jej czci litanię oraz napisano pieśni zatytułowane: „Jolento dziś cię chwalimy”[33] oraz „Cześć naszej św. Jolenty”, którą opracował Stanisław Suniewicz[34]. W okresie 1919–1945 w Gnieźnie istniało Miejskie Liceum Żeńskie pod jej wezwaniem, po czym od 16 kwietnia 1983 zostało przekształcone na placówkę pod inną nazwą, jako II Liceum Ogólnokształcące im. Dąbrówki. Również w Jaśle w okresie 1909–1939 istniało Prywatne Gimnazjum Żeńskie im. Bł. Jolanty[35]. W czasie wojny budynek tego gimnazjum został zburzony, co było przyczyną jego likwidacji[35]. 27 kwietnia 2001 w Gnieźnie zarejestrowano klub sportowy pod nazwą Parafialny Uczniowski Klub Sportowy „Jolenta”[36]. W czterech miejscowościach w Polsce jedną z ulic nazwano jej imieniem, a mianowicie w: Częstochowie (ul. Błogosławionej Jolanty)[37], Gnieźnie (ul. Błogosławionej Jolenty)[38], Kaliszu (ul. Księżnej Jolanty)[39] i Bezrzeczu (ul. Błogosławionej Księżnej Jolanty)[40]. Zobacz teżSzablon:Wikiźródła Szablon:Portal
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- ↑ Uwaga:1 Wcześniejsza forma imienia Jolanta.
- ↑ Uwaga:2 Podawana jest również inna roczna data urodzin (najczęściej 1239). Również podawany jest przedział pomiędzy latami 1235 a 1239.
- ↑ Turul-házi boldog Jolán özvegy és szerzetesnő (węg.). turul.info. [dostęp 2020-04-23].
- ↑ Uwaga:3 Podawana jest również inna data jej śmierci, zarówno dzienna (11 czerwca) jak i roczna 1298. Źródła węgierskie podają datę jej śmierci 6 marca 1298.
- ↑ Genealogia Arpadów (G7. Jolán, *1244, +6.3.1298) (ang.). genealogy.euweb.cz. [dostęp 2020-04-23.]
- ↑ 6,0 6,1 Piotr Stefaniak: Błogosławiona Jolenta. Dom rodzinny. opoka.org.pl. [dostęp 2018-06-13].
- ↑ 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 7,12 7,13 7,14 7,15 7,16 7,17 7,18 7,19 7,20 7,21 7,22 7,23 7,24 7,25 7,26 7,27 7,28 7,29 7,30 7,31 7,32 7,33 7,34 7,35 7,36 7,37 7,38 7,39 7,40 7,41 7,42 7,43 7,44 7,45 7,46 7,47 7,48 7,49 7,50 7,51 7,52 7,53 7,54 7,55 7,56 7,57 Błogosławiona Jolanta. regnumchristi.com.pl. [dostęp 2018-06-13].
- ↑ Popławski 1881 ↓, str. 96.
- ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieA - ↑ Uwaga:4 W polskim tłumaczeniu: W tymże roku zmarł Bolesław Wielkopolski (a także, książę krakowski Bolesław Wstydliwy), który miał za żonę Jolantę, córkę Beli, króla Węgrów. Ów Bolesław był największym triumfatorem w walkach z Niemcami i człowiekiem mężnym, ponieważ nie bał się żadnego króla. Zmarł 7 kwietnia.
- ↑ 11,0 11,1 Popławski 1881 ↓, str. 211.
- ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieN - ↑ 13,0 13,1 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieU - ↑ Popławski 1881 ↓, str. 224.
- ↑ 15,0 15,1 15 czerwca. Błogosławiona Jolenta, księżna, zakonnica. brewiarz.katolik.pl ↓.
- ↑ Popławski 1881 ↓, str. 229.
- ↑ Popławski 1881 ↓, str. 229–232.
- ↑ 18,0 18,1 Popławski 1881 ↓, str. 230.
- ↑ Popławski 1881 ↓, str. 234.
- ↑ 20,0 20,1 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieK - ↑ Popławski 1881 ↓, str. 234–235.
- ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwiesqpn - ↑ Uwaga:5 Podawana jest również inna dzienna data beatyfikacji 14 czerwca 1827 (› Polak 2017 ˇ).
- ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieB - ↑ Popławski 1881 ↓, str. 237.
- ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieBG - ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieJ - ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieC - ↑ 29,0 29,1 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieO - ↑ 30,0 30,1 30,2 30,3 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieH - ↑ 31,0 31,1 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieP - ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieL - ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieM - ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieR - ↑ 35,0 35,1 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieT - ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieS - ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieD - ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieG - ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieE - ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieF
- 2p
- Strony importowane
- Strony z odwołaniami do nieistniejących plików
- Infoboksy – błędne dane – Władca infobox – 1. tytuł
- Arpadowie
- Dynastie
- Dynastia Arpadów
- Polskie klaryski
- Ksienie katolickie
- Polscy błogosławieni katoliccy
- Węgierskie królewny
- Węgierskie klaryski
- Żony polskich książąt
- Nieznana data urodzenia
- Urodzeni w XIII wieku
- Zmarli w 1298
- Beatyfikowani przez Leona XII
- Węgierscy błogosławieni katoliccy
- Strony z zepsutymi przypisami
