Ernuszt II. János

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Stolnik królewski (1486) Następca: George Turóci George Turóci Poprzednik: Koniuszy królewski (1493-1505) Następca: Ladislaus Ország George Báthory Poprzednik: Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii (1508-1509/1510) Współrządzący: Kanizsai György Następca: Marko Mišljenović Both András Ernuszt II. János (chor. Ivan II. Ernušt Čakovečki, łac. Johannes Ernusth) (* ok.1465, † po 20 listopada 1528 r.), węgierski baron żydowskiego pochodzenia. ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii (1508-1510). John Ernuszt de Csáktornya, Jr. (; c. 1465 – after 20 November 1528), also known as John Hampó, was a Hungarian baron, who served as Ban of Croatia, Dalmatia and Slavonia between 1508 and 1510. Syn Jana I. Rozszerzył swoje posiadłości rodzinne na zamki Đurđevac, Prodavić (dziś Virje) i Koprivnica, i otrzymał świadectwo własności majątku w Međimurje. Cieszył się, podobnie jak jego ojciec, przyjaźnią króla Macieja Korwina (1458–1490) i Władysława II (1490–1516), co zapewniało mu stały dostęp do pieniędzy królestwa. [1] Bio je sin Ivana I., bana cijele Slavonije. Proširio je obiteljske posjede na kaštele Đurđevac, Prodavić (danas Virje) i Koprivnicu, a dobio je i potvrdu prava na posjede u Međimurju. Uživao je, kao i njegov otac, naklonost kralja Matije Korvina (1458.-1490.) te Vladislava II. (1490.-1516.) kojima je osiguravao potrebna novčana sredstva. Rodzina János urodził się około 1465 r. w węgierskiej rodzinie szlacheckiej żydowskiego pochodzenia jako młodszy syn Jana I i pewnej Katarzyny o nieznanym nazwisku [1]. Jego starszym bratem był Zygmunt, który urodził się około 1445 roku, a król Maciej Korwin mianował go biskupem Peczu w 1473 roku. [1] He was born around 1465 into a Hungarian noble family of Jewish origin as the younger son of John I Ernuszt and a certain Catherine from an unidentified family.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} His elder brother was Sigismund, who was born around 1445 and Matthias Corvinus made him Bishop of Pécs in 1473.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} János był trzykrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Anna Pálóci, jedyna córka Emeryka II Pálóci i Doroty Rozgonyi. Anna zmarła w 1494 roku, gdy János miał około trzydziestu lat. [2] Następnie (około 1500 r.) wziął ślub z księżniczką Małgorzatą Żagańską (Żagań), córką Jana II Szalonego i wdową po Mikołaju Bánffy de Alsólendva. Miał z nią dwóch synów: Franciszka, który zginął w bitwie pod Mohaczem w 1526 r., i Jana III. János adoptował także dzieci swojej żony z pierwszego małżeństwa; Jana - późniejszego palatyna, autorkę Katarzynę i Małgorzatę. Zarządzał gałęzią Verőce majątków rodziny Bánffy w imieniu swojego małoletniego pasierba. Jan II został wdowcem po raz drugi między około 1507 a 1513. [4] Pod koniec życia ożenił się z Barbarą Ország, córką zmarłego Władysława Országa i Magdaleny Maróti. Jej pierwszym mężem był György Dagfi [5] Mieli dwóch synów: Farkasa i Gaspara, który był ostatnim męskim członkiem rodziny Ernusztów [6]. John II married three times during his lifetime. His first wife was Anna Pálóci, the only daughter of Emeric Pálóci and Dorothy Rozgonyi. Anna died in 1494, when John II was around thirty years old. Following that (around 1500) he married Princess Margaret of Sagan (Żagań), daughter of Jan II the Mad and widow of Nicholas Bánffy de Alsólendva. Their marriage produced two sons, Francis, who was killed in the Battle of Mohács in 1526, and John III.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} John Ernuszt also adopted his wife's children from her first marriage; John Bánffy, Palatine of Hungary, author Katalin Bánffy and Margaret Bánffy. He governed the Verőce branch of the Bánffy family's estates on behalf of his minor stepson. John II became a widower for the second time between around 1507 and 1513.