Nicefor III Botaniates: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
|strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Nicefor_III_Botaniates | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Nicefor_III_Botaniates | ||
| Linia 14: | Linia 14: | ||
| | | | ||
| − | '''Nicefor III Botaniates''' | + | '''Nicefor III Botaniates''' (gr. ''Νικηφόρος Γ΄ Βοτανειάτης'' – ''Nikēphoros III Botaneiatēs'', łac. ''Nicephorus Botaniates'') (* ok. [[1001]]÷[[1002]], † [[1081]] lub [[1082]]) – [[cesarz]] [[cesarstwo Bizantyńskie|bizantyjski]] w latach [[1078]]-[[1081]]. |
== Przed objęciem władzy == | == Przed objęciem władzy == | ||
| − | Nicefor pochodził z [[Anatolia|małoazjatyckiego]] rodu spokrewnionego z Fokasami<ref> | + | Nicefor pochodził z [[Anatolia|małoazjatyckiego]] rodu spokrewnionego z Fokasami<ref>Maciej Salamon: , [w:] ''Encyklopedia Kultury Bizantyńskiej''. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2002, s. 372. ISBN 83-235-0011-8., G. Ostrogorski mówi o 24 marca Georg Ostrogorski: ''Dzieje Bizancjum''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 339. ISBN 978-83-01-15258-0.</ref>. Jak wielu innych przedstawicieli anatolijskiej arystokracji wybrał karierę w armii cesarskiej, uzyskując dowództwo [[Tem (historia)|temu]] Anatolikon. W roku [[1057]] był jednym z oficerów, którzy wystąpili przeciwko [[Michał VI Stratiotikos|Michałowi VI]], popierając [[Izaak I Komnen|Izaaka I Komnena]]<ref name="Salamon">Maciej Salamon: , [w:] ''Encyklopedia Kultury Bizantyńskiej''. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2002, s. 372. ISBN 83-235-0011-8.</ref>. |
== Obalenie Michała VII == | == Obalenie Michała VII == | ||
| − | W [[1077]] przeciwko rządom [[Michał VII Dukas|Michała VII]] wystąpiła armia z prowincji [[Europa|europejskich]] cesarstwa pod wodzą [[Nikefor Bryennios (seniora)|Nikefora Bryenninosa]]. W październiku 1077 Nicefor Botaniates stanął na czele analogicznego ruchu w prowincjach [[Azja]]tyckich. Siódmego stycznia 1078 został on okrzyknięty cesarzem i ruszył na stolicę. Dysponując niewielką ilością żołnierzy, zdecydował się na werbunek Turków, korzystając z pomocy [[Sulajman Ibn Kutlumisz|Sulejmana]] jednego z kuzynów sułtana [[Alp Arslan bin Chaghri|Alp Arslana]] – zwycięzcy spod [[Bitwa pod Manzikertem|Manzikert]]. Z ich pomocą zdobył kolejno [[Kyzikos]], Nikeę – pod którą pokonał wojska cesarskie oraz [[Nikomedia|Nikomedię]], [[Chalkedon]] i [[Chryzopol]]. Następnie stanął pod [[Konstantynopol]]em gdzie miał silne poparcie m.in. w duchowieństwie oraz korporacjach rzemieślniczych. Wobec zaistniałej sytuacji 31 marca 1078 Michał VII Dukas abdykował i usunął się do klasztoru<ref name= | + | W [[1077]] przeciwko rządom [[Michał VII Dukas|Michała VII]] wystąpiła armia z prowincji [[Europa|europejskich]] cesarstwa pod wodzą [[Nikefor Bryennios (seniora)|Nikefora Bryenninosa]]. W październiku 1077 Nicefor Botaniates stanął na czele analogicznego ruchu w prowincjach [[Azja]]tyckich. Siódmego stycznia 1078 został on okrzyknięty cesarzem i ruszył na stolicę. Dysponując niewielką ilością żołnierzy, zdecydował się na werbunek Turków, korzystając z pomocy [[Sulajman Ibn Kutlumisz|Sulejmana]] jednego z kuzynów sułtana [[Alp Arslan bin Chaghri|Alp Arslana]] – zwycięzcy spod [[Bitwa pod Manzikertem|Manzikert]]. Z ich pomocą zdobył kolejno [[Kyzikos]], Nikeę – pod którą pokonał wojska cesarskie oraz [[Nikomedia|Nikomedię]], [[Chalkedon]] i [[Chryzopol]]. Następnie stanął pod [[Konstantynopol]]em gdzie miał silne poparcie m.in. w duchowieństwie oraz korporacjach rzemieślniczych. Wobec zaistniałej sytuacji 31 marca 1078 Michał VII Dukas abdykował i usunął się do klasztoru<ref name="Salamon" />. W tych warunkach 3 kwietnia<ref>Maciej Salamon: , [w:] ''Encyklopedia Kultury Bizantyńskiej''. