|
|
| (Nie pokazano 10 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | {{Uwaga polska|
| + | #PATRZ [[Stjepan Tomaš]] |
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Tomasz_Kotromani%C4%87
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Stefan_Tomasz_Kotromani%C4%87&action=history
| |
| − | |nota = polski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | '''Stefan Tomasz Kotromanić''' (ur. ?, zm. [[10 lipca]] [[1461]] r.) – [[Władcy Bośni i Hercegowiny|król Bośni]] z [[dynastia|dynastii]] [[Kotromanowicze|Kotromanowiczów]], sprawujący władzę od [[1443]] r.<ref>J. E. Morby, ''Dynastie Świata. Przewodnik chronologiczny i genealogiczny'', przekład i oprac. M. Rusinek i J. Kozak, Kraków 1998, s. 269.</ref> Syn [[Stefan Ostoia|Stefana Ostoi]] nie wiadomo jednak z którego małżeństwa. Z pierwszego związku małżeńskiego zawartego z Vojačą miał syna [[Stefan Tomaszević Kotromanić|Stefana Tomasza]] oraz dwóch synów zmarłych przedwcześnie. Z drugą żoną Katarzyną Kosačą miał syna Zygmunta i córkę Katarzynę, którzy po upadku [[Bośnia i Hercegowina|Królestwa Bośni]] ulegli poturczeniu<ref name=autonazwa1>I. Czamańska, ''Stefan Tomasz'', [w:] ''Słownik władców Europy Średniowiecznej'', pod red. J. Dobosza i M. Serwańskiego, s. 348.</ref>.
| |
| − | | |
| − | == Panowanie ==
| |
| − | === Początki panowania ===
| |
| − | Wybrany został władcą Bośni po bezpotomnej śmierci [[Tvrtko II Kotromanić|Tvrtka II]] w [[1443]] r. Wyboru tego nie zaakceptował ówczesny [[wojewoda]] [[Stefan Vukczić Kosacza]], który poparł przeciw nowemu królowi jego brata Radivoja. Na początku [[1444]] r. Stefan Tomasz pokonał pretendenta do tronu, a następnie zajął [[Srebrenica|Srebrenicę]], znajdującą się w rękach [[Turcja|tureckich]], która na mocy prowadzonych układów między despotą serbskim [[Jerzy I Brankowić|Jerzym Brankoviciem]] a Turkami miała być zwrócona [[Serbia|Serbom]]. Doprowadziło to do zawarcia przez Jerzego Brankovica antybośniackiego sojuszu ze [[Stefan Vukczić Kosacza|Stefanem Vukcziciem]] oraz do wybuchu wojny<ref name=autonazwa2>W. Felczak, T. Wasilewski, ''Historia Jugosławii'', Wrocław 1985, s. 156.</ref>.
| |
| − | | |
| − | === Wojna domowa i wydzielenie się Hercegowiny ===
| |
| − | Próba doprowadzenia do kompromisu nie przyniosła żadnych skutków, w tym nawet zawarcie małżeństwa przez Stefana Vukczicia z córką Stefana Tomasza - Katarzyną w [[1446]] r. Wojna została zakończona w [[1448]] r. rozpadem Królestwa Bośni poprzez wydzielenie przez Stefana Vukczicia południowo-wschodniej części kraju której ogłosił się niezależnym władcą - [[herceg]]iem [[św. Sawa|św. Sawy]] (stąd [[Hercegowina]]). W czasie konfliktu utracił również [[Srebrenica|Srebrenicę]] na rzecz [[Serbia|Serbii]], z którą zawarł pokój w [[1451]] r. Wobec wzrostu zagrożenia ze strony [[Imperium Osmańskie]]go zawarł też pokój ze Stefanem Vukcziciem<ref name=autonazwa1 />.
| |
| − | | |
| − | === Szukanie sojuszników i I wyprawa turecka na Bośnię ===
| |
| − | Następnie starał się zawrzeć sojusz z [[Serbia|Serbią]] i [[Hercegowina|Hercegowiną]] skierowany przeciwko [[Turcja|Turcji]] - bezskutecznie, wobec sprzecznych interesów tych państw. Zwrócił się o pomoc do wodza [[Węgry|węgierskiego]] [[Jan Hunyady|Jana Hunyadego]], uzyskał też poparcie papieża [[Kalikst III|Kaliksta III]] do którego udał się osobiście w [[1455]] r oraz [[Republika Wenecka|Wenecji]]<ref>I. Czamańska, ''Stefan Tomasz'', [w:] ''Słownik władców Europy Średniowiecznej'', pod red. J. Dobosza i M. Serwańskiego, Poznań 1998, s. 348.</ref>. W [[1456]] r. Turcy zorganizowali wyprawę wojskową przeciw [[Bośnia i Hercegowina|Bośni]] i [[Węgry|Węgrom]] w czasie której udało się na krótko powstrzymać niebezpieczeństwo tureckie w wyniku bitwy pod [[Belgrad]]em. Było to jednak zwycięstwo okupione dużymi stratami – zginął [[Jan Hunyady]] – główny sojusznik Stefana Tomasza<ref name=autonazwa2 />.
| |
| − | | |
| − | === II wyprawa turecka na Bośnię ===
| |
| − | W [[1458]] r. Turcy ponownie zaatakowali [[Bośnia i Hercegowina|Bośnię]] a Stefan Tomasz nie uzyskał pomocy od nikogo ze sojuszników. Udało mu się jednak zażegnać konflikt poprzez zawarcie pokoju z Turcją na mocy którego Bośnia miała płacić wyższy [[haracz]]<ref>L. Podhorodecki, ''Jugosławia. Zarys dziejów'', Warszawa 1979, s. 82.</ref>.