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Towards the end of his life, he married Barbara Ország, daughter of the late Ladislaus Ország and Magdalene Maróti. Her first husband was George Drágfi. They had two sons: Farkas and Caspar, who was the last male member of the Ernuszt family.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Kariera János po raz pierwszy pojawił się we współczesnych mu dokumentach w 1470 roku jako dziecko. [7] Poźniej gdy jego starszy brat został biskupem i zajmował różne stanowiska na dworze królewskim, János zarządzał majątkami rodzinnymi w Čakovcu i Međimurje (obecnie w Chorwacji). Zlecił budowę fortyfikacji i modernizację zamku w wieży Csák, w tym okresie zbudowano kilka kościołów [3]. W 1486 roku został wymieniony jako stolnik królewski, zachowując godność jednocześnie z Jerzym Turócim [8]. He first appeared in contemporary records in 1470, still a minor.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} While his elder brother became bishop and held various positions in the royal court, John II managed the family estates in Csáktornya (Čakovec) and Međimurje (today in Croatia). He ordered the fortification and modernization of the castle in Csáktornya and several churches were built in this period.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In 1486, he was mentioned as Master of the cupbearers, holding the dignity concurrelly with George Turóci.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Zygmunt i János podejmowali kilka prób odzyskania majątków, które Maciej Korwin skonfiskował ich ojcu na początku lat 70. XV wieku. Przekonali nieślubnego syna nieżyjącego króla, Jana Korwina, aby podarował im dawne kopalnie miedzi ich ojca w Beszterce (obecnie Bańska Bystrzyca, Słowacja) w 1494 r. [9] Wkrótce wydzierżawili kopalnie Janowi i Jerzemu Thurzónom na 10 lat. Odzyskali również Szklabonya (dzisiaj Sklabiná na Słowacji) od Antona Poki, który był zwolennikiem Jana Korwina. Bracia Ernuszt, którzy posiadali ponad 3500 domów chłopskich, należeli do najbogatszych właścicieli ziemskich na Węgrzech w 1494 r. [9] Sigismund and John made several attempts to regain the estates that Matthias Corvinus had confiscated from their father in the early 1470s. They persuaded the late King's illegitimate son, John Corvinus to give them their father's former copper mines at Besztercebánya (now Banská Bystrica in Slovakia) in 1494.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Before long, they leased the mines to John and George Thurzó for 10 years. They also regained Szklabonya (Sklabiná in Slovakia) from Anton Poki, a retainer of John Corvinus. The Ernuszt brothers who held more than 3,500 peasant households were among the wealthiest landowners in Hungary in 1494.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Plik:Čakovec Stari Grad.jpg Zamek Csáktornya (obecnie Čakovec, Słowenia) 1 János został mianowany koniuszym królewskim przez króla Władysława II w 1493 r., po śmierci Władysława Országa, ojca przyszłej trzeciej żony Jánosa [10]. Utrzymywał tę godność do 1505 r., gdy zastąpił go Jerzy V Batory [7]. W 1495 r. Otrzymał od króla majątek Munkacz (Mukaczewo, Ukraina) [7]. Według współczesnych źródeł János Jr. był znacznie mniej błyskotliwy niż jego ojciec i brat - Hans Dernschwam, komercyjny powiernik Fuggerów na Węgrzech, scharakteryzował go jako „prostego pobożnego człowieka” (niem. Ein freÿer einfältiger Mann) [11]. W 1503 r. został ekskomunikowany przez Stolicę Apostolską z powodu fizycznego znęcania się nad lokalnym nauczycielem w Verőce (Virovitica, Chorwacja), jednak diecezja Pecz uniewinniła go [11]. John Ernuszt was appointed Master of the horse by King Vladislaus II in 1493, following the death of Ladislaus Ország, father of John's future third wife.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He held that dignity until 1505, when he was replaced by George Báthory.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In 1495, he received the estate of Munkács (Mukacheve, Ukraine) from the King.