Jan XXII: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 14: | Linia 14: | ||
| | | | ||
| − | '''Jan XXII''' ([[łacina|łac.]] ''Ioannes XXII'', właśc. '''Jacques | + | '''Jan XXII''' ([[łacina|łac.]] ''Ioannes XXII'', właśc. '''Jacques Duese'''; ur. ok. [[1244]] w [[Cahors]], zm. [[4 grudnia]] [[1334]] w [[Awinion]]ie<ref name="Kelly">John N. D. Kelly: ''Encyklopedia papieży''. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, str. 299-302. ISBN 83-06-02633-0.</ref>) – [[papież]] w okresie od 7 sierpnia 1316 do 4 grudnia 1334<ref name="Wollpert">Rudolf Fischer-Wollpert: ''Leksykon papieży''. Kraków: Znak, 1996, s. 108-110. ISBN 83-7006-437-X.</ref>. |
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
| − | Urodził się w bogatej mieszczańskiej rodzinie | + | Urodził się w bogatej mieszczańskiej rodzinie<ref name="Kelly" />, jako syn szewca z Cahors{{r|Rosay}}. Studiował prawo i teologię w Cahors i [[Montpellier]]<ref name="Kelly" />, był proboszczem kościoła św. Andrzeja w Cahors. w 1289 wyjechał do [[Neapol]]u. Był wychowawcą i doradcą króla Neapolu [[Karol Robert|Karola Roberta]]; z poręki króla został biskupem [[Fréjus]], a następnie [[Archidiecezja Awinionu|Awinionu]]<ref name="Wollpert" />. Brał udział w pracach [[sobór w Vienne|soboru w Vienne]] w 1311, zwłaszcza w procesie wytoczonym [[templariusze|templariuszom]]. |
| − | Po śmierci [[Klemens V|papieża Klemensa V]] nastąpił ponad dwuletni [[sede vacante|wakat]] na tronie papieskim | + | Po śmierci [[Klemens V|papieża Klemensa V]] nastąpił ponad dwuletni [[sede vacante|wakat]] na tronie papieskim<ref name="Wollpert" />. Kilka grup [[kardynał]]ów, skłóconych ze sobą i reprezentujących interesy różnych panujących, nie mogło uzgodnić osoby nowego papieża. Ostatecznie po interwencji króla Francji [[Filip V Wysoki|Filipa V]] wybór [[konklawe]] w [[Lyon]]ie w 1316 r. padł na biskupa d'Euse, liczącego już około 72 lata<ref name="Wollpert" />. Elekt, który przyjął imię Jana XXII, rządził Kościołem 18 lat i był jednym z energiczniejszych papieży [[niewola awiniońska|okresu awiniońskiego]]<ref name="Wollpert" />. |
| − | Początkowo chciał przenieść się do Rzymu, jednak na prośby kardynałów, postanowił pozostać w Awinionie | + | Początkowo chciał przenieść się do Rzymu, jednak na prośby kardynałów, postanowił pozostać w Awinionie<ref name="Wollpert" />. Na początku pontyfikatu zreformował administrację kościelną: zwiększył zakres prowizji papieskich, zakazał posiadania więcej niż dwóch [[beneficjum|beneficjów]], podzielił większe [[diecezja|diecezje]] na mniejsze, wprowadził nakaz płacenia [[annaty|annatów]] i zreorganizował kurię<ref name="Kelly" />. |
W 1317 ogłosił [[Bulla|bullę]] ''Spondent quas non exhibent divitias'' wymierzoną w [[alchemia|alchemików]]{{r|---------------Papal-bull|BW}}. | W 1317 ogłosił [[Bulla|bullę]] ''Spondent quas non exhibent divitias'' wymierzoną w [[alchemia|alchemików]]{{r|---------------Papal-bull|BW}}. | ||
| Linia 27: | Linia 27: | ||
W 1326 lub 1327 w bulli [[Super illius specula]] dał inkwizytorom prawo ścigania sprawców praktyk magicznych jako heretyków. | W 1326 lub 1327 w bulli [[Super illius specula]] dał inkwizytorom prawo ścigania sprawców praktyk magicznych jako heretyków. | ||
| − | Papież popadł w konflikt z [[Zakony i zgromadzenia franciszkańskie|franciszkanami]], w wyniku czego doszło do schizmy i nałożenia ekskomuniki na generała zakonu, [[Michał z Ceseny|Michała z Ceseny]], który uciekł na dwór króla niemieckiego | + | Papież popadł w konflikt z [[Zakony i zgromadzenia franciszkańskie|franciszkanami]], w wyniku czego doszło do schizmy i nałożenia ekskomuniki na generała zakonu, [[Michał z Ceseny|Michała z Ceseny]], który uciekł na dwór króla niemieckiego<ref name="Kelly" />. Wkrótce potem powstał spór pomiędzy królem Niemiec [[Ludwik IV Bawarski|Ludwikiem IV]] a księciem Austrii [[Fryderyk III Piękny|Fryderykiem III]] o koronę niemiecką<ref name="Wollpert" />. Wprawdzie w 1322 roku Ludwik pokonał Fryderyka, ale papież nie chciał go uznać królem<ref name="Kelly" />. Rok później Jan ekskomunikował Ludwika, co spowodowało potępienie papieża przez Ludwika i koronowanie się na cesarza w 1328 roku<ref name="Kelly" />. Król nakazał także wybrać na [[antypapież]]a [[Mikołaj V (antypapież)|Pietro Rainalducciego]], który jako Mikołaj V utrzymał się w Rzymie tylko przez 2 lata<ref name="Wollpert" />. Po wyjeździe Ludwika IV antypapież uznał zwierzchnictwo Jana i został uwięziony w areszcie domowym<ref name="Wollpert" />. |
