|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:2p]] | + | #PATRZ [[Бат хан]] |
| − | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
| |
| − | {{Uwaga polska|
| |
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Batu-chan
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Batu-chan&action=history
| |
| − | |nota = polski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | '''Batu-chan''' ([[1205]]–[[1255]]<ref>Niektóre źródła podają 1256.</ref>) – władca [[Mongolia|mongolski]], wnuk [[Czyngis-chan]]a, syn [[Dżoczi]]ego, założyciel [[Złota Orda|Złotej Ordy]]. Nazywany Sajn-chanem – Dobrym chanem.
| |
| − | | |
| − | Jako swój [[ułus]] otrzymał w 1227 step uralsko-kaspijski oraz [[Chorezm]].
| |
| − | | |
| − | == Życiorys ==
| |
| − | === Wyprawa Zachodnia ===
| |
| − | Kierował rozpoczętą w 1236 [[Mongołowie|mongolską]] inwazją na [[Europa|Europę]]. Podległa mu Złota Orda podbiła [[Ruś Kijowska|Ruś Kijowską]], zajmując w 1240 [[Kijów]]. Po zniszczeniu Rusi Kijowskiej część [[orda|ordy]] ruszyła na [[Polska|Polskę]], pokonując w 1241 wojska [[Henryk II Pobożny|Henryka Pobożnego]] pod [[Bitwa pod Legnicą|Legnicą]]. Pozostałe dwie części ordy po przekroczeniu [[Dunaj]]u i [[Karpaty|Karpat]] uderzyły na [[Węgry]] i pokonawszy armię [[Bela IV|Beli IV]] w 1241 w [[Bitwa na równinie Mohi|bitwie pod Mohi]] zajęły także tereny [[Austria|Austrii]] i [[Dalmacja|Dalmacji]]. W czasie tej wyprawy pod jego dowództwem służyli młodzi przedstawiciele wszystkich gałęzi rodu Czyngis-chana. Batu usunął z armii wypominających mu publicznie [[Merkici|merkickie]] pochodzenie synów [[Czagataj]]a i [[Ugedej]]a. Wśród wyrzuconych książąt, był następny wielki chan [[Gujuk]]. Zaprzyjaźnił się zaś z synem [[Tołuj]]a [[Mongke]]. Szczęśliwie dla [[Węgrzy|Węgrów]] i reszty Europy, Batu-chan wycofał swe wojska na wieść o śmierci wielkiego [[chan (władca)|chana]] Ugedeja, ponieważ chciał być obecny przy podziale imperium.
| |
| − | | |
| − | === W opozycji do Wielkiego Chana ===
| |
| − | Choć do śmierci uznawał swoją zależność od imperium mongolskiego, to faktycznie zorganizował niezależny [[chanat]] ze [[stolica|stolicą]] w [[Saraj (Złota Orda)|Saraju]] nad [[Wołga|Wołgą]]. Od śmierci Ugedeja pozostawał w opozycji, najpierw do jego żony [[Töregene-katun]] – [[regent]]ki w latach 1242–1246, następnie do jej syna Wielkiego Chana Gujuka. W sporach tych zdobył poparcie władców [[Ruś Włodzimiersko-Suzdalska|Rusi]] z [[Aleksander Newski|Aleksandrem Newskim]] na czele (niechętnym Töregene i Gujukowi z racji zabójstwa jego ojca na [[kurułtaj]]u w 1246). Formalnie uznał władzę Gujuka, jednak mimo kolejnych żądań chana nie stawił się na jego dworze, by osobiście złożyć mu hołd.
| |
| − | | |
| − | Kiedy Batu został ostrzeżony przez wdowę po Tołuju, [[Sorkaktani-beki]], o szykowanej przeciw niemu wyprawie, zebrał armię złożoną z podbitych ludów i ruszył na Gujuka. Ten jednak umarł przed starciem. W porozumieniu z Sorkaktani-beki wysunął kandydaturę Mongkego na Wielkiego Chana i przeprowadził jego wybór na [[kurułtaj]]u w 1250. Jednak większość rodu panującego uznała ten kurułtaj za nielegalny, jako odbywający się poza granicami Mongolii. W 1251 wysłał 30-tysięczną armię pod dowództwem swego brata [[Berke-chan|Berke]], do ochrony kurułtaju zorganizowanego przez Sorkaktani-beki, na którym Mongke po raz kolejny został wybrany Wielkim Chanem, a Batu otrzymał faktyczną niezależność i tytuł ''Starszego Rodu Panującego''.
| |
| − | | |
| − | W 1252 wydał [[Aleksander Newski|Aleksandrowi Newskiemu]] [[jarłyk]] na wielkie księstwo ruskie.
| |
| − | | |
| − | == Zobacz też ==
| |
| − | * [[Burundaj]]
| |
| − | * [[I najazd mongolski na Polskę]]
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | {{Przypisy}}
| |
| − | | |
| − | {{Władca
| |
| − | |poprzednik = '''[[Dżoczi]]'''
| |
| − | |funkcja = [[chan (władca)|Chan]] [[Złota Orda|Złotej Ordy]]
| |
| − | |lata = 1227–1255
| |
| − | |następca = [[Sartak]]
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Władca infobox
| |
| − | |władca = Batu-chan
| |
| − | |imiona =
| |
| − | |tytulatura =
| |
| − | |grafika = Batuhan.JPG
| |
| − | |opis grafiki = Pomnik Batu-chana
| |
| − | |herb =
| |
| − | |opis herbu =
| |
| − | |faksymile =
| |
| − | |opis faksymile =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | |1. tytuł = chan [[Złota Orda|Złotej Ordy]]
| |
| − | |1. od =
| |
| − | |1. do =
| |
| − | |1. koronacja =
| |
| − | |1. poprzednik =
| |
| − | |1. następca = [[Sartak]]
| |
| − | |dynastia =
| |
| − | |data urodzenia = [[1205]]
| |
| − | |miejsce urodzenia =
| |
| − | |data śmierci = [[1255]]
| |
| − | |miejsce śmierci =
| |
| − | |przyczyna śmierci =
| |
| − | |miejsce spoczynku =
| |
| − | |ojciec = [[Dżoczi]]
| |
| − | |matka =
| |
| − | |rodzeństwo =
| |
| − | |1. związek z =
| |
| − | |1. związek od =
| |
| − | |1. związek do =
| |
| − | |1. dzieci =
| |
| − | |odznaczenia =
| |
| − | |commons =
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Władcy Złotej Ordy]]
| |
| − | [[Kategoria:Ludzie związani z Imperium Mongolskim]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w 1205]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w 1255]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]] | |