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to contemporary sources, John Ernuszt, Jr. was much less brilliant mind than his father and brother – Hans Dernschwam, commercial trustee of the Fuggers in Hungary characterized him as a "simple-minded pious man" ().{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In 1503, he was excommunicated by the Holy See due to physical abuse of the local schoolmaster in Verőce (Virovitica, Croatia), however the Diocese of Pécs acquitted him.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Jego brat, biskup Zygmunt, został zamordowany latem 1505 r. Trzej zabójcy (Jan Gyulai, Ludwik Szerecsen i Albert Cupi) dusili go, aby przejąć jego majątek [12]. Prawnym spadkobiercą Zygmunta był jego młodszy brat, János zgodnie z ostatnią wolą uniknięcia pełnego przejęcia przez królewski skarb [13]. János wytoczył oskarżenie przeciwko zabójcom wiosną 1506 r., oskarżając ich także za sprzeniewierzenie majątku Ernuszta. Jednak ci nigdy nie zostali skazani. Podczas śledztwa, które nastąpiło po morderstwie, znaleziono 300 000 złotych florenów i skonfiskowano na rzecz królewskiego skarbca [14]. W ramach rekompensaty János został w styczniu 1508 r. mianowany banem Dalmacji, Chorwacji i Slawonii. [15] Następnie wydzierżawił królewskie kopalnie miedzi firmie Thurzó-Fugger na trzy lata w zamian za 20 złotych florenów rocznie [7]. His brother, Bishop Sigismund was murdered in summer 1505. His three retainers (John Gyulai, Louis Szerecsen and Albert Cupi) strangled him to seize his wealth.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Sigismund's legal heir was his younger brother, John according to his last will to avoid full confiscation for the royal treasury.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} John Ernuszt brought charges against the assassins in spring 1506, also accusing them of misappropriation of the Ernuszt property. However they were never sentenced. During the investigation which followed the murder, 300,000 gold florins were found and confiscated for the royal treasury.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} As a compensation, John Ernuszt was appointed Ban of Croatia, Dalmatia and Slavonia in January 1508.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He rented out the royal copper mines to the Thurzó–Fugger company for three years in exchange for 20 gold florins annually.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} W 1514 r. János wszczął drugi proces przeciwko trzem zabójcom przed arcybiskupem Tomaszem Bakóczem, który również działał w tym czasie jako legat papieski. Prawnicy Jánosa oskarżyli podejrzanych o morderstwo, fałszowanie ostatniej woli Zygmunta i defraudację 1,3 miliona złotych florenów. Sąd kościelny orzekł na korzyść Jánosa, ale tekst wyroku nie jest dokładnie znany. Jednak zarówno powodowie, jak i oskarżeni odwołali się do papieża Leona X. [13] Węgierski dwór królewski ze względów politycznych i skomplikowanych relacji między grupami baronialnymi uniemożliwił kontynuowanie procesu za granicą. Po śmierci Jánosa jego jedyny żyjący syn Gaspar rozpoczął nową rozprawę w 1536 r., ale zmarł w 1540 r. a wraz z nim skończył się ród Ernusztów, czyniąc proces nieaktualnym [13]. In 1514, John initiated a second lawsuit against the three retainers before Archbishop Thomas Bakócz, who also acted as a papal legate during that time. John's lawyers accused the suspects of murder, the falsification of Sigismund's last will and embezzlement of 1,3 million gold florins. The ecclesiastical court ruled in the favour of John Ernuszt, however the text of the judgment is not accurately known. Nevertheless, both plaintiff and the defendants appealed to Pope Leo X.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Hungarian royal court, for political reasons and intricate relationship between the baronial groups, prevented the lawsuit continued abroad. Following John's death, his only living son Caspar has initiated a new trial in 1536, however he died in 1540 and the House of Ernuszt became extinct, making the lawsuit is obsolete.