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2002, s. 372. ISBN 83-235-0011-8., G. Ostrogorski mówi o 24 marca Georg Ostrogorski: ''Dzieje Bizancjum''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 339. ISBN 978-83-01-15258-0.</ref> Nicefor, wkroczył do stolicy i przejął ster rządów. Koronacja władcy nastąpiła jednakże dopiero kilka miesięcy później (2 czerwca bądź lipca [[1078]] roku)<ref>Tu również odmiennie G. Ostrogorski, który twierdzi, iż po wkroczeniu do stolicy ''(...) jeszcze tego samego dnia otrzymał koronę z rąk patriarchy''. Georg Ostrogorski: ''Dzieje Bizancjum''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 339. ISBN 978-83-01-15258-0.</ref>. Dla umocnienia swej pozycji cesarz poślubił żonę swojego poprzednika – Marię z Alanii i to jeszcze za życia Michała VII. |
Na wieść o przewrocie w Bizancjum [[Grzegorz VII (papież)|papież Grzegorz VII]] obłożył Nicefora klątwą. | Na wieść o przewrocie w Bizancjum [[Grzegorz VII (papież)|papież Grzegorz VII]] obłożył Nicefora klątwą. | ||
| Linia 27: | Linia 27: | ||
[[Plik:Nicephorus III.jpg|thumb|100px|Nicefor III]] | [[Plik:Nicephorus III.jpg|thumb|100px|Nicefor III]] | ||
[[Plik:Byzantium 1081 c AD.jpg|left|thumb|250px|Cesarstwo Bizantyńskie w roku [[1081]].]] | [[Plik:Byzantium 1081 c AD.jpg|left|thumb|250px|Cesarstwo Bizantyńskie w roku [[1081]].]] | ||
| − | Rządy Nicefora III charakteryzowały się brakiem spójnej polityki i początkowo polegały głównie na zjednywaniu sobie stronników obalonego Michała VII. W tym okresie nasiliła się jeszcze walka stronnictw co zwiększyło panujący w kraju chaos wywołany [[Bitwa pod Manzikertem|klęską pod Manzikert]]. Wzrastające wydatki doprowadziły również do wyczerpania skarbu, a w konsekwencji do obniżeniu wartości pieniądza. Wielkie wpływy na dworze uzyskali cesarscy zausznicy: Borył i German. Początkowo podporą rządów Nicefora III była również rodzina [[Komnenowie|Komnenów]]<ref name= | + | Rządy Nicefora III charakteryzowały się brakiem spójnej polityki i początkowo polegały głównie na zjednywaniu sobie stronników obalonego Michała VII. W tym okresie nasiliła się jeszcze walka stronnictw co zwiększyło panujący w kraju chaos wywołany [[Bitwa pod Manzikertem|klęską pod Manzikert]]. Wzrastające wydatki doprowadziły również do wyczerpania skarbu, a w konsekwencji do obniżeniu wartości pieniądza. Wielkie wpływy na dworze uzyskali cesarscy zausznicy: Borył i German. Początkowo podporą rządów Nicefora III była również rodzina [[Komnenowie|Komnenów]]<ref name="Salamon" />. |
Najgorsze jednak wieści dochodziły do [[Konstantynopol]]a z prowincji [[Anatolia|małoazjatyckich]]. Około roku 1080 pojawił się tam kolejny pretendent – Nikefor Melisen, który w tym samym roku obwołał się cesarzem. Ponadto podobnie jak wcześniej Nicefor III, sprzymierzył się on z Sulejmanem. Ten ostatni korzystając z powstałego zamieszania, którego powstanie było zresztą w niemałym stopniu jego własnym udziałem, opanował całą Bizantyjską Azję Mniejszą – od [[Cylicja|Cylicji]] do [[Dardanele|Hellespontu]]. Jak podaje G. Ostrogorski: Sulejman „''(...) na tej prastarej bizantyńskiej ziemi założył [[sułtanat Rumu]], czyli rzymski.''” Taki był ostateczny rezultat nieudolnej polityki następców [[Bazyli II Bułgarobójca|Bazylego II]], która doprowadziła do rozprężenia się systemu militarnego i administracyjnego Anatolii oraz zaniknięciu instytucji [[stratioci|stratiotów-rolników]] stworzonej jeszcze przez cesarza [[Herakliusz (cesarz bizantyński)|Herakliusza]]<ref>Georg Ostrogorski: ''Dzieje Bizancjum''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 340. ISBN 978-83-01-15258-0.