| − | W 1323 roku [[kanonizacja|kanonizował]] [[Tomasz z Akwinu|Tomasza z Akwinu]], a w 1329 roku potępił [[Mistrz Eckhart|Mistrza Eckharta]] | + | W 1323 roku [[kanonizacja|kanonizował]] [[Tomasz z Akwinu|Tomasza z Akwinu]], a w 1329 roku potępił [[Mistrz Eckhart|Mistrza Eckharta]]<ref name="Wollpert" />. Zmarł w wieku niemal dziewięćdziesięciu lat<ref name="Wollpert" />. W czasie swego [[pontyfikat]]u mianował wielu kardynałów francuskich, dając im wielką przewagę w Kolegium Kardynalskim<ref name="Kelly" />. |
| − | Uważał, że dusze po śmierci nie mogą oglądać Boga – ma to nastąpić dopiero po [[Sąd Ostateczny|Sądzie Ostatecznym]] | + | Uważał, że dusze po śmierci nie mogą oglądać Boga – ma to nastąpić dopiero po [[Sąd Ostateczny|Sądzie Ostatecznym]]<ref name="Kelly" />. Tuż przed śmiercią, wyrzekł się swoich poglądów w obecności kardynałów<ref name="Kelly" />. W rzeczywistości podawał własną interpretację spraw ostatecznych, tego co dzieje się z duszami po śmierci i kiedy dusze "oglądać będą Boga twarzą w twarz"<ref name="Kelly" />. |
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| Linia 41: | Linia 41: | ||
| | | | ||
{{Duchowny infobox | {{Duchowny infobox | ||
| − | |imię i nazwisko = Jacques | + | |imię i nazwisko = Jacques Duese |
|imię i nazwisko oryginalne = | |imię i nazwisko oryginalne = | ||
|imię przybrane = Jan XXII | |imię przybrane = Jan XXII | ||
Wersja z 07:06, 16 cze 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Jan XXII (łac. Ioannes XXII, właśc. Jacques Duese; ur. ok. 1244 w Cahors, zm. 4 grudnia 1334 w Awinionie[1]) – papież w okresie od 7 sierpnia 1316 do 4 grudnia 1334[2]. ŻyciorysUrodził się w bogatej mieszczańskiej rodzinie[1], jako syn szewca z Cahors[3]. Studiował prawo i teologię w Cahors i Montpellier[1], był proboszczem kościoła św. Andrzeja w Cahors. w 1289 wyjechał do Neapolu. Był wychowawcą i doradcą króla Neapolu Karola Roberta; z poręki króla został biskupem Fréjus, a następnie Awinionu[2]. Brał udział w pracach soboru w Vienne w 1311, zwłaszcza w procesie wytoczonym templariuszom. Po śmierci papieża Klemensa V nastąpił ponad dwuletni wakat na tronie papieskim[2]. Kilka grup kardynałów, skłóconych ze sobą i reprezentujących interesy różnych panujących, nie mogło uzgodnić osoby nowego papieża. Ostatecznie po interwencji króla Francji Filipa V wybór konklawe w Lyonie w 1316 r. padł na biskupa d'Euse, liczącego już około 72 lata[2]. Elekt, który przyjął imię Jana XXII, rządził Kościołem 18 lat i był jednym z energiczniejszych papieży okresu awiniońskiego[2]. Początkowo chciał przenieść się do Rzymu, jednak na prośby kardynałów, postanowił pozostać w Awinionie[2]. Na początku pontyfikatu zreformował administrację kościelną: zwiększył zakres prowizji papieskich, zakazał posiadania więcej niż dwóch beneficjów, podzielił większe diecezje na mniejsze, wprowadził nakaz płacenia annatów i zreorganizował kurię[1]. W 1317 ogłosił bullę Spondent quas non exhibent divitias wymierzoną w alchemików[4][5]. W 1326 lub 1327 w bulli Super illius specula dał inkwizytorom prawo ścigania sprawców praktyk magicznych jako heretyków. Papież popadł w konflikt z franciszkanami, w wyniku czego doszło do schizmy i nałożenia ekskomuniki na generała zakonu, Michała z Ceseny, który uciekł na dwór króla niemieckiego[1]. Wkrótce potem powstał spór pomiędzy królem Niemiec Ludwikiem IV a księciem Austrii Fryderykiem III o koronę niemiecką[2]. Wprawdzie w 1322 roku Ludwik pokonał Fryderyka, ale papież nie chciał go uznać królem[1]. Rok później Jan ekskomunikował Ludwika, co spowodowało potępienie papieża przez Ludwika i koronowanie się na cesarza w 1328 roku[1]. Król nakazał także wybrać na antypapieża Pietro Rainalducciego, który jako Mikołaj V utrzymał się w Rzymie tylko przez 2 lata[2]. Po wyjeździe Ludwika IV antypapież uznał zwierzchnictwo Jana i został uwięziony w areszcie domowym[2]. W 1323 roku kanonizował Tomasza z Akwinu, a w 1329 roku potępił Mistrza Eckharta[2]. Zmarł w wieku niemal dziewięćdziesięciu lat[2]. W czasie swego pontyfikatu mianował wielu kardynałów francuskich, dając im wielką przewagę w Kolegium Kardynalskim[1]. Uważał, że dusze po śmierci nie mogą oglądać Boga – ma to nastąpić dopiero po Sądzie Ostatecznym[1]. Tuż przed śmiercią, wyrzekł się swoich poglądów w obecności kardynałów[1]. W rzeczywistości podawał własną interpretację spraw ostatecznych, tego co dzieje się z duszami po śmierci i kiedy dusze "oglądać będą Boga twarzą w twarz"[1]. Przypisy
Bibliografia
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