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} W celu wojny z Imperium Osmańskim János przyłączył swoje oddziały wojskowe do armii królewskiej Ludwika II. Jego syn Franciszek zginął w bitwie pod Mohaczem 29 sierpnia 1526 r. Pozostali synowie Jánosa byli jeszcze nieletni [16]. W walkach dynastycznych po bitwie stanął po stronie Jan Zápolya. Po jego niepowodzeniach wojskowych János złożył przysięgę wierności Ferdynandowi I podczas koronacji tego ostatniego w Székesfehérvár w dniu 5 listopada 1527 r. [16] Następnie zbuntował się i ponownie poparł Zápolyę. Później dołączył ponownie do Ferdynandu, za co otrzymał majątek biskupa Zagrzebia Simona Erdődy'ego, zwolennika Jana Zápolyi [2]. Ostatni raz wspominano Jánosa w aktach z 20 listopada 1528 r. [17] For the war against the Ottoman Empire, John sent his troops to the royal army of Louis II. His son, Francis Ernuszt was killed in the Battle of Mohács on 29 August 1526. John's other sons were still minors during that time.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Hungarian throne was empty, John Zápolya and the Habsburgs both claimed it for themselves. John Ernuszt became a supporter of King John. Following the military setbacks, Ernuszt took an oath of allegiance to Ferdinand I during the latter's coronation in Székesfehérvár on 5 November 1527.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He was last mentioned by records on 20 November 1528.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} U dinastičkim borbama, nakon Mohačke bitke 1526. godine, bio je na strani Ivana Zapolje. Dana 5. studenog 1527. godine položio je zakletvu Ferdinandu I. kao kralju, da bi se potom odmetnuo i opet podržao Zapolju. Kasnije se ponovno pridružio Ferdinandu, zbog čega mu je poharao posjede zagrebački biskup Šimun Erdődy, pristaša Ivana Zapolje. Przypisy Źródła C. Tóth, Norbert; Horváth, Richárd; Neumann, Tibor; Pálosfalvi, Tamás (2016). Magyarország világi archontológiája, 1458–1526, I. Főpapok és bárók [Secular Archontology of Hungary, 1458–1526, Volume I: Prelates and Barons] (po węgiersku). MTA Bölcsészettudományi Kutatóközpont Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-4160-35-9. Fedeles, Tamás (2010). Püspökök, prépostok, kanonokok: Fejezetek Pécs középkori egyháztörténetéből [Bishops, Provosts, Canons: Chapters from the Medieval Church History of Pécs] (po węgiersku). Szegedi Tudományegyetem Történeti Intézet. ISBN 978-963-482-990-4. Kubinyi, András (2000). "Egy különös középkori per. Ernuszt Zsigmond püspök meggyilkolása és hagyatéka elsikkasztása". História. 22 (4). Kubinyi, András (2001). "Ernuszt Zsigmond pécsi püspök rejtélyes halála és hagyatékának sorsa: A magyar igazságszolgáltatás nehézségei a középkor végén [The Mysterious Death of Zsigmond Ernuszt, Bishop of Pécs, and the Fate of His Heritage]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 135 (2): 301–361. Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest; ISBN 963-547-085-1. Wehli, Tünde (2012). "A három Ernuszt [Three from the Ernuszt Family]". Budapesti Könyvszemle. Budapesti Könyvszemle Alapítvány. 24 (2): 142–151. Linki zewnętrzne Ivan Ernušt - Hrvatski biografski leksikon

Ernust II. János Ivan II. Ernušt — Stolnik królewski Koniuszy królewski Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii — Herb rodu Herb rodu Stolnik królewski Okres 1486 Poprzednik George Turóci Następca George Turóci Koniuszy królewski Okres od 1493 do 1505 Poprzednik Ladislaus Ország Następca George Báthory Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii Okres od 1508 do 1509/1510 Poprzednik Marko Mišljenović Następca Both András Dane biograficzne Ród Ernušt Pochodzenie żydowskie Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Urodziny ok.1465 Śmierć po 20 listopada 1528 Ojciec I. János Matka Nn Katarin żona 1 Pálóci Anna żona 2 Małgorzata Żagańska Żona Ország Borbála Dzieci Francis III. János Farkas Caspar