V. László

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Pieczęć królewska Władysława Pogrobowca..jpg Pieczęć Władysława Pogrobowca króla Czech i Węgier. Przywilej dla miasta Waralaya / Podegrodzie Spiskie, dokument pergaminowy, Buda 1.05.1456. Pieczęć z czerwonego wosku (Ø 68 mm) w woskowej miseczce (Ø 100 mm). Kolekcja prywatna. V. László (pol. Władysław Pogrobowiec, chor. Ladislav V. Posmrtni, cze. Ladislav Pohrobek, niem. Ladislaus Postumus) (* 22 lutego 1440 w Komarnie, † 23 listopada 1457 w Pradze) – książę Austrii (od 1453 arcyksiążę) w latach 1440–1457, król Czech (Ladislav Pohrobek), Węgier i Chorwacji (jako Ladislav V. Posmrtni) w latach 1453–1457 z dynastii Habsburgów. Syn króla niemieckiego, Czech i Węgier Albrechta II Habsburga i Elżbiety Luksemburskiej, córki cesarza, króla Czech i Węgier Zygmunta Luksemburskiego. Urodził się cztery miesiące po śmierci ojca i dlatego został nazwany Pogrobowcem. Węgierscy posiadacze ziemscy wybrali Władysława III Warneńczyka, króla Polski, na swojego króla jako Władysława I (węg. I. Ulászló), ale matka Władysława Pogrobowca uknuła spisek, w ramach którego jej dwórka, Helena Kottannerin ukradła koronę z Wyszegradu i zawiozła ją do Wiener Neustadt. Według legendy, krzyż na koronie jest krzywy, ponieważ został uszkodzony podczas transportu. Elżbieta wymusiła na prymasie koronację niemowlęcia w Székesfehérvárze 15 maja 1440, gdzie, ze względów bezpieczeństwa, umieściła swoje dziecko pod ochroną jego wuja, króla niemieckiego Fryderyka III Habsburga (władcy Styrii i Karyntii), który to w rzeczywistości trzymał Władysława jako więźnia na Zamku Orth i sam rządził Austrią. W sferze wojskowej obronę praw Władysława Pogrobowca do korony węgierskiej złożyła Elżbieta w ręce doświadczonego kondotiera, Czecha Jana Jiskry. Ten, na czele pięciotysięcznego wojska, złożonego w znacznej części z byłych żołnierzy wojsk husyckich, zajął wkrótce zachodnią i północną część kraju, w tym Spisz i bogate miasta górnicze środkowej Słowacji. Po śmierci Elżbiety (1442) pozwoliło mu to na występowanie jeszcze przez dłuższy czas w obronie interesów nieletniego króla. Po śmierci Władysława Warneńczyka podczas bitwy pod Warną (10 listopada 1444), węgierscy możnowładcy, mimo znaczącej opozycji, wybrali Władysława Pogrobowca na swojego króla oraz wysłali delegację do Wiednia, która żądała od cesarza oddania dziecka i korony, lecz Fryderyk pierwotnie odmówił spełnienia tych żądań. W Czechach jako regent rządził Jerzy z Podiebradów, natomiast na Węgrzech – tzw. Rada Siedmiu, w skład której weszli m.in. Jan Jiskra i Jan Hunyady. Po rozwiązaniu Rady przez Sejm w 1446 r. władzę w imieniu Pogrobowca – jako regent – objął Hunyady. Pozostawał on w stanie permanentnej wojny z Janem Jiskrą, występującym w dalszym ciągu jako obrońca nieobecnego króla i dzierżącym w jego imieniu ziemie dzisiejszej Słowacji. Od roku 1450 rósł nacisk wywierany przez arystokrację na cesarza, by uwolnił dziecko. W roku 1452 znaczący posiadacze ziemscy dołączyli do konfederacji ustanowionej w mieście Mailberg pod przywództwem Ulricha z Eyczing i Ulryka II Cylejskiego, przy pomocy której uwolnili go siłą. Cillei, kuzyn matki Władysława, zwyciężył później Eyczinga i sam został obrońcą dziecka, co oznaczało również zostanie rzeczywistym władcą. 