| |
| − | | |
| − | === Ostatnie lata panowania ===
| |
| − | Ponieważ nowy despota serbski [[Stefan V Ślepy]] współudział z wojskami turecki Stefan Tomasz zawarł sojusz z opozycjonistami serbskim. Doprowadził do ślubu swojego syna [[Stefan Tomaszević Kotromanić|Stefana Tomaszewicza Kotromanowicza]] z córką zmarłego despoty [[Łazarz II Branković|Łazarza II]] i wprowadzić go na tron serbski ([[1459]]). Jednak zamiast wzmocnić to pozycję Bośni doprowadziło do eskalacji konfliktu bośniacko-tureckiego. Turcy zlikwidowali despotowinę, a działania Stefana Tomasza potępił [[Władcy Węgier|król]] [[Węgry|Węgier]] [[Maciej Korwin]], którego ten jeszcze rok wcześniej uznał zwierzchnictwo. Zwrócił się więc o pomoc do papieża [[Pius II|Piusa II]] o zorganizowanie [[krucjata|krucjaty]]. Papież udzielił zgody na taką wyprawę, ale w zamian zażądał likwidacji patarenskiej cerkwi bośniackiej. Na przełomie [[1460]]/[[1461]] Stefan Tomasz podjął się jej likwidacji w wyniku część patarenów zbiegła do [[Hercegowina|Hercegowiny]]. Fakt ten jednak nie wpłynął na polepszenie sytuacji politycznej Bośni, a wręcz przeciwnie podkopał autorytet króla w samej Bośni<ref>W. Felczak, T. Wasilewski, ''Historia Jugosławii'', Wrocław 1985, s. 159.</ref>.
| |
| − | | |
| − | == Śmierć ==
| |
| − | Niedługo potem Stefan Tomasz zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach. Podejrzewano zabójstwo inspirowane ze strony opozycji w samej Bośni na czele której stali jego brat Radivoj oraz syn [[Stefan Tomaszević Kotromanić|Stefan Tomaszewicz]] lub ze strony węgierskiej bądź tureckiej<ref>I. Czamańska, ''Stefan Tomasz'', [w:] ''Słownik władców Europy Średniowiecznej'', pod red. J. Dobosza i M. Serwańskiego, Poznań 1998, s. 349.</ref>.
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | == Bibliografia ==
| |
| − | * I. Czamańska, ''Stefan Tomasz'', [w:] ''Słownik władców Europy Średniowiecznej'', pod red. J. Dobosza i M. Serwańskiego, Wyd. Poznańskie, Poznań 1998, s. 348-349.
| |
| − | * W. Felczak, T. Wasilewski, ''Historia Jugosławii'', wyd. Ossolineum, Wrocław 1985.
| |
| − | * L. Podhoredecki, ''Jugosławia. Zarys dziejów'', wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1979.
| |
| − | | |
| − | {{Władca
| |
| − | |poprzednik = [[Tvrtko II Kotromanić]]
| |
| − | |grafika = Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg
| |
| − | |rozmiar = 45
| |
| − | |funkcja = [[Władcy Bośni i Hercegowiny|Król Bośni]]
| |
| − | |lata = [[1443]]-[[1461]]
| |
| − | |następca = [[Stefan Tomaszević Kotromanić]]
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Władca infobox
| |
| − | |władca = Stefan Tomasz Kotromanić
| |
| − | |imiona =
| |
| − | |tytulatura =
| |
| − | |grafika = Stjepan tomas.jpg
| |
| − | |opis grafiki =
| |
| − | |herb = Coat of arms of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg
| |
| − | |opis herbu = Dawny Herb Bośni i Hercegowiny
| |
| − | |faksymile =
| |
| − | |opis faksymile =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | |1. tytuł = [[Władcy Bośni i Hercegowiny|król Bośni]]
| |
| − | |1. od = 1443
| |
| − | |1. do = 1461
| |
| − | |1. koronacja =
| |
| − | |1. poprzednik = [[Tvrtko II Kotromanić]]
| |
| − | |1. następca = [[Stefan Tomaszević Kotromanić]]
| |
| − | |dynastia = [[Kotromanowicze]] / [[Kotromanići]]
| |
| − | |data urodzenia = data nieznana
| |
| − | |miejsce urodzenia =
| |
| − | |data śmierci = 10 lipca 1461
| |
| − | |miejsce śmierci =
| |
| − | |przyczyna śmierci =
| |
| − | |miejsce spoczynku =
| |
| − | |ojciec = [[Stefan Ostoia]]
| |
| − | |matka = ?
| |
| − | |rodzeństwo = [[Stefan Ostojić Kotromanić]] <br /> Radivoj
| |
| − | |1. związek = żona
| |
| − | |1. związek z = Vojača <br /> Katarzyna Kosača
| |
| − | |1. związek od =
| |
| − | |1. związek do =
| |
| − | |1. dzieci = [[Stefan Tomaszević Kotromanić|Stefan]] <br /> syn? <br /> syn? <br /> Zygmunt <br /> [[Katarina Tomašević|Katarina]]
| |
| − | |odznaczenia =
| |
| − | |commons =
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {{SORTUJ:Kotromanić Stefan Tomasz}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Kotromanowicze]]
| |
| − | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Bośni]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w 1461]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w XV wieku]] | |