</ref>. | Najgorsze jednak wieści dochodziły do [[Konstantynopol]]a z prowincji [[Anatolia|małoazjatyckich]]. Około roku 1080 pojawił się tam kolejny pretendent – Nikefor Melisen, który w tym samym roku obwołał się cesarzem. Ponadto podobnie jak wcześniej Nicefor III, sprzymierzył się on z Sulejmanem. Ten ostatni korzystając z powstałego zamieszania, którego powstanie było zresztą w niemałym stopniu jego własnym udziałem, opanował całą Bizantyjską Azję Mniejszą – od [[Cylicja|Cylicji]] do [[Dardanele|Hellespontu]]. Jak podaje G. Ostrogorski: Sulejman „''(...) na tej prastarej bizantyńskiej ziemi założył [[sułtanat Rumu]], czyli rzymski.''” Taki był ostateczny rezultat nieudolnej polityki następców [[Bazyli II Bułgarobójca|Bazylego II]], która doprowadziła do rozprężenia się systemu militarnego i administracyjnego Anatolii oraz zaniknięciu instytucji [[stratioci|stratiotów-rolników]] stworzonej jeszcze przez cesarza [[Herakliusz (cesarz bizantyński)|Herakliusza]]<ref>Georg Ostrogorski: ''Dzieje Bizancjum''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 340. ISBN 978-83-01-15258-0.</ref>. | ||
| Linia 34: | Linia 34: | ||
Przeciwko Niceforowi wystąpił najpierw wcześniejszy pretendent [[Nikefor Bryennios (starszy)]]<ref>Nie należy go mylić z [[Nikefor Bryennios|Niceforem Bryenniosem]], mężem Anny Komneny.</ref>, a później rodzina Komnenów, która początkowo stanowiła podporę dla rządów nowego władcy, pomagając mu między innymi w rozprawieniu się z Bryenniosem oraz z jego następcą na stanowisku [[duks]]a [[Durrës|Dyrrachium]] – Nikeforem Bazylacjuszem. | Przeciwko Niceforowi wystąpił najpierw wcześniejszy pretendent [[Nikefor Bryennios (starszy)]]<ref>Nie należy go mylić z [[Nikefor Bryennios|Niceforem Bryenniosem]], mężem Anny Komneny.</ref>, a później rodzina Komnenów, która początkowo stanowiła podporę dla rządów nowego władcy, pomagając mu między innymi w rozprawieniu się z Bryenniosem oraz z jego następcą na stanowisku [[duks]]a [[Durrës|Dyrrachium]] – Nikeforem Bazylacjuszem. | ||
| − | Czwartego kwietnia [[1081]], po wkroczeniu do stolicy Izaaka i [[Aleksy I Komnen|Aleksego]] Komnenów, Nicefor III abdykował. Za radą patriarchy wstąpił do [[Klasztor Peribleptu|klasztoru Peribleptu]], gdzie zmarł<ref name= | + | Czwartego kwietnia [[1081]], po wkroczeniu do stolicy Izaaka i [[Aleksy I Komnen|Aleksego]] Komnenów, Nicefor III abdykował. Za radą patriarchy wstąpił do [[Klasztor Peribleptu|klasztoru Peribleptu]], gdzie zmarł<ref name="Salamon" />. |
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| Linia 85: | Linia 85: | ||
[[Kategoria:Cesarze bizantyńscy]] | [[Kategoria:Cesarze bizantyńscy]] | ||
| + | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
| + | [[Kategoria:Urodzeni w XI wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1081]] | [[Kategoria:Zmarli w 1081]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Zmarli w XI wieku]] |
[[Kategoria:Władcy, którzy abdykowali]] | [[Kategoria:Władcy, którzy abdykowali]] | ||
| − | |||