28 października 1453 Władysław Pogrobowiec – w wieku 13 lat – został koronowany na króla Czech i od tego czasu większość czasu spędzał w Pradze i Wiedniu. W związku z tym, że Cillei stawał się coraz bardziej nieprzyjazny Janowi Hunyadyemu, który to ponosił największy ciężar wojny z Turkami, był on (a więc Władysław razem z nim) neutralny w stosunku do groźby tureckiej. Po śmierci Hunyadyego, Władysław mianował Cillei naczelnikiem Węgier podczas zgromadzenia ustawodawczego w Futtak (październik 1456). Kiedy podczas oblężenia Belgradu Cillei został zamordowany przez Władysława Hunyadyego (w akcie zemsty za próbę morderstwa na nim z 9 listopada 1456), Władysław zarządził ścięcie młodego Węgra, które zostało przeprowadzone 16 marca 1457. Spowodowało to tak duże niepokoje na terenie Węgier, że Władysław musiał uciekać do Pragi, gdzie spędził ostatni rok swojego życia. Zmarł nieoczekiwanie 23 listopada 1457, w trakcie aranżowania mariażu z Magdaleną, córką Karola VII, króla Francji. Podejrzenie, że został zamordowany przez Jerzego z Podiebradów lub innego wroga politycznego, obalono dopiero w 80. latach XX wieku. Z badań antropologicznych wynika, że umarł na białaczkę. Jego następcą na tronie austriackim był Fryderyk III Habsburg, na węgierskim – Maciej Korwin z rodziny Hunyadych, na czeskim – wcześniej wspomniany Jerzy z Podiebradów, jedyny husycki władca jego królestwa. Genealogia Albrecht IV Habsburg ur. 19 IX 1377 zm. 14 IX 1404 Joanna Wittelsbach 1) ur. 1373 zm. 17 X 1410 Zygmunt Luksemburski ur. 14/15 II 1368 zm. 9 XII 1437 Barbara Cylejska ur. 1390/95 zm. 11 VII 1451                   Albrecht II Habsburg ur. 16 VIII 1397 zm. 27 X 1439 Elżbieta Luksemburska ur. 28 II 1409 zm. 19/25 XII 1442           Władysław Pogrobowiec ur. 22 II 1440 zm. 23 XI 1457 córka Albrechta I Wittelsbacha, syna Ludwika IV Bawarskiego, i Małgorzaty Brzeskiej, córki Ludwika I brzeskiego

Ladislaus Postumus (niem.) Władysław Pogrobowiec (pol.) V. László (węg.) Ladislav V. Posmrtni (chor.) adislav Pohrobek (cz.) Ladislav Pohrobok (słow.) — król Czech i Węgier — Władysław Pogrobowiec Władysław Pogrobowiec Herb króla V. László Herb króla V. László Król Węgier i Chorwacji Okres od 1453 do 1457 Koronacja 15 maja 1440 Poprzednik Władysław III Warneńczyk Następca Maciej Korwin Król Czech Okres od 1440 do 1457 Koronacja 28 października 1453 Poprzednik Albrecht II Habsburg Następca Jerzy z Podiebradów Książę Austrii Okres od 1440 do 1457 Poprzednik Albrecht V Następca Fryderyk III Habsburg Dane biograficzne Dynastia Habsburgowie Państwo {{{państwo}}} Urodziny 22 lutego 1440 Miejsce Komárom Śmierć 23 listopada 1457 Miejsce Praga Ojciec Albrecht II Habsburg Matka Elżbieta Luksemburska Rodzeństwo Anna Habsburżanka Jerzy Elżbieta Rakuszanka