Aktualna wersja na dzień 07:19, 16 cze 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Nicefor III Botaniates (gr. Νικηφόρος Γ΄ Βοτανειάτης – Nikēphoros III Botaneiatēs, łac. Nicephorus Botaniates) (* ok. 1001÷1002, † 1081 lub 1082) – cesarz bizantyjski w latach 1078-1081. Spis treściPrzed objęciem władzyNicefor pochodził z małoazjatyckiego rodu spokrewnionego z Fokasami[1]. Jak wielu innych przedstawicieli anatolijskiej arystokracji wybrał karierę w armii cesarskiej, uzyskując dowództwo temu Anatolikon. W roku 1057 był jednym z oficerów, którzy wystąpili przeciwko Michałowi VI, popierając Izaaka I Komnena[2]. Obalenie Michała VIIW 1077 przeciwko rządom Michała VII wystąpiła armia z prowincji europejskich cesarstwa pod wodzą Nikefora Bryenninosa. W październiku 1077 Nicefor Botaniates stanął na czele analogicznego ruchu w prowincjach Azjatyckich. Siódmego stycznia 1078 został on okrzyknięty cesarzem i ruszył na stolicę. Dysponując niewielką ilością żołnierzy, zdecydował się na werbunek Turków, korzystając z pomocy Sulejmana jednego z kuzynów sułtana Alp Arslana – zwycięzcy spod Manzikert. Z ich pomocą zdobył kolejno Kyzikos, Nikeę – pod którą pokonał wojska cesarskie oraz Nikomedię, Chalkedon i Chryzopol. Następnie stanął pod Konstantynopolem gdzie miał silne poparcie m.in. w duchowieństwie oraz korporacjach rzemieślniczych. Wobec zaistniałej sytuacji 31 marca 1078 Michał VII Dukas abdykował i usunął się do klasztoru[2]. W tych warunkach 3 kwietnia[3] Nicefor, wkroczył do stolicy i przejął ster rządów. Koronacja władcy nastąpiła jednakże dopiero kilka miesięcy później (2 czerwca bądź lipca 1078 roku)[4]. Dla umocnienia swej pozycji cesarz poślubił żonę swojego poprzednika – Marię z Alanii i to jeszcze za życia Michała VII. Na wieść o przewrocie w Bizancjum papież Grzegorz VII obłożył Nicefora klątwą. Rządy Nicefora IIIPlik:Nicephorus III.jpg Nicefor III Plik:Byzantium 1081 c AD.jpg Cesarstwo Bizantyńskie w roku 1081. Rządy Nicefora III charakteryzowały się brakiem spójnej polityki i początkowo polegały głównie na zjednywaniu sobie stronników obalonego Michała VII. W tym okresie nasiliła się jeszcze walka stronnictw co zwiększyło panujący w kraju chaos wywołany klęską pod Manzikert. Wzrastające wydatki doprowadziły również do wyczerpania skarbu, a w konsekwencji do obniżeniu wartości pieniądza. Wielkie wpływy na dworze uzyskali cesarscy zausznicy: Borył i German. Początkowo podporą rządów Nicefora III była również rodzina Komnenów[2]. Najgorsze jednak wieści dochodziły do Konstantynopola z prowincji małoazjatyckich. Około roku 1080 pojawił się tam kolejny pretendent – Nikefor Melisen, który w tym samym roku obwołał się cesarzem. Ponadto podobnie jak wcześniej Nicefor III, sprzymierzył się on z Sulejmanem. Ten ostatni korzystając z powstałego zamieszania, którego powstanie było zresztą w niemałym stopniu jego własnym udziałem, opanował całą Bizantyjską Azję Mniejszą – od Cylicji do Hellespontu. Jak podaje G. Ostrogorski: Sulejman „(...) na tej prastarej bizantyńskiej ziemi założył sułtanat Rumu, czyli rzymski.” Taki był ostateczny rezultat nieudolnej polityki następców Bazylego II, która doprowadziła do rozprężenia się systemu militarnego i administracyjnego Anatolii oraz zaniknięciu instytucji stratiotów-rolników stworzonej jeszcze przez cesarza Herakliusza[5]. Utrata władzyPrzeciwko Niceforowi wystąpił najpierw wcześniejszy pretendent Nikefor Bryennios (starszy)[6], a później rodzina Komnenów, która początkowo stanowiła podporę dla rządów nowego władcy, pomagając mu między innymi w rozprawieniu się z Bryenniosem oraz z jego następcą na stanowisku duksa Dyrrachium – Nikeforem Bazylacjuszem. Czwartego kwietnia 1081, po wkroczeniu do stolicy Izaaka i Aleksego Komnenów, Nicefor III abdykował. Za radą patriarchy wstąpił do klasztoru Peribleptu, gdzie zmarł[2]. Przypisy
Bibliografia
|
| |||||||||||||||||||||||||||
